sygn. I ACa 951/25 20 listopada 2025 Sąd Apelacyjny w Krakowie

Wyrok z 20 listopada 2025, sygn. I ACa 951/25

Najważniejsze informacje

W skrócie

Wynik oddalono apelację

Przedmiot o wydanie nieruchomości i zapłatę

Typ sprawy sprawa cywilna gospodarcza, procesowa

Kwota główna 4 050 zł · kwota żądania

Etap apelacja

Tryb rozprawa

Tematy

kradzież / art. 278 § 1 k.k.

Role w sprawie

Skarb Państwa biegły spadkodawca powódka pozwana

Data orzeczenia 20 listopada 2025

Sąd Sąd Apelacyjny w Krakowie

Wydział I Wydział Cywilny

Przewodniczący Sędzia Zygmunt Drożdżejko

Podstawa prawna

art. 5 kc art. 6 kc art. 60 kc art. 98 kpc art. 118 kc art. 121 kc art. 123 kc art. 130 kpc

Pokaż pozostałe podstawy prawne (17)

art. 140 kc art. 172 kc art. 175 kc art. 222 kc art. 224 kc art. 225 kc art. 226 kc art. 227 kc art. 229 kc art. 231 kpc art. 233 kpc art. 316 kpc art. 336 kc art. 385 kpc art. 461 kc art. 481 kc art. 498 kc

Sygn. akt I ACa 951/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 20 listopada 2025 r.

Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący: SSA Zygmunt Drożdżejko

Protokolant: Sara Cieślik

po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2025 r. w Krakowie na rozprawie

sprawy z powództwa Ł. W.

przeciwko Skarbowi Państwa – Państwowemu Gospodarstwu Leśnemu Lasom Państwowym Nadleśnictwu Ł.

o wydanie nieruchomości i zapłatę

oraz

sprawy z powództwa wzajemnego Skarbu Państwa – Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych Nadleśnictwa Ł.

przeciwko Ł. W.

o zapłatę

na skutek apelacji strony pozwanej (powoda wzajemnego) od wyroku Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z dnia 29 kwietnia 2024 r. sygn. akt I C 1211/20

1. oddala apelację;

2. zasądza od pozwanego (powoda wzajemnego) Skarbu Państwa – Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych Nadleśnictwa Ł. na rzecz powoda (pozwanego wzajemnie) Ł. W. kwotę 4 050 zł (cztery tysiące pięćdziesiąt złotych) wraz z odsetkami w wysokości ustawowej za opóźnienie naliczanymi od dnia uprawomocnienia się punktu 2. wyroku do dnia zapłaty – tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.

Sygn. akt I ACa 951/25

UZASADNIENIE

wyroku z 20 listopada 2025r.

W pozwie skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa - Państwowemu Gospodarstwu Leśnemu Lasom Państwowym Nadleśnictwu Ł. , a nadanym przesyłką pocztową 03 września 2020 r. (koperta k. ) powódka A. W. (1) domagała się:

- nakazania wydania jej przez pozwanego nieruchomości położonej w miejscowości S., w województwie (...), powiecie (...), gminie (...), objętej księgą wieczystą nr (...) prowadzoną przez Sąd Rejonowy w G.Wydział Ksiąg Wieczystych, składającą się z działek ewidencyjnych o następujących numerach:

- (...) o powierzchni 0,75 ha,

- (...) o powierzchni 0,20 ha,

- (...) o powierzchni 0,35 ha,

- (...) o powierzchni 0,01 ha,

-(...)o powierzchni 0,86 ha,

- (...) o powierzchni 1,68 ha,

- (...) o powierzchni 0,09 ha,

- (...) o powierzchni 0,21 ha,

-(...)o powierzchni 0,12 ha,

- (...) o powierzchni 0,93 ha,

- (...) o powierzchni 0,36 ha,

- (...) o powierzchni 0,29 ha,

- zasądzenia od pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego zgodnie z przedłożonym spisem, a w razie jego braku według norm przepisanych.

Powódka podniosła, że jej poprzednicy prawni tj. P. G. i M. G. byli właścicielami nieruchomości położonych w miejscowości S. oznaczonych liczbą wykazu hipotecznego(...) i (...). Nieruchomość stanowiąca ich własność na podstawie orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z 10 czerwca 1954 r., znak: (...), została przejęta z rażącym naruszeniem prawa na własność Skarbu Państwa. Orzeczenie to jako wydane z rażącym naruszeniem prawa zostało wyeliminowane z obrotu prawnego decyzją Wojewody (...) z 18 lutego 2005 r., znak: (...), a następnie po uchyleniu tej decyzji, decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z 16 kwietnia 2007 r., sprawa znak: (...). Na skutek podjętych przez powódkę działań w postępowaniu administracyjnym, a następnie w postępowaniu sądowym Sąd Rejonowy w G. wydał w dniu 13 czerwca 2018 r. wyrok przeciwko pozwanemu w sprawie o sygn. akt (...) dotyczącej uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Ponadto Sąd Okręgowym wN. wyrokiem z 10 kwietnia 2019 r. w sprawie sygn. akt (...) oddalił apelację pozwanego jako bezzasadną. Powódka wskazała, że dla nieruchomości objętej powództwem została założona księga wieczysta nr (...), w której jako wyłączna właścicielka wpisana jest ona. Powódka jako właściciel wyżej wymienionej nieruchomości leśnej domaga się w oparciu o art. 222 § 1 k.c. wydania ich od podmiotu faktycznie władającego tą nieruchomością, bez jakiegokolwiek tytułu prawnego. Jako wartość przedmiotu sporu dla powództwa o wydanie powódka wskazała trzymiesięczny czynsz najmu lub dzierżawy nieruchomości w kwocie 5 850 zł.

