sygn. I ACa 499/23 3 grudnia 2025 Sąd Apelacyjny w Krakowie

Wyrok z 3 grudnia 2025, sygn. I ACa 499/23

Data orzeczenia 3 grudnia 2025

Sąd Sąd Apelacyjny w Krakowie

Wydział I Wydział Cywilny

Przewodniczący Sędzia Jerzy Bess

Tagi

#Sąd Apelacyjny w Krakowie #I Wydział Cywilny #wyrok

Podstawa prawna

art. 73 kc art. 98 kc art. 98 kpc art. 158 kc art. 189 kpc art. 230 kpc art. 233 kpc art. 385 kpc

Pokaż pozostałe podstawy prawne (1)

art. 391 kpc

Sygn. akt I ACa 499/23
<div>
<h2>WYROK</h2>
<h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5>
Dnia 3 grudnia 2025 r.
Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: SSA Jerzy Bess
po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2025 r. w Krakowie
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwa A. P.

przeciwko S. P.

o ustalenie
na skutek apelacji obu stron od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie
z dnia 29 listopada 2022 r. sygn. akt I C 2326/21

1.
oddala apelację;

2.
zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 8100 zł (osiem tysięcy sto złotych) tytułem kosztów postepowania apelacyjnego, wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego orzeczenia zobowiązanemu, do dnia zapłaty.

Sygn. akt I ACa 499/23
</div>
<div>
<h2>UZASADNIENIE</h2>


wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie



z dnia 3 grudnia 2025 r.



Powód A. P.
 pozwem skierowanym przeciwko S. P. wniósł o ustalenie na jego rzecz prawa własności nieruchomości położonej w M. przy ul. (...), dla której Sąd Rejonowy w G. V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr (...).


Pozwany S. P.
 wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa adwokackiego w podwójnej stawce ze względu na duży nakład pracy.


Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 29 listopada 2022 r. oddalił powództwo i zasądził od powoda A. P. na rzecz pozwanego S. P. tytułem zwrotu kosztów procesu kwotę 10 817 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.



Sąd Okręgowy ustalił przede wszystkim jako bezsporne, iż postanowieniem z dnia 22 grudnia 2017 r. Sąd Rejonowy w G. (sygn. (...)) stwierdził, że spadek po P. P. zmarłym(...)r. w M. i tam ostatnio zamieszkałym nabył na podstawie testamentu notarialnego z dnia 27 grudnia 2013 r. z dobrodziejstwem inwentarza w całości syn S. P..
W księdze wieczystej nr (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w G. V Wydział Ksiąg Wieczystych ujawnione jest, że nieruchomość nią objęta składa się z trzech działek rolnych niezabudowanych tj. nr (...), (...) i nr(...) o łącznej powierzchni 2,6700 ha. W dziale II księgi jako właściciel jest wpisany S. P. na podstawie w.w. postanowienia spadkowego (...)Sądu Rejonowego w G..
Ponadto Sąd Okręgowy ustalił, że w liście datowanym na 10 grudnia 2009 r. P. P. napisał do A. P. m.in.: „A.. Piszę do ciebie odnośnie tego domu, ja do tego domu nie roszczę żadnej pretensji, bo to jest twoja własność i ty jesteś właścicielem domu i chwała ci za to bo mnie ludzie zadręczają tego domu, bo gdybym umarł to oni by sprzedali to (...) Rad bym był jak nadmieniłeś po śmierci twojej żeby chodziła G. żona ona na to wyrażała zgody i żebyś jak do tego dojdzie żebyś przypisał na jej syna tak żeby zostało P. (...) tu jest pole 1,17 ara więc myślę żeby z budynkiem żeby do ciebie należało Budynek o 0,17 ar. Dlatego tak piszę bo tam obok tego budynku może jeszcze drugi stać i gdyby usunąć słup to (...) mogłoby stać jeszcze 2 lub 3 budynki. Dlatego napisałem 0,17 ar gdyby S. chciał się budować to jest tam miejsce (...). Bo ty grube pieniądze włożyłeś (...).”
Nadto wykazano, iż w piśmie datowanym na 10 grudnia 2009 r. P. P. złożył oświadczenie, w którym zrzekł się budynku przy ul. (...) obręb(...)oraz zabudowania z działką ilość 0,17 ar działka nr (...) na rzecz G. P. syna A. P., tak żeby to była jego własność i żeby do tego nikt nie rościł pretensji.


Sąd Okręgowy nie dał wiary zeznaniom powoda A. P. co do ilości pieniędzy przekazanych P. P., gdyż twierdzenia w tym zakresie nie zostały poparte żadnymi innymi dowodami, a nadto nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
W pozostałej części Sąd Okręgowy nie odmówił wiarygodności ani mocy dowodowej żadnemu z dowodów, w związku z czym pominięto w pisemnym uzasadnieniu ich ocenę.


