Wyrok z 26 września 2025, sygn. I ACa 1704/22

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 26 września 2025 r.

Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący: SSA Grzegorz Krężołek

Sędziowie: SSA Beata Kurdziel

SSA Rafał Dzyr

Protokolant: Sara Cieślik

po rozpoznaniu w dniu 5 września 2025 r. w Krakowie
na rozprawie

sprawy z powództwa B. R. (1)

przeciwko (...) S.A z siedzibą w W.

o zapłatę

na skutek apelacji strony pozwanej

od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 25 lipca 2022 r.

sygn. akt I C 1483/22

1.  zmienia zaskarżony wyrok, nadając mu treść:
„I. oddala powództwo;
II. zasądza od powódki B. R. (1) na rzecz strony pozwanej (...) S.A. z siedzibą w W. kwotę 10 817 zł (dziesięć tysięcy osiemset siedemnaście złotych) z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono do dnia zapłaty, tytułem kosztów procesu”;

2.  zasądza od powódki B. R. (1) na rzecz strony pozwanej (...) S.A. z siedzibą w W. kwotę 33 141 zł (trzydzieści trzy tysiące sto czterdzieści jeden złotych) z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie
w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono do dnia zapłaty, tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.

Sygn. akt : I ACa 1704/22

UZASADNIENIE

Na wstępie należy wskazać , iż zgodnie z treścią art. 327 ¹ § 2 kpc w zw. z art. 391 §1kpc., pisemne motywy rozstrzygnięcia mają zachowywać zwięzłość.

Odwołując się do tej reguły, Sąd Apelacyjny uzasadniając wydany wyrok, przedstawi tylko kluczowe elementy faktyczne oraz dotyczące oceny prawnej roszczenia powódki skierowanego przeciwko pozwanemu ubezpieczycielowi o spełnienie świadczenia ubezpieczeniowego w warunkach [ jak twierdziła B. R. (1) ] ,zaistnienia zdarzenia stanowiącego wypadek ubezpieczeniowy skutkujący odpowiedzialnością strony przeciwnej za jej szkodę , wynikającą z łączącej strony umowy ubezpieczenia (...) , poddanego pod osąd Sądów obu instancji, które zdecydowały o jej treści.

B. R. (1) w pozwie przeciwko (...) S.A. w siedzibą W. domagała się zasądzenia kwoty 446 465,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od 11 stycznia 2019r. do dnia zapłaty.

Uzasadniając żądanie wskazała , iż zawarła z pozwanym ubezpieczycielem umowę ubezpieczenia (...) oraz (...) samochodu marki P. (...) o nr rej (...).

Umowa ubezpieczenia (...)obejmowała swoim zakresem przypadek kradzieży pojazdu i została zawarta z opcją(...) , zapewniającą stałą , na potrzeby ustalenia ewentualnego świadczenia należnego ubezpieczonemu, wartość pojazdu oraz opcją (...) Sumy Ubezpieczenia gwarantującą to , iż suma ubezpieczenia nie będzie pomniejszona o każde, wypłacone przez drugą stronę świadczenie, w trakcie obowiązywania umowy.

Ubezpieczony pojazd został skradziony 11 stycznia 2019r.

Powódka, 13 stycznia 2019r. zgłosiła szkodę. Ubezpieczyciel odmówił wypłaty odszkodowania.

Strona pozwana domagała się oddalenia powództwa oraz obciążenia powódki kosztami procesu.

W swoim stanowisku argumentowała , iż odmówiła wypłaty odszkodowania, albowiem pojazd o nr VIN (...) nie był w rzeczywistości pojazdem objętym umową ubezpieczenia zawartą z B. R. (1).

Pojazd takiej marki i o takim numerze VIN jak zgłoszony przez powódkę do ubezpieczenia, w rzeczywistości jest zarejestrowany i użytkowany w Szwajcarii. Wobec tego samochód przedstawiony do ubezpieczenia w ramach umowy (...) zawartej przez strony sporu nie były deklarowanym pojazdem co oznacza, że wypadek ubezpieczeniowy nie dotyczy przedmiotu ubezpieczenia tj. pojazdu marki P. (...) o nr VIN (...).

Zgodnie z § 97 ust. 1 ogólnych warunków ubezpieczenia, jak argumentowała dalej strona pozwana , odszkodowanie wypłaca się ubezpieczonemu, którym zgodnie z § 3 pkt. 71 lit. „a” ogólnych warunków ubezpieczenia ma być właściciel pojazdu.

Powódka nigdy nie była właścicielką samochodu zgłoszonego do ubezpieczenia, albowiem nigdy nie nabyła własności pojazdu o takich cechach . W konsekwencji zakład ubezpieczeń jest wolny od odpowiedzialności umownej wobec B. R. a powództwo powinno zostać oddalone w całości.

Wyrokiem z dnia 25 lipca 2022r., Sąd Okręgowy w Krakowie :

- zasądził od pozwanego (...) S.A. w W. na rzecz powódki B. R. (1) kwotę 446 465 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia liczonymi od 11 maja 2021r. do dnia zapłaty[ pkt 1];

- w pozostałym zakresie powództwo oddalił [ pkt 2];

- zasądził od pozwanego (...) S.A. w W. na rzecz powódki kwotę 33 141 zł., tytułem kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia, liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty [ pkt 3 sentencji wyroku ].

Sąd I instancji ustalił następujące fakty istotne dla rozstrzygnięcia :

Powódka B. R. (1) , w dniu 9 lipca 2018r. , nabyła samochód m-ki P. (...) o nr rej. (...) za cenę 493 000 zł. Pojazd w dacie nabycia był już zarejestrowany w Polsce, rejestracja tego pojazdu nastąpiła 22 maja 2018r. Samochód był również ubezpieczony i zbywca wydał powódce dokument umowy jego ubezpieczenia w zakresie (...) dotyczącą tego pojazdu.

Po zakupie dokonała formalności związanych z jego przerejestrowaniem, natomiast w dniu 19 lipca 2018r. zawarła z pozwanym ubezpieczycielem umowę ubezpieczenia (...)oraz (...) tego samochodu , potwierdzoną polisą ubezpieczeń komunikacyjnych o nr (...).

Umowa ubezpieczenia obejmowała okres od 19 lipca 2018r. do 19 lipca 2019r. Ubezpieczenie (...) , zostało zawarte w wariancie ochrony od wszelkich ryzyk (pełna ochrona) z dodatkowymi opcjami (...)(stała wartość pojazdu w całym okresie obowiązywania umowy ubezpieczenia) oraz (...) sumy ubezpieczenia ( suma ubezpieczenia nie ulega pomniejszeniu o każde wypłacone odszkodowanie).

Wartość ubezpieczanego samochodu została w umowie określona na 446 465 zł. Składka ubezpieczeniowa wyniosła 8 805 zł i została zapłacona jednorazową wpłatą przez ubezpieczającą.

Z dalszej części ustaleń wynika , iż podpisanie umowy zostało poprzedzone oględzinami pojazdu i wykonaniem dokumentacji fotograficznej. Czynności te zostały wykonane przez agenta ubezpieczeniowego. B. R. (1) przedstawiła wszystkie konieczne dokumenty; w szczególności dowód rejestracyjny samochodu oraz umowę jego nabycia przez ubezpieczającą.

W dacie dokonywania czynności związanych z przerejestrowaniem pojazdu oraz zawierania umowy ubezpieczenia, nikt, a w szczególności ubezpieczyciel, nie kwestionował legalności pochodzenia pojazdu i legitymowania się przez powódkę statusem właściciela.

Samochód został skradziony 11 stycznia 2019r.

Powódka złożyła zawiadomienie o przestępstwie, ale postanowieniem z 19 grudnia 2019r. w sprawie (...), postępowanie zostało umorzone z powodu niewykrycia sprawców.

W toku postępowania przygotowawczego ustalono natomiast, że numer VIN pojazdu nabytego przez powódkę w rzeczywistości jest przypisany do innego samochodu. Pojazd z którego pochodzi ten numer jest zarejestrowany w Szwajcarii i cały czas jest użytkowany przez jego właściciela.