Pozwany Skarb Państwa - Państwowe Gospodarstwo Leśnie Lasy Państwowe Nadleśnictwo Ł. w odpowiedzi na pozew nadanej 08 października 2020 r. (k. 41-42) wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzanie od powódki na jego rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Pozwany podniósł zarzut zasiedzenia nieruchomości objętych żądaniem pozwu. Jednocześnie w przypadku uwzględnienia powództwa o wydanie Skarb Państwa złożył oświadczenie o wykonaniu prawa zatrzymania nieruchomości objętej żądaniem pozwu i podniósł z tego tytułu zarzut zatrzymania na kwotę 190 000,00 zł. Równocześnie pozwany złożył pozew wzajemny domagając się:

- zasądzenia od powódki (pozwanej wzajemnie) A. W. na rzecz pozwanego (powoda wzajemnego) kwoty 190 000 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia doręczenia powódce (pozwanej wzajemnie) odpisu pozwu wzajemnego do dnia zapłaty,

- zasądzenia od powódki (pozwanej wzajemnie) na rzecz pozwanego (powoda wzajemnego) kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Pozwany, a powód wzajemny podniósł, że nieruchomość objęta żądaniem pozwu jest w jego samoistnym posiadaniu co najmniej od 23 sierpnia 1947 r. Natomiast postanowieniem Wojewody (...) z 20 maja 1949 r. wyznaczona została granica polno-leśna rozgraniczająca grunty przeznaczone do Państwowego Funduszu Ziemi dla(...) oraz przeznaczone dla Lasów Państwowych pod zalesienie. Z tego względu nieruchomości objęte żądaniem pozwu zostały wyłączone od produkcji rolnej i w następnych latach ujęte w mapach gospodarczych Planu Urządzenia L.. Na gruntach tych bowiem znajdują się drzewostany, które są wliczane do powierzchni i zapasu gospodarstwa leśnego należącego do Skarbu Państwa, na których w całym tym okresie Skarb Państwa prowadził aktywną gospodarkę leśną, w ramach której dokonywano m.in. zalesień, pielęgnacji drzewostanów, wykonywano zabiegi ochronne, itp. Niewątpliwie świadczy to o samoistnym, faktycznym władaniu przedmiotowymi nieruchomościami co najmniej od końca lat czterdziestych ubiegłego wieku do chwili obecnej. Zatem w okresie tym posiadanie było przez Skarb Państwa wykonywane w zakresie prawa własności, jako że wszelkie jego obowiązki i uprawnienia posiadacza, które on wykonywał przez kilkadziesiąt lat odpowiadały i nadal odpowiadają treści prawa własności, zgodnie z art. 140 k.c. Z tego względu w ocenie Skarbu Państwa zaistniały przesłanki do nabycia własności tej części nieruchomości w drodze zasiedzenia. Ponadto pierwszą czynnością, która mogłaby przerwać bieg zasiedzenia w odniesieniu do przedmiotowych nieruchomości było złożenie przez A. W. w dniu 10 kwietnia 2004 r. wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia (...) w G. z 10 czerwca 1954 r. Zatem przez ponad 50 lat nikt nie występował z jakimikolwiek roszczeniami względem tych nieruchomości. Wobec tego, że Skarb Państwa uzyskał posiadanie przedmiotowych nieruchomości na podstawie aktów administracyjnych, jakimi bez wątpienia jest protokół z 23 sierpnia 1947 r., zatwierdzony postanowieniem Wojewody (...) z 20 maja 1949 r., a następnie odnośnie tych nieruchomości zostało wydane orzeczenie (...) w G. z 10 czerwca 1954 r. to nabycie to nastąpiło w dobrej wierze, a zatem z upływem 10-letniego terminu zasiedzenia biorąc pod uwagę przepisy obowiązujące przed zmianą w 1990 r., co miało miejsce już w dniu 31 grudnia 1957 r. licząc od końca 1947 r. Dlatego zdaniem Skarbu Państwa brak jest podstaw do uwzględnienia żądania wydania. Z ostrożności procesowej Skarb Państwa podniósł, że w przypadku uwzględnienia powództwa o wydanie w oparciu art. 461 § 1 k.c. składa zarzut zatrzymania na kwotę 190 000 zł. Według Skarbu Państwa prawo zatrzymania ustanowione w powołanym przepisie jest skuteczne tylko wtedy, gdy pozwany ma uzasadnione prawnie roszczenie o zwrot nakładów. Kodeks cywilny w art. 461 § 1 używa pojęcia „nakłady” w takim samym znaczeniu jak w art. 226 k.c. Do wykładni art. 461 § 1 k.c. należy zatem stosować pojęcia używane w przepisach o roszczeniach uzupełniających. Przez nakłady w rozumieniu art. 226 k.c. należy uznać dobrowolne użycie własnych dóbr majątkowych na rzecz innej osoby (właściciela rzeczy), bez względu na jego wolę. Dodatkowo niewątpliwie prawo zatrzymania przysługuje niezależnie od tego, jak kształtuje się relacja między wartością zatrzymanej rzeczy a wysokością zabezpieczanej wierzytelności. W okolicznościach tej sprawy na wszystkich nieruchomościach objętych żądaniem pozwu, których wydania domaga się A. W. (1) przez kilkadziesiąt lat prowadzona była aktywna gospodarka leśna. Pierwotnie grunty te w zdecydowanej większości nie były lasem, co wynika choćby z dokumentów zalegających w aktach niniejszej sprawy, w tym odpisu z LWH(...)gm. kat.(...) i wykazu zmian gruntowych. Aktualnie wszystkie te nieruchomości na skutek prowadzenia na nich przez Skarb Państwa zalesień i zabiegów z zakresu hodowli i ochrony lasu stanowią m.in. wartościowy, kilkudziesięcioletni las, co oznacza, że niewątpliwie wzrosła wartość przedmiotowych nieruchomości na skutek dokonanych przez niego nakładów. Dlatego Skarb Państwa wystąpił przeciwko A. W. z żądaniem wzajemnym zapłaty przez nią kwoty 190 000 zł tytułem nakładów poczynionych przez niego na spornych nieruchomościach.

