Uzasadnienie z 29 stycznia 2026, sygn. II AKa 287/25

Formularz UK 2

Sygnatura akt

II AKa 287/25

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1.

1.  CZĘŚĆ WSTĘPNA

0.11.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 9 lipca 2025 roku w sprawie o sygn. akt III K 180/25.

0.11.2. Podmiot wnoszący apelację

☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☐ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

0.11.3. Granice zaskarżenia

0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☐ na korzyść

☒ na niekorzyść

☐ w całości co do czynu przypisanego w punkcie II

☒ w części

☐co do winy

☒co do kary odnośnie wszystkich zarzutów

☐co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

0.11.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☐art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☐art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐art. 439 k.p.k.

☐brak zarzutów

0.11.4. Wnioski

☐uchylenie

☒zmiana

2.  Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

0.12.1. Ustalenie faktów

0.12.1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

1.

C. D.

I.  Wszystkie zarzuty postawione w akcie oskarżenia:

1)  dotychczasowa niekaralność oskarżonego na terenie Rzeczypospolitej Polskiej

Informacja z Krajowego Rejestru Karnego.

k. 1254-1256.

0.12.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

0.12.2. Ocena dowodów

0.12.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

1)

Informacja z Krajowego Rejestru Karnego.

Dokument o charakterze urzędowym, którego pochodzenie nie było kwestionowane przez żadną ze stron procesowych, a i sąd odwoławczy nie znalazł podstaw by czynić to z urzędu.

0.12.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

.  STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

3.1.

3.2.

obraza przepisów prawa materialnego, tj. art. 148 § 2 pkt 3 k.k., polegająca na błędnym uznaniu przez Sąd Okręgowy, że zachowanie oskarżonego w postaci zabójstwa U. E. oraz usiłowania zabójstwa H. E. nie było działaniem w wyniku motywacji zasługującej na szczególne potępienie, podczas gdy prawidłowa ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, iż oskarżony pozbawiając życia U. E. oraz usiłując pozbawić życia H. E. działał w celu osiągnięcia niewielkiej korzyści majątkowej polegającej na kradzieży głównie pamiątek rodzinnych i przedmiotów o charakterze religijnym, o wartości sentymentalnej, która to motywacja zasługuje na szczególne postąpienie;

rażąca niewspółmierność wymierzonej oskarżonemu C. D. kary, poprzez wymierzenie za przestępstwa z art. 148 § 2 pkt 2 k.k. i art. 280 § 2 k.k. oraz art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 148 § 2 pkt 2 k.k. i art. 156 § 1 pkt 2 i art. 280 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. - kary dożywotniego pozbawienia wolności bez określenia surowszych warunków skorzystania z warunkowego przedterminowego zwolnienia, wskazanych w art. 77 § 4 k.k., podczas gdy prawidłowa ocena charakteru i okoliczności czynu oraz właściwości osobistych sprawcy wskazują, iż jego pozostawanie na wolności spowoduje trwałe niebezpieczeństwo dla życia, zdrowia, wolności innych osób, co pozwala na przyjęcie, że tylko orzeczona kara dożywotniego pozbawienia wolności z zakazem ubiegania się oskarżonego C. o warunkowe przedterminowe zwolnienie będzie wystraczająca dla osiągnięcia jej zamierzonych celów dla oskarżonego, a także zrealizuje potrzebę w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa oraz celów zapobiegawczych i wychowawczych.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zarzut „cofnięty” przez prokuratora na rozprawie apelacyjnej i jako niedopuszczalny z mocy ustawy niepodlegający rozpoznaniu;

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Apelacja prokuratora okazała się chybiona.

Na wstępie - dla uporządkowania dalszego toku wywodów - należało poczynić kilka uwag o charakterze ogólnym.

Skarżący, podnosząc zarzut opisany w punkcie 1. apelacji najwyraźniej zapominał, że możliwości podniesienia tego zarzutu pozbawił się sam, na etapie składania wniosku o uzasadnienie zaskarżonego wyroku.

