Wyrok z 24 listopada 2025, sygn. I AGa 6/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 24 listopada 2025 r.

Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący: SSA Józef Wąsik

Protokolant: Madelaine Touahri

po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2025 r. w Krakowie na rozprawie

sprawy z powództwa V. E. (1) s.r.o. w P.

przeciwko M. P.

o zapłatę

na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach

z dnia 29 września 2022 r., sygn. akt VII GC 188/19

1.  oddala apelację;

2.  zasądza od pozwanego na rzecz strony powodowej tytułem kosztów postępowania apelacyjnego, kwotę 8100 zł (osiem tysięcy sto złotych) z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty.

SSA Józef Wąsik

Sygn. akt I A Ga 6/23

UZASADNIENIE

Powód V. s.r.o. w P. domagał się zasądzenia od pozwanego M. P. właściciela firmy transportowej T.kwoty 54 756,97 euro z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 7.06.2019 r. i kosztami procesu.

Na uzasadnienie żądania powód wskazał, że jako świadczący usługi przewozu towarów na podstawie umów zawartych z firmą A. wykonywał transport aluminium, którego nadawcą była firma C. (1) W dniu 17.09.2018 r. powód zawarł z firmą (...) Sp. z o.o. w P. umowę zlecenia transportowego. Transport towaru odbywał się na trasie R.-W., załadunek miał nastąpić w dniu 21.09.2018 r. a rozładunek w dniu 24.09.2018 r. Załadunek nastąpił zgodnie z planem, zaś rozładunek z uwagi na obligatoryjną przerwę kierowcy, o czym powód został poinformowany przez pracownika S. miał nastąpić dzień później bo w dniu 25.09.2018 r. W dniu 25.09.2018 r. kontakt powoda z pracownikiem S. urwał się i nie udało się go nawiązać, a towar nie dotarł na umówione miejsce rozładunku. Powód został obciążony przez A. kwotą 54 756,97 euro stanowiącą równowartość utraconego towaru. Kwotę tę powód zapłacił. Postępowanie przygotowawcze zostało umorzone wobec niewykrycia sprawcy przestępstwa. S. przekazał przewóz firmie (...) Sp. z o.o. w P., a ta pozwanemu. To, że przewóz wykonywała firma pozwanego T. wynika z listu przewozowego i korespondencji mailowej pracowników powoda i T., w której ten ostatni potwierdził, że samochód przewożący towar należał do T.. Z informacji uzyskanych przez pracownika powoda od pozwanego wynika, że T. znalazł przedmiotowy ładunek na giełdzie transportowej na platformie (...), na której wystawił je S. jako zlecenie przewozu na trasie R.-W.. W trakcie transportu S. M. z firmy (...) telefonicznie poinformował T., że ładunek ma być rozładowany w innym miejscu, w Ś.. Pozwany odmówił zapłaty na rzecz powoda kwoty 54 756,97 euro.

Jako podstawę prawną dochodzonego roszczenia o zapłatę odszkodowania za całkowitą utratę towaru powód wskazał przepisy Konwencji CMR tj. art. 12 ust. 1 i ust. 7 oraz art. 37 pkt a. Zgodnie z nimi tylko nadawca jako rozporządzający towarem, jeśli takich uprawnień nie uzyskał odbiorca na podstawie zastrzeżeń nadawcy w liście przewozowym, może dokonać jednostronnej zmiany umowy przewozu. W przedmiotowym przypadku zmiany na liście przewozowym polegające na ręcznym wpisaniu w języku polskim dalszych instrukcji, zgodnie z którymi zmieniono miejsce rozładunku z W. na K., nie zostały dokonane przez uprawniony podmiot czyli nadawcę, będącego podmiotem holenderskim, nie władającym językiem polskim. Powód podniósł, że warunkiem od którego uzależnione jest wykonanie prawa do rozporządzenia towarem jest przedstawienie przewoźnikowi oryginału pierwszego egzemplarza listu przewozowego z wpisanymi nowymi instrukcjami. Zdaniem powoda pozwany zaakceptował zmianę umowy przewozu nie na podstawie oryginału listu przewozowego, ale jego kopii. Nienależyte wykonanie przez pozwanego umowy przewozu polegało na zastosowaniu się do nowych instrukcji zawartych w liście przewozowym przy zaniedbaniu obowiązku zażądania oryginału listu przewozowego oraz zastosowanie się do telefonicznych instrukcji wydanych pozwanemu przez podwykonawcę firmę S. (1), bez wcześniejszej weryfikacji czy instrukcje pochodzą od podmiotu uprawnionego do dokonania zmiany trasy przewozu.

Pozwany wniósł o oddalenie powództwa. Wskazał, że z przedstawionego przez powoda odpisu z rejestru handlowego wynika, że nie prowadzi on usług transportowych i spedycyjnych, które wymagają koncesji. Tym samym powód nie może domagać się od pozwanego należności dochodzonych pozwem, w sytuacji gdy nie mają zastosowania przepisy Konwencji CMR, a wszystkie umowy zawarte bez koncesji są nieważne jako sprzeczne z prawem. Pozwany podniósł, że powód nie przedłożył podpisanych umów z A. (...) i A. (1) świadczących o wykonywaniu na ich rzecz przewozu towarów. A zatem nie wykazał legitymacji czynnej procesowej. Pozwany potwierdził, że w dniu 21.09.2018 r. wykonywał przewóz towaru, którego przeładunek nastąpił w K. na terenie firmy E. (1)z uwagi na to, że pozostałą część trasy miał wykonać inny przewoźnik S. Sp. z o.o. Dopiero w dniu 27.09.2018 r. pozwany uzyskał telefoniczną informację od powoda o zaginięciu towaru. Pozwany wykazał, że na zlecenie firmy S. (1) wykonywał już poprzednio przewóz. Zlecenie to zostało wykonane, rozliczone a towar dostarczony. Zdaniem pozwanego to powód ponosi odpowiedzialność jak za własne działania na podstawie art. 3 Konwencji CMR za działania swojego podwykonawcy S. Sp. z o.o., a tak naprawdę podmiotu podszywającego się pod tę firmę. To powód nie zweryfikował S. Sp. z o.o. z którą wcześniej nie współpracował i która przez dłuższy czas miała zawieszoną działalność. To powoduje, że na podstawie art. 17 ust. 2 pozwany jest zwolniony od odpowiedzialności za zaginięcie towaru, do którego doszło w okolicznościach których nie mógł on uniknąć ani zapobiec.

Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy w Kielcach:

I. zasądził od M. P. na rzecz V. E. (1) s.r.o. w P. kwotę 54 756,97 EUR (pięćdziesiąt cztery tysiące siedemset pięćdziesiąt sześć euro dziewięćdziesiąt siedem eurocenta) z ustawowymi odsetkami w wysokości 5% w stosunku rocznym od dnia 7 czerwca 2019 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 22 501 zł (dwadzieścia dwa tysiące złotych pięćset jeden złotych) tytułem kosztów procesu.

II. oddalił powództwo w pozostałej części.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny::

V. E. (1) s.r.o. w P. na terenie Holandii może działać pod nazwami V. E. (1), V. (...), V. N. (1). Przedmiot jej działalności obejmuje transport drogowy towarów i agencje spedycyjne.

V. E. (1) s.r.o. łączyły zawarte w dniu 1.03.2019 r. z W. w M. i A. (...) w O., należącymi go grupy A., umowy na wykonanie przez powoda (nazwanego przewoźnikiem) usług krajowego lub międzynarodowego transportu drogowego.