Powódka, a pozwana wzajemnie w piśmie z 23 października 2020 r. (k. 121-143) rozszerzyła żądanie pozwu, domagając się od pozwanego, a powoda wzajemnego Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych Nadleśnictwa Ł. kwoty co najmniej 50 000,00 zł tytułem pożytków pobranych przez Skarb Państwa z nieruchomości leśnych stanowiących jej własność. Dodała, że żądanie zapłaty doprecyzuje po wydaniu opinii przez biegłego z zakresu szacowania wartości nieruchomości. Odpowiadając na twierdzenia pozwanego, a powoda wzajemnego wskazała, że wbrew twierdzeniom Skarbu Państwa większość przejętych nieruchomości objętych pozwem o wydanie miała charakter leśny już w 1947 r., co wynika z wpisów w LWH i dołączonych przez Skarb Państwa map przeglądowo-gospodarczych. Ponadto w jej ocenie Skarb Państwa jest posiadaczem spornych nieruchomości w złej wierze od co najmniej 23 sierpnia 1947 r. Sam Skarb Państwa przyznał bowiem, że posiada te nieruchomości bez jakiegokolwiek tytułu prawnego. Skarb Państwa zgodnie z art. 225 w zw. z art. 224 § 2 k.c. jako posiadacz w złej wierze obowiązany jest zwrócić jej pobrane pożytki. A. W. (1) zakwestionowała też podaną przez Skarb Państwa wartość nakładów jakie miał ponieść na spornych nieruchomościach, gdyż stanowiły one w dacie przejęcia w przeważającej części nieruchomości leśne. W związku ze złożonym przez Skarb Państwa powództwem wzajemnym o zapłatę wartości nakładów poniesionych na nieruchomości, podniosła zarzut przedawnienia tych nakładów w okresie od 23 sierpnia 1947 r. do dnia 12 października 2014 r. tj. licząc 6 lat wstecz od daty wniesienia do sądu przez Skarb Państwa odpowiedzi na pozew z pozwem wzajemnym, skoro termin przedawniania nakładów na nieruchomość leśną wynosi według przepisów ogólnych obecnie 6 lat. W ocenie powódki, a pozwanej wzajemnie zarzut Skarbu Państwa dotyczący zasiedzenia nieruchomości winien zostać oddalony bez przeprowadzenia postępowania dowodowego, mając na uwadze prawomocnie zakończoną sprawę o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym do sygn. (...). Skarb Państwa w tamtej sprawie mógł podnieść zarzut zasiedzenia. Obecnie prawomocny wyrok o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym kształtuje sytuację własnościową na dzień prawomocności i nie jest dopuszczalne ewentualne stwierdzenie nabycia przez Skarb Państwa własności tych nieruchomości w dacie wcześniejszej niż data wyroku uzgadniającego treść księgi wieczystej, a Skarb Państwa wnosi o zasiedzenie własności nieruchomości leśnych z dniem 31 grudnia 1957 r. Ponadto zarzut zasiedzenia jest bezzasadny, bo został przerwany bieg zasiedzenia, skoro A. W. (1) w dniu 10 kwietnia 2004 r. wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia (...) w G. z 10 czerwca 1954 r. Nie minął bowiem jeszcze okres niezbędny do zasiedzenia nieruchomości przez Skarb Państwa. W przypadku spornych nieruchomości doszło do zawieszenia biegu terminu zasiedzenia, bo z powodu siły wyższej A. W. (1) i jej poprzednicy prawni nie mogli dochodzić przed sądem lub innym organem swoich praw do nieruchomości. Z uwagi na fakt, że Skarb Państwa nie posiadał żadnego tytułu do spornych nieruchomości, należy go traktować jako posiadacza w złej wierze. Zdaniem powódki, a pozwanej wzajemnie co najmniej do czasu upadku w Polsce komunizmu i zmiany obowiązującej wówczas Konstytucji co nastąpiło w dniu 30 grudnia 1989 r. oraz w latach 90-tych XX wieku nie było realnych możliwości czynienia starań o zwrot przejętych nieruchomości. O realnej zmianie powszechnej praktyki stosowania prawa przez organy administracji publicznej, po wprowadzeniu do systemu prawnego w Polsce instytucji stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych można mówić dopiero od 1999 r. gdy NSA rozszerzył zakres badania orzeczeń wydanych na podstawie dekretu z 27 lipca 1949 r. pod kątem zbadania treści całego orzeczenia jako zgodnego z wówczas obowiązującymi przepisami prawa.

