sygn. I ACa 951/25 20 listopada 2025 Sąd Apelacyjny w Krakowie

Wyrok z 20 listopada 2025, sygn. I ACa 951/25

Data orzeczenia 20 listopada 2025

Sąd Sąd Apelacyjny w Krakowie

Wydział I Wydział Cywilny

Przewodniczący Sędzia Zygmunt Drożdżejko

Tagi

#Sąd Apelacyjny w Krakowie #I Wydział Cywilny #wyrok

Podstawa prawna

art. 5 kc art. 6 kc art. 60 kc art. 98 kpc art. 118 kc art. 121 kc art. 123 kc art. 130 kpc

Pokaż pozostałe podstawy prawne (17)

art. 140 kc art. 172 kc art. 175 kc art. 222 kc art. 224 kc art. 225 kc art. 226 kc art. 227 kc art. 229 kc art. 231 kpc art. 233 kpc art. 316 kpc art. 336 kc art. 385 kpc art. 461 kc art. 481 kc art. 498 kc

Sygn. akt I ACa 951/25
<div>
<h2>WYROK</h2>
<h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5>
Dnia 20 listopada 2025 r.
Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: SSA Zygmunt Drożdżejko
Protokolant: Sara Cieślik
po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2025 r. w Krakowie na rozprawie
sprawy z powództwa Ł. W.

przeciwko Skarbowi Państwa – Państwowemu Gospodarstwu Leśnemu Lasom Państwowym Nadleśnictwu Ł.

o wydanie nieruchomości i zapłatę
oraz
sprawy z powództwa wzajemnego Skarbu Państwa – Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych Nadleśnictwa Ł.

przeciwko Ł. W.

o zapłatę
na skutek apelacji strony pozwanej (powoda wzajemnego) od wyroku Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z dnia 29 kwietnia 2024 r. sygn. akt I C 1211/20

1.

oddala apelację; 


2.

zasądza od pozwanego (powoda wzajemnego) Skarbu Państwa – Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych Nadleśnictwa Ł. na rzecz powoda (pozwanego wzajemnie) Ł. W. kwotę 4 050 zł (cztery tysiące pięćdziesiąt złotych) wraz z odsetkami w wysokości ustawowej za opóźnienie naliczanymi od dnia uprawomocnienia się punktu 2. wyroku do dnia zapłaty – tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.




Sygn. akt I ACa 951/25 

</div>
<div>
<h2>UZASADNIENIE</h2>
wyroku z 20 listopada 2025r.


W pozwie skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa - Państwowemu Gospodarstwu Leśnemu Lasom Państwowym Nadleśnictwu Ł. , a nadanym przesyłką pocztową 03 września 2020 r. (koperta k. ) powódka A. W. (1) domagała się:





- nakazania wydania jej przez pozwanego nieruchomości położonej w miejscowości S., w województwie (...), powiecie (...), gminie (...), objętej księgą wieczystą nr (...) prowadzoną przez Sąd Rejonowy w G.Wydział Ksiąg Wieczystych, składającą się z działek ewidencyjnych o następujących numerach:



- (...) o powierzchni 0,75 ha,



- (...) o powierzchni 0,20 ha,



- (...) o powierzchni 0,35 ha,





- (...) o powierzchni 0,01 ha,



-(...)o powierzchni 0,86 ha,



- (...) o powierzchni 1,68 ha,



- (...) o powierzchni 0,09 ha,



- (...) o powierzchni 0,21 ha,



-(...)o powierzchni 0,12 ha,



- (...) o powierzchni 0,93 ha,



- (...) o powierzchni 0,36 ha,



- (...) o powierzchni 0,29 ha, 



- zasądzenia od pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego zgodnie z przedłożonym spisem, a w razie jego braku według norm przepisanych.

Powódka podniosła, że jej poprzednicy prawni tj. P. G. i M. G. byli właścicielami nieruchomości położonych w miejscowości S. oznaczonych liczbą wykazu hipotecznego(...) i (...). Nieruchomość stanowiąca ich własność na podstawie orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z 10 czerwca 1954 r., znak: (...), została przejęta z rażącym naruszeniem prawa na własność Skarbu Państwa. Orzeczenie to jako wydane z rażącym naruszeniem prawa zostało wyeliminowane z obrotu prawnego decyzją Wojewody (...) z 18 lutego 2005 r., znak: (...), a następnie po uchyleniu tej decyzji, decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z 16 kwietnia 2007 r., sprawa znak: (...). Na skutek podjętych przez powódkę działań w postępowaniu administracyjnym, a następnie w postępowaniu sądowym Sąd Rejonowy w G. wydał w dniu 13 czerwca 2018 r. wyrok przeciwko pozwanemu w sprawie o sygn. akt (...) dotyczącej uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Ponadto Sąd Okręgowym wN. wyrokiem z 10 kwietnia 2019 r. w sprawie sygn. akt (...) oddalił apelację pozwanego jako bezzasadną. Powódka wskazała, że dla nieruchomości objętej powództwem została założona księga wieczysta nr (...), w której jako wyłączna właścicielka wpisana jest ona. Powódka jako właściciel wyżej wymienionej nieruchomości leśnej domaga się w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 222;art. 222 § 1)">art. 222 § 1 k.c.</a> wydania ich od podmiotu faktycznie władającego tą nieruchomością, bez jakiegokolwiek tytułu prawnego. Jako wartość przedmiotu sporu dla powództwa o wydanie powódka wskazała trzymiesięczny czynsz najmu lub dzierżawy nieruchomości w kwocie 5 850 zł.


Pozwany Skarb Państwa - Państwowe Gospodarstwo Leśnie Lasy Państwowe Nadleśnictwo Ł. w odpowiedzi na pozew nadanej 08 października 2020 r. (k. 41-42) wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzanie od powódki na jego rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Pozwany podniósł zarzut zasiedzenia nieruchomości objętych żądaniem pozwu. Jednocześnie w przypadku uwzględnienia powództwa o wydanie Skarb Państwa złożył oświadczenie o wykonaniu prawa zatrzymania nieruchomości objętej żądaniem pozwu i podniósł z tego tytułu zarzut zatrzymania na kwotę 190 000,00 zł. 
Równocześnie pozwany złożył pozew wzajemny domagając się:



- zasądzenia od powódki (pozwanej wzajemnie) A. W. na rzecz pozwanego (powoda wzajemnego) kwoty 190 000 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia doręczenia powódce (pozwanej wzajemnie) odpisu pozwu wzajemnego do dnia zapłaty,



- zasądzenia od powódki (pozwanej wzajemnie) na rzecz pozwanego (powoda wzajemnego) kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Pozwany, a powód wzajemny podniósł, że nieruchomość objęta żądaniem pozwu jest w jego samoistnym posiadaniu co najmniej od 23 sierpnia 1947 r. Natomiast postanowieniem Wojewody (...) z 20 maja 1949 r. wyznaczona została granica polno-leśna rozgraniczająca grunty przeznaczone do Państwowego Funduszu Ziemi dla(...) oraz przeznaczone dla Lasów Państwowych pod zalesienie. Z tego względu nieruchomości objęte żądaniem pozwu zostały wyłączone od produkcji rolnej i w następnych latach ujęte w mapach gospodarczych Planu Urządzenia L.. Na gruntach tych bowiem znajdują się drzewostany, które są wliczane do powierzchni i zapasu gospodarstwa leśnego należącego do Skarbu Państwa, na których w całym tym okresie Skarb Państwa prowadził aktywną gospodarkę leśną, w ramach której dokonywano m.in. zalesień, pielęgnacji drzewostanów, wykonywano zabiegi ochronne, itp. Niewątpliwie świadczy to o samoistnym, faktycznym władaniu przedmiotowymi nieruchomościami co najmniej od końca lat czterdziestych ubiegłego wieku do chwili obecnej. Zatem w okresie tym posiadanie było przez Skarb Państwa wykonywane w zakresie prawa własności, jako że wszelkie jego obowiązki i uprawnienia posiadacza, które on wykonywał przez kilkadziesiąt lat odpowiadały i nadal odpowiadają treści prawa własności, zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 140)">art. 140 k.c.</a> Z tego względu w ocenie Skarbu Państwa zaistniały przesłanki do nabycia własności tej części nieruchomości w drodze zasiedzenia. Ponadto pierwszą czynnością, która mogłaby przerwać bieg zasiedzenia w odniesieniu do przedmiotowych nieruchomości było złożenie przez A. W. w dniu 10 kwietnia 2004 r. wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia (...) w G. z 10 czerwca 1954 r. Zatem przez ponad 50 lat nikt nie występował z jakimikolwiek roszczeniami względem tych nieruchomości. Wobec tego, że Skarb Państwa uzyskał posiadanie przedmiotowych nieruchomości na podstawie aktów administracyjnych, jakimi bez wątpienia jest protokół z 23 sierpnia 1947 r., zatwierdzony postanowieniem Wojewody (...) z 20 maja 1949 r., a następnie odnośnie tych nieruchomości zostało wydane orzeczenie (...) w G. z 10 czerwca 1954 r. to nabycie to nastąpiło w dobrej wierze, a zatem z upływem 10-letniego terminu zasiedzenia biorąc pod uwagę przepisy obowiązujące przed zmianą w 1990 r., co miało miejsce już w dniu 31 grudnia 1957 r. licząc od końca 1947 r. Dlatego zdaniem Skarbu Państwa brak jest podstaw do uwzględnienia żądania wydania. Z ostrożności procesowej Skarb Państwa podniósł, że w przypadku uwzględnienia powództwa o wydanie w oparciu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 461;art. 461 § 1)">art. 461 § 1 k.c.</a> składa zarzut zatrzymania na kwotę 190 000 zł. Według Skarbu Państwa prawo zatrzymania ustanowione w powołanym przepisie jest skuteczne tylko wtedy, gdy pozwany ma uzasadnione prawnie roszczenie o zwrot nakładów. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">Kodeks cywilny</a> w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 461;art. 461 § 1)">art. 461 § 1</a> używa pojęcia „nakłady” w takim samym znaczeniu jak w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 226)">art. 226 k.c.</a> Do wykładni <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 461;art. 461 § 1)">art. 461 § 1 k.c.</a> należy zatem stosować pojęcia używane w przepisach o roszczeniach uzupełniających. Przez nakłady w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 226)">art. 226 k.c.</a> należy uznać dobrowolne użycie własnych dóbr majątkowych na rzecz innej osoby (właściciela rzeczy), bez względu na jego wolę. Dodatkowo niewątpliwie prawo zatrzymania przysługuje niezależnie od tego, jak kształtuje się relacja między wartością zatrzymanej rzeczy a wysokością zabezpieczanej wierzytelności. W okolicznościach tej sprawy na wszystkich nieruchomościach objętych żądaniem pozwu, których wydania domaga się A. W. (1) przez kilkadziesiąt lat prowadzona była aktywna gospodarka leśna. Pierwotnie grunty te w zdecydowanej większości nie były lasem, co wynika choćby z dokumentów zalegających w aktach niniejszej sprawy, w tym odpisu z LWH(...)gm. kat.(...) i wykazu zmian gruntowych. Aktualnie wszystkie te nieruchomości na skutek prowadzenia na nich przez Skarb Państwa zalesień i zabiegów z zakresu hodowli i ochrony lasu stanowią m.in. wartościowy, kilkudziesięcioletni las, co oznacza, że niewątpliwie wzrosła wartość przedmiotowych nieruchomości na skutek dokonanych przez niego nakładów. Dlatego Skarb Państwa wystąpił przeciwko A. W. z żądaniem wzajemnym zapłaty przez nią kwoty 190 000 zł tytułem nakładów poczynionych przez niego na spornych nieruchomościach.


Powódka, a pozwana wzajemnie w piśmie z 23 października 2020 r. (k. 121-143) rozszerzyła żądanie pozwu, domagając się od pozwanego, a powoda wzajemnego Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych Nadleśnictwa Ł. kwoty co najmniej 50 000,00 zł tytułem pożytków pobranych przez Skarb Państwa z nieruchomości leśnych stanowiących jej własność. Dodała, że żądanie zapłaty doprecyzuje po wydaniu opinii przez biegłego z zakresu szacowania wartości nieruchomości. Odpowiadając na twierdzenia pozwanego, a powoda wzajemnego wskazała, że wbrew twierdzeniom Skarbu Państwa większość przejętych nieruchomości objętych pozwem o wydanie miała charakter leśny już w 1947 r., co wynika z wpisów w LWH i dołączonych przez Skarb Państwa map przeglądowo-gospodarczych. Ponadto w jej ocenie Skarb Państwa jest posiadaczem spornych nieruchomości w złej wierze od co najmniej 23 sierpnia 1947 r. Sam Skarb Państwa przyznał bowiem, że posiada te nieruchomości bez jakiegokolwiek tytułu prawnego. Skarb Państwa zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 225)">art. 225</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 224;art. 224 § 2)">art. 224 § 2 k.c.</a> jako posiadacz w złej wierze obowiązany jest zwrócić jej pobrane pożytki. A. W. (1) zakwestionowała też podaną przez Skarb Państwa wartość nakładów jakie miał ponieść na spornych nieruchomościach, gdyż stanowiły one w dacie przejęcia w przeważającej części nieruchomości leśne. W związku ze złożonym przez Skarb Państwa powództwem wzajemnym o zapłatę wartości nakładów poniesionych na nieruchomości, podniosła zarzut przedawnienia tych nakładów w okresie od 23 sierpnia 1947 r. do dnia 12 października 2014 r. tj. licząc 6 lat wstecz od daty wniesienia do sądu przez Skarb Państwa odpowiedzi na pozew z pozwem wzajemnym, skoro termin przedawniania nakładów na nieruchomość leśną wynosi według przepisów ogólnych obecnie 6 lat. W ocenie powódki, a pozwanej wzajemnie zarzut Skarbu Państwa dotyczący zasiedzenia nieruchomości winien zostać oddalony bez przeprowadzenia postępowania dowodowego, mając na uwadze prawomocnie zakończoną sprawę o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym do sygn. (...). Skarb Państwa w tamtej sprawie mógł podnieść zarzut zasiedzenia. Obecnie prawomocny wyrok o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym kształtuje sytuację własnościową na dzień prawomocności i nie jest dopuszczalne ewentualne stwierdzenie nabycia przez Skarb Państwa własności tych nieruchomości w dacie wcześniejszej niż data wyroku uzgadniającego treść księgi wieczystej, a Skarb Państwa wnosi o zasiedzenie własności nieruchomości leśnych z dniem 31 grudnia 1957 r. Ponadto zarzut zasiedzenia jest bezzasadny, bo został przerwany bieg zasiedzenia, skoro A. W. (1) w dniu 10 kwietnia 2004 r. wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia (...) w G. z 10 czerwca 1954 r. Nie minął bowiem jeszcze okres niezbędny do zasiedzenia nieruchomości przez Skarb Państwa. W przypadku spornych nieruchomości doszło do zawieszenia biegu terminu zasiedzenia, bo z powodu siły wyższej A. W. (1) i jej poprzednicy prawni nie mogli dochodzić przed sądem lub innym organem swoich praw do nieruchomości. Z uwagi na fakt, że Skarb Państwa nie posiadał żadnego tytułu do spornych nieruchomości, należy go traktować jako posiadacza w złej wierze. Zdaniem powódki, a pozwanej wzajemnie co najmniej do czasu upadku w Polsce komunizmu i zmiany obowiązującej wówczas <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ()">Konstytucji</a> co nastąpiło w dniu 30 grudnia 1989 r. oraz w latach 90-tych XX wieku nie było realnych możliwości czynienia starań o zwrot przejętych nieruchomości. O realnej zmianie powszechnej praktyki stosowania prawa przez organy administracji publicznej, po wprowadzeniu do systemu prawnego w Polsce instytucji stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych można mówić dopiero od 1999 r. gdy NSA rozszerzył zakres badania orzeczeń wydanych na podstawie dekretu z 27 lipca 1949 r. pod kątem zbadania treści całego orzeczenia jako zgodnego z wówczas obowiązującymi przepisami prawa.
Pozwany, a powód wzajemny w piśmie procesowym z 04 maja 2021 r. (k. 256-264) podtrzymał zaprezentowane dotychczas stanowisko procesowe. Zaprzeczył, aby zarzut zasiedzenia nie mógł być badany z uwagi na prawomocne zakończania sprawy o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Uprawomocnienie się wyroku w sprawie (...) nie stoi na przeszkodzie badaniu zarzutu zasiedzenia przy uznaniu, że do zasiedzenia doszło w dacie wcześniejszej niż data prawomocności tegoż wyroku. Powoływany przez powódkę wyrok SN I CSK 440/18 zapadł w innym stanie faktycznym. W sprawie (...) Skarb Państwa nie podnosił zarzutu zasiedzenia, więc kwestia ta nie została prawomocnie osądzona zatem nie kreuje stanu 