Sąd I instancji ustalił ponadto , że :

W dniu 13 stycznia 2019r.B. R. (1) zgłosiła ubezpieczycielowi szkodę. Strona pozwana w dniu 10 marca 2020r. odmówiła wypłaty odszkodowania wskazując, że do ubezpieczenia został przedstawiony inny pojazd niż to wynika z dokumentacji przedstawionej przy zawarciu umowy ubezpieczenia (...) , a tym samym zgłoszony wypadek ubezpieczeniowy nie dotyczy przedmiotu ubezpieczenia. Powódka złożyła reklamację, ale (...) S. A. , pismem z 23 kwietnia 2020r. odmówił jej uwzględnienia i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Integralną część umowy ubezpieczenia z której powódka wywodzi swoje roszczenie , stanowiły ogólne warunki ubezpieczeń komunikacyjnych (...).

Zgodnie z § 7 ust. 1 o.w.u., zakresem ubezpieczenia (...)objęte są szkody polegające na uszkodzeniu, zniszczeniu lub utracie pojazdu, jego części lub wyposażenia , wskutek zajścia wypadku ubezpieczeniowego w okresie ubezpieczenia.

Zgodnie z § 9 ust. 1 pkt. 1 o.w.u., za zapłatą dodatkowej składki ubezpieczeniowej, umowa (...)może zostać zawarta z zastosowaniem opcji(...)zapewniającej zachowanie wartości pojazdu ustalonej na dzień zawarcia umowy , bez uwzględnienia naturalnej utraty wartości rynkowej pojazdu pod warunkiem, że do jej ustalenia ubezpieczający podał zgodne ze stanem faktycznym informacje o pojeździe, o które (...) S. A. pytał przy zawarciu umowy.

Jeżeli informacje te nie były zgodne ze stanem faktycznym , za wartość pojazdu uważa się wartość właściwą na dzień zawarcia umowy, zgodnie ze stanem faktycznym. Wartości tej nie stosuje się w przypadku ustalenia, że zachodzi przypadek szkody całkowitej, o którym mowa w § 18 ust. 1 o.w.u.

Zgodnie z § 16 ust. 1 o.w.u. , w razie kradzieży pojazdu , ubezpieczyciel . określa odszkodowanie w kwocie odpowiadającej wartości pojazdu w dniu dokonania kradzieży, w przypadku zastosowania opcji(...)- w kwocie odpowiadającej wartości pojazdu na dzień zwarcia umowy (...), o ile w czasie trwania umowy (...) nie nastąpiła zamiana stanu technicznego pojazdu w odniesieniu do stanu z dnia zwarcia umowy.

Ocenę prawną roszczenia powódki , które uznał za usprawiedliwione niemal w całości [ oddalenie powództwa obejmowało jedynie część roszczenia odsetkowego ] , Sąd I instancji oparł na stwierdzeniach i wnioskach , które zważywszy na obowiązek zachowania zwięzłości w wypowiedzi motywacyjnej Sądu Odwoławczego , można podsumować w następujący sposób:

a/ strony łączyła umowa ubezpieczenia (...) (...), w której powódka występowała jako konsument natomiast strona pozwana jako przedsiębiorca.

Umowa ubezpieczenia (...) obejmowała również ubezpieczenie od kradzieży samochodu. Integralną część powyższej umowy stanowiły ogólne warunki ubezpieczeń komunikacyjnych (...). Bezsporne było również to, że samochód marki P. (...) objęty ochroną ubezpieczeniową, na podstawie umowy zawartej przez strony sporu, został skradziony, 11 stycznia 2019r., czyli w okresie jej obowiązywania,

b/ żaden z zarzutów w oparciu o które pozwany ubezpieczyciel twierdził , iż jego odpowiedzialność za wyrównanie szkody powódki jest wyłączona, nie może być uznany za uzasadniony.

- nie ma racji strona pozwana podnosząc , iż B. R. (1) nie była , w chwili zawierania spornej umowy właścicielką samochodu objętego ochroną ubezpieczeniową przed kradzieżą.

W orzecznictwie , jak argumentował Sąd I instancji , ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym zakład ubezpieczeń jest odpowiedzialny za szkody spowodowane kradzieżą samochodu, jeżeli w chwili zawierania umowy ubezpieczenia, a także jeszcze w chwili kradzieży, ubezpieczony działał w uzasadnionym przekonaniu, że jest właścicielem pojazdu. Nie ma znaczenia dla odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń to , iż w późniejszym terminie okazało się, że ubezpieczony był tylko samoistnym posiadaczem takiego samochodu i nie nabył jeszcze jego własności.

Ubezpieczającemu, który zawarł umowę ubezpieczenia (...) przysługuje od zakładu ubezpieczeń odszkodowanie za utracony pojazd także wówczas, gdy okaże się, że wskutek nabycia w dobrej wierze od osoby nieuprawnionej wcześniej już skradzionego pojazdu, w chwili utraty pojazdu nie uzyskał on jeszcze prawa własności na podstawie art. 169 § zd. 1 k.c.

Ten pogląd, który chroni ubezpieczonego działającego w przekonaniu, że jest właścicielem pojazdu Sąd Okręgowy podzielił.

Wskazał , iż w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w rozstrzyganej sprawie, nie budzi wątpliwości, że B. R. (1) legitymowała się dobrą wiarą zarówno w dacie nabycia pojazdu jak i w okresie jego posiadania aż do daty jego kradzieży.

Jego zdaniem strona pozwana przyznała okoliczności faktyczne wskazujące na dobrą wiarę ubezpieczającej P. (...) albowiem w swoim stanowisku procesowym – zawartym w sprzeciwie od nakazu zapłaty wydanym przez Sąd wskazywała , iż powódka nie nabyła własności pojazdu dlatego , że od daty nabycia tego samochodu do daty kradzieży nie upłynął okres trzech lat posiadania rzeczy w dobrej wierze.

Przyjęcie takiego ustalenia uzasadnia również domniemanie dobrej wiary wynikające z art. 7 k.c.

Nie można również- w ocenie Sądu niższej instancji - przyjąć aby okoliczności nabycia samochodu - opisane w zeznaniach przesłuchanej w charakterze strony powódki - skutkowały wyłączeniem dobrej wiary po jej stronie.

Oto bowiem , jak z tej relacji wynika ; znalazła ogłoszenie o sprzedaży tego pojazdu w ogólnopolskim i powszechnie dostępnym serwisie, samochód w dacie zawarcia umowy sprzedaży był już zarejestrowany w Polsce , a ponadto B. R. (1) , przy dokonywaniu dalszych czynności związanych z przerejestrowaniem pojazdu nie spotkała się z żadnymi trudnościami.

Wszystkie te fakty mogły tylko utwierdzić ją w przekonaniu, że nabywany pojazd ma legalne pochodzenie tym bardziej, że sprawdzenie numeru VIN tego pojazdu wykluczyło, aby ten samochód został skradziony.

O braku dobrej wiary po stronie kupującej , wobec takich faktów , nie świadczy przy tym także i to , iż cenę za samochód zapłaciła w gotówce. Jej wysokość nie odbiegała od ceny rynkowych P. (...) , a taka forma zapłaty jest praktykowana szczególnie gdy chodzi o transakcje dotyczące samochodów używanych.

Sąd zwrócił także uwagę , że ubezpieczyciel , który przez swojego agenta przeprowadził oględziny samochodu, sporządził dokumentację fotograficzną, zapoznał się z danymi pojazdu wynikającymi z dowodu rejestracyjnego i zaproponował sumę ubezpieczenia, przy zawieraniu umowy ubezpieczenia w dacie zawierania umowy nie podnosił żadnych wątpliwości co do legalności jego pochodzenia i legitymowania się przez powódkę statusem właściciela samochodu.

Wskazał także , iż o ile strona pozwana zaniedbała swoje obowiązki w tym zakresie jako podmiot profesjonalny , nie może skutecznie następstw nieprawidłowości swojego postępowania przerzucać na klientkę zakładu ubezpieczeń, odmawiając wypłaty świadczenia ubezpieczeniowego ,którego , wobec zajścia wypadku ubezpieczeniowego w czasie obowiązywania umowy pomiędzy stronami , powódka zasadnie się domaga.