W tym miejscu przypomnieć wypada, iż przepis art. 422 § 1 i 2 k.p.k. stanowi jednoznacznie, że w terminie zawitym 7 dni od daty ogłoszenia wyroku, strona, a w wypadku wyroku warunkowo umarzającego postępowanie, wydanego na posiedzeniu, także pokrzywdzony, mogą złożyć wniosek o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Sporządzenie uzasadnienia z urzędu nie zwalnia strony oraz pokrzywdzonego od złożenia wniosku o doręczenie uzasadnienia. Wniosek składa się na piśmie. We wniosku należy wskazać, czy dotyczy całości wyroku czy też niektórych czynów, których popełnienie oskarżyciel zarzucił oskarżonemu, bądź też jedynie rozstrzygnięcia o karze i o innych konsekwencjach prawnych czynu. Wniosek niepochodzący od oskarżonego powinien również wskazywać tego z oskarżonych, którego dotyczy.

W realiach niniejszej sprawy zaskarżony wyrok ogłoszono w dniu (...) roku (vide: k.1093-1094). Wniosek o jego uzasadnienie w zakresie orzeczenia o karze prokurator złożył w dniu (...) roku (vide: k.1111). Już w tym miejscu wskazać należy, iż niespornym jest, że kwalifikacja prawna czynu stanowi element orzeczenia o winie (w znaczeniu materialnoprawnym), który determinuje rozmiar możliwej do zastosowania represji karnej, ale nie mieści się już w pojęciu kary. Oczywistym zatem było dla sądu ad quem, że prokurator mógł wyłącznie wnieść apelację w zakresie, jaki sam wskazał we wniosku z dnia(...) roku, a więc jedynie co do kary. Podnoszenie zarzutów co do winy (kwalifikacji prawnej) na niekorzyść oskarżonego było więc prawnie niedopuszczalne i nieskuteczne.

Nie sposób przy tym uznać, że skoro Sąd Okręgowy nie odmówił przyjęcia takiej wadliwej apelacji to mogła być ona przedmiotem rozpoznania sądu odwoławczego także w zakresie zarzutu, który był prawnie niedopuszczalny. Zauważyć bowiem trzeba, że sąd I instancji nie miał możliwości odmowy przyjęcia apelacji „w części”, albowiem przepis art. 429 § 1 k.p.k. takiej możliwości nie daje. Analogicznie, Sąd Apelacyjny także nie mógł pozostawić „w części” apelacji prokuratora bez rozpoznania tylko z tego powodu, że zawiera ona zarzut nr 1, który jest bezskuteczny, nawet jeśli prokurator „cofnął” w tym zakresie apelację na rozprawie odwoławczej (vide: k. 2 protokołu rozprawy apelacyjnej z dnia (...) roku). Takiemu postąpieniu sprzeciwia się zresztą treść art. 430 k.p.k. Z tego przepisu wynika bowiem, że środek odwoławczy w odniesieniu do przedmiotowego lub podmiotowego zakresu zaskarżenia jest niepodzielny co do poszczególnych jego elementów. Nie można zatem odmówić przyjęcia apelacji lub pozostawić ją bez rozpoznania w części, np. co do określonego zarzutu odwoławczego. W tym zakresie Sąd Apelacyjny w pełni podziela stanowisko prezentowane jednolicie w doktrynie (vide: D. Świecki [w:] B. Augustyniak, K. Eichstaedt, M. Kurowski, D. Świecki, Kodeks postępowania karnego. Tom II. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2025, art. 422, 429, 447, 433, LEX/el. 2025) i orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz sądów powszechnych.

Idąc dalej tym tokiem rozumowania należy podzielić pogląd i co do tego, że zarówno zakres podmiotowy wniosku, jak i jego zakres przedmiotowy otwiera drogę do wniesienia apelacji w zakresie nie szerszym niż zakres wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Poza zakresem wniosku strona nie może zaskarżyć wyroku. Jeżeli inna strona złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia, to dla pozostałych stron, które nie złożyły wniosku lub złożyły go w węższym zakresie, droga do wniesienia apelacji jest zamknięta lub ograniczona zakresem ich wniosku, choć wyrok nie jest prawomocny z uwagi na złożenie wniosku przez inną stronę. Jednak w takim układzie procesowym strona nie ma możliwości zaskarżenia wyroku z uwagi na brak wniosku lub poza jego zakresem, skoro ustawa wymaga od każdej strony uprzedniego złożenia wniosku o uzasadnienie wskazującego zakres jego sporządzenia.