res iudicata. Skarb Państwa podtrzymał zarzut zasiedzenia, podnosząc, że brak podstaw, by 


a propori w niniejszej sprawie zakładać, że bieg zasiedzenia uległ zawieszeniu z uwagi na zaistnienie siły wyższej, bowiem ocena czy doszło do zawieszenia biegu zasiedzenia powinna być dokonywana przez sąd w oparciu o okoliczności faktyczne konkretnej sprawy. To A. W. (1) powinna wykazać, że w danym stanie faktycznym w ówczesnych warunkach ustrojowych nie mogła skutecznie dochodzić swoich roszczeń. Tymczasem powódka, a pozwana wzajemnie w żadnej mierze zawieszenia biegu zasiedzenia z uwagi na siłę wyższą nie wykazała. Nie ma podstaw aby w każdej sprawie przyjmować stan siły wyższej, który zakończył się np. w 1989 r. Niewystarczające jest powoływanie się jedynie na fakt przynależności do ludności (...). Skarb Państwa podał, że jeszcze przed upadkiem komunizmu i wprowadzeniu demokratycznego państwa ten kto powracał i podejmował starania o odzyskanie przejętych nieruchomości w większości przypadków je odzyskiwał, a jeżeli nie było możliwe odzyskanie nieruchomości w naturze to otrzymywał ekwiwalent w postaci porównywalnych nieruchomości z Państwowego Funduszu Ziemi, a wybór pozostawiano zainteresowanym. Pozwany, a powód wzajemny posiada dokumentację dotyczącą zwrotu nieruchomości pochodzenia (...). Zatem nie jest prawdą, że uzyskanie korzystnych dla ludności (...) rozstrzygnięć w przedmiocie zwrotu przejętych nieruchomości było możliwe dopiero po upadku w Polsce ustroju komunistycznego i dokonaniu zmian w obowiązującej wówczas <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ()">konstytucji</a>. Na gruncie niniejszej sprawy należy zatem ustalić, czy poprzednicy prawni A. W. podejmowali czynności zmierzające do odzyskania nieruchomości objętych pozwem. Uzyskanie zwrotu spornych nieruchomości zależało zatem od podjęcia przez poprzedników prawnych A. W. odpowiednich kroków prawnych, które w okresie PRL były systemowo zapewnione. Co do wysokości zgłoszonego przez A. W. roszczenia o zwrot pożytków na poziomie 50 000 zł, to Skarb Państwa zakwestionował wysokość tego roszczenia, która jego zdaniem jest zawyżona. Podniósł również zarzut przedawnienia tego roszczenia w okresie od 23.08.1947 do 29.10.2014 r. zgodnie z regułą wyrażoną w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 117)">art. 117</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 118)">art. 118 k.c.</a> zdaniem Skarbu Państwa jest on posiadaczem w dobrej wierze i na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 226;art. 226 § 1)">art. 226 § 1 k.c.</a> może dochodzić zwrotu nakładów koniecznych i innych, które zwiększają wartość roszczenia w chwili jej wydania. Poniesione przez Skarb Państwa nakłady w znaczącej mierze miały charakter nakładów koniecznych, bo ich poniesienie wynikało z obowiązków nałożonych na Skarb Państwa przez akty prawne. Ponadto działania podejmowane przez SP ulepszyły sporne nieruchomości i ich niepełne rozlicznie prowadziłoby do bezpodstawnego wzbogacenia A. W. kosztem Skarbu Państwa. Wszystkie nakłady podlegają zatem rozliczeniu w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 226)">art. 226 k.c.</a>

W piśmie procesowym z 12 sierpnia 2022 r. (k. 793) pozwany, a powód wzajemny doprecyzował, że wartość dochodzonych nakładów liczy do dnia wniesienia powództwa wzajemnego o zwrot nakładów. Podobnie powinna zostać ustalona wartość pożytków tj. do dnia zgłoszenia przez A. W. tego roszczenia, albo wyliczenie obu roszczeń do dnia wydania opinii.



Sąd Okręgowy w Nowym Sączu, wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2024r. nakazał stronie pozwanej, a powodowej wzajemnie Skarbowi Państwa - Państwowemu Gospodarstwu Leśnemu Lasom Państwowym Nadleśnictwu Ł. aby wydała powódce, a pozwanej wzajemnie A. W. nieruchomość położoną we wsi S., w województwie (...), powiecie (...), gminie (...), objętą księgą wieczystą numer (...) prowadzoną przez Sąd Rejonowy w G., V Wydział Ksiąg Wieczystych, składającą się z działek ewidencyjnych o numerach:



- (...) o powierzchni 0,75 ha,



- (...)o powierzchni 0,20 ha,



- (...) o powierzchni 0,35 ha,



- (...) o powierzchni 0,01 ha,



-(...) o powierzchni 0,86 ha,



- (...)o powierzchni 1,68 ha,



- (...)o powierzchni 0,09 ha,



- (...) o powierzchni 0,21 ha,



- (...) o powierzchni 0,12 ha,



- (...) o powierzchni 0,93 ha,



- (...) o powierzchni 0,36 ha,



- (...) o powierzchni 0,29 ha (I); zasądził od strony pozwanej, a powodowej



wzajemnie Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych Nadleśnictwa Ł. na rzecz powódki, a pozwanej wzajemnie A. W. kwotę 26 535,32 zł (dwadzieścia sześć tysięcy pięćset trzydzieści pięć złotych trzydzieści dwa grosze) (II); oddalił powództwo główne o zapłatę w pozostałym zakresie (III); nakazał ściągnąć od powódki, a pozwanej wzajemnie A. W. na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Nowym Sączu - z roszczenia zasądzonego w punkcie II niniejszego wyroku - kwotę 1 174,00 zł (jeden tysiąc sto siedemdziesiąt cztery złote) tytułem należnej opłaty od pozwu głównego o zapłatę, w zakresie w jakim żądanie to zostało oddalone (IV); zasądził od strony pozwanej, a powodowej wzajemnie Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych Nadleśnictwa Ł. na rzecz powódki, a pozwanej wzajemnie A. W. kwotę 4 017,00 zł (cztery tysiące siedemnaście złotych) wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty - tytułem zwrotu kosztów procesu w zakresie powództwa głównego (V); zasądził od powódki, a pozwanej wzajemnie A. W. na rzecz strony pozwanej, a powodowej wzajemnie Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych Nadleśnictwa Ł. kwotę 18 018,88 zł (osiemnaście tysięcy osiemnaście złotych osiemdziesiąt osiem groszy) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 05 listopada 2020 roku do dnia zapłaty (VI); oddalił powództwo wzajemne w pozostałym zakresie (VII); nakazał pobrać od powódki, a pozwanej wzajemnie A. W. na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Nowym Sączu kwotę 901,00 zł (dziewięćset jeden złotych) tytułem należnej części opłaty od pozwu wzajemnego, od uiszczenia której strona pozwana, a powodowa wzajemnie była zwolniona (VIII); nakazał pobrać od strony pozwanej, a powodowej wzajemnie Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych Nadleśnictwa Ł. na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Nowym Sączu - z roszczenia zasądzonego w punkcie VI niniejszego wyroku - kwotę 12 902,47 zł (dwanaście tysięcy dziewięćset dwa złote czterdzieści siedem groszy) tytułem zwrotu wydatków poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa (IX); zasądził od strony pozwanej, a powodowej wzajemnie Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych Nadleśnictwa Ł. na rzecz powódki, a pozwanej wzajemnie A. W. kwotę 5 400,00 zł (pięć tysięcy czterysta złotych) wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty - tytułem zwrotu kosztów procesu w zakresie powództwa wzajemnego (X); nieuiszczonymi kosztami sądowymi obciążył Skarb Państwa (XI).



Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:


P. (P.) G. był wpisany jako właściciel m.in. parceli gruntowych: pgr nr(...) o pow. 0,03564 ha, pgr nr (...) o pow. 0,2935 ha, pgr nr(...)o pow. 0,1550 ha, pgr nr(...) o pow. 0,0212 ha, pgr nr (...) o pow. 0,8064 ha, pgr nr (...) o pow. 0,0917 ha, pgr nr (...) o pow. 0,0565 ha, pgr nr(...) o pow. 0,0647 ha, pgr nr(...) o pow. 0,0201 ha, pgr nr (...)o pow. 0, (...), pgr nr(...) o pow. 0,0611 ha, pgr nr (...)o pow. 0,0331 ha, pgr nr(...) o pow. 0,1608 ha, pgr nr (...) o pow. 0,2636 ha, pgr nr (...) o pow. 0,0372 ha, pgr nr (...) o pow. 0,0252 ha, pgr nr (...) o pow. 0,1816 ha, pgr nr (...)o pow. 0,3018 ha, pgr nr(...) o pow. 0,2428 ha, pgr nr (...) o pow.0,0090 ha, pgr. nr (...) o pow. 0,0317 ha, pgr nr (...) o pow. 0,0561 ha objętych LWH
(...) gminy katastralnej S..

P. (P.) G. był wpisany jako współwłaściciel w ½ części parcel gruntowych: pgr nr(...) o pow. 0,4021 ha, pgr. Nr (...) o pow. 0,2838 ha, pgr. nr (...) o pow. 83,98 ha objętych LWH (...) gminy katastralnej S..

M. G. była wpisana jako właściciel m.in. parceli gruntowych nr: pgr nr(...) o pow. 0,1608 ha, pgr nr (...) o pow. 0,0453 ha, pgr nr (...) o pow. 0,0852 ha, pgr nr (...)o pow. 0,0385 ha, pgr nr (...) o pow. 0,3374 ha, pgr nr (...) o pow. 0,0838 ha, pgr nr (...) o pow. 0,3223 ha, pgr nr (...)o pow. 0,0169 ha, pgr nr(...) o pow. 0,0957 ha, pgr nr (...) o pow. 0,2072 ha, objętych LWH (...) gminy katastralnej S..

M. G. była wpisana jako współwłaściciel w ½ części parcel gruntowych: pgr nr (...) o pow. 0,1356 ha i pgr nr (...)o pow. 1,3840 ha objętych LWH (...) gminy katastralnej S..

M. G. była wpisana jako właściciel m.in. parceli gruntowych nr: pgr nr (...) o pow. 0,1863 ha, pgr nr (...) o pow. 0,0331 ha, pgr nr (...)o pow. 0,1198 ha, pgr nr (...) o pow. 0,0831 ha, pgr nr (...) o pow. 0,1385 ha, pgr nr(...) o pow. 0,1115 ha objętych LWH (...)gminy katastralnej S..