Zlecenia transportowe umożliwiające wygenerowanie listów przewozowych powód otrzymywał za pośrednictwem portalu internetowego C. D. należącego do agenta grupy A. (2) (...) w R..

Jednym z takich zleceń był przewóz sztab aluminium w ilości 24 947 kg z R. do W.. Odbiór towaru miał nastąpić w dniu 21.09.2018 r. a jego dostawa w dniu 24.09.2018 r.

Dowód: wyciąg z rejestru przedsiębiorców z tłumaczeniem, umowy z tłumaczeniami, rzuty ekranu z tłumaczeniami (k. 288-325,582-587)

W dniu 17.09.2018 r. powód zawarł z S. w P. umowę przewozu, której przedmiotem było aluminium. Załadunek miał nastąpić w dniu 21.09.2018 r. w (...) w R., a rozładunek w dniu 24.09.2018 r. wR. (1) Sp. z o.o. w W.. Zgodnie z pkt 4 umowy zabronione było przeładowanie towaru podczas realizacji zlecenia bez uprzedniego ustalenia tego z V. E. (1) s.r.o.

Wcześniej powód zlecił S. przewóz aluminium z Holandii do Polski dwukrotnie: z załadunkiem w dniu 14.09.2018 r. i w dniu 20.09.2018 r. na trasie R. - W..

Kontakt, po umieszczeniu przez powoda ładunku aluminium na giełdzie transportowej T. (1) i T., nawiązała z powodem telefonicznie osoba podająca się za pracownika S. Sp. z o.o. Pracownik powoda A. M. po dokonaniu weryfikacji przyszłego przewoźnika, który przesłał potrzebne w tym celu dokumenty zlecił drogą mailową wykonanie przez S. na rzecz powoda trzech przewozów. A. M. utrzymywał także kontakt telefoniczny z pracownikiem S. w czasie wykonywania tych przewozów. Dowody rejestracyjne pojazdów mających wykonywać przewozy i nazwiska kierowców S. przekazywała powodowi mailem. Powód nie został poinformowany przez S. o zleceniu przewozów kolejnemu wykonawcy tj. T..

S. w P. posiadała licencję ważną w okresie 2.02.2016 r. - 1.02.2021 r. na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy, była zarejestrowanym podatnikiem VAT i VAT UE oraz posiadała polisę ubezpieczenia OC przewoźnika drogowego w ruchu krajowym i międzynarodowym ważną w okresie 12.09.2018 r. - 11.09.2019 r. Powyższe dokumenty zostały przesłane mailem przez S. A. M., przed zleceniem przez niego pierwszego przewozu.

Dowód: zlecenie transportu, maile, licencja, potwierdzenia zarejestrowania, polisy, zeznania świadków A. M., M. Ś. (1) (k. 28-29,352-356,358-366,536-537,558-560,564-565)

S. zleciła wykonanie przewozu aluminium S. (1) Sp. z o.o. w P.. (...) Sp. z o.o. umieściła ofertę na przewóz towaru z Holandii do Polski na giełdzie transportowej na platformie (...) (...). Załadunek miał nastąpić w dniu 14.09.2018 r. w R..

Na ofertę odpowiedział pozwany, któremu po uzgodnieniach za pośrednictwem komunikatora giełdy i wymianie maili, S. (1) zleciła mailem przewóz. W zleceniu miejscem rozładunku było Ś. bez podania dokładnego adresu. Dokładny adres miał podać pozwanemu już w trakcie przewozu pracownik S. (1). Na potrzeby przewozu pozwany przekazał S. (1) mailem numer rejestracyjny pojazdu i dane kierowcy. Na liście przewozowym miejscem rozładunku był W.. Po przyjeździe do Ś. z towarem pozwany otrzymał od pracownika S. (1) telefoniczną dyspozycję aby towar zawieść do W. i tam rozładować. Kierowca któremu przekazano tą informację zastosował się do tej dyspozycji. Towar odebrała w W. firma wskazana jako odbiorca w liście przewozowym (...) Sp. z o.o.

Po kilku dniach od wykonania powyższej usługi skontaktowała się telefonicznie z pozwanym z ofertą zlecenia kolejnego przewozu, ta sama osoba, która przy wykonywaniu przewozu w dniu 14.09.2018 r. wydała telefoniczną dyspozycję dotyczącą zmiany miejsca rozładunku towaru. Warunki wykonania usługi uzgadniał telefonicznie z tą osobą w imieniu pozwanego J. P. (1). Przewóz miał się odbyć na tej samej trasie co poprzednio, czyli R. - Ś. i na takich samych warunkach jak poprzedni przewóz. Pozwany nie dokonał weryfikacji czy osoba, która zleciła mu przewóz jest pracownikiem S. (1) Po przekazaniu przez pozwanego sms numeru rejestracyjnego pojazdu, który miał dokonać przewozu i nazwiska kierowcy, pozwany otrzymał od swojego rozmówcy adres załadunku oraz informację, że nastąpi przeładunek w Ś. na samochód zleceniodawcy. Powyższy przewóz został zrealizowany przez pozwanego za listem przewozowym CMR nr (...). Nadawcą przesyłki zawierającej 24.903 kg aluminium była C. S.-H. B..V.(...) A., miejscem załadunku R., odbiorcą (...) Sp. z o.o., a miejscem rozładunku W.. W liście przewozowym w rubryce 16 Przewoźnik, zostali wskazani V. (1) (powód) i T. (pozwany). W rubryce 13 listu Instrukcje nadawcy zaznaczono, „dostawa zgodnie z instrukcją A.”. Załadunek towaru nastąpił w dniu 21.09.2018 r.

W trakcie przewozu pozwany otrzymał telefoniczną dyspozycję od swojego dotychczasowego rozmówcy, że przeładunek towaru nastąpi w K.. Kierowca pojazdu M. Ł. (1), któremu J. P. (1) przekazał sms tę informację, na jednym egzemplarzu listu przewozowego CMR poczynił ręczną adnotację o treści „Przeładunek K., (...)” oraz w rubryce 3 listu Miejsce przeznaczenia, skreślił „W. (...)” i naniósł ręcznie adnotację „K. (...)”. Informacja którą otrzymał kierowca zawierała jedynie adres przeładunku bez wskazania nazwy firmy. Rozładunek przesyłki na inny samochód odbył się na terenie firmy E. (1). Na liście przewozowym CMR w rubryce 24 Przesyłkę otrzymano, odbiór przesyłki potwierdziła S. w dniu 22.09.2018 r. Towar nie dotarł do odbiorcy z listu przewozowego.

Dowód: zeznania świadków J. P. (1), M. R., M. Ł. (1), listy przewozowe z tłumaczeniami (k. 36,42,64-71,482-484,514-515)

Za wykonany przewóz pozwany otrzymał od (...) Sp. z o.o. wynagrodzenie w kwocie 620 euro. Dowód: faktura (k. 35)

Kontakt telefoniczny pomiędzy powodem a S. urwał się w dniu 25.09.2018 r., po próbach uzyskania przez powoda informacji czy przesyłka dotarła na miejsce przeznaczenia i została rozładowana. Dowód: maile (k. 29)

Postępowanie przygotowawcze, w następstwie zawiadomienia powoda, w sprawie przywłaszczenia w okresie 20-21.09.2018 r. mienia będącego przedmiotem transportu międzynarodowego w postaci sztab aluminium o wadze 23 ton i 24 ton, o łącznej wartości 455 000 zł na szkodę V. E. (1)s.r.o. tj. o przestępstwo z art. 284§2 kk w zw. z art. 294 §1 kk, zostało umorzone wobec niewykrycia sprawcy przestępstwa. Z ustaleń tego postępowania wynika, że ktoś podszył się pod S. Spółkę z o.o. posługując się jej danymi, które pozyskał podczas rozmów dotyczących sprzedaży tej spółki. Dowód: postanowienie o umorzeniu (k. 33-34)

W dniu 9.04.2019 r. W. z grupy A. wystawiła fakturę w której obciążyła V. E. (1)s.r.o. kwotą 54.756,97 euro za utratę towaru w ilości 24.903 kg, przewożonego za listem przewozowym CMR (...). Kwota ta została przez powoda na rzecz wystawcy faktury uregulowana w dniu 9.04.2019 r.