Podkreślił także , że postępowaniu rozpoznawczym strona pozwana nie kwestionowała, iż B. R. (1) umożliwiła przeprowadzenie oględzin samochodu, przedstawiła wszelkie potrzebne dokumenty i udzieliła wymaganych informacji dotyczących ubezpieczanego pojazdu, którymi wówczas dysponowała. Natomiast to , że ubezpieczyła pojazd u innego agenta niż ten z którego pośrednictwa ubezpieczeniowego dotąd korzystała , jest pozbawione znaczenia,

c/ zastrzegając , że zważywszy na stanowisko ubezpieczyciela prezentowane w postępowaniu, rozważania i oceny dotyczące ewentualnego wyłączenia odpowiedzialności strony pozwanej za spełnienie świadczenia na rzecz powódki na podstawie postanowienia § 12 ust. 1 pkt. 13 o.w.u. nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia , Sąd I instancji w kolejnej części uzasadnienia wyroku , po przeprowadzeniu bardzo szerokiego wywodu/ którego elementy składowe nie będą przez Sąd II instancji relacjonowane / ocenę tego postanowienia ogólnych warunków ubezpieczenia przeprowadził, uznając je za mające charakter niedozwolony i w konsekwencji jako nieskuteczne wobec B. R. (1), mającej w relacji umownej z zakładem ubezpieczeń status konsumenta.

W konkluzji tej części oceny prawnej , sformułował stanowisko zgodnie z którym to postanowienie umowne nie może być podstawą wyłączenia odpowiedzialności strony pozwanej za spełnienie świadczenia wyrównawczego na rzecz ubezpieczającej skradziony później samochód,

d/ jako chybione uznał Sąd I instancji te zarzuty strony pozwanej na których podstawie negowała wartość ubezpieczonego samochodu na datę zawierania umowy, a co za tym idzie zakres swojej odpowiedzialności [ – wnioskując - pominięty przez Sąd I instancji wniosek o opinię biegłego , który tę wartość miałby ustalić - uwaga redakcyjna S.A. ]

Argumentował , iż strony zawarły umowę ubezpieczenia (...) wybierając jej wersję z opcją (...) tzw. „stała suma ubezpieczenia”, co wiązało się też z poborem od powódki dodatkowej składki. Zawarcie w umowie ubezpieczenia tego rodzaju, postanowienia zgodnie z którym podstawę ustalenia odszkodowania w przypadku szkody całkowitej stanowić będzie wartość pojazdu ustalona przez ubezpieczyciela w dniu zawarcia tej umowy jest dopuszczalne. Takie opcje umowy ubezpieczenia jak „stała suma ubezpieczenia” czy (...) nie są w obecnej praktyce ubezpieczeniowej rzadkością. Zapewnia ona zachowanie wartości pojazdu ustalonej na dzień zawarcia umowy (...), bez uwzględnienia naturalnej utraty wartości rynkowej pojazdu.

Jej zastrzeżenie w umowie stron, było więc równoznaczne z wprowadzeniem dopuszczonego przepisem art. 824 ¹ § 1 k.c. wyjątku od reguły, że suma pieniężna wypłacona przez ubezpieczyciela nie może być wyższa od poniesionej szkody.

Odwołując się do §16 o.w.u. regulującego ustalenie wysokości odszkodowania przy kradzieży pojazdu Sąd I instancji wskazał , że w takim przypadku jak sytuacja powódki w relacji umownej z ubezpieczycielem, decydująca jest, z rozważanego punktu widzenia, wartość [ skradzionego ] pojazdu na datę zawierania umowy ubezpieczenia (...) .

Stąd postulat dowodowy strony pozwanej aby w postępowaniu rozpoznawczym ustalać tę wartość za pośrednictwem opracowania biegłego, nie mógł ł być oceniony jako uzasadniony.

Tym samym sam zarzut nieprawidłowego określenia wartości samochodu na datę zawarcia umowy [a w konsekwencji – przy dodatkowej klauzuli „ (...)- także na dzień kradzieży - uwaga redakcyjna S.A]. - jest niezasadny tym bardziej , iż to strona pozwana jako profesjonalista na rynku ubezpieczeń była obowiązana tę wartość poprawnie określić , zgodnie z regułami wynikającymi z o.w.u. Wszelkie nieprawidłowości w tym zakresie wynikające z wadliwości oceny wartości przedmiotu ubezpieczenia obciążają zakład ubezpieczeń,

e/ odwołując się do wybranych przez siebie judykatów SN, dotyczących m. in. wykładni art. art. 824 ¹ § 1 k.c., Sąd niższej instancji dodał jeszcze , że :

- umowa ubezpieczenia pełni funkcję ochronną i z tej przyczyny miarodajny dla wykładni jej postanowień jest punkt widzenia tego, kto jest chroniony, a wątpliwości interpretacyjne nie mogą obciążać ubezpieczonego.,

- wobec tego poszukiwanie przez zakład ubezpieczeń możliwości uchylenia się od spełnienie świadczenia na rzecz ubezpieczającej powódki , a tak ocenił stanowisko (...).. w rozstrzyganej sprawie ,jest niezgodne z celem ubezpieczenia, a ponadto stanowi akt nielojalności i złej wiary, który nie zasługuje na ochronę prawną,

- nawet jeżeliby doszło do określenia w umowie stron zawyżonej wartości ubezpieczeniowej , nie oznacza to zagrożenia interesów ubezpieczyciela, albowiem pobierał on odpowiednio wyższą składkę, ponadto nie jest wyłączone w takim przypadku stosowanie instrumentu przewidzianego w art. 824 § 2 zd. 2 k.c., a także w art. 815 § 1 k.c., w razie wystąpienia podstaw do jego stosowania.

Wszystkie te przyczyny , które po krótce zrelacjonowano wyżej , doprowadziły Sąd Okręgowy do oceny , iż roszczenie powódki jest / co do zasady oraz wysokości w zakresie dochodzonej należności głównej / uzasadnione .

Natomiast , w części , niezasadnie B. R. (1) dochodziła w postępowaniu przeciwko ubezpieczycielowi odsetek ustawowych od tej należności.

Zdaniem Sądu odsetki te nie są jej należne od dnia kradzieży P. (...) gdyż albowiem roszczenie powódki o zapłatę w tej dacie nie było jeszcze wymagalne, a ubezpieczyciel nie pozostawał w opóźnieniu w spełnieniu świadczenia.

Sąd Okręgowy ocenił , iż odsetki ustawowe za opóźnienie od zasadzonej kwoty są należne powódce od daty wniesienia pozwu [ 11 maja 2021r.]

Podstawę orzeczenia o kosztach procesu była norma art. 100 zd. 2 k.p.c. W tym zakresie Sąd przyjął , iż B. R. (1) uległa w sporze tylko co do nieznacznej części swojego żądania. W tych okolicznościach uznał , iż zasadnym jest obciążenie strony pozwanej obowiązkiem zwrotu wszystkich kosztów procesu.

W apelacji od tego orzeczenia , obejmując jej zakresem punkty I i III jego sentencji , strona pozwana domagała się , w pierwszej kolejności, wydania przez Sąd Apelacyjny orzeczenia reformatoryjnego, którym powództwo B. R. (1) zostanie oddalone w całości a powódka obciążona zarówno kosztami procesu jak i postępowania apelacyjnego.

Jako wniosek ewentualny ubezpieczyciel sfomułował żądanie uchylenia wyroku z dnia 25 lipca 2022r w zaskarżonej części i przekazania sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi I Instancji.

Środek odwoławczy został oparty na zarzutach :

1. naruszenia prawa procesowego, w sposób mający dla treści orzeczenia poddanego kontroli instancyjnej istotne znaczenie a to :

a/ art. 235 ² §1 pkt 2 i 5 kpc. , wobec pominięcia wnioskowanego przez (...) S.A. dowodu z zeznań w charakterze świadków J. R. / męża powódki , który także uczestniczył w czynnościach związanych z podpisaniem umowy kupna - sprzedaży spornego samochodu przez powódkę oraz J. U. - pracownika Zespołu (...) , działającego w ramach struktury organizacyjnej ubezpieczyciela, dla potwierdzenia okoliczności ustalonych przez niego , a dotyczących faktów dotyczących tej transakcji , w ramach postępowania likwidacyjnego

Ta nieprawidłowość miała , zdaniem skarżącego , polegać także na pominięciu przez Sąd wnioskowanego przez (...) S.A. dowodu z opinii biegłego z zakresu wycen wartości pojazdów.