 Sąd Okręgowy oddalił powództwo, a to wobec uznania go za bezzasadne.
Sąd Okręgowy wskazał, że twierdzenie powoda jakoby stał się właścicielem spornej nieruchomości na podstawie listu z dnia 10 grudnia 2009 r. jest błędne. Przeniesienie własności nieruchomości wymaga zachowania formy aktu notarialnego (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 158)">art. 158 k.c.</a>). Brak formy aktu notarialnego implikuje zaś nieważność czynności prawnej (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 73;art. 73 § 2)">art. 73 § 2 k.c.</a>).
Sąd Okręgowy podkreślił, że z ustaleń faktycznych wynika, że w niniejszej sprawie powołane przez powoda dokumenty nie spełniały warunków uznania ich za akt notarialny, a co za tym idzie nie wywołały żadnych skutków materialnoprawnych w sferze prawa własności.
Nadto Sąd Okręgowy podkreślił, iż powód nie miał interesu prawnego w wytoczeniu powództwa o ustalenie tj. na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a> Zdaniem Sądu I instancji, gdyby powód A. P. wykazał, że jest właścicielem nieruchomości w M., to przysługiwałoby mu dalej idące roszczenie niż powództwo o ustalanie, a to roszczenie o usunięcie niezgodności księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Z tego też powodu powództwo i tak podlegałoby oddaleniu.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 98)">art. 98 k.c.</a>, czyli zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu.


Apelację wniósł powód zaskarżając wyrok w całości i zarzucając naruszenie przepisów postępowania, a to:

1.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a> poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że w niniejszej sprawie powodowi nie przysługuje interes prawny w wytoczeniu przedmiotowego powództwa,

2.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 230)">art. 230 k.p.c.</a> przez pominięcie przez Sąd I instancji, iż pozwany nie zakwestionował, iż P. P. wybudował nieruchomość z pieniędzy otrzymanych od powoda, a zatem fakty te powinny zostać przyznane na drodze domniemania prawnego,

3.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> przez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego zebranego w sprawie i dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, z naruszeniem zasad logiki, przez:

a.
błędne uznanie, iż skoro w oświadczeniu P. P. z dnia 10 grudnia 2009 r. zrzeka się on nieruchomości na rzecz G.,

b.
odmowę przyznania waloru wiarygodności wyjaśnieniom powoda w zakresie ilości pieniędzy przekazanych P. P.,

c.
błędną interpretację testamentu sporządzonego przez P. P. w dniu 27 grudnia 2013 r. poprzez stwierdzenie, iż obejmuje on także rozporządzenie nieruchomością położoną w M. przy ul. (...).

W efekcie powód wniósł o:

1.
zmianę zaskarżonego wyroku w zakresie pkt. 1 przez ustalenie, iż powodowi przysługuje prawo własności nieruchomości położonej w M. przy ul. (...), dla której Sąd Rejonowi' w G. V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr (...),

2.
zmianę zaskarżonego wyroku w zakresie pkt 2 przez zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych,

3.
zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W 
odpowiedzi na apelację pozwany wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania według norm przepisanych.


Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.