P. G. zmarł 31 maja 1971 r. w L., zaś M. G. zmarła 31 lipca 994 r. w L..
Prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w G. z 03 marca 2004 r., sygn. akt (...)spadek wraz z wchodzącym w skład spadku roszczeniem o zwrot gospodarstwa rolnego: po P. G. nabyli żona M. G. i córka A. W. (1) po ½ części, zaś spadek po M. G. nabyła córka A. W. (1) w całości.
W 1947 r. mieszkańcy wsi S. zostali przesiedleni w ramach akcji (...) na ziemie zachodnie. Wśród nich byli między innymi P. (P.) G. i jego żona M. G.. Rodzice powódki, a pozwanej wzajemnie A. W. zostali wypędzeni ze swojego domu siłą przez wojsko. Na ziemiach zachodnich zamieszkali w państwowym domu i została im zapewniona praca w PGR-ze. Nie otrzymali w zamian za przejęte nieruchomości żadnej innej nieruchomości na ziemiach zachodnich.
Orzeczeniem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z 10 czerwca 1954 r. (...) wydanym na podstawie art. 1 i 3 dekretu z dnia 5 września 1947 r. o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR (Dz. U. R. P. Nr 59 poz.318) i dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa(...) (...), (...) i (...) (Dz. U. R. P. nr 46 poz. 339) - zostały przejęte na własność Państwa we wsi S. grunty i budynki po osobach nieobecnych i nie władających swymi gruntami i budynkami. W orzeczeniu tym Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G.: w pkt 1 uznało, że w gromadzie S. pozostały po osobach przesiedlonych do ZSRR i przesiedlonych na Ziemie Zachodnie w ramach akcji (...)grunty o ogólnym obszarze 726, 65 ha określonym w toku postępowania regulacyjnego, w punkcie II sentencji stwierdzono, że z dniem 1 lipca 1945 r. przeszły na własność Państwa grunty i zagrody wymienione w pkt. 1 a - jako własność osób przesiedlonych do ZSRR, w punkcie III postanawiano przejąć na własność Państwa - na podstawie art. 1, 2 i 3 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. grunty i zagrody stanowiące własność osób wymienionych w pkt. 1 b orzeczenia. W cytowanym orzeczeniu wśród osób, których nieruchomości zostały przejęte na własność Państwa - pod pozycją(...) figuruje P. G.. M. G. nie figurowała w powołanej wyżej decyzji.
Od 1947 r. wyżej wymienione nieruchomości stanowiące własność i współwłasność P. i M. G. pozostają w posiadaniu Skarbu Państwa.
Protokołem z 23 sierpnia 1947 r. uzgodniono szkic proponowanego zalesienia nieużytków i gruntów o słabej wydajności dla rolnictwa, który został sporządzony w Biurze(...) w G..
Postanowieniem Wojewody (...) z 20 maja 1949 r. wyznaczona została granica polno-leśna rozgraniczająca grunty przeznaczone do Państwowego Funduszu Ziemi dla PGR- ów oraz przeznaczone dla Lasów Państwowych pod zalesienie. Wyżej wymienione nieruchomości zostały wyłączone z produkcji rolnej i w następnych latach ujęte w mapach gospodarczych Planu Urządzenia Lasu.
Na gruntach tych od momentu przejęcia do listopada 2017 r. (tj. do czasu gdy A. W. (1) wystąpiła z pozwem o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym w zakresie nieruchomości leśnych), prowadzona była przez Skarb Państwa aktywna gospodarka leśna, w ramach której dokonywano m.in. zalesień, pielęgnacji drzewostanów, wykonywano zabiegi ochronne. Wiele z parcel katastralnych odebranych P. i M. G., będących w dacie przejęcia rolą i łąkami zalesiono. Aktualnie na przedmiotowych nieruchomościach znajduje się około 70-cio letni las.
Pismem z 17 listopada 2017 r. A. W. (1) reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika poinformowała Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe - Nadleśnictwo Ł., że zamierza wystąpić o odzyskanie nieruchomości leśnych, dlatego prosi o wstrzymanie się przez Nadleśnictwo z wykonywaniem jakichkolwiek czynności związanych z eksploatacją tych nieruchomości.
Następcy prawni osób wysiedlonych w ramach (...) już w latach 50-tych próbowali wracać na tereny, z których zostali wysiedleni. Odbywało się to za zgodą Prezydium Powiatowej Rady Narodowej. Wiele z tych osób było jednak zawracanych ze stacji kolejowej, gdy próbowali wracać w rodzinne strony. Milicja podejmowała wobec nich działania represyjne. Inni, którym udało się skutecznie powrócić starali się też już od wtedy o zwrot przejętych nieruchomości. Ministerstwo Rolnictwa w 1956 r. skierowało do Prezydiów Wojewódzkich Rad Narodowych wytyczne, aby osobom wracającym na te tereny zwrócić należące do nich grunty jeśli nie zostały rozdysponowane, co zdarzało się rzadko. O zwrot nieruchomości leśnych położonych w G. starał się m.in. T. M. wysiedlony w ramach (...). Udało mu się odzyskać nieruchomości rolne, ale nieruchomości leśnych mu nie wydano. Nigdy nie doczekał się zwrotu nieruchomości leśnych. Dopiero jego następca prawny W. S. w 2002 r. doprowadził do wydania nieruchomości. Na tereny K. udało się również wrócić przesiedlonym dziadkom S. K., ale im również nie udało się odzyskać przejętych nieruchomości leśnych jedynie opuszczone przez osadników gospodarstwo rolne. Nieruchomości przejęte, które zostały włączone do Administracji Lasów Państwowych pozostały w gestii Skarbu Państwa i nie były zwracane.
Przy każdej odwilży politycznej wśród osób przesiedlonych wracały nadzieje na odzyskanie własności przejętych nieruchomości. W 1980 r. po strajkach doszło do podpisania Porozumienia (...), które przewidywało m.in. zwrot nieruchomości leśnych prawowitym właścicielom, ale faktycznie porozumienia tego władze nie wykonały. Osoby narodowości (...) łączyły się w grupy, wynajmowały prawników np. adw. (...) lub adw. S. i występowały do Ministerstwa Rolnictwa lub Wojewody (...). Wszytko jednak kończyło się negatywnie rozpoznawanymi wnioskami, a decyzje Ministra Rolnictwa i Wojewody (...) nie zawierały pouczenia o możliwości odwołania się do NSA. W 1998 r. Stowarzyszenie (...) zleciło opracowanie ekspertyzy pranej w zakresie możliwości zwrotu mienia. Ministerstwo Rolnictwa opracowało także swoją własną ekspertyzę, która potwierdziła wnioski opracowania Stowarzyszenia (...). Od tego momentu zaczęto przy rozpoznawaniu wniosków o zwrot mienia badać sposób przejęcia, okoliczności czy osoby powróciły na tereny przejęte i czy rozliczyły się z mienia otrzymanego nie na własność tylko w użytkowanie na ziemiach zachodnich. Pierwsza decyzja, która zakończyła się wyrokiem NSA i była korzystna dla osób wysiedlonych dotyczyła nieruchomości należących do rodziny H. w K., a wyrok ten zapadł w 2001 r.
Również rodzice A. W. w latach 50-tych podjęli próbę powrotu do miejscowości S., ale ich wypędzono. Od 1993 r. A. W. (1) wraz z mężem zaczęli wysyłać pisma dotyczące przejętego mienia do Ministerstwa Rolnictwa. Wypełniali wezwania i starali się o wydanie najważniejszych dokumentów.
Wnioskiem z 10 kwietnia 2004 r. powódka, a pozwana wzajemnie wystąpiło o stwierdzenie nieważności orzeczenia (...) w G. z 10 czerwca 1954 r.
Decyzją z 18 lutego 2005 r. znak (...)Wojewoda (...) stwierdził nieważność orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia 10 czerwca 1954 r. Nr (...) w części dotyczącej przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskiej położonej w miejscowości S., stanowiącej w dacie przejęcia własność P. i M. G..
Decyzją z 16 kwietnia 2007 r. (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. stwierdziło nieważność orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z 10 czerwca 1954 r.,(...) w części dotyczącej przejęcia przez Skarb Państwa nieruchomości położonej w S., stanowiącej w dacie przejęcia własność P. G. i M. G..
Dotychczasowe parcele katastralne własności i współwłasności P. i M. 
G. zostały zastąpione nowymi działkami. Część parceli nr (...), cz. (...), cz.(...), cz. (...), cz. (...), cz. (...), cz. (...) weszły do działki ewidencyjnej nr (...), która zmieniła oznaczenie na dz. poscaleniową nr(...). Część parceli nr (...)weszła do działki ewidencyjnej nr (...), która w operacie scaleniowym zatrzymała swoje oznaczenie nr(...). Część parceli nr (...), cz. (...), cz. (...) i cała (...) weszły do działki ewidencyjnej nr (...), która zmieniła oznaczenie na dz. poscaleniową nr (...). Część parceli nr (...), całe(...),(...), (...), (...), (...), (...) i część (...) weszły do działki ewidencyjnej nr (...), która zmieniła oznaczenie na dz. poscaleniowa nr(...). Część parcel (...) i (...) oraz całe(...) weszły do działki ewidencyjnej nr (...), która zmieniła oznaczenie na dz. poscaleniową nr (...). Parcele nr (...)weszły do dz. ewidencyjnej nr(...), która zmieniła oznaczenie na dz. poscaleniową nr (...).
Na podstawie orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z 10 maja 1954 r.(...) dla działek nr (...) założono KW nr (...) na rzecz Skarbu Państwa - Państwowe Gospodarstwo Leśne, dla działek nr (...) założono KW nr (...) na rzecz Skarbu Państwa - Państwowy Fundusz Ziemi, natomiast dla dz. nr (...) nie założono księgi lecz została wpisana w rejestrze gruntów z 1968 r. na rzecz G. J. i O. po 1/2 części.
Po zatwierdzeniu projektu scalenia decyzją Wojewody (...) z 25 listopada 1975 r. (...) dotychczasowe księgi zostały zamknięte, a na podstawie operatu scaleniowego (nowych map i rejestru gruntów) zostały założone nowe księgi wieczyste. Działki nr (...) wpisano do KW nr (...) na rzecz Skarbu Państwa Lasy Państwowe Nadleśnictwo Ł. na podstawie decyzji (...). Działkę nr (...) wpisano do KW nr (...) na rzecz Skarbu Państwa Państwowy Fundusz Ziemi, a na podstawie protokołu zdawczo-odbiorczego z 24 września 1975 r. i przeniesiono do KW (...). Działkę nr (...) wpisano do KW (...) na rzecz G. J. i O. po 1/2 części, a na podstawie decyzji Naczelnika Gminy w U. nr (...) zatwierdzającej wymianę lasów, przeniesiono do KW (...).
Powódka A. W. (1) wystąpiła w 2017 r. przeciwko Skarbowi Państwa Nadleśnictwo Ł. z pozwem o uzgodnienie z rzeczywistym stanem prawnym treści KW (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w G. Wydział V Ksiąg Wieczystych w ten sposób, żeby:
I. z księgi tej wyłączyć położone w miejscowości S.:
1. działkę (...) o pow. 0,75 ha powstałą z podziału działki (...),
2. działkę (...) o pow. 0,20 ha powstałą z podziału działki (...),
3. działkę (...) o pow. 0,35 ha powstałą z podziału działki (...),
4. działkę (...) o pow. 0,07 ha powstałą z podziału działki (...),
5. działkę (...) o pow. 0,01 ha powstałą z podziału działki (...),
6. działkę (...) o pow. 0,86 ha powstałą z podziału działki (...),
7. działkę (...) o pow. 1,68 ha powstałą z podziału działki (...),
8. działkę (...) o pow. 0,09 ha powstałą z podziału działki (...),
9. działkę (...) o pow. 0,21 ha powstałą z podziału działki (...),
10. działkę (...) o pow. 0,12 ha powstałą z podziału działki (...),
11. działkę (...) o pow. 0,93 ha powstałą z podziału działki (...),
12. działkę (...) o pow. 0,36 ha powstałą z podziału działki (...),
13. działkę (...) o pow. 0,29 ha powstałą z podziału działki (...) -
i w dziale II nowo założonej dla działek (...) księgi wieczystej wpisać jako właściciela w miejsce pozwanego Skarbu Państwa - Nadleśnictwa Ł. powódkę A. W.,
II. z księgi tej wyłączyć położone w miejscowości S.:
1. działkę (...) o pow. 1,53 ha powstałą z podziału działki (...),
2. działkę (...) o pow. 1,52 ha powstałą z podziału działki (...) -
i w dziale II nowo założonej dla działek (...) księgi wieczystej wpisać - w miejsce pozwanego Skarbu Państwa - Nadleśnictwa Ł. - jako właściciela powódkę A. W. w ½ części i pozwanego Skarb Państwa Nadleśnictwo Ł. w ½ części.
Sprawa toczyła się w Sądzie Rejonowym w G. pod sygn. akt (...). Wyrokiem z 13 czerwca 2018 r. Sąd Rejonowy w G. I Wydział Cywilny w pkt I tego orzeczenia uzgodnił z rzeczywistym stanem prawym treść księgi wieczystej (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w G. Wydział V Ksiąg Wieczystych w ten sposób, że z księgi tej nakazał wyłączyć położone w miejscowości S. :
1. działkę (...) o pow. 0,75 ha powstałą z podziału działki (...),
2. działkę (...) o pow. 0,20 ha powstałą z podziału działki (...),
3. działkę (...) o pow. 0,35 ha powstałą z podziału działki (...),
4. działkę (...) o pow. 0,07 ha powstałą z podziału działki (...),
5. działkę (...) o pow. 0,01 ha powstałą z podziału działki (...),
6. działkę (...) o pow. 0,86 ha powstałą z podziału działki (...),
7. działkę (...) o pow. 1,68 ha powstałą z podziału działki (...),
8. działkę (...) o pow. 0,09 ha powstałą z podziału działki (...),
9. działkę (...) o pow. 0,21 ha powstałą z podziału działki (...),
10. działkę (...) o pow. 0,12 ha powstałą z podziału działki (...),
11. działkę (...) o pow. 0,93 ha powstałą z podziału działki (...),
12. działkę (...) o pow. 0,36 ha powstałą z podziału działki (...),
13. działkę (...) o pow. 0,29 ha powstałą z podziału działki (...) -
wszystkie podziały zgodnie z mapą do celów prawnych sporządzoną przez geodetę uprawnionego J. S. wpisaną do zasobu geodezyjnego i kartograficznego Starosty (...) pod nr(...)w dniu 6.02.2018 r. - i w dziale II nowo założonej dla działek (...) księgi wieczystej wpisać w miejsce pozwanego Skarbu Państwa Nadleśnictwo Ł. jako właściciela powódkę A. W..
W punkcie II wyroku Sąd Rejonowy w G. uzgodnił z rzeczywistym stanem prawym treść księgi wieczystej (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w G. Wydział V Ksiąg Wieczystych w ten sposób, że z księgi tej nakazał wyłączyć położone w miejscowości S.:
1. działkę (...) o pow. 1,53 ha powstałą z podziału działki (...),
2. działkę (...) o pow. 1,52 ha powstałą z podziału działki (...) -
zgodnie z mapą do celów prawnych sporządzoną przez geodetę uprawnionego J. S. wpisaną do zasobu geodezyjnego i kartograficznego Starosty (...) pod nr (...)w dniu 6.02.2018 r. - i w dziale II nowo założonej dla działek (...) księgi wieczystej wpisać w miejsce pozwanego Skarb Państwa Nadleśnictwo Ł. jako właściciela powódkę A. W. w ½ części i pozwanego Skarb Państwa Nadleśnictwo Ł. w ½ części.
Wyrok Sądu Rejonowego w G. z 13 czerwca 2018 r. sygn. akt (...) utrzymał w mocy wyrokiem z 10 kwietnia 2019 r. sygn. akt (...) Sąd Okręgowy w Nowym Sączu III Wydział Odwoławczy.
Części wyżej wymienionych parcel gruntowych objętych lwh (...)(własności P. (P.) G. s. M.), lwh (...) (własności M. G.), lwh(...)(własności M. G. w ½ części) i lwh (...) (własności P. G. w ½ części) położonych w S. stanowiących działki leśne to aktualnie:
1. działka (...) o pow. 0,75 ha powstała z podziału działki (...), odpowiadająca części parceli gruntowej (...)objętych LWH (...),
2. działka (...) o pow. 0,20 ha powstała z podziału działki (...), odpowiadająca części parceli gruntowej (...) objętej LWH(...),
3. działka (...) o pow. 0,35 ha powstała z podziału działki (...), odpowiadająca części parceli gruntowej (...) objętych LWH (...),
4. działka (...) o pow. 0,01 ha powstała z podziału działki (...), odpowiadająca części parceli gruntowej (...) objętej LWH(...),
5. działka (...) o pow. 0,86 ha powstała z podziału działki (...), odpowiadająca części parceli gruntowej (...) oraz parceli gruntowej (...)objętych LWH (...),
6. działka (...) o pow. 1,68 ha powstała z podziału działki (...), odpowiadająca parceli gruntowej (...)objętych LWH (...),
7. działka (...) o pow. 0,09 ha powstała z podziału działki (...), odpowiadająca części parceli gruntowej (...) objętych LWH (...),
8. działka (...) o pow. 0,21 ha powstała z podziału działki (...), odpowiadająca parceli gruntowej (...) objętych LWH (...),
9. działka (...) o pow. 0,12 ha powstała z podziału działki (...), odpowiadająca parceli gruntowej (...) objętych LWH (...),
10. działka (...) o pow. 0,93 ha powstała z podziału działki (...), odpowiadająca parceli gruntowej(...) objętych LWH (...),
11. działka (...) o pow. 0,36 ha powstała z podziału działki (...), odpowiadająca parceli gruntowej (...) objętej LWH (...),
12. działka (...) o pow. 0,29 ha powstała z podziału działki (...), odpowiadająca parceli gruntowej (...) objętych LWH (...),
13. działka (...) o pow. 1,53 ha powstała z podziału działki (...), odpowiadająca parceli gruntowej (...) objętych LWH(...),
14. działka (...) o pow. 1,52 ha powstała z podziału działki (...), odpowiadająca parceli gruntowej (...) objętych LWH (...).
Wyżej wymienne działki zostały objęte KW (...). W dziale II tej księgi wieczystej jako właściciel figuruje aktualnie powódka, a pozwana wzajemnie A. W. (1).
Aktualnie dz. ewid nr (...) o powierzchni 0,75 ha, (...) o powierzchni 0,20 ha,(...)o powierzchni 0,35 ha, (...) o powierzchni 0,01 ha, (...) o powierzchni 0,86 ha, (...) o powierzchni 1,68 ha, (...) o powierzchni 0,09 ha,(...)o powierzchni 0,21 ha, (...) o powierzchni 0,12 ha,(...) o powierzchni 0,93 ha, (...) o powierzchni 0,36 ha,(...) o powierzchni 0,29 ha, położone w miejscowości S. obj. KW (...) stanowią lasy i grunty leśne.
Jest to grunt leśny otoczony lasami, należącymi do Skarbu Państwa - Nadleśnictwa Ł..

Działki nr (...) w całości pokryte są drzewostanem w wieku poniżej 70 lat i w dacie przejęcia stanowiły grunt rolny.

Działka nr (...) w części południowej, w pasie szer. 10 m stanowiła grunt leśny, a w pozostałej części grunt rolny.

Działka nr (...) stanowiła w dacie przejęcia grunt rolny z wyjątkiem części we fragmencie południowym o długości 45 m.

Działka nr (...) w części północnej w pasie o szerokości 5m stanowiła grunt leśny, a w pozostałej części grunt rolny.

Działka nr (...) w części środkowej i zachodniej stanowiła grunt rolny, część wschodnia o długości 50 m stanowiła grunt leśny (obecnie jodła około 100 lat).

Działki nr (...) w całości stanowiły w dacie przejęcia las.

Działka nr (...) stanowiła w dacie przejęcia grunt rolny z wyjątkiem wąskiego pasa przeciętego potokiem o szerokości 10 m, gdzie występował lasj..