Według stanowiska strony apelującej nie przeprowadzenie tych dowodów mimo , iż dostarczyłyby danych pozwalających potwierdzić okoliczności istotne dla oceny roszczenia powódki, miało ten skutek , iż Sąd niższej instancji oparł swoje ustalenia jedynie na zeznaniach B. R. (1) , które były niespójne z jej relacją na temat tych samych faktów, złożoną w ramach postępowania przygotowawczego w Prokuraturze. Wobec tego - chociaż stało się inaczej – nie powinny być zdaniem skarżącego- podstawą ustaleń doniosłych dla rozstrzygnięcia.

b/ art. 233§1 kpc., wobec przekroczenia granic swobodnej oceny zgromadzonych dowodów i zastąpienie jej oceną dowolną , w następstwie której Sąd niższej instancji w zupełności nie uwzględnił treści dowodów , w szczególności z dokumentów powołanych przez ubezpieczyciela. Dowody te były istotne w sprawie , a ich treść wykazywała sprzeczności w uznanej za wiarygodną relacji powódki , a także na niejasność okoliczności towarzyszących nabyciu przez nią ubezpieczonego później pojazdu , a także wątpliwości co do pochodzenia pieniędzy , które B. R. przekazała nabywcy w gotówce, mimo bardzo znacznej ceny samochodu.

Tej samej nieprawidłowości procesowej strona skarżąca upatrywała w tym , iż Sąd I instancji sformułował ocenę zgodnie z którą roszczenie powódki zasługuje niemal w całości na uwzględnienie ;

2. Naruszenia prawa materialnego poprzez:

a/ nieprawidłowa wykładnię: art. 385 ^{( 1)} §1 kc w zw. z art. 805§1 kc oraz §12 ust. 1 pkt 13 o.w.u. i przyjęcie , że wskazane postanowienie ogólnych warunków , przyjętych uchwałą zarządu (...) S.A. z 14 września 2017r i obowiązujących w dacie zawarcia umowy ubezpieczenia (...) przez strony sporu , stanowi klauzulę niedozwoloną w rozumieniu wskazanej na wstępie zarzutu normy kodeksowej.

Ta błędna wykładnia doprowadziła , zdaniem strony apelującej, do niepoprawnego wniosku prawnego Sądu I instancji , zgodnie z którym ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność wobec powódki w związku z kradzieżą samochodu P. (...).

Wadliwość tego wniosku wynika stąd , iż w chwili zawierania umowy ubezpieczenia, B. R. (1) nie miała statusu konsumenta w rozumieniu art. 22 ¹ kc., co wykluczało możliwość przeprowadzenia przez Sąd oceny postanowienia §12 ust. 1 pkt 13 o.w.u. z punktu widzenia jego niedozwolonego charakteru . Ponadto powódka w tym czasie nie była właścicielem ubezpieczanego samochodu , a to wyłączało , po myśli postanowień o.w.u. , odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń wobec niej . Tym samym powódka nie była uprawnioną do otrzymania odszkodowania/ świadczenia ubezpieczeniowego/ oraz

b/ niezastosowania przez Sąd Okręgowy art. 84 kc i nie wzięciu pod uwagę pozostawania przez ubezpieczyciela , przy zawieraniu umowy z powódką , w usprawiedliwionym okolicznościami przekonaniu , że pojazd ma legalne pochodzenie / nie pochodzi z kradzieży / ani też tego , iż to B. R. miała rzeczywiste możliwości sprawdzenia tej legalności w stacji (...) lub na Policji, a z nich nie skorzystała.

Skarżący w związku z podniesionymi zarzutami złożył wnioski o przeprowadzenie pominiętych przez Sąd I instancji dowodów osobowych - dla potwierdzenia okoliczności wskazanych wyżej , dowodu z opinii biegłego z zakresu wyceny wartości pojazdów , w celu ustalenia wartości samochodu P. (...) objętego sporem na dzień 19 lipca 2018r – zawarcia umowy jego ubezpieczenia (...).

Postulował także przeprowadzenie dowodu z wydruku (...) , dotyczącej B. R. (1) , która prowadzi działalność gospodarczą w formie Biura(...) (...) w K. , dla potwierdzenia tego faktu oraz rodzajowego charakteru tej działalności.

Powódka domagała się oddalenia apelacji oraz obciążenia strony przeciwnej kosztami postępowania apelacyjnego

/ zapis dźwiękowy rozprawy apelacyjnej w dniu 9 czerwca 2025r minuty 2-4 /.

Rozpoznając apelację, Sąd Apelacyjny rozważył :

Środek odwoławczy strony pozwanej jest uzasadniony i prowadzi do wydania przez Sąd Odwoławczy orzeczenia reformatoryjnego, zgodnego z wnioskiem apelacji ubezpieczyciela, sformułowanym w niej w pierwszej kolejności .

Rozpoczynając weryfikację zarzutów ablacyjnych od tych , mających charakter procesowy , Sąd Odwoławczy na wstępie zauważa , iż analiza treści uzasadnienia wyroku Sądu I instancji prowadzi do wniosku , iż zaniechał w zupełności przeprowadzenia oceny tych dowodów , które uczynił podstawą ustaleń faktycznych ale także nie wskazał w tych motywach przyczyn , które zdecydowały o tym , iż pominął wnioskowane przez stronę skarżącą dowody osobowe [ z zeznań świadków J. R. i J. U. jak i opinii biegłego z zakresu wyceny wartości pojazdów.

Nie wyjaśnił też dlaczego ostatecznie wniosek o dowód z zeznań obu świadków pominął , w warunkach gdy wcześniej wezwał ich na rozprawę w dniu 18 lipca 2022r , która została odroczona bez przeprowadzania na niej jakichkolwiek czynności rozpoznawczych / por. k. 177 i 190 a akt/

Jak wynika z części uzasadnienia zaskarżanego wyroku poświęconej ocenie dowodów Sąd I instancji z jednej strony uczynił podstawą faktyczną rozstrzygnięcia wszystkie pozostałe dowody przedstawione przez strony w postępowaniu , tym nie mniej w zupełności nie zwrócił uwagi ani nie ocenił ich przez pryzmat co najmniej częściowej niezgodności pomiędzy zeznaniem B. R. (1) w charakterze strony / por. k. 193-194 akt / , zapis dźwiękowy rozprawy z dnia 20 lipca 2022r., minuty 3-40 , a jej zeznaniami dotyczącymi okoliczności zawarcia umowy kupna samochodu P. , korzystania z niego po nabyciu oraz tym dotyczącym kradzieży samochodu z pod domu przy ul. (...) w K. , które składała czy to w ramach postępowania przygotowawczego z jej zawiadomienia o kradzieży , czy też podczas prowadzenia czynności wyjaśniających w postepowaniu likwidacyjnym prowadzonego przez ubezpieczyciela w związku z wnioskiem powódki o wypłatę świadczenia ubezpieczeniowego.

W tym kontekście , w związku z zarzutami procesowymi ubezpieczyciela , przypomnieć należy , iż zarzut tego rodzaju jest uzasadniony jedynie wówczas , gdy spełnione zostaną równocześnie dwa warunki.

Strona odwołująca się do niego wykaże , że rzeczywiście sposób postępowania Sądu naruszał indywidualnie oznaczoną normę [ normy ] formalne. Jednocześnie nieprawidłowości te prowadziły do następstw , które miały istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia. Nieco inaczej kwestię tę ujmując , zarzut procesowy jest usprawiedliwiony jedynie wówczas, jeżeli zostanie dowiedzione , że gdyby nie potwierdzone błędy proceduralne Sądu niższej instancji , orzeczenie kończące spór stron miałoby inną treść.

Z kolei skuteczne postawienie tego zarzutu naruszenia art. 233 §1 kpc wymaga od strony wykazania na czym , w odniesieniu do zindywidualizowanych dowodów polegała nieprawidłowość postępowania Sądu, w zakresie ich oceny i poczynionych na jej podstawie ustaleń.

W szczególności strona ma wykazać dlaczego obdarzenie jednych dowodów wiarygodnością czy uznanie, w odróżnieniu od innych, szczególnego ich znaczenia dla dokonanych ustaleń , nie da się pogodzić z regułami doświadczenia życiowego i[lub ] zasadami logicznego rozumowania , czy też przewidzianymi przez procedurę regułami dowodzenia.

Nie oparcie stawianego zarzutu na tych zasadach , wyklucza uznanie go za usprawiedliwiony, pozostając dowolną , nie doniosłą z tego punktu widzenia , polemiką oceną i ustaleniami Sądu niższej instancji.