Pozwany, a powód wzajemny w piśmie procesowym z 04 maja 2021 r. (k. 256-264) podtrzymał zaprezentowane dotychczas stanowisko procesowe. Zaprzeczył, aby zarzut zasiedzenia nie mógł być badany z uwagi na prawomocne zakończania sprawy o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Uprawomocnienie się wyroku w sprawie (...) nie stoi na przeszkodzie badaniu zarzutu zasiedzenia przy uznaniu, że do zasiedzenia doszło w dacie wcześniejszej niż data prawomocności tegoż wyroku. Powoływany przez powódkę wyrok SN I CSK 440/18 zapadł w innym stanie faktycznym. W sprawie (...) Skarb Państwa nie podnosił zarzutu zasiedzenia, więc kwestia ta nie została prawomocnie osądzona zatem nie kreuje stanu res iudicata. Skarb Państwa podtrzymał zarzut zasiedzenia, podnosząc, że brak podstaw, by a propori w niniejszej sprawie zakładać, że bieg zasiedzenia uległ zawieszeniu z uwagi na zaistnienie siły wyższej, bowiem ocena czy doszło do zawieszenia biegu zasiedzenia powinna być dokonywana przez sąd w oparciu o okoliczności faktyczne konkretnej sprawy. To A. W. (1) powinna wykazać, że w danym stanie faktycznym w ówczesnych warunkach ustrojowych nie mogła skutecznie dochodzić swoich roszczeń. Tymczasem powódka, a pozwana wzajemnie w żadnej mierze zawieszenia biegu zasiedzenia z uwagi na siłę wyższą nie wykazała. Nie ma podstaw aby w każdej sprawie przyjmować stan siły wyższej, który zakończył się np. w 1989 r. Niewystarczające jest powoływanie się jedynie na fakt przynależności do ludności (...). Skarb Państwa podał, że jeszcze przed upadkiem komunizmu i wprowadzeniu demokratycznego państwa ten kto powracał i podejmował starania o odzyskanie przejętych nieruchomości w większości przypadków je odzyskiwał, a jeżeli nie było możliwe odzyskanie nieruchomości w naturze to otrzymywał ekwiwalent w postaci porównywalnych nieruchomości z Państwowego Funduszu Ziemi, a wybór pozostawiano zainteresowanym. Pozwany, a powód wzajemny posiada dokumentację dotyczącą zwrotu nieruchomości pochodzenia (...). Zatem nie jest prawdą, że uzyskanie korzystnych dla ludności (...) rozstrzygnięć w przedmiocie zwrotu przejętych nieruchomości było możliwe dopiero po upadku w Polsce ustroju komunistycznego i dokonaniu zmian w obowiązującej wówczas konstytucji. Na gruncie niniejszej sprawy należy zatem ustalić, czy poprzednicy prawni A. W. podejmowali czynności zmierzające do odzyskania nieruchomości objętych pozwem. Uzyskanie zwrotu spornych nieruchomości zależało zatem od podjęcia przez poprzedników prawnych A. W. odpowiednich kroków prawnych, które w okresie PRL były systemowo zapewnione. Co do wysokości zgłoszonego przez A. W. roszczenia o zwrot pożytków na poziomie 50 000 zł, to Skarb Państwa zakwestionował wysokość tego roszczenia, która jego zdaniem jest zawyżona. Podniósł również zarzut przedawnienia tego roszczenia w okresie od 23.08.1947 do 29.10.2014 r. zgodnie z regułą wyrażoną w art. 117 w zw. z art. 118 k.c. zdaniem Skarbu Państwa jest on posiadaczem w dobrej wierze i na podstawie art. 226 § 1 k.c. może dochodzić zwrotu nakładów koniecznych i innych, które zwiększają wartość roszczenia w chwili jej wydania. Poniesione przez Skarb Państwa nakłady w znaczącej mierze miały charakter nakładów koniecznych, bo ich poniesienie wynikało z obowiązków nałożonych na Skarb Państwa przez akty prawne. Ponadto działania podejmowane przez SP ulepszyły sporne nieruchomości i ich niepełne rozlicznie prowadziłoby do bezpodstawnego wzbogacenia A. W. kosztem Skarbu Państwa. Wszystkie nakłady podlegają zatem rozliczeniu w oparciu o art. 226 k.c.