Działka nr (...) od wschodu i od zachodu stanowiła w dacie przejęcia grunt rolny. Część środkowa tej działki o długości 50 m stanowiła las s.(obecnie wiek około 100 1at).
Powierzchnia stanowiąca grunt rolny w dacie przejęcia przez Skarb Państwa wynosiła 5,15 ha.
Nakłady na zalesienie gruntu porolnego (głównie gatunkami światłożądnymi jak s., m., b.) oraz wyhodowanie drzewostanu o składzie gatunkowym dostosowanym do siedliska wymaga podsadzenia gatunków docelowych pod osłoną górnego piętra tworzonego przez przedplon (tzw. przebudowa przedplonów).
Zasady hodowli lasu podają liczby sadzonek na 1 ha odnowień lub zalesień: S. - 10 tysięcy sztuk na l ha, M. - 1 750 szt. na 1 ha, Ś. - 4 tys. szt. na 1 ha, B. - 5 tys. szt. na 1 ha, B. - 7 tys. szt. na 1 ha, J. - 5 tys. szt. na 1 ha. Stąd zapotrzebowanie sadzonek do zalesień i przebudowy przedplonów, biorąc pod uwagę skład gatunkowy drzewostanów i zaawansowanie przebudowy.
Koszty posadzenia drzewostanu oraz jego pielęgnacji na 5,15 ha przejętej roli wynosiły 65 540,00 zł, w tym wartość zakupu sadzonek 15 402,00 zł.
Głównymi 
pożytkami z nieruchomości objętej sporem są pożytki w postaci surowca drzewnego. Na działkach były wykonywane cięcia użytkowania rębnego i przedrębnego w różnych okresach gospodarczych.
Cięcia użytkowania przedrębnego (trzebieże) mają na celu selekcję drzew i pielęgnację drzewostanu lub jego przebudowę.
Cięcia użytkowania rębnego mają na celu pobranie drzew dojrzałych do wyrębu oraz stworzenie warunków dla uzyskania odnowienia lub poprawę warunków istniejącego już odnowienia.
Umiejętne prowadzenie cięć rębnych pod kątem kształtowania warunków rozwoju i wzrostu odnowienia zgodnie z zasadami hodowli lasu prowadzi do udatnego zastępowania starych drzew młodym pokoleniem.
Podział lasu na oddziały i pododdziały nie pokrywa się z granicami działek. Ma to znaczenie dla sposobu obliczania miąższości pozyskanego surowca. Wielkość pozyskania w poszczególnych planach urządzania lasu określona jest w odniesieniu do powierzchni wydzieleń drzewostanowych. Następnie dla tych wydzieleń drzewostanowych wynotowano z planów urządzania lasu wielkość użytków rębnych i przedrębnych. Ponieważ nie wiadomo, w której części pododdziału drzewa były wycięte, miąższość pozyskanego surowca drzewnego przypadającego na przedmiotowe działki obliczono z proporcji między powierzchnią nieruchomości w danym pododdziale, a powierzchnią tego pododdziału. W planach urządzania lasu nie ma podanych miąższości poszczególnych sortymentów drewna, jakie zostały pozyskane. Z tego względu wartość pożytków obliczono, jako iloczyn średniej ceny surowca drzewnego gatunku (pomniejszony o koszty ścinki i zrywki) oraz miąższości pozyskanego drewna, odpowiednio - dla każdego gatunku. Średnia cena surowca drzewnego wynika ze średnich cen uzyskanych przez Nadleśnictwo Ł. w okresie 2020, 2021, I kwartał 2022 r. z potrąceniem kosztów pozyskania i zrywki.
Wartość pożytków pobranych przez Nadleśnictwo Ł. w okresie od 23 sierpnia 1947 r. do 25 marca 2022 r. wyniosła 86 000,00 zł.
Pożytki pobrane przez Skarb Państwa z nieruchomości leśnych własności A. W. w okresie od 27 października 2010 r. do 27 października 2020 r. wyniosły w sumie 26 535,32 zł (5 762,01 zł + 9 276,91 zł + 11 496,40 zł).
Pożytki na dz. ewid (...)i (...) w okresie od 27 października 2010 r. do 2018 r. wyniosły 5 762,01 zł (8 x 704,57 zł za okres od 1.01.2011 r. do 2018 r. + 704,57 zł : 365 dni = 1,93 x 65 dni = 125,45 zł w okresie od 27.10. do 31.12.2010 r).
Pożytki na dz. ewid. (...) w okresie od 27 października 2010 r. do 27 października 2020 r. wyniosły 9 276,91 zł (8 x 1 063,22 zł w okresie od 1.01.2011 r. do 2018 r. + 710,98 zł za 2019 r. + 710,98 : 365 dni = 1,94 x 300 dni = 582 zł w okresie od 01.01.2020 r. do 27.10.2020 r. + 1 063,22 zł : 365 dni = 2,91 x 65 dni = 189,15 zł w okresie od 27.01.2010 r. do 31.12.2010 r.).
Pożytki na dz. ewid. (...)w okresie od 27 października 2010 r. do 27 października 2020 r. wyniosły 11 496,40 zł (8 x 1 383,53 zł w okresie 01.01.2011 r. do 2018 r. + 100,81 zł za 2019 r. + 100,81 zł : 365 dni = 0,27 zł x 300 dni = 81 zł w okresie od 1.01.2020 r. do 27.10.2020 r. + 1 383,53 zł : 365 = 3,79 x 65 dni = 246,35 zł w okresie od 27.10.2010 r. do 31.12.2010 r.).
Na nieruchomościach leśnych mogły być wykonywane przez Nadleśnictwo Ł. zabiegi hodowlano - gospodarcze takie jak: odnowienie, pielęgnacja (czyszczenia wczesne, czyszczenia późne, trzebież wczesna, trzebież późna), a także cięcia rębne mające na celu pozyskanie surowca drzewnego oraz inicjowanie odnowienia, zwłaszcza naturalnego. Podejmowanie zabiegów gospodarczo - hodowlanych powinno być również zabezpieczane czynnościami ochronnymi (ochrona lasu przed czynnikami abiotycznymi, biotycznymi oraz przed antropopresją, w tym przed szkodnictwem leśnym). Pozyskanie i wydostanie ściętych drzew wymaga z kolei nakładów na sieć szlaków transportowych i dróg leśnych. W ciągu tego okresu prace leśne wyznaczane były planami urządzania lasu w okresach gospodarczych: Plan Urządzania Lasu 1.01.1953 r. do 31.12.1962 r., Plan Urządzania Lasu 1.10.1965 r. do 30.09.1975 r., Plan Urządzania Lasu 1.10.1975 r. do 30.09.1985 r., Plan Urządzania Lasu 1.01.1989 r. do 31.12.1998 r., Plan Urządzania Lasu 1.01.1999 r. do 31.12. 2008 r., Plan Urządzenia Lasu 01.01.2009 r. do 31.12.2018 r., Plan Urządzenia Lasu 1.01.2019 r. do 31.12.2028 r.
Działki ewidencyjne objęte pozwem nie odpowiadają jednostkom podziału administracyjnego i gospodarczego prowadzonego w Lasach Państwowych. Ma to o tyle istotne znaczenie, że prowadzona ewidencja wykonanych zabiegów gospodarczo - hodowlanych w ramach oddziałów i poddziałów nie odnosiła się wyłącznie do granic działek objętych pozwem, lecz najczęściej do większego obszaru znajdującego się we wspólnych pododdziałach z gruntami innych własności. Pododdział stanowi tzw. najmniejszą jednostkę ewidencji i planowania, której historię można prześledzić, zapisaną w kolejnych, następujących po sobie planach urządzania lasu. Gdyby granice pododdziałów zgodne były z granicami działek ewidencyjnych, wówczas z całą pewnością można byłoby odczytać nie tylko rodzaj, ale również rozmiar wykonywanych zabiegów gospodarczo - hodowlanych. Niemniej jednak zapisy planowanych i ewidencja wykonanych zabiegów hodowlano - gospodarczych pomaga w zidentyfikowaniu rodzajów wykonanych nakładów na wyceniane działki poprzez skonfrontowanie ich z obecnym stanem lasu (wiek drzew, ich skład podlegają analizie pod kątem sprawdzenia, czy obecny stan lasu określony podczas inwentaryzacji - wiek drzew, ich skład gatunkowy - wskazuje na wykonanie określonego rodzaju zabiegów gospodarczych ujętych w planie urządzania lasu. Dla potrzeb identyfikacji poczynionych na nieruchomości nakładów przydatnym jest opis obecnego stanu lasu, nawet uproszczony na podstawie oględzin bez wykonywania inwentaryzacji.
W ramach określania 
nakładów poniesionych przez Lasy Państwowe prześledzono jak zmieniały się kontury wydzieleń drzewostanowych oraz opisy taksacyjne i wskazówki gospodarcze, według których prowadzono zbiegi hodowlane w kolejnych okresach gospodarczych według wyżej przywołanych planów urządzenia lasu. Obecny stan lasu pozwolił zweryfikować wykonanie wskazówek gospodarczych i wyznaczyć zakres rzeczowy nakładów, jakie czyniły Lasy Państwowe na nieruchomości.
W tabelach zestawiono zakres rzeczowy nakładów w poszczególnych 10-cioletnich okresach gospodarczych, ceny jednostkowe tych zabiegów oraz łączne koszty ich wykonania. Oprócz zbiegów hodowlano - gospodarczych uwzględniono nakłady w postaci nadzoru służby leśnej, ochrony lasu sprawowanej przez straż leśną oraz koszty sporządzania planu urządzania lasu i budowę oraz utrzymanie dróg. Prowadzenie gospodarki leśnej na podstawie planu urządzania lasu, pod nadzorem służby leśnej oraz ochrona lasu przed kradzieżami jest konieczne w świetle <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19911010444" title="Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach - Dz. U. z 1991 r. Nr 101, poz. 444 ()">ustawy o lasach</a>. Stanowi to podstawę do zaliczenia tego rodzaju kosztów do nakładów koniecznych. W związku z powyższym uwzględniono koszty na pokrycie części etatu leśniczego, części dwóch etatów straży leśnej oraz koszty sporządzenia planu urządzenia lasu. Wielkości te wyliczono na podstawie średniego wynagrodzenia w (...) Lasy Państwowe publikowanego za 2016 - 2018 r. przez GUS oraz w proporcjach między powierzchnią przedmiotowej nieruchomości, a średnią powierzchnią leśnictwa w Nadleśnictwie Ł. - w przypadku kosztów pracy leśniczego; a w przypadku wynagrodzeń dwuosobowego posterunku straży leśnej uwzględniono proporcje między powierzchnią przedmiotowej nieruchomości a powierzchnią gruntów Nadleśnictwa Ł.. Koszty sporządzenia planu urządzania lasu przyjęto według danych z Nadleśnictwa Ł., które odpowiadają przeciętnym kosztom występującym w Lasach Państwowych. Nie uwzględniano kosztów zarządu w Nadleśnictwie. Koszty jednostkowe zabiegów hodowlano - gospodarczych ustalono na podstawie informacji z ostatnich 3 lat w Nadleśnictwie Ł..
Nakłady ponoszone na zabiegi hodowlano - gospodarcze oraz urządzenie lasu, nadzór merytoryczny, ochronę przed szkodnictwem oraz utrzymanie dróg z perspektywy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19911010444" title="Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach - Dz. U. z 1991 r. Nr 101, poz. 444 ()">ustawy o lasach</a> oraz obowiązujących zasad hodowli, ochrony, urządzania i użytkowania lasu stanowią nakłady konieczne i użyteczne. Podstawą formalną wykonania zabiegów hodowlano -gospodarczych jest plan urządzenia lasu, którego realizacja jest obligatoryjna w celu powiększania wartości zapasu drzewnego na pniu. Możliwość i skuteczność realizacji zabiegów hodowlano - gospodarczych uzależniona jest od zapewnienia merytorycznego, wykwalifikowanego nadzoru, zapewnienia ochrony przed kradzieżami a także udostępnienia obszarów leśnych drogami i szlakami komunikacyjnymi. Prowadzenie gospodarki leśnej na podstawie planu urządzania lasu, pod nadzorem służby leśnej oraz ochrona lasu przed kradzieżami jest konieczne w świetle <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19911010444" title="Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach - Dz. U. z 1991 r. Nr 101, poz. 444 ()">ustawy o lasach</a>. Stanowi to podstawę do zaliczenia tego
rodzaju kosztów do nakładów koniecznych i użytecznych.
Wartość nakładów koniecznych i użytecznych poczynionych przez Nadleśnictwo Ł. na przedmiotową nieruchomość w okresie od 23 sierpnia 1947 r. do 08 października 2020 r. wyniosła 143 380,00 zł, a w okresie od 23 sierpnia 1947 r. do 25 marca 2022 r. wyniosła 157 990,00 zł.
Wartość nakładów pośrednich w okresie od 08 października 2010 r. do 08 października 2020 r. wyniosła w sumie 10 987,68 zł (1 219,74 zł + 5 693,16 zł + 4 074,78 zł). Nakłady pośrednie na dz. ewid (...)w okresie od 08 października 2010 r. do 08 października 2020 r. wyniosły 1 219,74 zł (122,18 : 365 dni = 0,33 zł x 84 dni = 27,72 zł w okresie od 08.10.2010 r. do 31.12.2010 r. + 122,18 zł x 9 w okresie od 1.01.2011 r. do 2019 r. + 122,18 : 365 dni = 0,33 zł x 280 dni = 92,40 zł w okresie od 01.01.2020 r. do 8.10.2020 r.). Nakłady pośrednie na dz. ewid. (...) w okresie od 08 października 2010 r. do 08 października 2020 r. wyniosły 5 693,16 zł (569,48 zł : 365 dni = 1,56 zł x 84 dni = 131,04 zł w okresie od 08.10.2010 r. do 31.12.2010 r. + 9 x 569,48 zł w okresie od 1.01.2011 r. do 2019 r. + 569,48 : 365 dni = 1,56 zł x 280 dni = 436,80 zł w okresie od 01.01.2020 r. do 08.10.2020 r.).
Nakłady pośrednie na dz. ewid(...) w okresie od 08 października 2010 r. do 08 października 2020 r. wyniosły 4 074,78 zł (407,86 zł : 365 dni = 1,11 x 84 dni = 93,24 zł w okresie od 8.10.2010 r. do 31.12.2010 r. + 9 x 407,86 zł w okresie od 1.01.2011 r. do 2019 r. + 407,86 : 365 dni = 1,11 zł x 280 dni = 310,8 za okres od 1.01.2020 r. do 08.10.2020 r.).
Wartość nakładów bezpośrednich w okresie od 08 października 2010 r. do 08 października 2018 r. wyniosła w sumie 7 031,20 zł. Nakłady bezpośrednie poczyniono w tym okresie tylko na dz. ewid (...) (854,33 : 365 dni = 2,34 x 84 dni w okresie od 08.10.2010 r. do 31.12.2010 r. + 8 x 854,33 zł).
W sumie nakłady pośrednie i bezpośrednie Skarbu Państwa na nieruchomości A. W. wyniosły 18 018,88 zł (10 987,68 zł + 7 031,20 zł).


Ocena dowodów dokonana przez Sąd Okręgowy

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o wyżej przywołane dokumenty zalegające w aktach niniejszej sprawy. W ocenie Sądu dokumenty te w pełni zasługiwały na to, aby zostały ocenione jako wiarygodne, a ich prawdziwość nie była też kwestionowana przez strony niniejszego procesu. Zdaniem Sądu dokumenty te pozwoliły na pełniejszą weryfikację twierdzeń stron niniejszego postępowania odnośnie kwestii istotnych dla jego rozstrzygnięcia i dlatego też Sąd oparł się na nich dokonując ustaleń faktycznych.
Dokonując ustaleń faktycznych Sąd oparł się również na zeznaniach świadka Ł. W. oraz zeznaniach powódki, a pozwanej wzajemnie A. W., którym w całości dał wiarę, nie znajdując w zebranym w sprawie materiale dowodowym podstaw do podważenia ich prawdziwości. Zeznania te były w ocenie Sądu rzeczowe, logiczne, pozbawione sprzeczności i szczere.
Okoliczności dotyczące dokonywanych nasadzeń na nieruchomościach objętych żądaniem pozwu o wydanie, wykonywania działań pielęgnacyjnych przez Skarb Państwa w posadzonym i przejętym lesie w swoich zeznaniach wiarygodnie przedstawił świadek - leśniczy A. K.. W ocenie Sądu także zeznania tego świadka były przekonujące, rzeczowe, logiczne, a za ich prawdziwością przemawiało również to, że świadek wypowiadał się jedynie w granicach posiadanych w sprawie informacji.
Ustaleń w zakresie charakteru przejętych nieruchomości własności M. i P. (P.) G. w dniu 23 sierpnia 1947 r., charakteru i wartości nakładów poczynionych przez Skarb Państwa oraz wartości pobranych przez niego pożytków w konkretnych ramach czasowych Sąd ustalił na podstawie opinii biegłego sądowego dr. inż. R. Z.. Sąd w całości ocenił jako wiarygodne opinię główną i uzupełniającą biegłego sądowego dr. inż. R. Z., ponieważ były one fachowe, precyzyjne, stanowcze, jednoznaczne i jasne. Wydanie opinii biegły poprzedził zapoznaniem się z aktami niniejszej sprawy, oględzinami nieruchomości w dniu 14 lutego 2022 r., analizą planów urządzenia lasu oraz niezbędnymi cennikami. Wykorzystanie tych materiałów, a także duże doświadczenie zawodowe opiniującego pozwoliły mu na wydanie kompletnej i kategorycznej opinii. Do wszystkich zarzutów stron biegły odniósł się przekonująco w opinii uzupełniającej. Przede wszystkim zgodnie ze stanowiskiem stron biegły rozbił wyliczone nakłady i pożytki za poszczególne lata, co było istotne na gruncie przyjętego przez Sąd zarzutu przedawnienia. Sąd nie podzielił zarzutów Skarbu Państwa z k. 793, że biegły wyliczył pożytki z nieruchomości leśnych, które miały charakter potencjalny. Z uwagi na znaczący upływ czasu precyzyjne wyliczenie tych pożytków na podstawie konkretnych danych nie było możliwe, co biegły skrupulatnie podkreślił w opinii, skoro nie wiadomo, z których pododdziałów drzewa były wycinane i jaką uzyskano miąższość pozyskanego drewna z konkretnych oddziałów. Dlatego biegły zasadnie zastosował wyliczenie proporcjonalne. Biegły zaznaczył również w opinii uzupełniającej, że pożytki tak wyliczone są pożytkami rzeczywistymi i faktycznie pobranymi przez Skarb Państwa, co potwierdzają Plany Urządzenia Lasu. W ocenie Sądu czytelność, jasność, logika, rzeczowość oraz fachowość wywodów biegłego przemawiają za prawdziwością jego twierdzeń.