/ por. w tej materii , wyrażające podobne stanowisko , powołane tylko przykładowo, orzeczenia Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2001, sygn. IV CKN 970/00 i z 6 lipca 2005, sygn. III CK 3/05 , obydwa powołane za zbiorem Lex/

Ponadto nie można tracić z pola widzenia również , że swobodna ocena dowodów stanowi jeden z podstawowych elementów składających się na jurysdykcyjną kompetencję Sądu , który dowody bezpośrednio przeprowadza.

Ma to m. in. i takie następstwo , że nawet w sytuacji w której z treści dowodów można , w zakresie ustaleń , wyprowadzić równie logiczne , chociaż przeciwne do przyjętych przez Sąd I instancji wnioski , zarzut naruszenia normy art. 233 §1 kpc , pomimo to , nie zostanie uznany za usprawiedliwiony.

Wskazany wyżej zupełny brak oceny dowodów zgromadzonych w postępowaniu , w tym tych , w oparciu o które Sąd niższej instancji poczynił decydujące o treści wydanego wyroku , mimo ich wzajemnej co najmniej rozbieżności w doniosłych dla tych ustaleń elementach, spowodował , iż Sąd Odwoławczy zarzut przekroczenia granic swobodnej oceny uwzględnił w części, a to odniesieniu do relacji powódki o okolicznościach towarzyszących zawarciu umowy kupna samochodu P. (...) skoro jej relacja , opisująca te okoliczności, nie da się do końca pogodzić z depozycjami B. R. (1) na ten sam temat złożonymi w postępowaniach : przygotowawczym - nadzorowanym przez Prokuraturę Rejonową (...)w K. i w postępowaniu likwidacyjnym przed ubezpieczycielem.

Opisane nieprawidłowości nie tylko dają podstawę do podzielenia tego zarzutu ale czynią zasadnym także apelacyjny zarzut naruszenia art. 235 ² §1 pkt 2 i 5 kpc , skoro pominięte nietrafnie , w tych okolicznościach dowody z zeznań świadków miały weryfikować okoliczności dotyczące właśnie zawarcia tej umowy , co ma kluczowe znaczenie do oceny dobrej wiary nabywającej samochód , objęty później umową ubezpieczenia (...) . Były wobec tego , w sposób nie budzący wątpliwości Sądu Odwoławczego prawnie relewantne dla rozstrzygnięcia.

Inaczej rzecz się ma z tym ostatnio wymienionym zarzutem, o ile skarżący zakład ubezpieczeń neguje za jego pośrednictwem nie przeprowadzenie przez Sąd niższej instancji wnioskowanej przezeń opinii biegłego z zakresu wyceny wartości pojazdów.

W sytuacji, gdy umowa ubezpieczenia zawarta przez strony obejmowała dodatkowe postanowienie w ramach klauzuli „ (...) „ ustalenie wartości skradzionego pojazdu , dodatkowo w warunkach , gdy wartość ta przy podopisywaniu umowy, na potrzeby ustalenia sumy ubezpieczenia nie była przez ubezpieczyciela w jakimkolwiek kwestionowana , a wyniki postępowania likwidacyjnego także nie dawały podstaw do jej podważania [na marginesie i dla kompletności wywodu dodać należy , iż była to suma niższa aniżeli cena pojazdu wskazana przez strony w umowie zawartej przez B. R. ze zbywcą ] , przeprowadzanie tego dowodu były zbędne dla ustaleń istotnych dla oceny roszczenia powódki .

W konsekwencji , w tym zakresie , odpierając omawiany zarzut procesowy , Sąd Odwoławczy pominął ten dowód , w warunkach jego ponowienia przez zakład ubezpieczeń w apelacji / por. zapis dźwiękowy rozprawy apelacyjnej z dnia 5 września 2025r.- minuty 51-52 , zapis skrócony k, 264 akt / .

Sąd Apelacyjny zatem przyjmując za własną tę część ustaleń faktycznych dokonanych przez Sąd I instancji dotyczących : faktu zawarcia umowy kupna sprzedaży samochodu P. (...) w dniu 9 lipca 2018r, jego późniejszej rejestracji przez powódkę oraz ubezpieczenia u strony pozwanej także w zakresie ubezpieczenia (...) na warunkach ustalonych przez Sąd Okręgowy oraz kradzieży tego pojazdu z pod domu B. R. (1) w dniu 11 stycznia 2019r ,

częściowo zmienia ania oraz uzupełnia okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia dla których podstawą - poza innymi dowodami wskazanymi wyżej - jest także zeznanie B. R. (1) ale tylko o tyle o ile jej relacja nie jest sprzeczna z tymi dowodami , w szczególności dokumentami z postępowań przygotowawczego prowadzonego pod nadzorem Prokuratury w związku z kradzieżą samochodu i likwidacyjnego prowadzonego przez zakład ubezpieczeń ustalając , że :

- powódka jest osobą nie w pełni sprawną a za uwagi na uszkodzenie narządu ruchu porusza się przy użyciu kul łokciowych, Korzysta także z wózka inwalidzkiego

/ okoliczności niesporne /

- właśnie z uwagi na trudności w poruszaniu się planowała nabycie pojazdu większego gabarytowo i szerszego niż dotąd przez nią wykorzystywany samochód marki V. , który został nabyty w związku na potrzeby prowadzenia przez nią działalności gospodarczej.

Samochód , którym chciała zastąpić ten pojazd miał spełniać te wymagania , a za taki uznawała właśnie P. (...).

Kupiła go w celu wykorzystania w tej działalności.

B. R. (1) jest księgową i prowadzi ,jako jednoosobowy przedsiębiorca, od lipca 2006r Biuro (...) pod adresem swojego miejsca zamieszkania w K. przy ul. (...) , w zakresie rachunkowości i księgowości oraz doradztwa podatkowego.

Obecnie , po kradzieży kupionego P. wykorzystuje , stanowiący składnik jej firmy samochód marki V. chociaż większy niż tren , którym jeździła w czasie kiedy doszło do spornej transakcji nabycia P.

O tym ,że P. (...) został kupiony na potrzeby działalności gospodarczej świadczy też to , iż zawierając umowę jego ubezpieczenia (...) ze stroną pozwaną, posługiwała się numerem REGON (...) nadanym w związku z rejestracją tej działalności

/ dowód : wydruk z Ewidencji (...), 228, dokument polisy ubezpieczeniowej k. 14 akt , częściowo zeznanie świadka J. R. k.263 v /

- ofertę sprzedaży samochodu P. (...) powódka znalazła w Internecie, w serwisie (...) . Były w niej zamieszczone fotografie pojazdu , w tym jego wnętrza i wyposażenia ze wskazaniem , iż jest on prawie nowy z roku produkcji 2017r i nie jest uszkodzony.

Cena nabycia podana w ofercie została określona na wyższą kwotę 520 000zł ale zbywca- L. S. - , którego personaliów kupująca szczegółowo nie nie weryfikowała , po rozmowie telefonicznej z nią, zgodził się sprzedać pojazd za kwotę 493 000 złotych. Powódka przez zakupem nie dokonywała bezpośrednich , dodatkowych oględzin samochodu,

- pieniądze na jego zakup , pochodziły ze sprzedaży lokalu poza K. . Była to pozostałość ceny sprzedaży , która pozostała powódce po nabyciu przez małżonków R. lokalu mieszkalnego w K. przy ul. (...) w roku 2004.

Jak twierdził małżonek powódki pieniądze ostatecznie przeznaczone na ten pojazd były przechowywane od tej pory w domu.

/ dowód : częściowo zeznanie powódki na rozprawie w dniu 20 lipca 2022r k.193 akt , częściowo jej zeznanie w ramach postępowania likwidacyjnego k. 154 akt , oraz także w części zeznanie świadka J. R. na rozprawie apelacyjnej w dniu 5 września 2025r / k. 263 v akt /

Jedynym sposobem sprawdzenia legalności pochodzenia P. (...) przez B. R. (1) było wykorzystanie aplikacji o nieokreślonych bliżej w postępowaniu przed Sądem Okręgowym cechach i co do której nazwy także nabywająca nie ma pewności. W ramach jej wykorzystania , po wpisaniu numeru identyfikacyjnego VIN weryfikowanego samochodu o ile informacja zwrotna „ wyświetlała się na zielono „ oznaczało to , iż pojazd nie był kradziony. Tylko taką weryfikację przeprowadzając i uzyskując opisane wyżej potwierdzenie legalności pochodzenia, powódka zdecydowała się na kupno pojazdu.