Zakres przedmiotowy wniosku został określony w art. 422 § 2 k.p.k. zwrotami „całość wyroku", „niektórych czynów, których popełnienie oskarżyciel zarzucił oskarżonemu" oraz „jedynie rozstrzygnięcia o karze i innych konsekwencjach prawnych czynu". Użyty tu zwrot „całość wyroku" należy postrzegać w dwóch płaszczyznach: wertykalnej i horyzontalnej. Wskazanie zakresu wertykalnego wniosku wymagane jest w sprawach złożonych przedmiotowo (więcej niż jeden czyn). Wówczas we wniosku o sporządzenie uzasadnienia należy wskazać, czy wniosek dotyczy wszystkich zarzucanych czynów, czy tylko niektórych z nich. Wskazanie zakresu horyzontalnego odnosi się do rozstrzygnięć zawartych w wyroku co do zarzucanego czynu. W wypadku wyroku skazującego i warunkowo umarzającego postępowanie rozstrzygnięcia w nim zawarte zawsze są co najmniej dwa, tj. co do winy i co do konsekwencji prawnych związanych z jej przypisaniem. Wobec możliwości zaskarżenia tych rodzajów wyroków tylko w części dotyczącej konsekwencji prawnych czynu (art. 447 § 2 i 3 k.p.k.) i niepodzielności rozstrzygnięć w wypadku kwestionowania winy (art. 447 § 1 k.p.k.), wymagane jest wskazanie we wniosku o uzasadnienie, czy dotyczy on całości wyroku, tj. co do winy w rozumieniu art. 447 § 1 k.p.k., czy też innych rozstrzygnięć niż wina, a więc w części dotyczącej konsekwencji prawnych czynu. W tym ostatnim przypadku we wniosku należy punktowo wskazać, o jakie rozstrzygnięcie (rozstrzygnięcia) chodzi, np. co do kary czy co do środka karnego. W konsekwencji sąd sporządza uzasadnienie w zakresie wskazanym przez składającego wniosek i tylko w takim zakresie otwiera się dla niego droga do wniesienia apelacji. W wypadku złożenia dwóch lub więcej wniosków przez różne strony, sąd pierwszej instancji sporządza jedno uzasadnienie, które jest doręczane stronom, ale w związku z tym nie uzyskują one uprawnienia do zaskarżenia wyroku w zakresie szerszym niż złożony przez daną stronę wniosek o uzasadnienie. W orzecznictwie zasadnie podnosi się, że w sytuacji gdy wniosek o sporządzenie pisemnych motywów wyroku dotyczy tylko niektórych oskarżonych lub co do niektórych zarzucanych im czynów bądź tylko rozstrzygnięcia o karze i o innych konsekwencjach prawnych czynu, to wówczas za niedopuszczalne i niepodlegające rozpoznaniu uznać należy zarzuty apelacji skierowane przeciwko rozstrzygnięciom pozostającym poza zakresem wniosku o uzasadnienie (vide: postanowienie Sądu Najwyższego z 13.06.2017 r., V KK 480/16).

Jak wynika z powyższych wywodów sytuacja taka miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Oskarżyciel publiczny skutecznie złożył w terminie zawitym wyłącznie wniosek o uzasadnienie zaskarżonego wyroku co do kary, na niekorzyść oskarżonego. Nie mógł zatem podnosić przed sądem odwoławczym zarzutów dalej idących, tzn. co do kwalifikacji prawnej czynów przypisanych C. D. w punkcie 1. sentencji wyroku, a właściwie co do ustaleń faktycznych – na jego niekorzyść.