W piśmie procesowym z 12 sierpnia 2022 r. (k. 793) pozwany, a powód wzajemny doprecyzował, że wartość dochodzonych nakładów liczy do dnia wniesienia powództwa wzajemnego o zwrot nakładów. Podobnie powinna zostać ustalona wartość pożytków tj. do dnia zgłoszenia przez A. W. tego roszczenia, albo wyliczenie obu roszczeń do dnia wydania opinii.

Sąd Okręgowy w Nowym Sączu, wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2024r. nakazał stronie pozwanej, a powodowej wzajemnie Skarbowi Państwa - Państwowemu Gospodarstwu Leśnemu Lasom Państwowym Nadleśnictwu Ł. aby wydała powódce, a pozwanej wzajemnie A. W. nieruchomość położoną we wsi S., w województwie (...), powiecie (...), gminie (...), objętą księgą wieczystą numer (...) prowadzoną przez Sąd Rejonowy w G., V Wydział Ksiąg Wieczystych, składającą się z działek ewidencyjnych o numerach:

- (...) o powierzchni 0,75 ha,

- (...)o powierzchni 0,20 ha,

- (...) o powierzchni 0,35 ha,

- (...) o powierzchni 0,01 ha,

-(...) o powierzchni 0,86 ha,

- (...)o powierzchni 1,68 ha,

- (...)o powierzchni 0,09 ha,

- (...) o powierzchni 0,21 ha,

- (...) o powierzchni 0,12 ha,

- (...) o powierzchni 0,93 ha,

- (...) o powierzchni 0,36 ha,

- (...) o powierzchni 0,29 ha (I); zasądził od strony pozwanej, a powodowej

wzajemnie Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych Nadleśnictwa Ł. na rzecz powódki, a pozwanej wzajemnie A. W. kwotę 26 535,32 zł (dwadzieścia sześć tysięcy pięćset trzydzieści pięć złotych trzydzieści dwa grosze) (II); oddalił powództwo główne o zapłatę w pozostałym zakresie (III); nakazał ściągnąć od powódki, a pozwanej wzajemnie A. W. na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Nowym Sączu - z roszczenia zasądzonego w punkcie II niniejszego wyroku - kwotę 1 174,00 zł (jeden tysiąc sto siedemdziesiąt cztery złote) tytułem należnej opłaty od pozwu głównego o zapłatę, w zakresie w jakim żądanie to zostało oddalone (IV); zasądził od strony pozwanej, a powodowej wzajemnie Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych Nadleśnictwa Ł. na rzecz powódki, a pozwanej wzajemnie A. W. kwotę 4 017,00 zł (cztery tysiące siedemnaście złotych) wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty - tytułem zwrotu kosztów procesu w zakresie powództwa głównego (V); zasądził od powódki, a pozwanej wzajemnie A. W. na rzecz strony pozwanej, a powodowej wzajemnie Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych Nadleśnictwa Ł. kwotę 18 018,88 zł (osiemnaście tysięcy osiemnaście złotych osiemdziesiąt osiem groszy) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 05 listopada 2020 roku do dnia zapłaty (VI); oddalił powództwo wzajemne w pozostałym zakresie (VII); nakazał pobrać od powódki, a pozwanej wzajemnie A. W. na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Nowym Sączu kwotę 901,00 zł (dziewięćset jeden złotych) tytułem należnej części opłaty od pozwu wzajemnego, od uiszczenia której strona pozwana, a powodowa wzajemnie była zwolniona (VIII); nakazał pobrać od strony pozwanej, a powodowej wzajemnie Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych Nadleśnictwa Ł. na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Nowym Sączu - z roszczenia zasądzonego w punkcie VI niniejszego wyroku - kwotę 12 902,47 zł (dwanaście tysięcy dziewięćset dwa złote czterdzieści siedem groszy) tytułem zwrotu wydatków poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa (IX); zasądził od strony pozwanej, a powodowej wzajemnie Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych Nadleśnictwa Ł. na rzecz powódki, a pozwanej wzajemnie A. W. kwotę 5 400,00 zł (pięć tysięcy czterysta złotych) wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty - tytułem zwrotu kosztów procesu w zakresie powództwa wzajemnego (X); nieuiszczonymi kosztami sądowymi obciążył Skarb Państwa (XI).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

P. (P.) G. był wpisany jako właściciel m.in. parceli gruntowych: pgr nr(...) o pow. 0,03564 ha, pgr nr (...) o pow. 0,2935 ha, pgr nr(...)o pow. 0,1550 ha, pgr nr(...) o pow. 0,0212 ha, pgr nr (...) o pow. 0,8064 ha, pgr nr (...) o pow. 0,0917 ha, pgr nr (...) o pow. 0,0565 ha, pgr nr(...) o pow. 0,0647 ha, pgr nr(...) o pow. 0,0201 ha, pgr nr (...)o pow. 0, (...), pgr nr(...) o pow. 0,0611 ha, pgr nr (...)o pow. 0,0331 ha, pgr nr(...) o pow. 0,1608 ha, pgr nr (...) o pow. 0,2636 ha, pgr nr (...) o pow. 0,0372 ha, pgr nr (...) o pow. 0,0252 ha, pgr nr (...) o pow. 0,1816 ha, pgr nr (...)o pow. 0,3018 ha, pgr nr(...) o pow. 0,2428 ha, pgr nr (...) o pow.0,0090 ha, pgr. nr (...) o pow. 0,0317 ha, pgr nr (...) o pow. 0,0561 ha objętych LWH (...) gminy katastralnej S..