/ dowód częściowo zeznanie powódki k. 193 v oraz jej relacja w ranach postępowania likwidacyjnego k. 154 , częściowo zeznanie świadka J. R. k. 263 v akt /

- sprzedawca umówił się z powódką , której towarzyszył mąż , w celu sfinalizowania transakcji w lokalu gastronomicznym na granicy W.. Nabywająca zaakceptowała to , na co zbywający nalegał , aby cena została zapłacona w gotówce.

Przygotowała banknoty w pakietach , których sprzedający - mężczyzna średniego wzrostu , w wieku około pięćdziesięciu lat o schludnym wyglądzie - innych jego cech p. R. nie zapamiętali - nawet wszystkich nie otworzył , przeliczając jedynie , pozostającą luzem część banknotów w łącznej sumie 93 000 złotych.

- zbywca przybył na spotkanie z blankietem umowy , którego wolne rubryki wypełniał przy B. R. (1) i jej mężu.

Po przekazaniu pieniędzy , powódka nie domagała się ich odrębnego pokwitowania, mężczyzna wydał jej egzemplarz umowy , dokumenty dotyczące auta , wraz z polisą ubezpieczenia (...)i jeden kluczyk twierdząc , że tylko jeden przynależy do pojazdu.

Powódka nie wykonała jazdy próbnej nowym samochodem a relacjonując jego wyposażenie w ramach obu postępowań przygotowawczego i likwidacyjnego , nie była pewna jego charakteru i elementów składowych , w tym także tego, czy istnieje możliwość otwarcia drzwi za pomocą kluczyka czy jedynie pilota, w warunkach gdy w tej wersji P. producent w ogóle nie przewidział miejsca na użycie tradycyjnego kluczyka.

/ dowód : częściowo zeznanie powódki w ramach postepowania likwidacyjnego k. 154 v akt oraz postępowania przygotowawczego k. 169 v akt /.

- jak wynikało z ustaleń w ramach postępowania przygotowawczego prowadzonego przez policje pod nadzorem Prokuratury Rejonowej (...)w K. , w sprawie o sygnaturze (...) samochód sprzedany powódce miał przerobiony numer identyfikacyjny VIN i był tzw. „ klonem „ Tworzy się go w taki sposób , iż po usunięciu oryginalnego numeru identyfikacyjnego pojazdu pochodzącego z kradzieży , umieszcza się w nim numer o pojazdu o takiej samej specyfikacji i marce , legalnie zarejesrtowanego i użytkowanego w innym kraju .

Pojazd taki [ „klon” ] rejestruje się w wybranym urzędzie komunikacji na terenie Polski , używając do tego fałszywych dokumentów. Wobec tego ,że numer identyfikacyjny takiego pojazdu jest tożsamy z numerem VIN legalnie zarejestrowanego pojazdu , system jakim dysponuje organ rejestrujący nie wykazuje , iż „ klon „ jest pojazdem kradzionym - poszukiwanym na terenie Polski.

Na potrzeby przygotowania dokumentów rejestracyjnych P. (...) ubezpieczonego później przez powódkę w zakresie (...), wykorzystano dane zupełnie innego pojazdu - marki A.zarejestrowanego na terenie Niemiec.

Taki mechanizm został zastosowany w przypadku samochodu sprzedanego B. R. (1) . Zbywca był tzw. „ słupem „ a samochód P. (...) o podanym numerze VIN jak w dowodzie rejestracyjnym wydanym przez niego powódce jest własnością obywatela Szwajcarii i nigdy nie przekraczał polskiej granicy.

Ten sposób postępowania wskazywał na działanie zorganizowanej grupy przestępczej złodziei samochodów , które było wówczas badane przez wyspecjalizowane jednostki policyjne. Jak wynika z danych z postepowania likwidacyjnego samochód zaparkowany pod domem powódki miał podlegać także zajęciu na potrzeby tego śledztwa a nie doszło do niego tylko dlatego , że dwa dni przed planowaną czynnością procesową pojazd został skradziony.

/ dowód : treść pisma Komendy Miejskiej w K. z dnia 21 stycznia 2019r do Prokuratury Rejonowej (...) w K. k. 157 akt , notatka urzędowa k. 159 , notatka służbowa z dnia 18 czerwca 2019r przygotowana w ramach postepowania likwidacyjnego / k. 155 akt /

Przy ten sposób ustalonych , w tym zmienionych oraz uzupełnionych ustaleniach faktycznych dla których podstawą były również dowody przeprowadzone w ramach postępowania apelacyjnego , przechodząc do sformułowanych przez stronę pozwaną zarzutów materialnych powiedzieć na wstępie należy ,że pierwszy z nich w kolejności dotyczy stanowiska Sądu I instancji które , jak wynika z motywów orzeczenia nie decydowały o ostatecznej ocenie roszczenia poddanego pod osąd w sprawie , a mają charakter wypowiedzi uczynionej przez Sąd I instancji niejako na marginesie.

Wyraźnie to wynika ze wskazania Sądu uczynionego na stronie czwartej uzasadnienia /k. 204 v akt / , który podniósł , iż zakład ubezpieczeń w swoim stanowisku procesowym / zawartym w motywach sprzeciwu od nakazu zapłaty /, poza kwestionowaniem statusu powódki jako właścicielki ubezpieczonego samochodu przeciwko jej roszczeniu nie podniósł żadnych innych zarzutów.

Dlatego też w odniesieniu do wskazanego przez ubezpieczyciela w pierwszej kolejności zarzutu materialnego, w ramach którego polemizując ze stanowiskiem Sądu niższej instancji kwalifikującego postanowienie §12 ust. 1 pkt 13 o.w.u stanowiących integralną część umowy stron jako abuzywne , podniósł zarzut naruszenia art. 385 ¹ § 1 kc w zw z art. 805 §1 oraz w związku z wskazanym postanowieniem o.w.u.

W tych okolicznościach jedynie dla zapewnienia kompletności wywodu , Sąd Odwoławczy uznaje ten zarzut za zasadny już tylko z tego powodu , iż w sytuacji w której w relacji umownej z ubezpieczycielem , z przyczyn podanych już wcześniej , B. R. (1) jako ubezpieczająca nie może być uznana za konsumenta w rozumieniu tego pojęcia o jakim mówi art. 22 ¹ kc ., ocena abuzywności tego postanowienia przez Sąd w indywidualnej , rozstrzyganej obecnie sprawie , jest wyłączona.

Nawet jednak gdyby potencjalnie [ czego Sąd Odwoławczy nie czyni ] przyjąć , że taki status można by ubezpieczającej w ramach stosunku prawnego wynikającego z umowy ubezpieczenia z dnia 19 lipca 2018r powódce nadać wówczas [ co bardzo eksponuje w swojej relacji, a za nią w , części swojego zeznania jej małżonek J. R. to i tak nie można by zasadnie ocenić, przez prymat określonych w przepisie ustawowym przesłanek abuzywności , że wskazane postanowienie ogólnych warunków ubezpieczenia (...) jest niedozwolone a zatem nieskuteczne wobec ubezpieczającej.

Wspierająca taki wniosek argumentacja apelacyjna (...) SA. jest poprawna i aprobowana przez Sad Odwoławczy.

Powtarzanie tych samych bądź bardzo zbliżonych treściowo argumentów za taką oceną jest z przyczyn teleologicznych zbędne , szczególnie przy zaznaczanej już wcześniej konieczności zachowania zwięzłości wypowiedzi orzeczniczej Sądu Odwoławczego.

Pokreślić jedynie należy , iż w swoim stanowisku procesowym powódka nie twierdziła ani tym bardziej nie dowodziła tego ,że postanowienie o.w.u., zakwestionowane z tego punktu widzenia wyłącznie przez sam Sąd I instancji naruszało dobre obyczaje czy też w sposób rażący jej usprawiedliwione interesy. Przy konieczności dowiedzenia wszystkich przesłanek zastosowania przepisu art. 385 ¹ §1 kc w sposób kumulatywny , tym bardziej brak było usprawiedliwionych podstaw do tego aby to postanowienie uznawać za nie wiążące B. R. (1). Zatem pierwszy z zarzutów materialnych, chociaż przy poczynionych wcześniej zastrzeżeniach, należało ocenić jako trafny.