Dowód: rachunek i dowód zapłaty z tłumaczeniami (k. 59-63)

Pismami z dnia 16.04.2019 r. i 23.05.2019 r. powód wezwał pozwanego do zapłaty kwoty dochodzonej pozwem w terminie 7 dni od otrzymania wezwań. Dowód: wezwania (k. 38,43-45)

Sąd przeprowadził następujące rozważania prawne:

Przedmiotowy przewóz zrealizowany za listem przewozowym CMR nr (...) podlegał przepisom Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) sporządzonej w G. w dniu 19.05.1956 r. (Dz.U.1962.49.238 z późn.zm.). Konwencja ta ma zastosowanie do wszelkich umów o zarobkowy przewóz drogowy towarów pojazdami, niezależnie od miejsca zamieszkania i przynależności państwowej stron, jeżeli miejsce przyjęcia przesyłki do przewozu i miejsce przewidziane dla jej dostawy, stosownie do ich oznaczenia w umowie, znajdują się w dwóch różnych krajach, z których przynajmniej jeden jest krajem umawiającym się. Do krajów tych należy zarówno Holandia jak i Polska. Zgodnie z listem przewozowym CMR miejscem przyjęcia przesyłki do przewozu był R. a miejscem jej rozładunku W..

Stosownie do art. 4 Konwencji CMR dowodem zawarcia umowy przewozu jest list przewozowy. Wystawia się go w trzech oryginalnych egzemplarzach, podpisanych przez nadawcę i przewoźnika. Pierwszy egzemplarz wręcza się nadawcy, drugi towarzyszy przesyłce, trzeci zatrzymuje przewoźnik. Stronami umowy przewozu są nadawca i przewoźnik (art. 5 ust. 1 Konwencji). List przewozowy stanowi ponadto dowód na jakich warunkach została zawarta umowa przewozu oraz dowód przyjęcia towaru przez przewoźnika (art. 9 ust. 1 Konwencji).

Na egzemplarzu listu przewozowego CMR będącego w dyspozycji nadawcy, którym był agent grupy A. - C. S.-H. B..V., jak i na pozostałych jego egzemplarzach w rubryce 16 Przewoźnik, widnieją V. (1) i T.. A zatem powód w przewozie przedmiotowej przesyłki miał status przewoźnika, tak jak i pozwany, będący kolejnym przewoźnikiem.

Na świadczenie usług transportu drogowego krajowego i międzynarodowego powód miał zawarte w dniu 1.03.2019 r. ramowe umowy ze spółkami z grupy A. (...) i A. (...).

Powód zlecił przewóz aluminium z R. do W. podwykonawcy S. w P., zawierając w dniu 17.09.2018 r. umowę - zlecenie transportowe nr (...). Zgodnie z umową załadunek miał nastąpić w dniu 21.09.2018 r. w C. S.-H. B..V. w R., a rozładunek w dniu 24.09.2018 r. w (...) Sp. z o.o. w W.. Te same dane nadawcy i odbiorcy oraz miejsca załadunku i przeznaczenia przesyłki zawierającej 24 903 kg aluminium, zostały wpisane do listu przewozowego CMR nr (...) w rubrykach 1-4.

S. zleciła przewóz towaru (...) Sp. z o.o. w P., a z kolei spółka (...) zleciła przewóz pozwanemu za pośrednictwem giełdy transportowej (...)

Z materiału dowodowego sprawy wynika, że kierowca pojazdu należącego do przewoźnika dokonał w dniu 21.09.2018 r. załadunku aluminium u nadawcy w R. (Holandia) od którego otrzymał trzy egzemplarze listu przewozowego oraz że w dniu 22.09.2018 r. dokonał jego przeładunku na inny pojazd w miejscowości K. (Polska). Odbiór przesyłki na liście przewozowym w rubryce 24 listu przewozowego CMR Przesyłkę otrzymano, potwierdził S. Przesyłka nie dotarła na miejsce przeznaczenia do jej odbiorcy czyli R. (...)Sp. z o.o. w W..

Wszczęte z zawiadomienia powoda postępowanie karne o przestępstwo z art. 284§2 kk w zw. z art. 294§1 kk zostało umorzone wobec niewykrycia sprawcy przestępstwa. Z treści uzasadnienia postanowienia o umorzeniu postępowania wynika, że sprawca podszył się pod S., której dane pozyskał podczas rozmów dotyczących sprzedaży tej spółki.

Zdaniem Sądu powód wykazał, a takimi dowodami są: ramowa umowa o świadczenie usług transportu zawarta z W., na rzecz której działał będący jej agentem nadawca przesyłki, faktura wystawiona przez tę spółkę w dniu 9.04.2019 r. na kwotę 54 756,97 euro, stanowiącą równowartość utraconego towaru tj. 24 903 kg aluminium oraz dowód zapłaty przez powoda w dniu 9.04.2019 r. na rzecz wystawcy faktury powyższej kwoty, że wypłacił osobie uprawnionej czyli nadawcy przesyłki, odszkodowanie za jej utratę.

Zgodnie z art. 37 Konwencji CMR przewoźnikowi, który na mocy postanowień Konwencji wypłacił odszkodowanie, przysługuje roszczenie zwrotne o sumę odszkodowania, odsetki i koszty od przewoźników, którzy uczestniczyli w wykonywaniu umowy przewozu, zgodnie z następującymi postanowieniami: a) przewoźnik, który spowodował szkodę powinien sam ponosić ciężar odszkodowania, które wypłacił sam lub które wypłacił inny przewoźnik; b) jeżeli szkodę spowodowało dwóch lub więcej przewoźników, każdy z nich powinien zapłacić kwotę proporcjonalną do swej części odpowiedzialności; jeżeli podział odpowiedzialności jest niemożliwy, każdy z nich odpowiada proporcjonalnie do należnej mu części wynagrodzenia za przewóz; c) jeżeli nie można ustalić, których z przewoźników należy uznać za odpowiedzialnych ciężar należnego odszkodowania dzieli się między wszystkich przewoźników w stosunku ustalonym pod lit. b.

A zatem powód jako przewoźnik ma roszczenie zwrotne do innego przewoźnika, który wykonywał przewóz i który spowodował szkodę, w tym przypadku tym przewoźnikiem był pozwany a szkoda polegała na utracie przesyłki, która nie dotarła do odbiorcy z listu przewozowego.

Odpowiedzialność przewoźnika uregulowana jest w art. 17 ust. 1 Konwencji CMR zgodnie z którym odpowiada on za całkowite lub częściowe zaginięcie towaru lub za jego uszkodzenie, które nastąpi w czasie między przyjęciem towaru a jego wydaniem, jak również za opóźnienie dostawy. Art. 17 ust. 2 stanowi, że przewoźnik jest zwolniony od odpowiedzialności, jeżeli zaginięcie, uszkodzenie lub opóźnienie spowodowane zostało winą osoby uprawnionej, jej zleceniem nie wynikającym z winy przewoźnika, wadą własną towaru lub okolicznościami, których przewoźnik nie mógł uniknąć i których następstwom nie mógł zapobiec. Zgodnie z art. 18 ust. 1 Konwencji CMR dowód, że zaginięcie, uszkodzenie lub opóźnienie spowodowane zostało jedną z przyczyn przewidzianych w art. 17 ust. 2 ciąży na przewoźniku.