Zauważyć bowiem trzeba, iż obraza materialnego (error iuris) polegać może na błędnej wykładni przepisu, zastosowaniu nieodpowiedniego przepisu lub zastosowaniu go w niewłaściwy sposób, zastosowaniu danego przepisu, mimo zakazu określonego rozstrzygania lub niezastosowaniu normy, której stosowanie było obowiązkowe. Podzielić zatem należy tezę, że: "obraza prawa materialnego ma miejsce wtedy, gdy stan faktyczny został w orzeczeniu prawidłowo ustalony, a nie zastosowano do niego właściwego przepisu" (por. wyrok SN z 21 czerwca 1978 r., I KR 124/78, OSNPG 3/1979, poz. 51), zatem "nie ma obrazy prawa materialnego, jeżeli wada orzeczenia jest wynikiem błędnych ustaleń faktycznych przyjętych za jego podstawę" (por. wyrok SN z 2 sierpnia 1978 r., I KR 155/78, OSNKW 12/1979, poz. 233). W takich wypadkach podstawą odwoławczą "może być tylko zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku (...), a nie obrazy prawa materialnego" ( por. wyrok SN z 23 lipca 1974 r., V KR 212/74, OSNKW 12/1974, poz. 233).

Już pobieżna analiza odnośnego zarzutu odwoławczego przez pryzmat argumentów podniesionych w uzasadnieniu środka odwoławczego prowadziła do wniosku, że apelujący w istocie kwestionował zasadność poczynionych przez Sąd Okręgowy ustaleń faktycznych w zakresie zamiaru oskarżonego jako zabarwionego „motywacją zasługującą na szczególne potępienie”, czego dopiero dalszą konsekwencją miała być ich błędna subsumpcja i niezasadne zakwalifikowanie czynów zarzuconych oskarżonemu w punktach I i II aktu oskarżenia jako ciągu dwóch zbrodni z art. 148 § 2 pkt 2 kk i art. 280 § 2 kk w zw. z art. 11 § 2 kk i art. 13 § 1 kk w zw. z art. 148 § 2 pkt 2 kk i art. 156 § 1 pkt 2 kk i art. 280 § 2 kk w zw. z art. 11 § 2 kk, miast postulowanej przez apelującego kwalifikacji z art. 148 § 2 pkt 2 i 3 kk i art. 280 § 2 kk w zw. z art. 11 § 2 kk i art. 13 § 1 kk w zw. z art. 148 § 2 pkt 2 i 3 kk i art. 156 § 1 pkt 2 kk i art. 280 § 2 kk w zw. z art. 11 § 2 kk. Tymczasem rodzaj zamiaru, w jakim działał sprawca, należy do ustaleń faktycznych odnoszących się do znamion czynu zabronionego (por. wyrok SA w Warszawie z 28.01.1997 r., II AKa 435/96, Prok. i Pr. 1998/5, poz. 23, a także wyrok SA w Gdańsku z 18.04.2013 r., II AKa 92/13, LEX nr 1314694, z glosą M. Budyn-Kulik, WPP 2014/3, s. 112 i n.). W kontekście rozważonej kwestii zwraca uwagę wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 14.05.2002 r., II AKa 141/02, KZS 2002/12, poz. 58: „Pojęcie «ustaleń faktycznych» na gruncie prawa karnego nie może być rozumiane wąsko w tym sensie, iż obejmuje tylko ustalenia odnoszące się do czysto wykonawczych elementów zachowania się sprawcy czynu zabronionego. Pojęcie to obejmuje całość ustaleń w zakresie strony przedmiotowej i podmiotowej czynu, zaś w przypadku przestępstw kwalifikowanych także ustalenie jednoznacznie wskazujące, że takie właśnie przestępstwo zaistniało (…)”.

W tej sytuacji Sąd Apelacyjny ww. zarzut oznaczony w apelacji nr 1 - niezależnie od jego „cofnięcia” w toku rozprawy odwoławczej - uznał za niedopuszczalny i jako taki za niepodlegający rozpoznaniu, na podstawie art. 433 § 2 k.p.k. in fine.

W pozostałym zakresie apelacja prokuratora, choć dopuszczalna i skutecznie wniesiona, nie zasługiwała na uwzględnienie.

Apelujący zasadniczo nie kwestionował ustalonych w sprawie okoliczności rzutujących na wymiar kar jednostkowych za przypisane oskarżonemu zbrodnie zabójstwa U. E. oraz usiłowania zabójstwa H. E. w związku z rozbojami oraz ciężkim uszczerbkiem na zdrowiu tego ostatniego, co nadaną im rangę i stopień ich uwzględnienia przez Sąd orzekający przez co orzeczona za ciąg dwóch zbrodni kara dożywotniego pozbawienia wolności, determinująca także wysokość kary łącznej, miała jawić się jako niewspółmierna w stopniu rażącym. Oceny tej Sąd odwoławczy jednak nie podzielił.