Oceniając apelację strony pozwanej przez pryzmat pozostałych zarzutów materialnych, stwierdzić należy, iż chociaż drugi z nich jest chybiony tym nie mniej roszczenie powódki nie może być uznane za usprawiedliwione zważywszy na to, jak zostały w umowie ubezpieczenia zawartej przez strony w dniu 19 lipca 2018r oraz w stanowiących jej część składową ogólnych warunków ubezpieczenia , ukształtowane prawa i obowiązki stron, w tym w szczególności odpowiedzialność ubezpieczyciela wobec ubezpieczającej P. (...) od kradzieży.

W tym kontekście należy dostrzec , iż umowa stron , na co trafnie zwraca uwagę strona skarżąca , została zawarta w czasie , kiedy obowiązywała uchwała zarządu pozwanego ubezpieczyciela z dnia 14 września 2017r o ustaleniu ogólnych warunków ubezpieczeń komunikacyjnych (...).

Sąd I instancji wobec tego nieprawidłowo odwołał się w ramach swojego stanowiska zgodnie z którym strona pozwana jest zobowiązana świadczy na rzecz powódki równowartość skradzionego samochodu, według jego wartości wskazanej w umowie z daty jej zawarcia , nawet w sytuacji gdy będąc samoistną posiadaczką skradzionego następnie pojazdu w dobrej wierze nie nabyła jeszcze [ do daty utraty przez kradzież] jego własności do poglądu zawartego w uchwale SN z dnia 8 lipca 1992 r , sygn. III CZP 80/92

Wypowiedź Sądu Najwyższego opierała się bowiem na tekście poprzednio obowiązujących ogólnych warunków ubezpieczenia (...) z dnia 15 grudnia 1990 r., w dacie zawierania spornej umowy ubezpieczenia , już nie obowiązujących.

Już tylko dla porządku należy dodać że w kolejnych orzeczeniach [ powoływanych nota bene także przez apelanta] SN uczynił dodatkowe zastrzeżenie zgodnie z którym, w tych warunkach , odpowiedzialność ubezpieczyciela zachodzi ale o ile nic innego nie wynika z umowy stron ubezpieczenia.

/ por. tylko przykładowo uchwałę [ 7] z dnia 31 marca 1993r , sygn.. III CZP 1/93 oraz wyroki SN z dnia 8 kwietnia 2003, sygn. IV CKN 53/01 oraz z dnia 17 września 2004 , sygn. V CSK 54/04 / wszystkie powołane za zbiorem Lex /

Te generalne stwierdzenia i oceny należy odczytać na potrzeby weryfikacji roszczenia B. R. (1) przez pryzmat postanowień o.w.u. (...) , które stanowiły część postanowień umowy stron.

Jak trafnie podnosił zakład ubezpieczeń w postępowaniu , w szczególności na jego odwoławczym etapie , zgodnie z §3 pkt 71 tych ogólnych warunków , ubezpieczonym , czyli osobą na rachunek której została zawarta umowa ubezpieczenia (...)jest właściciel pojazdu.

Natomiast po myśli §12 , poświęconego wyłączeniom od odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń , ubezpieczeniem tego rodzaju nie są objęte szkody m. in. - jak wynika z treści punktu 13 ust. 1 tego paragrafu „ polegające na utracie pojazdu pochodzącego z kradzieży , jeżeli w dniu faktycznej utraty pojazdu , nie upłynął wymagany przepisami prawa , termin do nabycia własności tego pojazdu przez ubezpieczonego na zasadzie dobrej wiary. „

Nieco inaczej kwestię tę ujmując, zgodnie z powołanymi postanowieniami / co do zasady / (...) S.A. jest wolny od odpowiedzialności wobec ubezpieczającego dla której podstawą jest umowa ubezpieczenia (...) , w razie zajścia wypadku ubezpieczeniowego , wówczas jeżeli w chwili podpisania umowy druga strona nie jest właścicielem przedmiotu ubezpieczenia. Natomiast w sytuacji gdy ubezpieczony pojazd pochodzi z kradzieży odpowiedzialność ta jest wyłączona wówczas gdy , w chwili faktycznej utraty pojazdu nie upłynął jeszcze termin w którym posiadający samoistnie pojazd , pozostający w dobrej wierze ubezpieczający, nie nabył jeszcze własności samochodu , wobec braku upływu trzyletniego terminu tego posiadania.[ w warunkach bona fide odnoszonej do uprawnienia do zbycia pojazdu przez tego z którym ubezpieczający posiadacz dokonał czynności prawnej.- dodatek redakcyjny S.A.]

Gdy odnieść te wnioski do stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu w tym przez Sąd II instancji w ramach ich uzupełnienia oraz częściowej zmiany usprawiedliwionym jest stwierdzenie , iż :

- samochód osobowy P. (...) nr. rejestracyjny (...) rok produkcji 2017 , który powódka ubezpieczyła w ramach ubezpieczenia (...)na podstawie umowy zawartej ze stroną pozwaną za pośrednictwem agenta pozwanego zakładu ubezpieczeń w dniu 19 lipca 2018 - numer polisy (...)- , w dniu jej podpisania nie był jej własnością a pochodził w kradzieży,

- pojazd był tzw. „ klonem „ mechanizm powstania którego przy wykorzystaniu numeru indentyfikacyjnego VIN pojazdu tej samej marki i podobnej specyfikacji został szczegółowo opisany wyżej,

- czynność prawna sprzedaży tego samochodu powódce dokonana na obrzeżach W. w dniu 9 lipca 2018r , nie doprowadziła do uzyskania przez kupującą prawa własności do niego, a najprawdopodobniej była jedynym z elementów składowych modus operandi zorganizowanej grupy przestępczej , która w ten , jak wynikający z ustaleń w rozstrzyganej sprawie , zbywała kradzione uprzednio samochody,

- nie mając , w tych okolicznościach, tytułu właścicielskiego do pojazdu a ubezpieczając go w zakresie (...) u strony pozwanej B. R. (1) mogłaby zgodnie z powołanym wyżej postanowieniem ogólnych warunków ubezpieczeń komunikacyjnych (...) , w tym w szczególności ich §12 ust. 1pkt 13 skutecznie dochodzić ,w warunkach skradzenia P. (...) sprzed jej domu w dniu 11 stycznia 2019r , spełnienia przez stronę pozwaną świadczenia ubezpieczeniowego wyrównującego szkodę ale tylko o ile wykazałaby w postępowaniu , że przed dniem kradzieży nabyła prawo własności tego samochodu , będąc jego posiadaczką w dobrej wierze przez okres trzech lat.

Ustalenia poczynione w postępowaniu nie dają do takich wniosków podstaw.

W pierwszej kolejności trzeba wskazać ,że pomiędzy datą objęcia , pochodzącego z przestępstwa , ubezpieczonego przez powódkę samochodu a datą w której pojazd jej skradziono , okres trzech lat wskazany przez art. 169 §2 kc nie upłynął.

Dodać do tego należy , iż nie upłynął on nawet od daty wskazywanej jako data roczna wyprodukowania P. (...). [ rok 2017].

Zatem nawet gdy przyjąć ,że B. R. (1) była samoistną posiadaczką tego samochodu w dobrej wierze , nabycie tytułu właścicielskiego do przedmiotu ubezpieczenia nie mogło nastąpić, Już taki wniosek decyduje w sposób samodzielny o tym , iż pozwany ubezpieczyciel nie jest wobec niej odpowiedzialny w oparciu o umowę z dnia 19 lipca 2019r z której wywodziła swojej roszczenie , które tym samym , jako nieuzasadnione uległo oddaleniu , reformatoryjnym wyrokiem Sądu II instancji , wydanym w następstwie rozpoznania apelacji zakładu ubezpieczeń.

Ale powództwo podlegało oddaleniu niezależnie od wskazanego wyżej powodu dlatego, iż po stronie ubezpieczającej nie został spełniony warunek samoistnego posiadania spornego pojazdu w dobrej wierze, nabytego przez nią od nieuprawnionego zbywcy , który przeniósł na powódkę posiadanie pojazdu w oparciu o czynność prawną dokonaną w dniu 9 lipca 2018r.