To pozwany winien był zatem wykazać zajście przesłanek zwalniających go od odpowiedzialności.

Zdaniem pozwanego odpowiedzialność za szkodę w postaci utraty przesyłki ponosi powód, który zlecił przewóz podwykonawcy czyli S. bez weryfikacji tego podmiotu.

Przepis art. 3 Konwencji CMR na który powołał się pozwany przesądzał o odpowiedzialności odszkodowawczej powoda wobec nadawcy przesyłki za jej utratę. Przewoźnik odpowiada bowiem jak za swoje własne czynności i zaniedbania, za czynności i zaniedbania swoich pracowników i wszystkich innych osób do których usług odwołuje się w celu wykonania przewozu, kiedy ci pracownicy lub te osoby działają w wykonaniu swych funkcji.

Podszycie się nieustalonej osoby (podmiotu) przez wykorzystanie jej danych pod faktycznie istniejącą i działająca na rynku usług przewozowych firmę tj. S. nie można uznać za działanie zawinione przez powoda. Z dowodów przedłożonych przez powoda wynika, że S. w P. posiadała ważną w okresie od 2.02.2016 r. do 1.02.2021 r. licencję na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy, była zarejestrowanym podatnikiem VAT i VAT UE oraz posiadała polisę ubezpieczenia OC przewoźnika drogowego w ruchu krajowym i międzynarodowym ważną w okresie od 12.09.2018 r. do 1.09.2019 r. Ponadto wbrew twierdzeniom pozwanego, przewóz za listem przewozowym CMR nr (...) nie był pierwszym przewozem zleconym przez powoda S. Wcześniej bo w dniu 14.09.2018 r. spółka ta na zlecenie powoda wykonała usługę przewozu aluminium z Holandii do Polski i towar został dostarczony do odbiorcy.

Z pkt 4 umowy z dnia 17.09.2018 r. zawartej przez powoda z S. wynika, że zabronione było przeładownie towaru podczas realizacji przewozu bez wcześniejszego uzgodnienia tego z powodem. Z egzemplarza listu przewozowego CMR będącego w dyspozycji pozwanego oraz zeznań świadków J. P. (1) i M. Ł. (1) kierowcy pojazdu wynika, że kierowca w trakcie wykonywania przewozu na liście przewozowym poczynił odręczne adnotacje o treści „Przeładunek K., (...)” oraz w rubryce 3 listu Miejsce przeznaczenia, skreślił „W., (...) i dopisał ręcznie „K., (...)”.

Stosownie do art. 12 ust. 1 Konwencji CMR nadawca ma prawo rozporządzać towarem, a w szczególności zażądać od przewoźnika wstrzymania przewozu, zmiany miejsca przeznaczenia przewidzianego dla wydania towaru albo też wydania go odbiorcy innemu niż wskazany w liście przewozowym. Prawo to wygasa z chwilą, kiedy drugi egzemplarz listu przewozowego został wydany odbiorcy lub kiedy odbiorca skorzystał z prawa przewidzianego w art. 13 ust. 1 tj. zgłosił po przybyciu towaru do miejsca przewidzianego dla jego wydania, żądanie wydania mu przez przewoźnika za pokwitowaniem drugiego egzemplarza listu przewozowego oraz towaru; od tej chwili przewoźnik powinien stosować się do zleceń odbiorcy (art. 12 ust. 2). Prawo do rozporządzenia towarem należy jednak do odbiorcy już od chwili wystawienia listu przewozowego, jeśli nadawca uczynił o tym wzmiankę w liście przewozowym (art. 12 ust. 3). Zgodnie z art. 12 ust. 5 lit. a w przypadku wykonania prawa rozporządzenia towarem o którym mowa w ust. 3, odbiorca który chce wykonać to prawo powinien przedstawić pierwszy egzemplarz listu przewozowego do którego powinny być wpisane nowe instrukcje wydane przewoźnikowi.

We wszystkich przedłożonych przez strony egzemplarzach listu przewozowego CMR nr (...) w rubryce 13 Instrukcje nadawcy, znajduje się zapis „Dostawa zgodnie z instrukcjami A.”. Na żadnym z tych egzemplarzy nie ma wzmianki uczynionej przez nadawcę przesyłki upoważniającej odbiorcę do rozporządzenia towarem, a zatem do zmiany miejsca przeznaczenia towaru i wydania go odbiorcy innemu niż wskazany w liście przewozowym. Żaden z nich nie zawiera także nowych instrukcji nadawcy wydanych już po wystawieniu listu przewozowego. W przedmiotowym liście przewozowym CMR miejscem przeznaczenia przesyłki był W. a jej odbiorcą (...) Sp. z o.o. w W.. W tej sytuacji w trakcie przewozu jedynie nadawca przesyłki miał prawo nią rozporządzać. Także w trakcie przewozu pozwany nie otrzymał w innej formie bezpośrednio od zagranicznego nadawcy lub za pośrednictwem powoda dyspozycji o zmianie miejsca przeznaczenia przesyłki z miejscowości W. na K..

Z zeznań świadków J. P. (1) i M. R. wynika, że umowa na przewóz aluminium w dniu 21.09.2018 r. realizowany za listem przewozowym CMR nr (...), była zawarta telefonicznie przez J. P. (1) z osobą, której nazwiska żaden ze świadków nie wskazał twierdząc, że go nie pamięta. Nie jest przy tym wykluczone, że świadkowie nie znali nazwiska tej osoby. Miała być to ta sama osoba, która telefonicznie kontaktowała się z J. P. (1) podczas realizacji przez pozwanego przewozu aluminium z Holandii do Polski w dniu 14.09.2018 r. W trakcie tego przewozu także miało dojść do zmiany miejsca przeznaczenia przesyłki z W., wskazanego w liście przewozowym, na Ś., do czego ostatecznie nie doszło. Pierwsza umowa na przewóz, którą zawarł pozwany z (...) Sp. z o.o. była zawarta za pośrednictwem giełdy transportowej (...).eu. Jej warunki zostały uzgodnione przez strony przez komunikator giełdowy i wymianę maili. Podczas wykonywaniu przewozu kontakt z przewoźnikiem był telefoniczny. Zawierając kolejną umowę na przewóz w dniu 21.09.2018 r. pozwany nie sprawdził, czy osoba z którą uzgadniał jej warunki wyłącznie przez telefon była pracownikiem bądź przedstawicielem (...) Sp. z o.o. oraz czy dyspozycje tej osoby o zmianie miejsca przeznaczenia przesyłki pochodzą od podmiotu uprawnionego do dokonania zmiany trasy przewozu, czyli w tym wypadku od nadawcy przesyłki.

Zdaniem Sądu pozwany nie wykazał aby zaszły okoliczności uzasadniające przejście prawa rozporządzenia przesyłką z nadawcy na odbiorcę lub aby nadawca w trakcie przewozu wydał nowe instrukcje zmieniające miejsce przeznaczenia przesyłki. Z materiału dowodowego wynika, że przesyłka nie dotarła do odbiorcy wskazanego w liście przewozowym i została przez pozwanego wydana nieustalonej osobie w miejscu innym niż miejsce przeznaczenia.