Rażąca niewspółmierność kary, o jakiej mowa w art. 438 pkt 4 k.p.k., zachodzić może tylko wówczas, gdy na podstawie ujawnionych okoliczności, które powinny mieć zasadniczy wpływ na wymiar kary, można było przyjąć, iż zachodziłaby wyraźna różnica pomiędzy karą wymierzoną przez sąd pierwszej instancji a karą, jaką należałoby wymierzyć w instancji odwoławczej w następstwie prawidłowego zastosowania w sprawie dyrektyw wymiaru kary przewidzianych w art. 53 k.k. oraz zasad ukształtowanych przez orzecznictwo Sądu Najwyższego (por. III KR 254/73, OSNPG 1974, nr 3-4, poz. 51 i aprobatę tego stanowiska: Ł. T., Z. Doda, Przegląd orzecznictwa, W.. 1975, nr 3, s. 64; wyrok SN z 13.02.2003, WK 1/03, OSNKW 2003/323).

Na gruncie cytowanego przepisu nie chodzi o każdą ewentualną różnicę w ocenach co do wymiaru kary, ale o różnicę ocen tak zasadniczej natury, iż karę dotychczas wymierzoną nazwać można byłoby – również w potocznym znaczeniu tego słowa –„rażąco” niewspółmierną, to jest niewspółmierną w stopniu nie dającym się wręcz zaakceptować. Zarzut rażącej niewspółmierności kary jako zarzut z kategorii ocen można zasadnie podnosić tylko wówczas, gdy kara, jakkolwiek mieści się w granicach ustawowego zagrożenia, nie uwzględnia jednak w sposób właściwy zarówno okoliczności popełnienia przestępstwa, jak i osobowości sprawcy – innymi słowy, gdy w społecznym odczuciu jest karą niesprawiedliwą (por. wyrok SA w Łodzi z 12.07.2000r., II AKa 116/00, podobnie – wyrok SA w Krakowie z 19.12.2000r., II AKa 218/00, wyrok S.A. we Wrocławiu z 30.05.2003r., II AKa 163/03, OSA 2003/11/113).

Za przypisany oskarżonemu przez Sąd Okręgowy ciągu dwóch przestępstw z art. 148 § 2 pkt 2 kk i art. 280 § 2 kk w zw. z art. 11 § 2 kk i art. 13 § 1 kk w zw. z art. 148 § 2 pkt 2 kk i art. 156 § 1 pkt 2 kk i art. 280 § 2 kk w zw. z art. 11 § 2 kk w zw. z art. 91 § 1 kk, Sąd I dysponował sankcją od 15 do 30 lat pozbawienia wolności albo karą dożywotniego pozbawienia wolności - wymierzył oskarżonemu karę najsurowszą. Za popełnione przez oskarżonego przestępstwo z art. 193 § 1 kk, Sąd orzekający mógł orzec karę grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku – wymierzył oskarżonemu karę 4 miesięcy pozbawienia wolności. Za czyn zakwalifikowany z art. 207 § 1 kk i art. 157 § 2 kk i art. 160 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk, sąd a quo dysponował sankcją od 3 miesięcy pozbawienia wolności do lat 5 – wymierzył oskarżonemu karę 2 lat pozbawienia wolności, które sprowadził na mocy art. 88 k.k. do kary łącznej dożywotniego pozbawienia wolności.

W ocenie Sądu Apelacyjnego kary te (jednostkowe i łączna) są sprawiedliwe i nie rażą łagodnością.

Prokurator podnosząc zarzut niewspółmierności tak ukształtowanej wobec oskarżonego kary, dopatruje się jego uzasadnienia li tylko w zakresie nieorzeczenia względem oskarżonego zakazu warunkowego zwolnienia.