Sąd Okręgowy zważył, co następuje:



 Odnośnie powództwa głównego:

Powódka, a pozwana wzajemnie A. W. (1) domagała się wydania przez pozwanego, a powoda wzajemnego Skarb Państwa - Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo Ł. działek ewidencyjnych położonych w miejscowości S. obj. KW nr (...) o następujących numerach: (...) o powierzchni 0,75 ha, (...) o powierzchni 0,20 ha, (...) o powierzchni 0,35 ha, 201 o powierzchni 0,01 ha, 203 o powierzchni 0,86 ha, 206 o powierzchni 1,68 ha, 207 o powierzchni 0,09 ha, (...) o powierzchni 0,21 ha,(...)o powierzchni 0,12 ha, (...) o powierzchni 0,93 ha, 213 o powierzchni 0,36 ha,(...) o powierzchni 0,29 ha oraz zasądzenia na jej rzecz kwoty 50 000 zł bez odsetek tytułem zwrotu pożytków pobranych z tych nieruchomości.
Roszczenia o zapłatę mimo zapowiedzi w piśmie procesowym z 23 października 2020 r. (k. 121-143), powódka, a pozwana wzajemnie nie sprecyzowała po wydaniu opinii przez biegłego dr. inż. R. Z..
Pozwany, a powód wzajemny wniósł o oddalenie powództwa głównego wraz z żądaniem zapłaty w całości. Jako zarzut prowadzący do oddalenia powództwa podniósł zasiedzenie nieruchomości objętych żądaniem pozwu głównego, które posiada co najmniej od 23 sierpnia 1947 r.
Z mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 222;art. 222 § 1)">art. 222 § 1 k.c.</a> tylko właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą.

<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 222;art. 222 § 1)">Art. 222 § 1 k.c.</a> uprawnia właściciela, który utracił posiadanie rzeczy, do jego odzyskania od osoby bezprawnie władającej tą rzeczą. Właściciel posiada zatem czynną legitymację procesową, zaś ten, kto rzecz mu odebrał - bierną. Celem tego roszczenia jest odzyskanie utraconego władztwa nad rzeczą przez prawowitego właściciela przez skierowanie do osoby władającej nią bez tytułu prawnego żądania jej wydania. Przesłanki konieczne roszczenia wynikającego z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 222;art. 222 § 1)">art. 222 § 1 k.c.</a> to: utrata władztwa przez osobę będącą właścicielem oraz władanie rzeczą przez nieuprawnionego. Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c.</a> ten, kto wywodzi z faktu skutki prawne, musi udowodnić ten fakt, wobec czego to na właścicielu rzeczy ciąży konieczność wykazania przysługującego mu prawa własności.
Powódka, a pozwana wzajemnie A. W. (1) powołując się na treść KW nr (...), która została uzgodniona prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w G. z 13 czerwca 2018 r. sygn. akt (...) wykazała w toku niniejszego postępowania, że przysługuje jej prawo własności nieruchomości szczegółowo wymienionych w 

petitum pozwu głównego. Pozwany, a powód wzajemny Skarb Państwa - Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo Ł. nie wykazał natomiast w tym postępowaniu, aby skutecznie zasiedział nieruchomości objęte żądaniem głównym pozwu.
Analizując zarzut zasiedzenia Sąd zaaprobował twierdzenia powódki, a pozwanej wzajemni, że obecnie prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w G. o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym wydany w sprawie (...) kształtuje sytuację własnościową na dzień prawomocności tego orzeczenia i nie jest dopuszczalne ewentualne stwierdzenie nabycia przez Skarb Państwa własności tych nieruchomości w dacie wcześniejszej niż data wyroku uzgadniającego treść księgi wieczystej, w sytuacji gdy Skarb Państwa wnosił o zasiedzenie nieruchomości leśnych z dniem 31 grudnia 1957 r. Powódka dla uzasadnienia tych twierdzeń powołała się na wyrok Sądu Najwyższego z 07 czerwca 2019 r. sygn. akt I CSK 440/18. W treści uzasadnienia tego wyroku Sąd Najwyższy wskazał, że „skoro ustawodawca przyjął, że żądanie uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym podlega rozpoznaniu w postępowaniu procesowym i nie przewidział możliwości odstąpienia przy jego rozpoznaniu od wynikającej z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 316;art. 316 § 1)">art. 316 § 1 k.p.c.</a> zasady aktualności, to obowiązkiem sądu w postępowaniu zmierzającym do oceny takiego roszczenia jest rozważenie wszystkich zarzutów, które mają znaczenie dla odpowiedzi na pytanie, czy stan prawny nieruchomości, który zgodnie z żądaniem pozwu ma podlegać ujawnieniu w księdze wieczystej jest aktualny w dacie zamknięcia rozprawy. Jeśli na stan prawny nieruchomości wpływa nabycie prawa do niej przez zasiedzenie, na które powołuje się przeciwnik powoda żądającego uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, to tego rodzaju zarzut, jako niweczący zasadność żądania, musi być zbadany w postępowaniu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, gdyż jego zasadne podniesienie czyni żądanie powoda niemożliwym do uwzględnienia. Prawomocny wyrok uwzględniający powództwo oparte na <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 10)">art. 10</a> u.k.w.h. jest podstawą do wnioskowania, że stan prawny nieruchomości w dacie jego uprawomocnienia się jest taki, jak stwierdzony jego sentencją. Wyrok wydany w takiej sprawie jest też podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej stanu prawnego nieruchomości odpowiadającego jego treści, a dokonanie tego rodzaju wpisu wyłączy możliwość późniejszego ujawnienia w księdze wieczystej zdarzeń prawnych, których skutki miałyby wystąpić przed dniem, w którym wyrok uprawomocnił się. Oznacza to na przykład, że nie można ujawnić w księdze wieczystej nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie, jeżeli określona w postanowieniu o stwierdzenie zasiedzenia data, z którą miało do niego dojść, jest wcześniejsza niż data uprawomocnienia się ujawnionego już w księdze wieczystej wyroku uzgadniającego treść księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym”.
Wprawdzie jak słusznie zaznaczył pozwany, a powód wzajemny orzeczenie powyższe zapadło w innym stanie faktycznym, ponieważ w sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, badanej następnie przez Sąd Najwyższy został podniesiony zarzut zasiedzenia, tymczasem w sprawie (...) Sądu Rejonowego w G. zarzutu zasiedzenia nie podniesiono, to jednak w ocenie Sądu pozwany, a powód wzajemny powinien był podnieść ten zarzut właśnie w toku sprawy o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, ponieważ nie miał do tego żadnych przeszkód tym bardziej, że nawet w toku niniejszego postępowania powoływał się na zasiedzenie spornych nieruchomości z upływem 10 lat od przejęcia nieruchomości tj. z dniem 31 grudnia 1957 r. Ponadto wyrok wydany sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym jest też podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej stanu prawnego nieruchomości odpowiadającego jego treści, a dokonanie tego rodzaju wpisu wyłączy możliwość późniejszego ujawnienia w księdze wieczystej zdarzeń prawnych, których skutki miałyby wystąpić przed dniem, w którym wyrok uprawomocnił się. Pozwany (powód wzajemny) Skarb Państwa nie może zatem aktualnie polemizować z treścią księgi wieczystej nr (...), której treść ustalono prawomocnym orzeczeniem sądowym i dopiero teraz formułować zarzut zasiedzenia.
Niezależnie od powyższej argumentacji rozważając merytorycznie zarzut zasiedzenia wskazać należy w pierwszej kolejności, że Skarb Państwa zasadności tego zarzutu w żaden sposób nie wykazał i nie udowodnił w toku niniejszego postępowania zgodnie z rozkładem ciężaru dowodu wynikającym z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c.</a>

Do czasu podjęcia przez Sąd Najwyższy uchwały z 26 października 2007 r., III CZP 30/07 w judykaturze występowała rozbieżność stanowisk, co do tego czy władanie cudzą nieruchomością przez Skarb Państwa uzyskane w ramach sprawowania władztwa publicznego, może być w ogóle posiadaniem samoistnym prowadzącym do zasiedzenia. Sąd Najwyższy analizując w tej uchwale szeroko przedmiotowe zagadnienie na tak zadane pytanie udzielił odpowiedzi twierdzącej. Wskazał, że zawarta w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 336)">art. 336 k.c.</a> definicja legalna samoistnego posiadania nie daje żadnych podstaw do różnicowania charakteru władania rzeczą w oparciu o to, na jakiej podstawie dany podmiot prawa cywilnego takie władanie uzyskał. Zajmując takie jednoznaczne stanowisko dostrzegł jednak Sąd Najwyższy równocześnie problem związany z potrzebą znalezienia właściwego sposobu ochrony mającej na celu przeciwstawianie się przypadkom wykorzystywania instytucji zasiedzenia do legalizowania bezprawnego zawładnięcia nieruchomością przez Skarb Państwa. Wykluczył Sąd Najwyższy przyjęcie jako podstawy takiej ochrony m.in. powoływanie się na <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a> Za uzasadnione ocenił natomiast poszukiwanie tej ochrony w instytucji zawieszenia biegu zasiedzenia (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 121;art. 121 pkt. 4)">art. 121 pkt 4</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 175)">art. 175 k.c.</a>). Nawiązał tu do orzecznictwa, w którym wskazywano, że wywołany uwarunkowaniami politycznymi stan niemożności efektywnego dochodzenia na drodze prawnej zwrotu nieruchomości jest porównywalny ze stanem siły wyższej (m.in. post. Sądu Najwyższego z 13 października 2003 r., I CK 162/05). Wskazał, że chodzi tu o niezależny od właściciela, wywołany uwarunkowaniami politycznymi, obiektywny, o powszechnym zasięgu oddziaływania stan niemożności skutecznego dowodzenia na drodze prawnej wydania nieruchomości. Uznał zarazem, że skoro podstawowym założeniem instytucji zasiedzenia jest utrata własności nieruchomości, a o czym decyduje posiadanie samoistne innego podmiotu przez odpowiedni czas, to takie założenia implikują realną możliwość podejmowania przez właściciela, w okresie biegu zasiedzenia, działań zmierzających do odzyskania przedmiotu własności, przeciwdziałając tym samym utarcie własności. Takiej natomiast realnej możliwości właściciel mógł być pozbawiony na skutek uwarunkowań o silnym zabarwieniu politycznym. Na względzie należy mieć tu zdaniem Sądu Najwyższego sytuacje, w której władza publiczna podejmowała szeroko zakrojone działania nacjonalizacyjne, w ramach których wydawano decyzje administracyjne, które nie mogły być poddane kontroli sądowej, a jednocześnie dotknięte były istotnymi uchybieniami. Takie stany uzasadniają zdaniem Sądu Najwyższego przyjęcie, że bieg zasiedzenia nie rozpoczął się, a rozpoczęty uległ zawieszeniu przez okres obowiązywania niezaskarżalnych do sądu decyzji władzy publicznej. To samo jednak stanowisko należało w ocenie Sądu Najwyższego odnieść do tych także sytuacji, w których objęcie nieruchomości nastąpiło bez podstawy prawnej, bądź na podstawie prawnej, która następnie upadała.
Sąd nie podzielił argumentacji Skarbu Państwa, że nie można w niniejszej sprawie 
a priori zakładać, że bieg terminu zasiedzenia uległ zawieszeniu z uwagi na zaistnienie siły wyższej, która wynikała z uwarunkowań ustrojowo-prawnych.
Obie strony przedkładając liczne dowody z dokumentów starały się wykazać: powódka, a pozwana wzajemnie, że wystąpił stan siły wyższej związany z tym, że warunki ustrojowe i system prawny w PRL i na początku demokratycznej Polski nie dawały realnych szans na odzyskanie przejętych wskutek (...) nieruchomości, a Skarb Państwa, że stan siły wyższej nie nastąpił, bo w czasie obowiązywania poprzedniego ustroju dochodziło do zwrotu gospodarstw na rzecz ludności (...) przesiedlonej w ramach (...). Obszerna dokumentacja przedłożona przez strony dotyczyła innych osób i innych stanów faktycznych, stanowiła jednak tło historyczne dla zagadnień rozpoznawanych w tej sprawie.
Jak już wskazano wyżej Sąd nie zaaprobował tez Skarbu Państwa o niemożności zastosowania na gruncie zgłoszonego przez niego zarzutu zasiedzenia instytucji siły wyższej. Skarb Państwa starał się przedłożonymi dowodami z dokumentów wykazać, że w okresie PRL istniała i była praktykowana możliwość zwrotu gospodarstw osobom przesiedlonym na podstawie (...) pochodzenia (...), jeśli tylko o to się starały, względnie przyznawano im za nie ekwiwalent. Przedstawione przez Skarb Państwa dokumenty były to decyzje jednostkowe i jak słusznie podkreślała powódka, a pozwana wzajemnie uzależnione od woli przedstawicieli lokalnych władz socjalistycznych. Należało je zatem taktować jako wyjątek od zasady, która wówczas panowała, że ludność (...), która próbowała powrócić na tereny, z których ją wysiedlano, była skrupulatnie wyłapywana w szczególności przez milicję obywatelską i kierowana z powrotem na tereny przesiedlenia, często pod eskortą. Udane powroty na nieruchomości przejęte przez Skarb Państwa były nieliczne i stanowiły rzadkość. Nadto jeśli już osobom przesiedlonym udawało się za zgodą władz administracyjnych pozostać na tutejszym terenie, to odzyskiwały one za zgodą tych władz jedynie gospodarstwa rolne przejęte w ramach wysiedlenia(...) i tylko wtedy gdy nie zostały one rozdysponowane, co również stanowiło raczej okoliczności wyjątkowe. Nieruchomości leśnych będących we władaniu Lasów Państwowych, wracającej ludności (...), nie oddawano. Wbrew zatem zarzutom Skarbu Państwa rzadkie i jednostkowe powroty (...) na tereny wysiedlenia nie potwierdzały otwartości ówczesnych władz na zwracanie przejętych w ramach (...) nieruchomości i nie stanowią o niemożliwości powoływania się przez powódkę, a pozwaną wzajemnie na zaistnienie siły wyższej i zawieszenie biegu zasiedzenia. Tym bardziej, że jak ustalono w oparciu o zeznania m.in. świadka Ł. W. rodzice A. W. próbowali wrócić do miejscowości S., ale bezskutecznie. Zatem w tym konkretnym przypadku władza ludowa nie zezwoliła na powrót przesiedlonych M. i P. G. i nie zwróciła im przejętych nieruchomości, a na terenach gdzie zostali rozlokowani na ziemiach zachodnich, w zamian za odebrane ziemie nie uzyskali żadnego ekwiwalentu.
W postanowieniu z 14 listopada 2013 r. IV CSK 166/13 Sąd Najwyższy wskazał, że elementem indywidualizującym sytuację właściciela pod kątem możliwości zastosowania instytucji zawieszenia biegu terminu zasiedzenia jest to, co stanowiło podstawę przejęcia nieruchomości przez Państwo. To umożliwia bowiem konieczną w omawianym zakresie ocenę, jakie w związku z tym mogły takiemu właścicielowi przysługiwać środki ochrony prawnej. Bezspornym w niniejszej sprawie było to, że Skarb Państwa we władanie spornych nieruchomości wszedł w oparciu o art. 1 i 3 dekretu z dnia 5 września 1947 r. o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR (Dz. U. R. P. Nr 59 poz.318) i dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa (...), (...) i (...) (Dz. U. R. P. nr 46 poz. 339). Kwestię tego przejęcia regulowała decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z 10 czerwca 1954 r.
Zdaniem Sądu w świadomości ludności przesiedlonej na tereny zachodnie musiało pozostawać przekonanie o przynajmniej formalnej prawidłowości działań Państwa, o tym, że znajdowało ono swą podstawę w jakichś decyzjach, czy też obowiązujących przepisach prawa, do których w ówczesnych realiach nie było dostępu. Co więcej przedmiotowe decyzje czy akty prawne dotyczyły nie poszczególnych obywateli, lecz całych grup etnicznych z terenów powiatów województwa (...), (...), (...) oraz (...). Trudno byłoby w takich okolicznościach oczekiwać od konkretnych, poddanych takiemu przesiedleniu osób, aby doszukiwały się formalnej poprawności tych decyzji i próbowały dochodzić swych praw na innej drodze, niż próba zakwestionowania merytorycznej zasadności tychże decyzji. Zauważyć również należy, że rodzice A. W. podejmowali próby powrotu do miejscowości S. w latach 50-tych ubiegłego wieku, ale ich stamtąd przegoniono. A. W. (1) od lat 90-tych XX wieku w związku z działalnością Stowarzyszenia (...) podejmowała próby odnalezienia dokumentów dotyczących przejęcia nieruchomości jej rodziców, a 10 kwietnia 2004 r. wystąpiła do Wojewody (...) z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji (...) w G. z 10 czerwca 1954 r.
W ocenie Sądu mając na uwadze powszechnie znane uwarunkowania polityczne, zarówno powódka, a pozwana wzajemnie, jak i jej poprzednicy prawni, skutecznych środków obrony mogli poszukiwać najwcześniej od dnia 31 grudnia 1980 r., kiedy to utworzone zostało sądownictwo administracyjne. Jak wskazał Sąd Najwyższy w powołanym już wyżej postanowieniu z 14 listopada 2013 r. IV CSK 166/13, aż do 31 grudnia 1980 r., nie istniało sądownictwo administracyjne, nie było więc sądowej kontroli decyzji administracyjnych, co z założenia miało ułatwić wykonanie aktów nacjonalizacyjnych (uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów SN - zasada prawna z 13 października 1951 r., C 427/51, OSN 1953, Nr 1, poz. 1). W przywołanym postanowieniu Sąd Najwyższy wywodził, że do okoliczności świadczących o istnieniu siły wyższej zalicza się: ryzyko oczywistej nieskuteczności podejmowanych działań, stan niemożności efektywnego skorzystania przez poszkodowanego z wymiaru sprawiedliwości określanej, jako faktyczna niemożność skorzystania z prawa do sądu z przyczyn natury ogólnej, uznawana za zbliżoną do stanu zawieszenia wymiaru sprawiedliwości (postanowienie SN z 28 listopada 2008 r., V CSK 297/08, nie publ. i dalsze powołane w jego uzasadnieniu orzeczenia).
W tym stanie rzeczy nie można skutecznie twierdzić, aby powódka, a pozwana wzajemnie A. W. (1)i jej poprzednicy prawni po utworzeniu sądownictwa administracyjnego nadal pozbawieni byli środków koniecznych dla dochodzenia swoich praw. Dysponowanie przez zainteresowanego odzyskaniem utraconych bezprawnie nieruchomości odpowiednimi środkami, nakładało na niego choćby podjęcie minimum staranności celem skorzystania z nich. Powódka nie wykazała natomiast aby takie próby były podejmowane przed 2004 r.
Wskazane rozważania prowadzą do przekonania, że w okolicznościach niniejszej sprawy termin zasiedzenia rozpocząć mógł swój bieg najwcześniej w 1981 r.
Zdaniem Sądu posiadanie Skarbu Państwa było posiadaniem w złej wierze. Bezspornym w niniejszej sprawie było bowiem to, że Skarb Państwa jest w posiadaniu spornej nieruchomości już od 23 sierpnia 1947 r., a więc objęcie w posiadanie nastąpiło bez jakiegokolwiek tytułu prawnego. Decydującym natomiast momentem do oceny dobrej lub złej wiary posiadacza jest moment objęcia nieruchomości w posiadanie. Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z 06 grudnia 1991 r., III CZP 108/91, której została nadana moc zasady prawnej wskazał, że jako kryterium oceny dobrej i złej wiary preferuje się stan wiedzy wyrażonej osobistym stosunkiem do określonego prawa lub stosunku prawnego z zachowaniem zwykłych aktów staranności. W tym znaczeniu w złej wierze jest zarówno ten kto wie, że prawo mu nie przysługuje, jak i ten, kto z łatwością mógł się o tym dowiedzieć. Skarb Państwa obejmując nieruchomość w posiadanie już w roku 1947 r. wiedział, że nie przysługuje mu żaden tytuł prawny do władania sporną nieruchomością. W tym stanie rzeczy był posiadaczem spornej nieruchomości w złej wierze.
Kolejno wskazać należy, że zastosowanie w niniejszej sprawie ma 30-to letni termin zasiedzenia przewidziany przez ustawę z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy - kodeks cywilny, a to na podstawie art. 9 tejże ustawy, który do zasiedzenia, którego bieg rozpoczął się przed dniem jej wejścia w życie, wymagał zastosowania terminów w niej przewidzianych. Tak ustalony termin, który upłynąłby w 2010 r., uznać jednak trzeba za skutecznie przerwany poprzez wystąpienie w 2004 r. z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, a następnie w 2017 r. z pozwem o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.
W tym stanie rzeczy niezależnie zatem od tego, że Skarb Państwa w żaden sposób nie wykazał zasadności podniesionego zarzutu zasiedzenia, zarzut ten nie mógł zostać uwzględniony.