W tej sytuacji zgodnie z art. 12 ust. 7 Konwencji CMR pozwany odpowiada wobec osoby uprawnionej za powstałą stąd szkodę. Zgodnie z tym przepisem przewoźnik, który nie wykonana instrukcji wydanych w warunkach określonych w art. 12 lub który zastosuje się do takich instrukcji nie zażądawszy przedłożenia pierwszego egzemplarza listu przewozowego odpowiada wobec osoby uprawnionej za powstałą stąd szkodę.

Biorąc powyższe rozważania pod uwagę, pozwany ponosi odpowiedzialność za szkodę poniesioną przez nadawcę skoro zmienił miejsce przeznaczenia przesyłki wykonując dyspozycję osoby do tego nieuprawnionej i to wbrew dyspozycjom nadawcy wpisanym w rubryce 13 listu przewozowego CMR. Odpowiedzialność pozwanego wynika z art. 17 ust. 1 Konwencji CMR albowiem zaginięcie towaru nastąpiło pomiędzy przyjęciem towaru do przewozu a jego wydaniem odbiorcy z listu przewozowego. Pozwany nie wykazał, że za zaginięcie przesyłki winę ponosi powód bądź aby zaginięcie przesyłki nastąpiło w okolicznościach, których nie mógł on uniknąć i których następstwom nie mógł zapobiec.

W tej sytuacji za zasadne na podstawie art. 37 lit. a Konwencji CMR Sąd uznał roszczenie powoda o zwrot przez pozwanego kwoty wypłaconej tytułem odszkodowania nadawcy przesyłki.

Z materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że to powód czyli V. E. (1) s.r.o. w P. był związany umową przewozu z nadawcą przesyłki i to powód wypłacił nadawcy przesyłki odszkodowanie za jej utratę. Zaś użycie w jednym z pism przy nazwie powoda oznaczenia B.V. było zwykłą omyłką albowiem taki podmiot nie istnieje. Z przedłożonego przez powoda wyciągu z rejestru handlowego wynika, że V. E. (1) s.r.o. na terenie Holandii może działać pod nazwami V. E. (1), (...), V. (1).

O odsetkach od należności głównej orzeczono na podstawie art. 27 ust. 1 Konwencji CMR, zgodnie z którym odsetki te od kwoty odszkodowania należą się w wysokości 5% w stosunku rocznym. Pozew w części obejmujący żądanie zasądzenia ustawowych odsetek za opóźnienie podlegał zatem oddaleniu.

O kosztach procesu stosownie do wyniku sporu Sąd orzekł na podstawie art. 98§1 i 3 kpc w zw. z art. 99 kpc i §2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2018.265).

Apelację od tego wyroku w zakresie punktu I wniósł pozwany, zarzucając naruszenie:

1. przepisów postępowania, a to:

— art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dokonanie dowolnych i arbitralnych ustaleń,

nieznajdujących uzasadnienia w zgromadzonym materiale dowodowym, a nadto sprzecznych z zasadami logiki i doświadczenia życiowego z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów, jak również brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego przez:

- bezzasadne uznanie, że firma S.Sp. z o.o. będąca podwykonawcą przewoźnika wykonała dwa przewozy na rzecz powódki, z których jeden został dostarczony do odbiorcy, podczas gdy z zeznań świadków: A. M. i M. Ś. (2), J. P. (1) wynika, że powódka zleciła firmie (...) Sp. z o.o. trzy przewozy aluminium, z których dwa nigdy nie dotarły do odbiorcy, co więcej jest to także okoliczność przyznana przez powódkę,

- nieprawidłowe ustalenie, iż M. P. miał wykonać przewóz towaru na całej trasie, podczas gdy z zeznań J. P. (1), M. R., M. Ł. (1), korespondencji elektronicznej, wpisów odręcznych na międzynarodowym liście przewozowym CMR wynika wprost, że przewóz towaru pozwany wykonywał jako podwykonawca podwykonawcy przewoźnika V. (1) (podwykonawca S.) na trasie R.-K. i nie miał wykonywać przewozu na całej trasie,

- bezzasadne uznanie, iż pozwany zmienił miejsce przeznaczenia towaru, podczas gdy M. P. wykonał zlecenie zgodnie z jego treścią, tj. wykonał przewóz na określonym odcinku trasy z ustaleniem, że przeładunek towaru nastąpi na terenie Polski, a podwykonawca przewoźnika S. swoim taborem dokona transportu do miejsca jego przeznaczenia, co wynika wprost z zeznań świadków: J. P. (1), M. R., M. Ł. (1) i listu przewozowego CMR z dopiskami podwykonawcy przewoźnika w trybie art. 6 ust. 3 Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) i protokół podpisania sporządzonej w G. dnia 19 maja 1956 r. (Dz. U. z 1962 r, poz. 40, nr 238),

- błędne uznanie, że skoro umowa zawarta przez powódkę z W. w M. i A. Norway w O. zawierała zakaz przeładunku, to o istnieniu tego zakazu wiedział pozwany, który nie otrzymał ww. umowy, a podwykonawca wybrany przez powódkę nie przekazał takiej informacji oraz międzynarodowy list przewozowy wbrew art. 6 ust. 2 lit. a) Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) i protokół podpisania sporządzonej w G. dnia 19 maja 1956 r. (Dz. U. z 1962 r, poz. 40, nr 238) nie zawierał informacji o zakazie przeładunku,

- bezzasadne przyjęcie, iż pozwany miał wiedzę o zakazie przeładunku towaru lub mógł się tej okoliczności swobodnie dowiedzieć podczas, gdy nie posiadał umowy łączącej nadawcę z przewoźnikiem, a dodatkowo zakaz ten nie został wpisany do listu przewozowego, która to okoliczność w całości obciąża nadawcę odpowiednio do art. 7 ust. 1 lit. b) Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) i protokół podpisania sporządzonej w G. dnia 19 maja 1956 r. (Dz. U. z 1962 r, poz. 40, nr 238),

- nieprawidłowe uznanie, że pozwany odpowiada za zaginięcie towaru, jako ostateczny realny przewoźnik towaru, podczas gdy tym przewoźnikiem była firma, z którą powódka zawarła umowę przewozu - S.Sp. z o.o.,

- błędne uznanie, że to pozwany odpowiada za nieprawidłowe przygotowanie listu przewozowego, w którym brak było obligatoryjnej adnotacji o zakazie przeładunku towaru, podczas gdy okoliczność ta obciąża w całości nadawcę,

• błędne ustalenie, że pozwany ponosi winę za zaginięcie towaru, podczas gdy jego zaginięcia nie mógł uniknąć i przewidzieć w sytuacji, gdy list przewozowy nie zawierał adnotacji o zakazie przeładunku towaru oraz nie był w stanie przewidzieć podszycia się nieustalonej osoby (podmiotu) przez wykorzystanie danych istniejącej i działającej firmy, z którą uprzednio współpracował pozwany (pierwszy przewóz aluminium),

- bezzasadne przyjęcie, iż powódka nie ponosi winy za zaginięcie towaru (spowodowanie szkody), podczas gdy nie sprawdziła podmiotu, z którym zawierała umowę przewozu i ograniczyła się do kontroli przesłanych dokumentów (polegającej nie na ich analizie, a sprawdzeniu czy są) bez zweryfikowania: czy S. w ogóle posiada tabor do wykonania umowy przewozu, kto w imieniu tej spółki może zawierać umowę przewozu, wiarygodności danych i informacji przekazanych w dokumentach, a także czy podmiot ten będzie wykonywać ten przewóz samodzielnie, dlaczego spółka posługuje się adresem poczty elektronicznej innego podmiotu niż ten, który zawiera umowę (co wynika z zeznań pracownika powódki A. M. i jednej z wersji listu przewozowego przedstawionego tylko przez powódkę z dopisaną ręcznie w miejscu przewoźnika nazwą (...) i dokumentów związanych z firmą (...) Sp. z o.o.) oraz naruszyła zapisy łączącej ją z nadawcą umowy co do wykonania umowy przewozu, a nie spedycji;

- nierozpoznanie istoty sprawy poprzez brak oceny czy umowa przewozu (a faktycznie umowa spedycji, mimo jej odmiennych postanowień) zawarta między powódką a nadawcą jest umową ważną wobec braku koncesji po stronie powódki na prowadzenie usług transportowych i spedycyjnych lub istniejącą oraz braku legitymacji czynnej po stronie powodowej w tej sprawie,

- art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. i § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265) poprzez ich zastosowanie zamiast art. 100 zd. 1 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. i § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018r., poz. 265) w sytuacji, gdy powództwo w części zostało oddalone;

2/ prawa materialnego, a to.