P. (P.) G. był wpisany jako współwłaściciel w ½ części parcel gruntowych: pgr nr(...) o pow. 0,4021 ha, pgr. Nr (...) o pow. 0,2838 ha, pgr. nr (...) o pow. 83,98 ha objętych LWH (...) gminy katastralnej S..

M. G. była wpisana jako właściciel m.in. parceli gruntowych nr: pgr nr(...) o pow. 0,1608 ha, pgr nr (...) o pow. 0,0453 ha, pgr nr (...) o pow. 0,0852 ha, pgr nr (...)o pow. 0,0385 ha, pgr nr (...) o pow. 0,3374 ha, pgr nr (...) o pow. 0,0838 ha, pgr nr (...) o pow. 0,3223 ha, pgr nr (...)o pow. 0,0169 ha, pgr nr(...) o pow. 0,0957 ha, pgr nr (...) o pow. 0,2072 ha, objętych LWH (...) gminy katastralnej S..

M. G. była wpisana jako współwłaściciel w ½ części parcel gruntowych: pgr nr (...) o pow. 0,1356 ha i pgr nr (...)o pow. 1,3840 ha objętych LWH (...) gminy katastralnej S..

M. G. była wpisana jako właściciel m.in. parceli gruntowych nr: pgr nr (...) o pow. 0,1863 ha, pgr nr (...) o pow. 0,0331 ha, pgr nr (...)o pow. 0,1198 ha, pgr nr (...) o pow. 0,0831 ha, pgr nr (...) o pow. 0,1385 ha, pgr nr(...) o pow. 0,1115 ha objętych LWH (...)gminy katastralnej S..

P. G. zmarł 31 maja 1971 r. w L., zaś M. G. zmarła 31 lipca 994 r. w L..

Prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w G. z 03 marca 2004 r., sygn. akt (...)spadek wraz z wchodzącym w skład spadku roszczeniem o zwrot gospodarstwa rolnego: po P. G. nabyli żona M. G. i córka A. W. (1) po ½ części, zaś spadek po M. G. nabyła córka A. W. (1) w całości.

W 1947 r. mieszkańcy wsi S. zostali przesiedleni w ramach akcji (...) na ziemie zachodnie. Wśród nich byli między innymi P. (P.) G. i jego żona M. G.. Rodzice powódki, a pozwanej wzajemnie A. W. zostali wypędzeni ze swojego domu siłą przez wojsko. Na ziemiach zachodnich zamieszkali w państwowym domu i została im zapewniona praca w PGR-ze. Nie otrzymali w zamian za przejęte nieruchomości żadnej innej nieruchomości na ziemiach zachodnich.

Orzeczeniem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z 10 czerwca 1954 r. (...) wydanym na podstawie art. 1 i 3 dekretu z dnia 5 września 1947 r. o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR (Dz. U. R. P. Nr 59 poz.318) i dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa(...) (...), (...) i (...) (Dz. U. R. P. nr 46 poz. 339) - zostały przejęte na własność Państwa we wsi S. grunty i budynki po osobach nieobecnych i nie władających swymi gruntami i budynkami. W orzeczeniu tym Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G.: w pkt 1 uznało, że w gromadzie S. pozostały po osobach przesiedlonych do ZSRR i przesiedlonych na Ziemie Zachodnie w ramach akcji (...)grunty o ogólnym obszarze 726, 65 ha określonym w toku postępowania regulacyjnego, w punkcie II sentencji stwierdzono, że z dniem 1 lipca 1945 r. przeszły na własność Państwa grunty i zagrody wymienione w pkt. 1 a - jako własność osób przesiedlonych do ZSRR, w punkcie III postanawiano przejąć na własność Państwa - na podstawie art. 1, 2 i 3 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. grunty i zagrody stanowiące własność osób wymienionych w pkt. 1 b orzeczenia. W cytowanym orzeczeniu wśród osób, których nieruchomości zostały przejęte na własność Państwa - pod pozycją(...) figuruje P. G.. M. G. nie figurowała w powołanej wyżej decyzji.

Od 1947 r. wyżej wymienione nieruchomości stanowiące własność i współwłasność P. i M. G. pozostają w posiadaniu Skarbu Państwa.

Protokołem z 23 sierpnia 1947 r. uzgodniono szkic proponowanego zalesienia nieużytków i gruntów o słabej wydajności dla rolnictwa, który został sporządzony w Biurze(...) w G..

Postanowieniem Wojewody (...) z 20 maja 1949 r. wyznaczona została granica polno-leśna rozgraniczająca grunty przeznaczone do Państwowego Funduszu Ziemi dla PGR- ów oraz przeznaczone dla Lasów Państwowych pod zalesienie. Wyżej wymienione nieruchomości zostały wyłączone z produkcji rolnej i w następnych latach ujęte w mapach gospodarczych Planu Urządzenia Lasu.