 Odnośnie zarzutu zatrzymania:

W odpowiedzi na pozew nadanej drogą pocztową 08 października 2020 r. (k. 41-43) Skarb Państwa zgłosił zarzut zatrzymania nieruchomości do czasu zwrotu przez powódkę kwoty 190 000,00 zł jako wartości poniesionych przez Skarb Państwa nakładów na nieruchomość. W uzasadnieniu tego zarzutu podniesiono, że Skarb Państwa jak właściciel władał nieruchomością wykonując zalesienia, pielęgnując powstałe uprawy, w granicach przewidzianych planami urządzenia lasu, zgodnie ze sztuka leśną i obowiązującymi przepisami.
Powódka, a pozwana wzajemnie wniosła o nieuwzględnienie zarzutu zatrzymania nieruchomości. Podniosła zarzut przedawnienia dotyczący tego żądania wskazując na 6-letni, termin przedawnienia liczony wstecz od dnia zgłoszenia żądania zwrotu nakładów, co miało miejsce w odpowiedzi na pozew z października 2020 r. Nadto pismem z 27 października 2020 r. (k. 121) rozszerzyła żądanie pozwu o zasądzenie na jej rzecz od Skarbu Państwa kwoty 50 000,00 zł tytułem zwrotu pobranych przez Skarb Państwa pożytków.
Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 461;art. 461 § 1)">art. 461 § 1 k.c.</a> zobowiązany do wydania cudzej rzeczy może ją zatrzymać aż do chwili zaspokojenia lub zabezpieczenia przysługujących mu roszczeń o zwrot nakładów na rzecz oraz roszczeń o naprawienie szkody przez rzecz wyrządzonej (prawo zatrzymania).
Ustawowe prawo zatrzymania powstaje w przypadku, gdy zobowiązanemu do wydania rzeczy przysługują ściśle w tym przepisie określone roszczenia wynikające z przepisów regulujących stosunek, z którego wynika zabezpieczane roszczenie. Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 461)">art. 461 k.c.</a> nie jest więc źródłem tych roszczeń. Prawo zatrzymania wykonuje się składając wierzycielowi stosowne oświadczenie woli i brak tu szczególnych wymagań co do jego formy. Prawo zatrzymania jest akcesoryjne względem roszczeń o zwrot nakładów poczynionych na rzecz albo o naprawienie szkody. Bez owych roszczeń prawo to nie powstanie, nie może samodzielnie przejść na inny podmiot, wraz z ich wygaśnięciem ustaje.
Jeżeli w procesie wytoczonym przez wierzyciela o wydanie, dłużnik chce skorzystać z prawa zatrzymania, może to uczynić w formie zgłoszonego zarzutu (jak wyjaśnił SA w Poznaniu w wyroku z 29 lutego 1996 r., I ACr 769/95, OSA 1997, Nr 9, poz. 54, jest to zarzut odraczający, którego uwzględnienie nie może prowadzić do oddalenia powództwa, a jedynie do ograniczenia prawa powoda przez zobowiązanie go do wykonania określonego świadczenia). Nie ma potrzeby wytaczania powództwa wzajemnego. Uwzględnienie zarzutu zatrzymania powoduje, że zasądzenie wydania rzeczy następuje z zastrzeżeniem równoczesnego zaspokojenia przez powoda (wierzyciela) roszczeń pozwanego związanych z wydawaną rzeczą.
Wobec tego, że Skarb Państwa wystąpił jednak z powództwem wzajemnym, a przy tym w ostatecznym rozliczeniu stron - co wynikać będzie z dalszych wywodów- co do zwrotu nieprzedawnionych i pobranych przez Skarb Państwa pożytków i rozliczenia nakładów jakie poniósł Skarb Państwa na nieruchomości powódki, a pozwanej wzajemnie, roszczenie Skarbu Państwa jest niższe niż A. W. (1), Sąd nie uwzględnił zarzutu zatrzymania podniesionego przez Skarb Państwa.


 Odnośnie żądania zapłaty od Skarbu Państwa kwoty 50 000 zł:

Powódka, a pozwana wzajemnie w piśmie procesowym z 23 października 2020 r. złożonym osobiście w Sądzie 27 października 2020 r. zgłosiła żądanie zasądzenia od Skarbu Państwa na jej rzecz kwoty 50 000,00 zł bez odsetek tytułem pobranych przez Skarb Państwa pożytków z nieruchomości jej własności.
Dalsze rozważania poprzedzić należy stwierdzeniem, że stosownie do treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 118)">art. 118 k.c.</a> jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata. Bieg przedawnienia przerywa się przez każdą czynność przed Sądem przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 123;art. 123 § 1;art. 123 § 1 pkt. 1)">art. 123 § 1 pkt 1 k.c.</a>). Ponadto bieg przedawnienia przerywa się przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 123;art. 123 § 1;art. 123 § 1 pkt. 2)">art. 123 § 1 pkt 2 k.c.</a>). Przy czym zgodnie z art. 5 ust 2 ustawy z dnia 13 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2018.1104 z dnia 2018.06.08) jeżeli zgodnie z ustawą zmienianą w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, termin przedawnienia jest krótszy niż według przepisów dotychczasowych, bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Jeżeli jednak przedawnienie, którego bieg terminu rozpoczął się przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, nastąpiłoby przy uwzględnieniu dotychczasowego terminu przedawnienia wcześniej, to przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu.
W przedmiotowej sprawie należy zatem zastosować 10-letni termin przedawnienia. Podobne stanowisko zajął Sąd Apelacyjny w Krakowie w uzasadnieniu wyroku z 18 grudnia 2018 r. sygn. akt I ACa 953/18, w którym zaznaczył, że „powodowie domagając się zapłaty równowartości pożytków pobranych z ich nieruchomości, nie występują z roszczeniem odszkodowawczym. Powodowie domagają się, aby sądy orzekające dokonały rozliczenia pomiędzy właścicielem (powodami), a posiadaczem (strona pozwana) tzw. roszczeń uzupełniających (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 224)">art. 224 k.c.</a> i nast.), a termin przedawnienia ww. roszczeń liczy się w sposób wskazany w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 229;art. 229 § 1)">art. 229 § 1 k.c.</a>, czyli jest to okres roku od daty zwrotu rzeczy, o ile roszczenie o zwrot pożytków nie przedawniło się na zasadach ogólnych. Skoro zatem bezsporne jest, że między stronami nie doszło do zwrotu nieruchomości, to termin przedawnienia będzie liczony na zasadach ogólnych, to jest 10 lat poprzedzających wniesienie roszczenia o zapłatę wartości pożytków”.
Z mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 224;art. 224 § 2)">art. 224 § 2 k.c.</a> jednakże od chwili, w której samoistny posiadacz w dobrej wierze dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy, jest on obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy i jest odpowiedzialny za jej zużycie, pogorszenie lub utratę, chyba że pogorszenie lub utrata nastąpiła bez jego winy. Obowiązany jest zwrócić pobrane od powyższej chwili pożytki, których nie zużył, jak również uiścić wartość tych, które zużył.
Powódka, a pozwana wzajemnie udowodniła, że Skarb Państwa wskutek prowadzenia prawidłowej gospodarki leśnej z jej nieruchomości czerpał pożytki polegające na wycinaniu i sprzedaży drewna. Wysokość tych pożytków wyliczył biegły sądowy. Jego wyliczenia skorygowano w związku z przyjętym za uzasadniony zarzutem częściowego przedawnienia roszczenia.
Skoro powódka, a pozwana wzajemnie wystąpiła z roszczeniem o zapłatę pobranych przez Skarb Państwa pożytków w kwocie 50 000,00 zł bez odsetek pismem wniesionym do Sądu osobiście 27 października 2020 r., to Sąd rozliczył okres 10 lat poprzedzających te datę tj. okres od 27 października 2010 r. do 27 października 2020 r. Powódka, a pozwana wzajemnie nie uszczegółowiła tego roszczenia, bo nie wskazała jego dat granicznych, w szczególności nie podała, aby domagała się tego roszczenia za okresy dalsze po rozszerzeniu żądania pozwu. W tej sytuacji Sąd rozliczył zatem okres do 27 października 2020 r.
Równowartość pobranych przez Skarb Państwa z nieruchomości własności powódki, a pozwanej wzajemnie pożytków według opinii biegłego, skorygowanej przez Sąd z uwagi na daty przedawnienia w okresie od 27 października 2010 r. do 27 października 2020 r. wyniosła 26 535,32 zł i taką też kwotę w punkcie II wyroku Sąd zasądził od Skarbu Państwa na rzecz A. W. (1), a w pozostałym zakresie powództwo oddalił, o czym orzekł w punkcie III wyroku.


 Odnośnie kosztów procesu głównego (punkty IV i V wyroku):

Wartość przedmiotu sporu w sprawie o wydanie A. W. (1) określiła na kwotę 5 850,00 zł. Następne rozszerzenie powództwa o zapłatę kwoty 50 000,00 zł nie miało wpływu na koszty zastępstwa prawnego zgodnie z § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, zgodnie z którym w razie zmiany w toku postępowania wartości stanowiącej podstawę obliczenia opłat, bierze się pod uwagę wartość zmienioną, poczynając od następnej instancji. Dlatego Sąd zasądził od Skarbu Państwa na rzecz powódki, a pozwanej wzajemnie koszty zastępstwa procesowego w kwocie 3 600,00 zł (§ 2 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych w zw. z § 7 ust. 3 tego rozporządzenia od sześciomiesięcznego czynszu czyli kwoty 11 700,00 zł, skoro w pozwie trzymiesięczny czynsz określono na kwotę 5 850,00), 17,00 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kwotę 400,00 zł tytułem zwrotu opłaty od roszczenia o wydanie uiszczonej przez powódkę, a pozwaną wzajemnie tj. 4 017,00 zł, bowiem w tym zakresie powódka wygrała proces w całości.
Powódka nie uiściła opłaty od rozszerzonego powództwa o zapłatę 50 000,00 zł w kwocie 2 500,00 zł, dlatego stosownie do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 130(3);art. 130(3) § 2)">art. 130
3 § 2 k.p.c.</a> Sąd nakazał pobrać od powódki na rzecz Skarbu Państwa opłatę od pozwu w części nieuwzględnionego roszczenia tj. 1 174,00 zł (50 000 - 26 535,32 zł = 23 464,68 zł x 5% = 1 174 zł) z zasądzonego na jej rzecz w pkt II roszczenia.
Opłatą od pozwu w pozostałym zakresie nie obciążono Skarbu Państwa, ponieważ stosownie do art. 94 u.k.s.c. Skarb Państwa nie ma obowiązku uiszczania opłat. Natomiast według art. 113 ust. 5 u.k.s.c. przepisu art. 113 ust. 2 nie stosuje się do opłat, których nie miał obowiązku uiścić Skarb Państwa. Zwolnienie Skarbu Państwa jest jedynie częściowe i dotyczy tylko opłat sądowych. Przesłanką tej regulacji jest okoliczność, że beneficjent opłaty nie może jednocześnie występować w roli zobowiązanego. Skarb Państwa nie jest natomiast zwolniony od ponoszenia wydatków, gdy inicjuje je własnym działaniem, występując w sprawie sądowej w charakterze strony (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 08 maja 2013 r., I CZ 109/12).