- art. 65 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 3 i art. 5 ust. 1 i art. 12 ust. 1 i art. 6 ust. 2 lit. a) w zw. z art. 6 ust. 3 Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) i protokół podpisania sporządzonej w G. dnia 19 maja 1956 r. (Dz. U. z 1962 r, poz. 40, nr 238) przez ich nieprawidłowe zastosowanie i dokonanie błędnej wykładni umowy przewozu łączącej pozwanego z S. (który był jednocześnie podwykonawcą powódki) oraz powódki z S., w tym nieprawidłowe ustalenie trasy, na której pozwany miał wykonać przewóz, a także ustalenia rzeczywistego przewoźnika i dalszych przewoźników (podwykonawców powódki), a tym samym błędne ustalenie ostatecznego przewoźnika zaginionego towaru oraz nieprawidłowe ustalenie, że M. P. zmienił miejsce przeznaczenia towaru, podczas gdy był to jedynie przeładunek, a w ramach przewozu sukcesywnego pozwany (podwykonawca podwykonawcy S. -pozwany) był uprawiony do umieszczania w liście przewozowym innych danych, które uzna za zasadne,

- art. 6 ust 2 w zw. z art. 7 ust. 1 lit. b) Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) i protokół podpisania sporządzonej w G. dnia 19 maja 1956 r. (Dz. U. z 1962 r, poz. 40, nr 238) przez ich niezastosowanie i uznanie, że to pozwany odpowiada za błędne przygotowanie listu przewozowego, w którym brak było obligatoryjnej adnotacji o zakazie przeładunku towaru, podczas gdy to nadawca był odpowiedzialny za wskazanie w liście przewozowym ww. zakazu,

- art. 17 ust. 2 Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) i protokół podpisania sporządzonej w G. dnia 19 maja 1956 r. (Dz. U. z 1962 r, poz. 40, nr 238) przez jego niezastosowanie mimo wystąpienia w tej sprawie po stronie pozwanego okoliczności, których nie mógł uniknąć i których następstwom nie mógł zapobiec w postaci błędnego wystawienia listu przewozowego, w którym nadawca nie zawarł zakazu przeładunku (mimo odmiennych ustaleń w umowie przewozu zawartej z powódką), braku wykonania umowy przewozu przez powódkę mimo odmiennej treści łączącej ją z nadawcą umowy, zlecenia przez powódkę przewozu firmie, która nie została w sposób należyty przez nią zweryfikowana, a która zamiast wykonania przewozu zleciła jego wykonanie kolejnemu przewoźnikowi.

Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w części co do jego pkt I i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Kielcach do ponownego, ewentualnie o zmianę wyroku w części, tj. co do pkt I, poprzez oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów postępowania.

Strona powodowa wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie od pozwanego na jej rzecz kosztów postępowania apelacyjnego.

Sąd Apelacyjny po rozpoznaniu apelacji zważył, co następuje:

Brak podstaw prawnych do uwzględnienia apelacji.

Sąd I Instancji poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne, które Sąd Apelacyjny przyjął za swoje oraz trafnie zastosował przepisy prawa procesowego oraz prawa materialnego.

Na wstępie wskazać należy, że sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach apelacji (art. 378 §1 k.p.c.) na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym (art.382 k.p.c.) z tym zastrzeżeniem, że przed sądem pierwszej instancji powinny być przedstawione wyczerpująco kwestie sporne, zgłoszone fakty i dowody, a prezentacja materiału dowodowego przed sądem drugiej instancji jest ograniczona (art. 381 kpc).

Zgodnie z uchwałą składu 7 sędziów (III CZP 49/07, OSNC 2008, nr 6, poz.55), której nadano moc zasady prawnej, sąd drugiej instancji rozpoznający sprawę na skutek apelacji nie jest związany przedstawionymi w niej zarzutami dotyczącymi naruszenia prawa materialnego, wiążą go natomiast zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego. Aby zarzut procesowy został uwzględniony konieczne jest także wykazanie, że jego naruszenie miało wpływ na wynik sprawy.

Przede wszystkim błędny jest zarzut nierozpoznania istoty sprawy poprzez brak oceny czy umowa przewozu (spedycji, mimo jej odmiennych postanowień) zawarta między powódką a nadawcą jest umową ważną wobec braku koncesji po stronie powódki na prowadzenie usług transportowych i spedycyjnych lub istniejącą oraz braku legitymacji czynnej po stronie powodowej w tej sprawie. Twierdzenie pozwanego podnoszone już w toku postępowania przed Sądem I Instancji, że aby powód mógł zgodnie z prawem zawrzeć umowy ramowej z W. i A. powinien posiadać koncesję pozwany w toku całego procesu nie przedstawił żadnego dowodu, ani nie powołał się na żaden przepis prawa czeskiego czy holenderskiego na poparcie powyższego twierdzenia. Powód natomiast wykazał dokumentami urzędowymi tj. wyciągiem z czeskiego rozporządzenia wraz z tłumaczeniem oraz odpisem z holenderskiego rejestru handlowego, że jest uprawniony do prowadzenia działalności w zakresie usług transportowych i spedycyjnych na terytorium Holandii. Dowodom tym zasadnie dał wiarę Sąd Okręgowy, podkreślając powyższe w treści uzasadnienia. Na obszarze Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) działalność gospodarcza w postaci usług przewozowych jest dopuszczalna na zasadzie swobodnego przepływu kapitału i usług i prawo holenderskie jak i czeskie nie przewidują wymogu specjalnego zezwolenia na taką działalność skutkującą nieważnością zawartych umów przewozu.

Wbrew zarzutom apelacji Sąd nie naruszył art. 233 § 1 k.p.c. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu, sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia materiału. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, Sąd Okręgowy nie uchybił zasadom logicznego rozumowania ani doświadczenia życiowego, a jedynie wykazanie takich okoliczności mogłoby stanowić o skutecznym postawieniu naruszenia wskazanego wyżej przepisu (por. orz. SN z 6.11.1998 II CKN 4/98). Nie jest natomiast wystarczające przekonanie strony o innej niż przyjął sąd wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie niż ocena sądu, przedstawianie własnej wizji stanu faktycznego opartej na dokonanej przez siebie odmiennej ocenie dowodów. Ocena wiarygodności i mocy dowodów jest bowiem podstawowym atrybutem i zadaniem sądu orzekającego wyrażającym istotę sądzenia, a więc rozstrzygania kwestii spornych w warunkach niezawisłości na podstawie własnego przekonania sędziego przy uwzględnieniu całokształtu zebranego materiału (tak Sąd Najwyższy w wyroku z 16.02.1996 II CRN 173/95).