Wyjątkowość hipotezy art. 169 §2 kc , która w odniesieniu do sytuacji powódki ma zastosowanie , wobec treści §12 ust. 1 pkt 13 o.w.u wyłączającego odpowiedzialność pozwanego ubezpieczyciela za spełnienie świadczenia ubezpieczeniowego wynikającego z umowy stron sporu z dnia 19 lipca 2018r polega na tym, że rzecz - jak wynika z ustaleń skradziona właścicielowi ruchomość mogła przejść na własność powódki jako jej nabywcy , dopiero z upływem terminu trzyletniego od daty utraty , pod warunkiem że B. R. , w chwili upływu tego terminu w dobrej wierze. To ostatnie wymaganie wynika z tego, że dla oceny dobrej wiary właściwa jest chwila uzyskania własności przez nabywcę./ w rozstrzyganej sprawie powódkę / Z takiego uregulowania wynika, że B. R. (1) musiałaby być wówczas w dobrej wierze co do uprawnienia zbywcy- strony umowy z 9 lipca 2018r - do rozporządzenia rzeczą.

Podczas biegu tego terminu powódce przysługiwała jedynie ekspektatywa prawa własności. Już tylko dla porządku , skoro okres ten do daty ukradzenia jej P. (...) nie upłynął , dodać trzeba , iż musiałaby być w dobrej wierze przez cały ten czas; a jej utrata podczas biegu tego terminu wyłączałaby nabycie przez nią własności ubezpieczanego u strony pozwanej pojazdu .

/ por. także uwagi J. Gudowskiego dotyczące wykładni normy art. 169 §2 kc w komentarzu dostępnym w programie Lex a także wyrok SN z dnia 18 października 1994r , sygn. I CRN 98/94 powołany za zabiorem Legalis/.

Art. 169 kc chroni dobrą wiarę nabywcy co do uprawnienia zbywcy do rozporządzenia rzeczą. Jest ona jednak wyłączona nie tylko wówczas, gdy nabywca wie o tym, że zbywca nie jest uprawniony do rozporządzenia rzeczą, albo gdy mógł się o tym z łatwością dowiedzieć. Ma to miejsce również, gdy okoliczności towarzyszące transakcji budzą wątpliwości co do uprawnień zbywcy lub jeżeli doświadczenie życiowe tego wymaga aby to nabywca podjął starania w celu wyjaśnienia tych wątpliwości.

Okoliczności ustalone w sprawie są wystarczającą podstawą do tego aby uznać , że B. R. (1) nawet minimalnych w tym zakresie wymagań staranności i zapobiegliwości nie spełniła.

Wystarczy w tym zakresie ponownie wskazać , że :

a/ nie wzbudziło jej wątpliwości , w odniesieniu do rzeczywistych uprawnień właścicielskich zbywcy do samochodu to , że wskazał on jako miejsce zawarcia umowy lokal gastronomiczny na obrzeżach miasta ,

b/ stanowczo domagał się zapłaty ceny w gotówce mimo ,że uzgodniona kwota wynosiła 493 000 złotych,

c/ przygotowanych przez nabywającą banknotów nie przeliczył przy wydaniu pojazdu ,a nawet paczek z pieniędzmi nie otwierał . Przeliczenie ograniczył tylko do - jak to określił świadek J. R. kwoty „ luzem „ w wysokości 93 000 złotych,

d/ powódka na zażądała nawet pokwitowania odbioru tak bardzo dużej kwoty na piśmie,

d/ przy transakcji na tak znaczną sumę na zakup bardzo luksusowego – niemal nowego samochodu – w dacie czynności prawnej około półtora rocznego, sprzedawca posługiwał się blankietem umowy o nierozbudowanej strukturze wewnętrznej / por. k. 11 akt / a co więcej , przy aprobacie kupującej , wypełniał wolne jej rubryki tekstem , bezpośrednio przy niej - wykorzystując restauracyjny stolik.

Wszystkie te fakty u osoby właściwie dbającej o swoje interesy szczególnie , iż jak powódka twierdziła przekazała na zakup samochodu dorobek życia, powinny wzbudzić wątpliwości co do pochodzenia samochodu i uprawnień sprzedawcy do dysponowania nim. Tymczasem powódka , żadnych idących w tym kierunku czynności nie podejmując , objęła pojazd w posiadanie , nawet nie poświęcając uprzednio czasu na zapoznanie się z jego stanem w zakresie wyposażenia , braku uszkodzeń czy generalnej stanu technicznego. Mąż powódki , zeznając wskazywał , iż nie doszło nawet do próbnej jazdy tym pojazdem przed nabyciem.

Zdaniem Sądu II instancji, opisane zachowanie sprzedawcy - jak uczą zasady doświadczenia życiowego wskazywało , że chce jak najszybciej zawrzeć umowę , pozbyć się pojazdu i przejąć ogromną przecież kwotę pieniędzy jak na jednostkową transakcję dotyczącą jednej ruchomości.

Nie może też przy przyjęciu, że w tych okolicznościach , powódka, co do uprawnień właścicielskich zbywcy P. (...) nie może być uznana za osobę będącą w dobrej wierze ,

za wnioskiem przeciwnym przemówić sposob w jaki potwierdzała legalność pochodzenia pojazdu. Ograniczyła się bowiem w tym zakresie do skorzystania z aplikacji , której działania oraz rodzaju funkcjonalności ani ona ani towarzyszący jej przy transakcji z 9 lipca 2018r małżonek, nie byli w stanie bliżej określić.

W tym kontekście trzeba jeszcze dodać , że argument powódki o wcześniejszym zarejestrowaniu P. (...) w Polsce jest o tyle nie przekonujący , iż jak ustalono to wyżej , przestępcy dysponują metodami przy użyciu których nawet samochód „ „klon” innego legalnie zarejestrowanego i użytkowanego samochodu jest rejestrowany a system , którym posługują się organy rejestrujace nie informuje o wątpliwym pochodzeniu samochodu.

Z podanych przyczyn , w uznaniu apelacji ubezpieczyciela za uzasadnioną , Sąd Apelacyjny orzekł reformatoryjnie w sposób wskazany w punktach 1 I i II sentencji motywowanego wyroku , na podstawie art. 386 §1 kpc.

Rozstrzygając o kosztach procesu i postępowania apelacyjnego , Sąd Odwoławczy zastosował art. 98 §1 i 3 kpc w zw. z art. 99 oraz 391 §1 kpc i wynikającą z tej normy dla wzajemnego rozliczenia stron z tego tytułu , zasadę odpowiedzialności za wynik sprawy.

Nie znalazł przy tym dostatecznych podstaw do tego aby w stosunku do B. R. (1) , zastępowanej profesjonalnie w sprawie na obu etapach sporu stron , zastosować dobrodziejstwo wynikające , z wyjątkowej w zakresie zastosowania, normy art. 102 kpc.

Ani charakter sprawy w ramach której od samego początku ubezpieczyciel negował zasadę swojej odpowiedzialności wobec powódki ani także fakty dotyczące jej sytuacji finansowej , która przeznacza ogromna kwotę pieniędzy na luksusowy pojazd przekazując ją nabywcy w nie do końca jasnych , a co najmniej budzących poważne wątpliwości okolicznościach, nie przemawiają dostatecznie za tym aby z tego dobrodziejstwa mogła w warunkach porażki procesowej skorzystać .

Nie jest dla wniosku przeciwnego wystarczającym argumentem aktualny stan zdrowia powódki skoro pomimo niewątpliwego kalectwa narządu ruchu , nadal prowadzi działalnośc gospodarczą.

Nie można też w tym kontekście tracić z pola widzenia tego , iż na każdym etapie sporu, konsekwentnie sama wnosiła o rozliczanie jego kosztów, a w jego wyniku obciążania nimi oponenta procesowego.

Kwota kosztów procesu należnych ubezpieczycielowi , przyznanych wraz z odsetkami o których Sąd II instancji był obowiązany orzec z urzędu , odpowiada wynagrodzeniu zawodowego pełnomocnika, pozostając pochodną wartości przedmiotu sporu , ustalonemu na podstawie §2 pkt 7 Rozporządzenia MS w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015[ jedn. tekst DzU z 2018 poz.265/ Kwotę tę powiększa opłata skarbowa od pomocnictwa.

W odniesieniu do kosztów postępowania apelacyjnego / także wraz z ustawowymi odsetkami / tworzą je : opłata od apelacji oraz wynagrodzenie pełnomocnika - radcy prawnego jak również opłata skarbowa od pełnomocnictwa, w warunkach gdy na tym etapie sporu , zakład ubezpieczeń reprezentował nowy pełnomocnik - autor środka odwoławczego.