 Odnośnie powództwa wzajemnego:

Skarb Państwa nadając w placówce operatora pocztowego w dniu 08 października 2020 r. odpowiedź na pozew zawarł w niej jednocześnie pozew wzajemny, w którym domagał się od A. W. (1) jako pozwanej wzajemnie kwoty 190 000 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia doręczenia pozwanej wzajemnie odpisu pozwu wzajemnego do dnia zapłaty tytułem nakładów poczynionych na jej nieruchomość.
Stosownie do treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 226;art. 226 § 1)">art. 226 § 1 k.c.</a> samoistny posiadacz w dobrej wierze może żądać zwrotu nakładów koniecznych o tyle, o ile nie mają pokrycia w korzyściach, które uzyskał z rzeczy. Zwrotu innych nakładów może żądać o tyle, o ile zwiększają wartość rzeczy w chwili jej wydania właścicielowi. Jednakże gdy nakłady zostały dokonane po chwili, w której samoistny posiadacz w dobrej wierze dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy, może on żądać zwrotu jedynie nakładów koniecznych. W myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 226 § 2)">§ 2</a> tego artykułu samoistny posiadacz w złej wierze może żądać jedynie zwrotu nakładów koniecznych, i to tylko o tyle, o ile właściciel wzbogaciłby się bezpodstawnie jego kosztem.
Mając na uwadze wskazane wyżej okoliczności, treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 226)">art. 226 k.c.</a>, jak i to, że z poczynionych w sprawie ustaleń opartych na opinii biegłego sądowego wynika, że w okresie od 08 października 2010 r. do 08 października 2020 r. (w którym Sąd uznał, że roszczenie zgłoszone przez Skarb Państwa nie uległo przedawnieniu) wartość nakładów pośrednich i bezpośrednich poczynionych przez Skarb Państwa na nieruchomościach objętych sporem wyniosła łącznie 18 018,88 zł, Sąd zasądził powyższą kwotę na rzecz Skarbu Państwa. W ocenie Sądu ilekroć roszczenie o nakłady staje się wymagalne przed wydaniem rzeczy, bieg terminu przedawnienia tego roszczenia rozpoczyna się z zachowaniem ogólnych zasad. Skoro powód wzajemny - Skarb Państwa roszczenie o zwrot nakładów zgłosił w piśmie wniesionym do Sądu 08 października 2020 r. to data ta była datą graniczną, wyznaczającą 10-letni okres przedawnienia. Wyliczenia biegłego zawarte w tabelach opinii uzupełniającej rozbite na roczne okresy Sąd przeliczył zatem stosownie do dat dziennych, w okresie nieprzedawnionym.
Jak wynika z opinii biegłego Skarb Państwa poczynił nakłady na nieruchomości należącej do pozwanej wzajemnie A. W. (1). Dodać należy, że nakłady te nie były konsekwencją podjęcia przez osoby zarządzające decyzji, której celem było zwiększenie wartości tej nieruchomości. Nakłady na nieruchomości A. W. (1) to skutek obowiązywania przepisów, które nakładały obowiązki na podmioty zarządzające nieruchomościami leśnymi - np. przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19911010444" title="Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach - Dz. U. z 1991 r. Nr 101, poz. 444 ()">ustawy o lasach</a>, ale także przepisy obowiązującej wcześniej <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19490630494" title="Ustawa z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym - Dz. U. z 1949 r. Nr 63, poz. 494 ()">ustawy z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym</a> (Dz.U. nr 63, poz.494). Skoro zatem odpowiednie jednostki Skarbu Państwa nie tyle mogły, ile musiały ponosić określone nakłady na nieruchomość A. W. (1) to uzasadnione jest uznanie tych nakładów za konieczne. Sąd miał również na uwadze to, że w wyniku rozstrzygnięcia końcowego w niniejszej sprawie pozwana wzajemnie A. W. (1) wzbogaciłaby się kosztem Skarbu Państwa, albowiem otrzyma nieruchomość w dobrym stanie, na której Skarb Państwa prowadził prawidłową gospodarkę leśną. Nadto obszar 5,15 ha ziem odebranych poprzednikom prawnym A. W. (1) nie był zalesiony. Został tam posadzony las wskutek prowadzonej planistycznej gospodarki leśnej, wynikającej z obowiązujących aktów prawa. Co więcej, A. W. (1) jako właściciel też byłaby obarczona obowiązkiem prowadzenia prawidłowej gospodarki leśnej, co wiązałoby się z koniecznością ponoszenia przez nią określonych kosztów z tym związanych.
W tych okolicznościach Sąd częściowo, w zakresie kwoty 18 018,88 zł uwzględnił żądanie z pozwu wzajemnego, a w pozostałym zakresie powództwo wzajemne oddalił (punkt VII wyroku).
Odsetki ustawowe za opóźnienie od zasądzonej kwoty 18 018,88 zł Sąd przyznał od dnia 05 listopada 2020 r. do dnia zapłaty na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 455)">art. 455</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481)">art. 481 k.c.</a> Powyższą datę Sąd policzył z upływem 14 dni od dnia doręczenia pozwanej wzajemnie A. W. (1) odpisu pozwu wzajemnego, co nastąpiło 21 października 2020 r.


 Odnośnie kosztów powództwa wzajemnego (punkty VIII - X wyroku):

Skarb Państwa wygrał sprawę w zakresie powództwa wzajemnego zaledwie w 9%. Mając to na uwadze Sąd obciążył pozwaną wzajemnie A. W. (1) na mocy art. 113 ust. 2 u.k.s.c. opłatą od pozwu od uwzględnionego roszczenia tj. kwotą 901 zł (18 018,88 zł x 5%). Sąd na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100)">art. 100</a> zd. drugie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">k.p.c.</a> całością wydatków sądowych związanych z opiniowaniem w kwocie 12 902,47 zł obciążył Skarb Państwa, ponieważ uwzględniono tylko nieznaczną część jego roszczenia o zapłatę. Koszty opiniowania Sąd rozliczył w ramach powództwa wzajemnego, ponieważ konieczność przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego była wynikiem wniesienia przez Skarb Państwa powództwa wzajemnego o zapłatę, w reakcji na które pozwana wzajemnie zgłosiła żądanie rozliczenia pożytków. To zatem inicjatywa sądowa Skarbu Państwa wygenerowała ten wydatek i to Skarb Państwa powinien ponieść całość kosztów opiniowania. Wobec tego również powód wzajemny Skarb Państwa powinien zwrócić pozwanej wzajemnej A. W. (1) w całości koszty zastępstwa prawnego według stawek taryfowych tj. kwotę 5 400,00 zł.


Apelacja pozwanego (powoda wzajemnego) Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwa Ł..

Wyrok został zaskarżony w części tj:
<dl>
<dt>⚫</dt>
<dd>
w zakresie pkt I, w którym nakazano pozwanemu (powodowi wzajemnemu) wydanie powódce (pozwanej wzajemnie) nieruchomości położonej we wsi S., gmina (...), składającej się z działek ew. nr (...);
</dd>
<dt>⚫</dt>
<dd>
w zakresie pkt II, w którym zasądzono od pozwanego (powoda wzajemnego) na rzecz powódki (pozwanej wzajemnie) kwotę 26.535,32 zł,
</dd>
<dt>⚫</dt>
<dd>
w zakresie pkt VII, w którym oddalono powództwo wzajemne Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych Nadleśnictwa Ł. ponad kwotę 18.018,88 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 5 listopada 2020 do dnia zapłaty,
</dd>
<dt>⚫</dt>
<dd>
w zakresie pkt V i X, w których zawarto rozstrzygnięcie o kosztach postępowania głównego i wzajemnego.
</dd>
</dl>
Pozwany (powód wzajemny) wniósł o zmianę powyższego orzeczenia poprzez oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powódki (pozwanej wzajemnie) na rzecz pozwanego (powoda wzajemnego) zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi od dnia prawomocności wyroku do dnia zapłaty. Ewentualnie w przypadku nieuwzględnienia apelacji w zakresie powództwa głównego wniesiono o zmianę orzeczenia poprzez zasądzenie od powódki (pozwanej wzajemnie) na rzecz pozwanego (powoda wzajemnego) dodatkowo kwoty 139 963,12 zł (słownie: sto trzydzieści sześćdziesiąt trzy złote i dwanaście groszy) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 5.11.2020r. do dnia zapłaty, uzależniając wydanie nieruchomości od jednoczesnego uiszczenia przez powódkę (pozwaną wzajemnie) kwoty 157 712 zł, oddalenie powództwa głównego o zapłatę również w zakresie kwoty 26 535,32 zł oraz zasądzenie od powódki (pozwanej wzajemnie) na rzecz pozwanego (powoda wzajemnego) zwrotu kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono:

I.
naruszenie prawa materialnego, tj .:

1) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 121;art. 121 pkt. 4)">art. 121 pkt 4 kc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 175)">art. 175 kc</a> poprzez ich błędne zastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, że bieg terminu zasiedzenia był zawieszony co najmniej do 30 grudnia 1980 r. z uwagi na istnienie okoliczności świadczących o sile wyższej, w sytuacji, gdy stan faktyczny sprawy nie wskazuje, aby w okresie do grudnia 1980 r. istniały po stronie powódki (pozwanej wzajemnie) lub jej poprzedników prawnych jakiekolwiek przeszkody natury prawnej lub faktycznej uniemożliwiające dochodzenie przez nich zwrotu nieruchomości;
2) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 172;art. 172 § 1)">art. 172 § 1 kc</a> poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji nieuwzględnienie domniemania prawnego uzyskania przez pozwanego (powoda wzajemnego) posiadania nieruchomości objętej pozwem w dobrej wierze, a to pomimo iż objął on nieruchomości w samoistne posiadanie na podstawie aktów administracyjnych, a powódka (pozwana wzajemnie) nie obaliła domniemania dobrej wiary pozwanego (powoda wzajemnego);
3) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 123;art. 123 § 1;art. 123 § 1 pkt. 1)">art. 123 § 1 pkt 1 kc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 175)">art. 175 kc</a> poprzez ich błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji przyjęcie, iż bieg terminu zasiedzenia został w niniejszej sprawie przerwany poprzez złożenie w 2004 r. wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia (...) w G. z dnia 10 czerwca 1954 r., podczas gdy nie była to czynność przedsięwzięta bezpośrednio w celu dochodzenia roszczenia;
4) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 461;art. 461 § 1)">art. 461 § 1 kc</a> poprzez jego niezastosowanie podczas gdy pozwany (powód wzajemny) skutecznie podniósł zarzutu zatrzymania w toku niniejszego postępowania;
5) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 225)">art. 225 kc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 224;art. 224 § 2)">art. 224 § 2 kc</a> poprzez ich niezasadne zastosowanie wynikające z uznania, że pozwany (powód wzajemny) był posiadaczem przedmiotowych gruntów w złej wierze, podczas gdy jego posiadanie miało charakter posiadania w dobrej wierze;
6) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 118)">art. 118 kc</a> poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące częściowym uwzględnieniem zarzutu powódki (pozwanej wzajemnie) przedawnienia nakładów poczynionych przez pozwanego (powoda wzajemnego) na przedmiotowej nieruchomości, podczas gdy roszczenie o zwrot nakładów nie jest jeszcze wymagalne;
7) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 227;art. 227 § 2)">art. 227 § 2 kc</a> poprzez jego niezastosowanie wobec nakładów poczynionych na niezalesionej w momencie przejęcia działce ew., a to w sytuacji, gdy pozwany (powód wzajemny) zasadził na tych gruntach drzewa, co uznawane jest za trwałe połączenie rzeczy z nieruchomością, a stosownie do treści przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 227;art. 227 § 2)">art. 227 § 2 kc</a> właściciel chcąc przyłączone przedmioty zatrzymać winien zwrócić samoistnemu posiadaczowi ich wartość i koszt robocizny albo sumę odpowiadającą zwiększeniu wartości rzeczy;

II.
sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego wskutek naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a to <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233)">art. 233 kpc</a> poprzez niezgodną z zasadami prawidłowego rozumowania i doświadczenia życiowego ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, polegającą na:

a)
oparciu ustaleń faktycznych w zakresie bezskuteczności prób powrotów poprzedników prawnych powódki (pozwanej wzajemnie) do miejscowości S. i przyczyn takiego stanu rzeczy na zeznaniach świadka Ł. W., w sytuacji, gdy ze względu na swój wiek mógł on przekazać co najwyżej informacje zasłyszane odnośnie starań podejmowanych przez rodziców swojej małżonki w latach 50-tych;

b)
wadliwym przyjęciu, iż do dnia 30 grudnia 1980 r. istniał stan siły wyższej w stosunku do osób pochodzenia (...) uniemożliwiający powódce (pozwanej wzajemnie) i jej poprzednikom prawnym skuteczne dochodzenie roszczeń związanych z odzyskaniem utraconych przez nich nieruchomości, przy równoczesnym ustaleniu, że osoby należące do tej grupy etnicznej miały już w okresie PRL, po tzw. odwilży gomułkowskiej, możliwość powrotu do macierzystych miejscowości, otrzymując zwrot gospodarstwa z akcji(...), względnie ekwiwalentu za nie z Państwowego Funduszu Ziemi, a decyzje nacjonalizacyjne były już wówczas uchylane, tymczasem ani powódka (pozwana wzajemnie) ani też jej poprzednicy prawni do dnia złożenia pozwu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nie czynili żadnych bezpośrednich kroków prawnych, aby odzyskać nieruchomości;

c)
wadliwym przyjęciu, że posiadanie Skarbu Państwa było posiadaniem w złej wierze, bowiem w odniesieniu do przedmiotowych gruntów nie została wydana decyzja administracyjna o przejęciu nieruchomości, podczas gdy pozwany (powód wzajemny) objął nieruchomości objęte żądaniem pozwu w samoistnym posiadanie na podstawie aktów administracyjnych tj. protokołu z dnia sierpnia 1947 r., zatwierdzonego postanowieniem Wojewody (...) dnia 20 maja 1949 r., a następnie wydane zostało orzeczenie (...) w G. z dnia 10 czerwca 1954 r., a nadto w dniu 27 lipca 1949 r. został wydany dekret o przejęciu na własność Skarbu Państwa niepozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa (...), (...), (...), a powszechnym w latach 40. i 50-tych XX w. było przejście prawa na podstawie aktów nacjonalizacyjnych wówczas wydawanych ex lege, bez konieczności wydawania decyzji administracyjnych;

d)
oparciu ustaleń faktycznych w zakresie pobranych przez pozwanego (powoda opinii biegłego sądowego rzeczoznawcy majątkowego, który wskazał wysokość pożytków potencjalnych, które nie mogą stanowić podstawy dokonywania rozliczeń w tym zakresie;



Powódka (pozwana wzajemnie wniosła o oddalenie apelacji) 



Sąd Apelacyjny zważył co następuje

Apelacja nie jest uzasadniona i dlatego – na zasadzie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 kpc</a> – Sąd ją oddalił.
Generalne na wstępie należy zaznaczyć, że Sąd Apelacyjny w całości podziela ustalenia stanu faktycznego dokonane przez Sąd Okręgowy oraz dokonaną przez ten Sąd ocenę prawną i przyjmuje te ustalenia i ocenę za własną, z wyjątkiem odmienności wynikających z poniższych wywodów.
Zarzuty dotyczące ustalenia stanu faktycznego dotyczą kwestii związanych z ustaleniami stanu faktycznego tj. niedokonania pewnych ustaleń, dokonanie błędnych ustaleń wynikających z przekroczenia przez Sąd I instancji zasady swobodnej oceny dowodów tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233)">art. 233 k.p.c.</a> nie są uzasadnione. Zarzuty te rozpoznać należało w pierwszej kolejności jako że tylko w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy dokonywać można oceny właściwego zastosowania przepisów prawa materialnego.
W kontekście powyższego, w pierwszej kolejności wskazać godzi się, że ocena wiarygodności i mocy dowodów jest podstawowym zadaniem sądu orzekającego, wyrażającym istotę sądzenia, a więc rozstrzygania kwestii spornych w warunkach niezawisłości, na podstawie własnego przekonania sędziego, przy uwzględnieniu całokształtu zebranego materiału. Granice swobodnej oceny dowodów wyznaczone są przy tym wymaganiami prawa procesowego, doświadczenia życiowego oraz regułami logicznego myślenia. Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia przez sąd <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> wymaga wykazania, że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, to bowiem jedynie może być przeciwstawiane uprawnieniu sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast w tym zakresie wystarczające przekonanie strony o innej niż przyjął sąd wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie innej niż ocena sądu.
W ocenie Sądu Apelacyjnego, pozwany (powód wzajemny) nie zdołał wykazać, by Sąd Okręgowy rozpoznając sprawę niniejszą naruszył zasady swobodnej oceny dowodów i w konsekwencji, by Sąd ten popełnił błąd w ustaleniach faktycznych. W apelacji nie wykazano, który fragment oceny jest nielogiczny i na czym polega ten brak logiki lub który fragment jest sprzeczny z zasadami doświadczenia życiowego i z którymi.
Nie sposób dokonywać oceny prób powrotu poprzedników prawnych bez ujęcia kontekstu historycznego. Do 1989r. w Polsce istniał system totalitarny i w oparciu o same przepisy nie można dokonać oceny, że te przepisy w rzeczywistości były przestrzegane. Nie sposób również przyjąć, ze organy państwa działały pro obywatelsko. Nie ulega wątpliwości, że nie doszło do masowych powrotów ludności (...). Nie sposób dzisiaj jednoznacznie ustalić czy akurat poprzednik prawny powodów mógł powrócić czy też nie. Upływ czasu, śmierć świadków czy też bardzo młody wiek w chwili zdarzeń jeszcze żyjących świadków uniemożliwia to. Biorąc jednak pod uwagę fakt, że nie było masowych powrotów należy domniemywać, stosując <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 231)">art. 231 kpc</a> (
sąd może uznać za ustalone fakty mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, jeżeli wniosek taki można wyprowadzić z innych ustalonych faktów (domniemanie faktyczne), że poprzedniczka prawna nie mogła tego dokonać. Jeżeli było inaczej to pozwany (powód wzajemny) powinien to wykazać. Z tego też powodu mimo uzasadnionych wątpliwości – z uwagi na wiek - co do wiarygodności zeznań świadka Ł. W. ustalenia faktyczne sądu w tym zakresie są prawidłowe.
Zarzut, że istniała decyzja o przejęciu nieruchomości, a zatem nie można mówić o złej wierze nie jest uzasadniony. Nieruchomość została przejęta na podstawie protokołu przejęcia w 1947r., a orzeczenie o przejęciu nieruchomości zostało wydane dopiero w 1949r. a wiec po przejęciu nieruchomości. Sekwencja zdarzeń została prawidłowo oceniona przez Sąd Okręgowy. Zupełnie inną kwestią jest ocena czy wydanie późniejszej decyzji o przejęciu nieruchomości powoduje „zalegalizowanie” wcześniejszego przejęcia.
Zarzut co do oceny wartości pożytków i ich wysokości to w tym zakresie sad oparł się na opinii biegłego. Biegły w sposób rzetelny i przekonujący dokonał ich wyliczenia. Jest rzeczą oczywistą, że biegły przyjął pewne wartości szacunkowo albowiem na podstawie dokumentów nie ma możliwości dokładnego wyliczenia pożytków.
Trafny jest zarzut pozwanego (powoda wzajemnego), że mógł on podnosić zarzut zasiedzenia. W ocenie Sądu Apelacyjnego fakt, że toczyło się postępowanie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nie wyłącza możliwości późniejszego badania czy doszło do zasiedzenia własności danej nieruchomości, nawet gdyby to zasiedzenie miało nastąpić przed wydaniem wyroku o uzgodnienie w szczególności w sytuacji, gdy taki zarzut nie był podnoszony w ramach postępowania o uzgodnienie. Charakter postępowania o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym jest sporny. Jeden pogląd stoi na stanowisku, ze jest to postępowanie formalne, które nie służy do rozstrzygania stanu prawnego tylko porównania go ze stanem z księgi wieczystej. Przyjmowano, że postępowanie to nie może zastępować innych postępowań np. postępowania o zasiedzenie. Odmienny pogląd stoi na stanowisku, że nie ma żadnych przeszkód w badaniu własności, a więc, że - w zasadzie - wszystkie zdarzenia mające wpływ na własność mogą być przedmiotem badania sądu w tym procesie. Obecnie dominuje ten drugi pogląd, ale to nie znaczy, że ta kwestia nie jest sporna, zwłaszcza co do zasiedzenia i nie oznacza, ze taki pogląd istniał zawsze. Sąd Najwyższy w czasie rozszerzał możliwości zgłaszania zarzutów w tym postępowaniu i możliwość składania zarzutu zasiedzenia została przesądzona w wyroku Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2019r. (I CSK 440/18). W sprawie toczącej się przed Sądem Rejonowym w G. pod sygn. akt (...) wprawdzie nie chodziło o ustalenie przez poprzednika powoda (pozwanego wzajemnie), że nabyła nieruchomość przez zasiedzenie, ale o ewentualny taki zarzut pozwanego (powoda wzajemnego). Przedmiotowy zarzut nie zastał zgłoszony, a więc nie był przedmiotem badania. To strona wybiera sposób w jaki będzie bronić swoich praw. Pozwany (powód wzajemny) postanowił podnieść zarzut na etapie postępowania o wydanie nieruchomości i jest to jego prawo. Z tego względu należało ten zarzut rozpoznać merytorycznie.
Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 172)">art. 172 kc</a> 
posiadacz nieruchomości niebędący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze (zasiedzenie). Po upływie lat trzydziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze.