Odnośnie apelacji strony pozwanej należy podnieść, że jej zarzuty stanowią w istocie polemikę ze swobodną oceną dowodów przeprowadzoną przez sąd I instancji, której to ocenie nie można nic zarzucić, skoro ocena ta nie wykracza poza ramy zakreślone w art. 233 k.p.c. i koncentrują się na próbie przeforsowania własnego stanowiska. Sąd był uprawniony dać wiarę wskazanym w uzasadnieniu dowodom.

Sąd Apelacyjny podziela wyrażone w orzecznictwie Sądu Najwyższego stanowisko, że ocena wiarygodności dowodów przeprowadzonych w danej sprawie wyraża istotę sądzenia w części obejmującej ustalenie faktów, ponieważ obejmuje rozstrzygnięcie o przeciwstawnych twierdzeniach stron na podstawie własnego przekonania sędziego powziętego w wyniku bezpośredniego zetknięcia się ze stronami, świadkami, dokumentami i innymi środkami dowodowymi. Powinna ona odpowiadać regułom logicznego rozumowania wyrażającym formalne schematy powiązań pomiędzy podstawami wnioskowania i wnioskami oraz uwzględniać zasady doświadczenia życiowego wyznaczające granice dopuszczalnych wniosków i stopień prawdopodobieństwa ich występowania w danej sytuacji. Jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo wbrew zasadom doświadczenia życiowego nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo-skutkowych, to przeprowadzona przez sąd ocena dowodów może być skutecznie podważana (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 września 2002 r., II CKN 817/00, LEX nr 56906).

Prawidłowe postawienie zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. wymaga wskazania dowodu (w przypadku zeznań świadków należy wskazać konkretną wypowiedź) oraz konkretnego faktu, który sąd ustalił (lub nie ustalił) na podstawie tego dowodu. Zarzuty apelacji w znacznej mierze są ogólne i dotyczą przede wszystkim wniosków prawnych jakie Sąd wyciągnął z ustalonych faktów w szczególności co do winy pozwanego czy powoda.

Chybiony jest zarzut, że Sąd Okręgowy bezzasadnie uznał (ustalił), że powód zlecił firmie S.Sp. z o.o. dwa przewozy, podczas gdy z ustaleń wynika, że powód zlecił S. sp. z o.o. trzy przewozy aluminium, albowiem Sąd Okręgowy wprost powołał się w treści uzasadnienia na łącznie trzy przewozy, które we wrześniu 2018 roku miały odbywać się na trasie R. -W. (szczegółowo określone w pkt 4 ppkt 2) niniejszej odpowiedzi na apelację) - tj. przewóz z załadunkiem z dnia 14.09.2018 r.; przewóz z załadunkiem z dnia 20.09.2018 r, przy czym, pozwany, jak wynika z uzasadnienia i ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym z zeznań świadków realizował dwa z wyżej wskazanych przewozów, z których pierwszy (z załadunkiem z dnia 14.09.2018 r.) został zrealizowany zgodnie z instrukcjami, pochodzącymi od nadawcy, wynikającymi z listu przewozowego CMR. Natomiast, ostatni przewóz (z załadunkiem z dnia 21.09.2018 r.), którego dotyczy niniejsza sprawa nie został dostarczony do odbiorcy (...) Sp. z o.o. w W.. Pozwany nie uzasadnia dlaczego ten fakt może mieć wpływ na wynik sprawy, w szczególności nie podnosi, aby powód zlecił kolejny przewóz firmie S. po tym jak został oszukany. W związku z tym późniejsze wyjście na jaw, że także inna przesyłka zlecona firmie S. zaginęła pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Okoliczność na którą powołuje się pozwany w apelacji, że jeden z e- maili (bliżej nie określony co do daty) został wysłany ze skrzynki pocztowej nie należącej do firmy S.nie zmienia oceny materiału dowodowego, wobec dokonanej weryfikacji tej firmy przez świadka A. M..

Błędny jest zarzut nieprawidłowego ustalenia, iż pozwany miał wykonać przewóz towaru na całej trasie oraz że pozwany zmienił miejsce przeznaczenia towaru. Wszak okoliczności te wynikają z zeznań świadków J. P. (1), M. R., M. Ł. (1), korespondencji elektronicznej, a nade wszystko z wpisów odręcznych na liście przewozowym CMR. Brak zatem podstaw do ustalenia, że pozwany miał wykonać przewóz wyłącznie jako podwykonawca (pomocnik S.) i wyłącznie na trasie R.-K..

Dodatkowo należy podnieść, że pozwany działał w swoim przekonaniu według instrukcji firmyS., a więc poprzedniego przewoźnika będącego także podwykonawcą, który absolutnie nie był uprawniona do wydawania takich poleceń (nie była nadawcą ani osobą wskazaną w liście do udzielania instrukcji) ani wydawania żadnych instrukcji (te wszak mogła wydawać zgodnie z treścią listu przewozowego firma A. jako przedstawiciel nadawcy. Nie było żadnych podstaw, aby oddawać przesyłkę firmie S., nawet gdyby działała ona przez upoważnionych przedstawicieli. Wtedy jednak powstanie szkody byłby mało prawdopodobne, choć i wtedy pozwany nie powinien tego wykluczyć i postępować zgodnie z treścią listu przewozowego który przyjął bez zastrzeżeń jest zatem stroną umowy przewozu.

Brak w podstaw w realiach niniejszej sprawy, że to powód ponosi winę w wyborze firmy S., zatem odpowiada za zaginięcie towaru, gdyż podszycie się nieustalonej osoby (podmiotu) przez wykorzystanie jej danych pod faktycznie istniejącą i działająca na rynku usług przewozowych firmę tj. S.Sp. z o.o. nie można uznać za działanie zawinione przez powoda. Powód zweryfikował posiadane przez S. sp. z o.o. dokumenty warunkujące możliwość zgodnego z prawem zrealizowania przewozu międzynarodowego, a także zlecił w pierwszej kolejności jeden przewóz, wyżej wspomniany przewóz z załadunkiem z dnia 14.09.2018 r., a dopiero po jego prawidłowym zrealizowaniu, zlecił kolejne dwa przewozy z załadunkiem z krótki odstępem czasu w dniu 20 i 21.09.2018 r. Powód mógł przypuszczać, że spółka S.jest wiarygodna i należycie wykona przewóz towaru z R. do W..

Pozwany nie wykazał, aby po jego stronie istniały jakiekolwiek obowiązki inne niż przewiezienie przesyłki charakterystyczne dla umowy spedycji związane z organizacją przewozu, czy choćby rozładunkiem. Twierdzenie zatem, że pozwany zawarł ewentualnie umowę spedycji nie jest poparte rzeczowymi argumentami.

Pozwany powołuje się na instrukcje osoby działającej w imieniu spółki S., która kontaktowała się z nim telefonicznie, której jednak uprawnienia do zmiany miejsca przeznaczenia przesyłki w żadnym stopniu nie zweryfikował, a której nazwiska świadkowie nie pamiętali. Z pewnością utrudniło to postępowanie karne.

Pozwany zatem wadliwie wykonał umowę. We wszystkich przedłożonych przez strony egzemplarzach listu przewozowego CMR nr (...) w rubryce 13 Instrukcje nadawcy, znajduje się zapis „Dostawa zgodnie z instrukcjami A.". Na żadnym z tych egzemplarzy nie ma wzmianki uczynionej przez nadawcę przesyłki upoważniającej odbiorcę czy inny podmiot do rozporządzenia towarem, a zatem do zmiany miejsca przeznaczenia towaru i wydania go odbiorcy innemu niż wskazany w liście przewozowym. Żaden z nich nie zawiera także nowych instrukcji nadawcy wydanych już po wystawieniu listu przewozowego.