Na wstępie należy wskazać, ze Sąd Apelacyjny w pełni podziela ustalenia faktyczne Sądu I instancji i poczynione na ich podstawie rozważania prawne, uznając je za własne. Tym samym - co do zasady - brak jest podstaw do uwzględnienia apelacji, z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
W istocie apelujący, polemizuje z argumentacją Sądu I instancji, rozważaniami prawnymi Sądu I instancji, przedstawiając w trym zakresie wywody, co do których to zarzutów Sad I instancji zasadniczo odniósł się w uzasadnieniu wydanego wyroku i argumentację tą Sąd Apelacyjny podziela, co czyni zbędnym jej ponowne przytaczanie w pełnym zakresie.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa procesowego wskazać należy, że w istocie koncentrują się one na zarzucie naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a>, poprzez naruszenie obowiązku wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego i dokonanie ustaleń faktycznych w sposób korzystny dla pozwanego a niekorzystnych dla powoda. W tym zakresie wskazać należy, że dla skuteczności zarzutu naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> nie można poprzestać na stwierdzeniu, że dokonane ustalenia faktyczne są wadliwe, odnosząc się do stanu faktycznego, który w przekonaniu skarżącego odpowiada rzeczywistości. Niezbędne jest wskazanie przyczyn, które dyskwalifikują postępowanie sądu w zakresie ustaleń. Skarżący powinien zwłaszcza wskazać, jakie kryteria oceny zostały naruszone przez sąd przy analizie konkretnych dowodów, uznając brak ich wiarygodności i mocy dowodowej lub niesłuszne im taką moc przyznając. Jeżeli wnioski wyprowadzone przez sąd orzekający z zebranego materiału dowodowego są logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, ocena tego sądu nie narusza przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> i musi się ostać, choćby z materiału tego dawały się wysnuć również wnioski odmienne. Tylko wówczas, gdy brakuje logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych związków przyczynowo-skutkowych, przeprowadzona przez sąd orzekający ocena dowodów może być skutecznie podważona.
W ocenie Sądu Apelacyjnego zarzuty powoda nie mają żadnego merytorycznego uzasadnienia, a jedynie charakter polemiki z oceną dokonaną przez Sąd I instancji. Sąd Okręgowy dokonał bowiem wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego zebranego w sprawie i właściwie go ocenił wydając zasadne rozstrzygnięcie na gruncie stanu faktycznego niniejszej sprawy.
Co istotne Sąd ustalił powyższy stan faktyczny w oparciu o dowody z dokumentów oraz zeznań świadka, zaznaczając, że były to kluczowe dowody dla poczynionych ustaleń faktycznych.
Nie sposób uznać optyki powoda, jakoby w oświadczeniu zawartym w liście z dnia 10 grudnia 2009 r. spadkodawca „zrzekał się” prawa własności nieruchomości na rzecz powoda, skoro jednoznacznie wskazał na G. P..
Dalsze wywody dotyczące zarzutów w zakresie swobodnej oceny dowodów są zbędne, a to wobec podstawowej przyczyny oddalenia powództwa tj. nieważnej czynności prawnej. Jest bowiem oczywiste, że czynności prawne mające za przedmiot nieruchomość wymagają dla swojej skuteczności zachowania formy aktu notarialnego. Jest to wiedza nie li tylko typowa dla prawników, ale wobec powszechności obrotu nieruchomościami- wiedza którą posiada przeciętny uczestnik tegoż obrotu.
Wobec powyższego, powtarzając za Sądem I instancji, w niniejszej sprawie powołane przez powoda dokumenty nie spełniały warunków uznania ich za akt notarialny, a co za tym idzie nie wywołały żadnych skutków materialnoprawnych w sferze prawa własności.
Zarzut dotyczący naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a> należy również uznać za nietrafny. Niezależnie od trafności pozostałych ustaleń i ocen prawnych Sądu pierwszej instancji, Sąd Apelacyjny podziela stanowisko, iż powództwo w niniejszej sprawie nie mogło zostać uwzględnione również z tej przyczyny, że po stronie powoda nie zachodził interes prawny wymagany przez <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a> Nawet bowiem przy czysto hipotetycznym założeniu, że powód jest właścicielem nieruchomości opisanej w pozwie, brak byłoby podstaw do udzielenia mu ochrony prawnej w drodze powództwa o ustalenie.
Jak jednolicie przyjmuje się w orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz w piśmiennictwie, powództwo o ustalenie ma charakter wyjątkowy i subsydiarny, a jego dopuszczalność uzależniona jest od wykazania, że powód nie dysponuje innym, dalej idącym środkiem ochrony prawnej. Interes prawny w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a> nie występuje natomiast wówczas, gdy możliwe jest skuteczne dochodzenie ochrony prawnej w drodze innego powództwa, w szczególności o charakterze kształtującym lub realizującym roszczenie materialnoprawne.
W realiach niniejszej sprawy, przy założeniu, że powód A. P. wykazałby przysługujące mu prawo własności nieruchomości położonej w M., przysługiwałoby mu roszczenie o usunięcie niezgodności pomiędzy treścią księgi wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym, przewidziane w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820190147" title="Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U. z 1982 r. Nr 19, poz. 147 (art. 10)">art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece</a>. Jest to środek ochrony prawnej pełniejszy i adekwatny, który czyni zbędnym sięganie po powództwo o ustalenie.
Skoro zatem powód mógłby dochodzić ochrony swoich praw w drodze powództwa dalej idącego, brak było podstaw do przyjęcia istnienia interesu prawnego po jego stronie. Z tej przyczyny powództwo – niezależnie od pozostałych argumentów przemawiających za jego bezzasadnością – podlegało oddaleniu, co czyni zarzuty apelacji w tym zakresie niezasadnymi.
Reasumując, w ocenie Sądu Apelacyjnego, brak jest podstaw do uwzględnienia postawionych w apelacji zarzutów naruszenia prawa procesowego jak i materialnego.


Dlatego też Sąd Apelacyjny, uznając apelację za bezzasadną, orzekł jak w pkt 1 sentencji na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a>




O kosztach o kosztach postępowania apelacyjnego pomiędzy stronami orzeczono jak w pkt 2 sentencji według zasady odpowiedzialności za wynik postępowania określonej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1)">art. 98 § 1 k.p.c.</a>, w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 391;art. 391 § 1)">art. 391 § 1 k.p.c.</a>, a co do wysokości odnośnie zwrotu kosztów zastępstwa, zgodnie z stawkami określonym w § 2 pkt 7 oraz § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 05.11.2015 r. poz. 1804; zm. Dz.U. z 12.10.2016 r. poz. 1667).
</div>