Materialną podstawę jego orzeczenia stanowi art. 77 § 4 k.k. – dodany przez nowelę lipcową z 2022 roku, z mocą od 1 października 2023 roku, który stanowi, że wymierzając karę dożywotniego pozbawienia wolności, sąd może orzec zakaz warunkowego zwolnienia sprawcy, jeżeli charakter i okoliczności czynu oraz właściwości osobiste sprawcy wskazują, iż jego pozostawanie na wolności spowoduje trwałe niebezpieczeństwo dla życia, zdrowia, wolności lub wolności seksualnej innych osób.

Skarżący odwołując się do cytowanego wyżej brzmienia przepisu uznał, że w okolicznościach poddanych osądowi przypadków, w sytuacji gdy Sąd Okręgowy nie dopatrzył się żadnych okoliczności łagodzących, a wyłącznie dziewięć obciążających, to niechybnie zostały spełnione warunki do orzeczenia po myśli art. 77 § 4 k.k., a jeśli nie, to przynajmniej winien wyznaczyć surowsze ograniczenia do skorzystania przez oskarżonego z warunkowego zwolnienia niż przewidziane w art. 78 k.k. przez wzgląd na ogólne dyrektywy wymiaru kary (art. 77 § 2 k.k.).

Dyrektywy sądowego wymiaru kary zawiera art. 53 § 1 i 2 k.k., który stanowi, że sąd wymierza karę według swojego uznania, w granicach przewidzianych w ustawie, uwzględniając stopień społecznej szkodliwości czynu, okoliczności obciążające i okoliczności łagodzące, cele kary w zakresie społecznego oddziaływania, a także cele zapobiegawcze, które ma ona osiągnąć w stosunku do skazanego. Dolegliwość kary nie może przekraczać stopnia winy (§1). Wymierzając karę, sąd uwzględnia w szczególności motywację i sposób zachowania się sprawcy, zwłaszcza w razie popełnienia przestępstwa na szkodę osoby nieporadnej ze względu na wiek lub stan zdrowia, popełnienie przestępstwa wspólnie z nieletnim, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na sprawcy obowiązków, rodzaj i rozmiar ujemnych następstw przestępstwa, właściwości i warunki osobiste sprawcy, sposób życia przed popełnieniem przestępstwa i zachowanie się po jego popełnieniu, a zwłaszcza staranie o naprawienie szkody lub zadośćuczynienie w innej formie społecznemu poczuciu sprawiedliwości, a także zachowanie się pokrzywdzonego (§2).

W świetle powyższego karą współmierną i sprawiedliwą jest tylko kara wymierzona z uwzględnieniem wszystkich dyrektyw wymiaru kary i wszystkich okoliczności obciążających i łagodzących (por. E. (w:) N. i in., t. 1, s. 83-88; L. (w:) L., S., s. 412; B., Ogólne..., s. 19-40). Nie każda z tych dyrektyw ogólnych musi być jednak uwzględniona w każdym przypadku w jednakowym stopniu (N., Okoliczności..., s. 151-159).

Wskazane powyżej kryteria w należyty stopniu uwzględniają orzeczone wobec oskarżonego kary, w tym kontestowana przez apelującego kara dożywotniego pozbawienia wolności – bez zakazu tudzież surowszych ograniczeń do skorzystania przez oskarżonego z możliwości ubiegania się o warunkowe przedterminowe zwolnienie.

Przypomnieć należy, że dożywotnie pozbawienie wolności, jako najsurowsza kara znana polskiemu systemowi prawa karnego, ma charakter kary bezwzględnie oznaczonej. Przyjmuje się, że ma ona charakter substytutu zniesionej kary śmierci, stąd też jej charakter typowo eliminacyjny. Kara ta, właśnie jako symbol, realizuje przede wszystkim funkcje prewencji ogólnej. Wpływa bowiem pozytywnie na kształtowanie świadomości prawnej społeczeństwa, poprzez utwierdzanie przekonania, że popełnienie przestępstwa spotyka się z najsurowszą karą, wskutek czego umacnia stosunki społeczne. Niezależnie od jej słabej kryminologicznej efektywności, kara dożywotniego pozbawienia wolności prawidłowo spełnia swoją funkcję izolacyjną, zabezpieczając na stosunkowo długi okres społeczeństwo przed sprawcami przestępstw o największej zawartości bezprawia (por. Łabuda G. komentarz WKP 2012, Komentarz do art. 32 Kodeksu karnego). Ponieważ ustawodawca - nie licząc zakazu, o którym mowa w art. 54 § 2 k.k. - nie podaje żadnych dyrektyw wymiaru kary dożywotniego pozbawienia wolności, szczególnego znaczenia nabiera wypracowane w tej mierze orzecznictwo.