Przyjęcie za prawidłową argumentacji przedstawianej przez pozwanego, że jeden z przewoźników realizujących przewóz może kolejnemu podwykonawcy pośrednio lub bezpośrednio wydawać polecenia co do przeładunku towaru w innym miejscu niż to przewiduje list przewozowy prowadziłoby do upadku rynku przewozowego, gdyż żaden rozsądny nadawca nie powierzyłby to przewozu cennej przesyłki. To lekceważenie funkcji gwarancyjnej listu przewozowego CMR w międzynarodowym przewozie drogowym towarów. Pozwany pełnił roli przewoźnika i jako taki został wpisany do listu przewozowego CMR nr (...), a nie był tylko pomocnikiem firmy S.. Nie podjął też jakichkolwiek działań zmierzających do weryfikacji uprawnień osoby wydającej mu instrukcje wbrew treści listu przewozowego, który wskazywał uprawniony podmiot tak do odbioru przesyłki i do udzielania instrukcji.

W myśl stanowiska Sądu Najwyższego zawartego w uzasadnieniu wyroku z dnia 6 lutego 2008 r. (sygn. akt II CSK 469/07): „ uregulowanie zawarte w art. 37 konwencji CMR, przewidujące możliwość wystąpienia z roszczeniami odszkodowawczymi przeciwko kilku przewoźnikom, staje się zrozumiałe tylko przy założeniu, że przewoźnik odpowiadający za szkodę brał udział w operacji przewozu sukcesywnego.” Tymczasem z treści listu przewozowego wynika, że każdy z przewoźników zobowiązał się do przewiezienia przesyłki na całej trasie a nie tylko na oznaczonym fragmencie trasy.

Pozwany nie wykazał, aby zaszły okoliczności uzasadniające, przejście prawa rozporządzania przesyłką z nadawcy na odbiorcę lub aby nadawca w trakcie przewozu wydał nowe instrukcje zmieniające miejsce przeznaczenia przesyłki i słusznie podkreślił, że: „zgodnie z art. 18 ust. 1 Konwencji CMR dowód, że zaginięcie, uszkodzenie lub opóźnienie spowodowane zostało jedną z przyczyn przewidzianych w art. 17 ust. 2 ciąży na przewoźniku. To pozwany winien był zatem wykazać zajście przesłanek zwalniających go od odpowiedzialności." W niniejszej sprawie pozwany temu obowiązkowi nie podołał.

Nie można też zgodzić się, że dopiski kierowcy pozwanego - M. Ł. (2) mogły stanowić dane, do których odnosi się art. 6 ust. 3 Konwencji CMR, zgodnie z którym: „Strony mogą wnosić do listu przewozowego wszelkie inne dane, jakie uznają za potrzebne.", bowiem rubryka ta nie może stanowić podstawy do zmiany zasadniczej treści umowy w szczególności co do odbiorcy i miejsca wydania przesyłki.

Okoliczność, że treść listu przewozowego nie zawierała zakazu przeładunku, sprowadzającego się do wydania przesyłki innemu podmiotowi niż nadawca, nie stanowi usprawiedliwienia dla pozwanego. Takie bowiem upoważnienie powinno być w liście albo w innej formie przekazane przez uprawniony podmiot.

Przeładunek na trasie nie należy do zwykłych czynności w czasie przewozu dlatego pozwany powinien powziąć co najmniej wątpliwości i sprawdzić to podmiotu uprawnionego np. A.. Nie chodziło wszak o zwykły przeładunek na inny samochód, lecz o skutek tego przeładunku tj wydanie towaru osobie, której nazwiska nie znano. Z przesłuchania kierowcy pojazdu wynika, że nie był on odpowiednio przeszkolony nawet co podstawowych obowiązków i nie posiadał wiedzy na temat tego ile egzemplarzy listu przewozowego CMR powinien odebrać od nadawcy, ani jakie skutki wiążą się z wydaniem towaru przez nadawcę przewoźnikowi wraz z listem przewozowym CMR.

Z całości zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie wynika wprost, że pozwany wykonywał przewóz jako przewoźnik; odebrał towar razem z listem przewozowym CMR. List przewozowy zawierał jasne instrukcje odnośnie wykonania przewozu, których pozwany nie wykonał. Pozwany, przyjmując list przewozowy CMR stał się stroną umowy przewozu. Pozwany zobowiązał się do wykonania przewozu, zgodnie z listem przewozowym CMR i ponosi odpowiedzialność za jego utratę lub zaginięcie.

Wobec niewzruszenia ustaleń faktycznych nie mogą odnieść skutku zarzutu naruszenia prawa materialnego. Bezzasadne są zarzuty naruszenia art. 65 § 1 i § 2 k.c. w zw. z art. 3 i art. 5 ust. 1 i art. 12 ust. 1 i art. 6 ust. 2 lit. a) w zw. z art. 6 ust. 3 Konwencji CMR; art. 6 ust. 2 w zw. z art. 7 ust. 1 lit. b) Konwencji CMR; art. 17 ust. 2 Konwencji CMR, skoro pozwany wydał przesyłkę osobie nieuprawnionej wskutek czego powód został zmuszony do pokrycia szkody i tego dokonał.

Bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 65 § 1 i § 2 k.c. w zw. z art. 3 i art. 5 ust. 1 i art. 12 ust. 1 i art. 6 ust. 2 lit. a) w zw. z art. 6 ust. 3 Konwencji CMR oparty na założeniu, że jako przewoźnik sukcesywny był uprawniony do bezwarunkowego umieszczenia w liście przewozowym innych danych, które uzna za zasadne, gdyż pozwany nie był przewoźnikiem sukcesywnym, ale miał dokonać przewozu na całej trasie. Nadto nie do przyjęcia jest pogląd, że przewoźnik sukcesywny może dowolnie modyfikować treść listu przewozowego CMR bowiem jest to sprzeczne z przepisami Konwencji CMR, w szczególności z art. 12 Konwencji CMR. Jak wynika z art. 12 ust. 5 lit. a) Konwencji CMR, wykonanie prawa rozporządzenia towarem jest możliwe o ile nadawca albo w przypadku przewidzianym w ustępie art. 12 ust. 3 Konwencji CMR odbiorca, który chce wykonać to prawo, przedstawi pierwszy egzemplarz listu przewozowego, do którego powinny być wpisane nowe instrukcje wydane przewoźnikowi. Jak słusznie skonstatował Sąd Okręgowy, w niniejszej sprawie pozwany nie wykazał, aby warunek ten został spełniony. Pozwany odebrał towar bezpośrednio u nadawcy wraz z listem przewozowym CMR (okoliczność bezsporna), zatem przyjął na siebie odpowiedzialność za prawidłowe wykonanie umowy przewozu, za listem przewozowym CMR nr (...).

Zasadne jest rozstrzygniecie o kosztach procesu albowiem oddalenie powództwa dotyczyło tylko części roszczenia odsetkowego, gdyż o odsetkach od należności głównej orzeczono na podstawie art. 27 ust. 1 Konwencji CMR, zgodnie z którym odsetki te od kwoty odszkodowania należą się w wysokości 5% w stosunku rocznym, a powód domagał się zasądzenia ustawowych odsetek za opóźnienie. Zatem rozstrzygnięcie to jest uzasadnione treścią art. 100 zd. drugie k.p.c.

Biorąc pod uwagę przedstawione argumenty Sąd Apelacyjny oddalił apelację na podstawie art. 385 k.p.c.

O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono w myśl zasady odpowiedzialności za wynik sprawy na mocy art. 98 § 1 i 1 ¹ k.p.c.

SSA Józef Wąsik