Na gruntach tych od momentu przejęcia do listopada 2017 r. (tj. do czasu gdy A. W. (1) wystąpiła z pozwem o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym w zakresie nieruchomości leśnych), prowadzona była przez Skarb Państwa aktywna gospodarka leśna, w ramach której dokonywano m.in. zalesień, pielęgnacji drzewostanów, wykonywano zabiegi ochronne. Wiele z parcel katastralnych odebranych P. i M. G., będących w dacie przejęcia rolą i łąkami zalesiono. Aktualnie na przedmiotowych nieruchomościach znajduje się około 70-cio letni las.

Pismem z 17 listopada 2017 r. A. W. (1) reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika poinformowała Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe - Nadleśnictwo Ł., że zamierza wystąpić o odzyskanie nieruchomości leśnych, dlatego prosi o wstrzymanie się przez Nadleśnictwo z wykonywaniem jakichkolwiek czynności związanych z eksploatacją tych nieruchomości.

Następcy prawni osób wysiedlonych w ramach (...) już w latach 50-tych próbowali wracać na tereny, z których zostali wysiedleni. Odbywało się to za zgodą Prezydium Powiatowej Rady Narodowej. Wiele z tych osób było jednak zawracanych ze stacji kolejowej, gdy próbowali wracać w rodzinne strony. Milicja podejmowała wobec nich działania represyjne. Inni, którym udało się skutecznie powrócić starali się też już od wtedy o zwrot przejętych nieruchomości. Ministerstwo Rolnictwa w 1956 r. skierowało do Prezydiów Wojewódzkich Rad Narodowych wytyczne, aby osobom wracającym na te tereny zwrócić należące do nich grunty jeśli nie zostały rozdysponowane, co zdarzało się rzadko. O zwrot nieruchomości leśnych położonych w G. starał się m.in. T. M. wysiedlony w ramach (...). Udało mu się odzyskać nieruchomości rolne, ale nieruchomości leśnych mu nie wydano. Nigdy nie doczekał się zwrotu nieruchomości leśnych. Dopiero jego następca prawny W. S. w 2002 r. doprowadził do wydania nieruchomości. Na tereny K. udało się również wrócić przesiedlonym dziadkom S. K., ale im również nie udało się odzyskać przejętych nieruchomości leśnych jedynie opuszczone przez osadników gospodarstwo rolne. Nieruchomości przejęte, które zostały włączone do Administracji Lasów Państwowych pozostały w gestii Skarbu Państwa i nie były zwracane.

Przy każdej odwilży politycznej wśród osób przesiedlonych wracały nadzieje na odzyskanie własności przejętych nieruchomości. W 1980 r. po strajkach doszło do podpisania Porozumienia (...), które przewidywało m.in. zwrot nieruchomości leśnych prawowitym właścicielom, ale faktycznie porozumienia tego władze nie wykonały. Osoby narodowości (...) łączyły się w grupy, wynajmowały prawników np. adw. (...) lub adw. S. i występowały do Ministerstwa Rolnictwa lub Wojewody (...). Wszytko jednak kończyło się negatywnie rozpoznawanymi wnioskami, a decyzje Ministra Rolnictwa i Wojewody (...) nie zawierały pouczenia o możliwości odwołania się do NSA. W 1998 r. Stowarzyszenie (...) zleciło opracowanie ekspertyzy pranej w zakresie możliwości zwrotu mienia. Ministerstwo Rolnictwa opracowało także swoją własną ekspertyzę, która potwierdziła wnioski opracowania Stowarzyszenia (...). Od tego momentu zaczęto przy rozpoznawaniu wniosków o zwrot mienia badać sposób przejęcia, okoliczności czy osoby powróciły na tereny przejęte i czy rozliczyły się z mienia otrzymanego nie na własność tylko w użytkowanie na ziemiach zachodnich. Pierwsza decyzja, która zakończyła się wyrokiem NSA i była korzystna dla osób wysiedlonych dotyczyła nieruchomości należących do rodziny H. w K., a wyrok ten zapadł w 2001 r.

Również rodzice A. W. w latach 50-tych podjęli próbę powrotu do miejscowości S., ale ich wypędzono. Od 1993 r. A. W. (1) wraz z mężem zaczęli wysyłać pisma dotyczące przejętego mienia do Ministerstwa Rolnictwa. Wypełniali wezwania i starali się o wydanie najważniejszych dokumentów.

Wnioskiem z 10 kwietnia 2004 r. powódka, a pozwana wzajemnie wystąpiło o stwierdzenie nieważności orzeczenia (...) w G. z 10 czerwca 1954 r.

Decyzją z 18 lutego 2005 r. znak (...)Wojewoda (...) stwierdził nieważność orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia 10 czerwca 1954 r. Nr (...) w części dotyczącej przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskiej położonej w miejscowości S., stanowiącej w dacie przejęcia własność P. i M. G..

Decyzją z 16 kwietnia 2007 r. (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. stwierdziło nieważność orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z 10 czerwca 1954 r.,(...) w części dotyczącej przejęcia przez Skarb Państwa nieruchomości położonej w S., stanowiącej w dacie przejęcia własność P. G. i M. G..