Kara dożywotniego pozbawienia wolności spełnia „funkcję quasi-eliminacyjną i zasadniczo winna być orzekana wobec sprawców przestępstw, którym trudno przypisywać możliwości resocjalizacyjne, a nadto w sytuacji istotnego braku okoliczności łagodzących. Karę taką orzeka się wobec oskarżonych ocenianych wyjątkowo negatywnie na tle sprawców podobnych przestępstw” (tak trafnie SA w Katowicach w wyroku z 29.06.2012 r., II AKa 84/12, LEX nr 1220219; podobnie SA w Białymstoku w wyroku z 31.03.2016 r., II AKa 23/16, LEX nr 2136972). Jest ona karą „o charakterze izolacyjnym, zabezpieczającym społeczeństwo przed niebezpiecznymi sprawcami najpoważniejszych przestępstw, powinna być traktowana jako kara o charakterze wyjątkowym, a stosowana wobec sprawców najbardziej zdemoralizowanych, co do których osiągnięcie celów wychowawczych kary jest co najmniej problematyczne” (tak wyrok SA w Warszawie z 14.11.2012 r., II AKa 279/12, LEX nr (...),podobnie wyrok SA w Białymstoku z 28.04.2017 r., II AKa 41/17, LEX nr 2307607; wyrok SA w Krakowie z 16.01.2019 r., II AKa 245/18, LEX nr 2718740). Bardzo dobrze istotę kary dożywotniego pozbawienia wolności i wskazania co do jej wyboru i orzekania ujął Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z 25.10.2007 r., II AKa 239/07 (Prok. i Pr.-wkł. 2008/6, poz. 26), stwierdzając, że kara dożywotniego pozbawienia wolności „(…) jako najcięższa z kar przewidzianych w polskim systemie prawnym, ma być niejako surogatem kary śmierci, którą zastąpiła po definitywnym usunięciu kary śmierci z katalogu kar polskiego kodeksu karnego. Wolno ją zatem orzec tylko wówczas, gdy dozwala na to odpowiednio wysoki stopień winy, a in concreto żadna inna kara przewidziana w sankcji nie spełniłaby indywidualno- lub generalnoprewencyjnych celów kary określonych w art. 53 § 1 k.k. Kara dożywotniego pozbawienia wolności może być zatem karą adekwatną tylko w stosunku do sprawców, których czyny charakteryzują się wyjątkowością na tle innych przestępstw tego samego typu. Ustalenie, że stopień winy i stopień społecznej szkodliwości danej zbrodni są bardzo wysokie, jest przesłanką konieczną, ale niewystarczającą dla wymierzenia kary dożywotniego pozbawienia wolności. Nawet bowiem najwyższy stopień społecznej szkodliwości i stopień winy nie uprawnia do orzeczenia tej kary, jeżeli wzgląd na wszystkie okoliczności wpływające na wymiar kary wskazuje, że kara łagodniejsza 25 lat (obecnie kara 30 lat – uwaga SA) pozbawienia wolności zaspokoi potrzeby w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa, a także osiągnie cele wychowawcze i zapobiegawcze w stosunku do sprawcy”.

Zdaniem instancji odwoławczej warunki orzeczenia kary dożywotniego pozbawienia wolności z orzeczeniem po myśli art. 77 § 4 k.k. bądź § 2 k.k. nie zostały w niniejszej sprawie spełnione, a przynajmniej skarżący okoliczności uzasadniających takie postąpienie nie wykazał.

Przechodząc in concreto stwierdzić należy, iż zasadnie Sąd Okręgowy skonstatował, że za najwyższym wymiarem kary względem oskarżonego za przypisany mu ciąg dwóch zbrodni zabójstwa kwalifikowanego – w stadium dokonania i usiłowania, który determinował finalnie wymiar kary łącznej – przemawiał m.in. najwyższy stopień społecznej szkodliwości czynów i bardzo wysoki stopień winy, który pomimo bardzo wysokiego stopnia demoralizacji oskarżonego nie wykluczał jego resocjalizacji w dalekiej przyszłości.