O złej lub dobrej wierze decyduje moment wejścia w posiadanie i późniejsze zmiany tego stanu nie mają znaczenia (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 lipca 2023r.; I CSK 4421/22). Oznacza to, że za moment oceny przyjmujemy w niniejsze sprawie najpóźniej 1949 r. (wtedy pozwany/powód wzajemny / przejął przedmiotowe nieruchomości) i w tym okresie nie było żadnej decyzji o przejęciu nieruchomości, i została ona wydana dopiero w 1954r.
Ponadto należy zauważyć, że przejęcie nieruchomości oraz wydanie decyzji o przejęciu odbyło się na zasadzie działania państwa w ramach władzy publicznej (imperium), a nie dominium. Ten sposób nabycia nieruchomości nie wyłącza możliwości nabycia nieruchomości przez zasiedzenie (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 czerwca 2023r.; II CSKP 1463/22; postanowienie Sądu najwyższego z dnia 30.01.2025r. II CSKP 701/24), ale wyklucza to dobrą wiarę. Należy podkreślić, że to państwo przejęło nieruchomości na rzecz państwa, a więc po stronie beneficjenta istniała świadomość w jaki sposób nieruchomość została przejęta. Rozliczając więc wzajemne roszczenia trafnie Sąd przyjął, że pozwany był w złej wierze. Nie doszło więc do naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 225)">art. 225 kc</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 224;art. 224 § 2)">art.224 § 2 kc.</a>

Zarzut apelacyjny, że nie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia nie jest uzasadniony. Na wstępie należy zauważyć, że pozwany (powód wzajemny) wskazuje, ze w ogóle nie było takiego stanu, a Sąd Okręgowy wskazuje, ze był 1980r. kiedy powstał naczelny Sąd Administracyjny tj. do 1980r. Oba poglądy są błędne. Faktem powszechnie znanym jest, że do 1989r. istniał system totalitarny w którym nie szanowano własności prywatnej w szczególności w relacji do państwa. Zatem skuteczna możliwość odzyskania nieruchomości w praktyce nie istniała i nie zmienił tego fakt powstania Naczelnego Sądu Administracyjnego z uwagi na brak instytucjonalnej zasady niezawisłości sędziowskiej przejawiającej się w zasadzie nieusuwalności sędziego i jego nieprzenoszalności. Zgodnie z art. 60 Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej Uchwalonej Przez Sejm Ustawodawczy w dniu 22 lipca 1952r. sędziów powoływała i odwoływała Rada Państwa. Oznacza to, że sędziowie mogli być odwoływalni. Ten przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ()">konstytucji</a> został uchylony z dniem 8 grudnia 1992r. przez ustawę konstytucyjną z dnia 17 października 1992r. „
o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorialnym”. Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20010981070" title="Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych - Dz. U. z 2001 r. Nr 98, poz. 1070 (art. 61;art. 61 § 1)">art. 61 § 1 ustawy prawo o ustroju sądów powszechnych</a> „
Rada Państwa, na wniosek Ministra Sprawiedliwości, odwołuje sędziego, jeżeli nie daje on rękojmi należytego wykonywania obowiązków sędziego. Przed złożeniem wniosku Minister Sprawiedliwości wysłuchuje wyjaśnień sędziego, chyba że nie jest to możliwe”. Przepis ten obowiązywał do 29 grudnia 1989r.
Naczelny Sąd Administracyjny został utworzony ustawa z dnia 31 stycznia 1980r. „o Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz o zmianie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 ()">ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego</a>”. W ustawie tej nie zagwarantowano zasady nieusuwalności. Zgodnie z art. 10 tej ustawy do nieuregulowanych ustawa spraw 
dotyczących Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz sędziów i pracowników tego Sądu stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące sądów wojewódzkich oraz sędziów i pracowników tych sądów; jednakże w sprawach wynagrodzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące Sądu Najwyższego. Oznacza to, ze do nich miał zastosowanie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20010981070" title="Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych - Dz. U. z 2001 r. Nr 98, poz. 1070 (art. 61;art. 61 § 1)">art. 61 § 1 ustawy prawo o ustroju sądów powszechnych</a> „
Rada Państwa, na wniosek Ministra Sprawiedliwości, odwołuje sędziego, jeżeli nie daje on rękojmi należytego wykonywania obowiązków sędziego. Przed złożeniem wniosku Minister Sprawiedliwości wysłuchuje wyjaśnień sędziego, chyba że nie jest to możliwe”. Nie można więc mówić aby sędziowie mieli zagwarantowana instytucjonalnie zasadę niezawisłości. Zatem to uchylenie ww artykułu powoduje ustanie stanu zawieszenia wymiaru sprawiedliwości i tym samym biegu terminu zasiedzenia. Termin ten należy liczyć dopiero od dnia 30.12.1989r. Zatem termin zasiedzenia mógł najwcześniej upłynąć z dniem 31.12.2019r.
Poprzednik prawny przerwał bieg terminu przedawnienia poprzez złożenie w 2004r. wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia (...) w G. z dnia 1954r. Pozwany powoływał się na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12.11.2020r. (III CSK 75/18). Orzecznictwo Sądu najwyższego, w tym zakresie, nie jest jednolite i tak w postanowieniu z dnia 13 lutego 2025r. (I CSK 4277/23) Sąd Najwyższy wypowiedział się, że
 hipotezą normy wynikającej z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 123;art. 123 § 1;art. 123 § 1 pkt. 1)">art. 123 § 1 pkt 1</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 175)">art. 175 k.c.</a> są objęte wszelkie czynności, których podjęcie jest niezbędne w płaszczyźnie prawnej, do odzyskania przez właściciela nieruchomości od jej posiadacza samoistnego bez tytułu prawnego (wydania właścicielowi nieruchomości przez tego posiadacza). Wniosek dotychczasowego właściciela nieruchomości o stwierdzenie nieważności wadliwej decyzji nacjonalizacyjnej przerywa bieg zasiedzenia tej nieruchomości przez Skarb Państwa. Sąd Apelacyjny podziela ten drugi pogląd z uwagi na fakt, że uprzednie stwierdzenie nieważności decyzji jest warunkiem koniecznym do skutecznego dochodzenia roszczenia na drodze sądowej. Możliwość skutecznego dochodzenia roszczenia o wydanie bez stwierdzonej nieważności decyzji jest teoretyczna.
Brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutu zatrzymania z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 461)">art. 461 kc</a> [
zobowiązany do wydania cudzej rzeczy może ją zatrzymać aż do chwili zaspokojenia lub zabezpieczenia przysługujących mu roszczeń o zwrot nakładów na rzecz oraz roszczeń o naprawienie szkody przez rzecz wyrządzonej (prawo zatrzymania)]. Sam jednak fakt, że zarzut zatrzymania jest dopuszczalny nie oznacza, że automatycznie musi on zostać uwzględniony. Podlega on kontroli sądu. Ratio legis wprowadzenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 461;art. 461 § 1)">art. 461 § 1 kc</a> było takie, aby zabezpieczyć osobę zobowiązaną do wydania rzeczy, przed obowiązkiem jej wydania w sytuacji, gdy wątpliwym jest czy uprawniony zwróci nakłady. Zatem celem zarzutu zatrzymania nie jest utrudnienie właścicielowi odzyskania świadczenia, tylko jego zabezpieczenie. Dokonując oceny zatrzymania w konkretnym przypadku należy badać czy taki właśnie ma ono cel i czy rzeczywiście istnieje groźba, że zobowiązany do wydania rzeczy nie spełni własnego świadczenia. W przedmiotowej sprawie w ogóle nie ma zagrożenia, że powód nie spełni swojego świadczenia. W punkcie VI sąd zasądził od powódki na rzecz pozwanego kwotę 18018,88 zł, w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 461 pkt. 5)">pkt. V</a> kwote 4017 zł, a w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 498 pkt. 10)">pkt. X</a> kwotę 5400 zł, a zatem pozwany będzie mógł ta kwotę potrącić z zasądzoną w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 498 pkt. 2)">pkt. II</a> kwotą 26 26 535,32 zł - na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 498)">art. 498 kc</a> (
gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym[<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 461 § 1)">§1</a>]. Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej[<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 498 § 2)">§2</a>]), co spowoduje wzajemne umorzenie się zobowiązań.. To pozwany ma więcej do zwrotu niż powódka. Pozwany jest więc należycie zabezpieczony.
Sąd Okręgowy nie naruszył <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 118)">art. 118 kc</a> (
jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata). Pozwany wskazuje, że tym szczególnym przepisem jest <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 229;art. 229 § 1)">art. 229 § 1 kc</a>, który stanowi, że 
roszczenia właściciela przeciwko samoistnemu posiadaczowi o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy, o zwrot pożytków lub o zapłatę ich wartości, jak również roszczenia o naprawienie szkody z powodu pogorszenia rzeczy przedawniają się z upływem roku od dnia zwrotu rzeczy. To samo dotyczy roszczeń samoistnego posiadacza przeciwko właścicielowi o zwrot nakładów na rzecz. 

W ocenie powoda roszczenie o zwrot nakładów nie przedawnia się przed wydaniem rzeczy. Dopiero staje się wymagalne po wydaniu rzeczy i termin przedawnienia wynosi jeden rok. W tym zakresie Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 lutego 2024 r. II CSKP 1760/22 wypowiedział się, że 
przewidziany w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 229)">art. 229 k.c.</a> roczny termin przedawnienia roszczeń uzupełniających właściciela przeciwko posiadaczowi, liczony od dnia zwrotu rzeczy, dotyczy roszczeń dochodzonych już po zwrocie rzeczy właścicielowi. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 229)">Artykuł 229 k.c.</a> określa końcowy termin skutecznego dochodzenia roszczeń, nie zmieniając samej wymagalności roszczeń ani terminów przedawnienia określonych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 118)">art. 118 k.c.</a> Oznacza to, że w okresie roku od dnia zwrotu rzeczy właściciel może dochodzić wynagrodzenia za cały, nie przekraczający jednak lat dziesięciu czas korzystania z rzeczy przez posiadacza w złej wierze. Sąd Apelacyjny podziela ten pogląd. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 229)">Art. 229 kc</a> nie wyłącza stosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 118)">art. 118 kc.</a> Ustawodawca przyjął rozwiązanie zgodnie z którym roszczenia uzupełniające powstają w chwili objęcia rzeczy w posiadanie, a po powstaniu uzyskują samodzielny byt prawny i podlegają podstawowym terminom przedawnienia. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 229)">Art. 229 kc</a> ustanawia tylko końcowy termin przedawnienia tzn. po wydaniu rzeczy jest na ich dochodzenie tylko rok, nawet jakby z podstawowych terminów wynikał dłuższy okres.
Zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 227;art. 227 § 2)">art. 227 § 2 kc</a> (s
amoistny posiadacz może, przywracając stan poprzedni, zabrać przedmioty, które połączył z rzeczą, chociażby stały się jej częściami składowymi. Jednakże gdy połączenia dokonał samoistny posiadacz w złej wierze albo samoistny posiadacz w dobrej wierze po chwili, w której dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy, właściciel może przyłączone przedmioty zatrzymać, zwracając samoistnemu posiadaczowi ich wartość i koszt robocizny albo sumę odpowiadającą zwiększeniu wartości rzeczy) nie jest uzasadniony. W ocenie pozwanego podniesienie zarzutu przedawnienia roszczenia pozwanego jest oświadczeniem woli o woli zatrzymania drzew – 
per facta concludentia [<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 60)">art. 60 kc</a> - 
z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny, w tym również przez ujawnienie tej woli w postaci elektronicznej (oświadczenie woli)]. 

Brak do tego jakichkolwiek podstaw albowiem pomiędzy zarzutem przedawnienia, a wolą zatrzymania drzew jest taka różnica, że nie sposób tych dwóch zdarzeń łączyć ze sobą. To nie rozwiązuje jednak problemu, ponieważ w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z zalesieniem terenu, a więc nie ma możliwości „zabrania drzew”. Przepisy prawa nie regulują takiej sytuacji. W ocenie Sądu Apelacyjnego można rozważać czy w takiej sytuacji nie należy – w drodze analogii – zastosować <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 227)">art. 227 kc</a> nawet w sytuacji, gdy właściciel nie składa oświadczenia o woli zatrzymania przyłączonych przedmiotów. Tym niemniej należy podnieść, że pozwany (powód wzajemny), na etapie postępowania przed Sądem Okręgowym, nie wskazywał na wynikające z tego artykułu roszczenia. Wprawdzie strona nie ma obowiązku wskazywania przepisów z tytułu których dochodzi roszczenia i sąd z urzędu dokonuje kwalifikacji prawnej, ale strona musi wskazać przesłanki odpowiadające danemu przepisowi. Pozwany (powód wzajemny) nie wskazywał na takie przesłanki, które uzasadniałyby rozpoznanie sprawy przez sąd przy zastosowaniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 227;art. 227 § 2)">art. 227 § 2 kc.</a>

O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd orzekł stosując zasadę z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 kpc</a> i w całości obciążono nimi pozwanego. W skład zasądzonych kosztów wchodzi wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 4 050 zł wyliczone w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98 § 10/1;art. 98 § 2)">§10.1.2</a>) i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98 § 2/6)">§2.6</a>) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. „w sprawie opłat za czynności radców prawnych”.
Mając powyższe na uwadze orzec należało jak w sentencji wyroku.
</div>