Dotychczasowe parcele katastralne własności i współwłasności P. i M.
G. zostały zastąpione nowymi działkami. Część parceli nr (...), cz. (...), cz.(...), cz. (...), cz. (...), cz. (...), cz. (...) weszły do działki ewidencyjnej nr (...), która zmieniła oznaczenie na dz. poscaleniową nr(...). Część parceli nr (...)weszła do działki ewidencyjnej nr (...), która w operacie scaleniowym zatrzymała swoje oznaczenie nr(...). Część parceli nr (...), cz. (...), cz. (...) i cała (...) weszły do działki ewidencyjnej nr (...), która zmieniła oznaczenie na dz. poscaleniową nr (...). Część parceli nr (...), całe(...),(...), (...), (...), (...), (...) i część (...) weszły do działki ewidencyjnej nr (...), która zmieniła oznaczenie na dz. poscaleniowa nr(...). Część parcel (...) i (...) oraz całe(...) weszły do działki ewidencyjnej nr (...), która zmieniła oznaczenie na dz. poscaleniową nr (...). Parcele nr (...)weszły do dz. ewidencyjnej nr(...), która zmieniła oznaczenie na dz. poscaleniową nr (...).

Na podstawie orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z 10 maja 1954 r.(...) dla działek nr (...) założono KW nr (...) na rzecz Skarbu Państwa - Państwowe Gospodarstwo Leśne, dla działek nr (...) założono KW nr (...) na rzecz Skarbu Państwa - Państwowy Fundusz Ziemi, natomiast dla dz. nr (...) nie założono księgi lecz została wpisana w rejestrze gruntów z 1968 r. na rzecz G. J. i O. po 1/2 części.

Po zatwierdzeniu projektu scalenia decyzją Wojewody (...) z 25 listopada 1975 r. (...) dotychczasowe księgi zostały zamknięte, a na podstawie operatu scaleniowego (nowych map i rejestru gruntów) zostały założone nowe księgi wieczyste. Działki nr (...) wpisano do KW nr (...) na rzecz Skarbu Państwa Lasy Państwowe Nadleśnictwo Ł. na podstawie decyzji (...). Działkę nr (...) wpisano do KW nr (...) na rzecz Skarbu Państwa Państwowy Fundusz Ziemi, a na podstawie protokołu zdawczo-odbiorczego z 24 września 1975 r. i przeniesiono do KW (...). Działkę nr (...) wpisano do KW (...) na rzecz G. J. i O. po 1/2 części, a na podstawie decyzji Naczelnika Gminy w U. nr (...) zatwierdzającej wymianę lasów, przeniesiono do KW (...).

Powódka A. W. (1) wystąpiła w 2017 r. przeciwko Skarbowi Państwa Nadleśnictwo Ł. z pozwem o uzgodnienie z rzeczywistym stanem prawnym treści KW (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w G. Wydział V Ksiąg Wieczystych w ten sposób, żeby:

I. z księgi tej wyłączyć położone w miejscowości S.:

1. działkę (...) o pow. 0,75 ha powstałą z podziału działki (...),

2. działkę (...) o pow. 0,20 ha powstałą z podziału działki (...),

3. działkę (...) o pow. 0,35 ha powstałą z podziału działki (...),

4. działkę (...) o pow. 0,07 ha powstałą z podziału działki (...),

5. działkę (...) o pow. 0,01 ha powstałą z podziału działki (...),

6. działkę (...) o pow. 0,86 ha powstałą z podziału działki (...),

7. działkę (...) o pow. 1,68 ha powstałą z podziału działki (...),

8. działkę (...) o pow. 0,09 ha powstałą z podziału działki (...),

9. działkę (...) o pow. 0,21 ha powstałą z podziału działki (...),

10. działkę (...) o pow. 0,12 ha powstałą z podziału działki (...),

11. działkę (...) o pow. 0,93 ha powstałą z podziału działki (...),

12. działkę (...) o pow. 0,36 ha powstałą z podziału działki (...),

13. działkę (...) o pow. 0,29 ha powstałą z podziału działki (...) -

i w dziale II nowo założonej dla działek (...) księgi wieczystej wpisać jako właściciela w miejsce pozwanego Skarbu Państwa - Nadleśnictwa Ł. powódkę A. W.,

II. z księgi tej wyłączyć położone w miejscowości S.:

1. działkę (...) o pow. 1,53 ha powstałą z podziału działki (...),

2. działkę (...) o pow. 1,52 ha powstałą z podziału działki (...) -

i w dziale II nowo założonej dla działek (...) księgi wieczystej wpisać - w miejsce pozwanego Skarbu Państwa - Nadleśnictwa Ł. - jako właściciela powódkę A. W. w ½ części i pozwanego Skarb Państwa Nadleśnictwo Ł. w ½ części.

Sprawa toczyła się w Sądzie Rejonowym w G. pod sygn. akt (...). Wyrokiem z 13 czerwca 2018 r. Sąd Rejonowy w G. I Wydział Cywilny w pkt I tego orzeczenia uzgodnił z rzeczywistym stanem prawym treść księgi wieczystej (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w G. Wydział V Ksiąg Wieczystych w ten sposób, że z księgi tej nakazał wyłączyć położone w miejscowości S. :