Z oceną tą należało się generalnie zgodzić. Jakkolwiek bowiem Sąd Okręgowy uznał, że „Szansa na uzyskanie warunkowego przedterminowego zwolnienia po 25 latach z odbycia kary może go skutecznie motywować do poprawy zachowania i przestrzegania porządku prawnego w przyszłości.” (vide: sekcja 4. KARY ŚRODKI KARNE, PRZEPADEK, ŚRODKI KOMPENSACYJNE I ŚRODKI ZWIĄZANE Z PODANIEM SPRAWCY PRÓBIE), podczas gdy zgodnie z treścią przepisu art. 78 § 4 k.k. skazanego na karę dożywotniego pozbawienia wolności można warunkowo zwolnić po odbyciu 30 lat kary, co bezkrytycznie powielił w apelacji prokurator, znacząco osłabiając siłę swojej argumentacji, to najsamprzód należało poczynić kilka uwag o charakterze ogólnym.

Obowiązujący od 1 października 2023 roku przepis art. 77 § 4 k.k. przewiduje możliwość orzeczenia tzw. bezwzględnego dożywocia – „(…) jeżeli charakter i okoliczności czynu oraz właściwości osobiste sprawcy wskazują, iż jego pozostawanie na wolności spowoduje trwałe niebezpieczeństwo dla życia, zdrowia, wolności lub wolności seksualnej innych osób”.

Takie ujęcie tych przesłanek wskazuje, że o trwałym (a więc stałym, bezustannym) zagrożeniu dla wymienionych, nieodnawialnych dóbr prawnych mają świadczyć zarówno cechy osobiste sprawcy, jak i charakter oraz okoliczności czynu, za który jest on skazywany. Orzeczenie zakazu skorzystania przez skazanego na karę dożywotniego pozbawienia wolności z możliwości warunkowego, przedterminowego zwolnienia ma charakter fakultatywny. Jak wskazano w uzasadnieniu noweli z 7.07.2022 r.: „Orzeczenie zakazu warunkowego przedterminowego zwolnienia ma na celu skuteczną ochronę społeczeństwa przed szczególnie brutalnymi przestępstwami popełnianymi przez osoby, które w przeszłości już się takich czynów dopuściły, a w ocenie sądu zachodzi wysokie prawdopodobieństwo, że dopuszczą się ich ponownie. Projektowane rozwiązanie powinno zatem znaleźć zastosowanie wobec najbardziej niebezpiecznych sprawców, w przypadku których zarówno względy sprawiedliwościowe, jak i prewencyjne przemawiają przeciwko warunkowemu przedterminowemu zwolnieniu. W odniesieniu do takich przypadków priorytetowe znaczenie ma aspekt eliminacyjny kary pozbawienia wolności” (s. 38).

Zakaz ten nie ma więc charakteru obligatoryjnego. Może mieć zastosowanie wyłączenie w przypadku wymierzenia kary dożywotniego pozbawienia wolności wobec sprawców niepoprawnych lub szczególnie niebezpiecznych. Regulacja ma na celu ich wykluczenie społeczne.

W ocenie skarżącego sposób działania oskarżonego (z zamiarem bezpośrednim, w sposób niezwykle brutalny, tj. z użyciem młotka, z motywacji zasługującej na potępienie, tj. zaboru rzeczy o niewielkiej wartości materialnej, a częściowo wręcz o wartości sentymentalnej i religijnej), charakter i okoliczności czynu (zaatakowanie życia bezradnych, śpiących ofiar w ich własnym domu) oraz jego właściwości (jak należy rozumieć ujawnione w okolicznościach popełnionych czynów i najpewniej te ustalone przez sąd meriti, jak choćby uprzednia karalność oskarżonego i bezskuteczność orzeczonych i wykonanych poza granicami RP kar pozbawienia wolności za popełnione tam kradzieże i rozboje) wskazywały na trwałe niebezpieczeństwo oskarżonego dla życia, zdrowia i wolności innych osób.

W ocenie Sądu Apelacyjnego wszystkie te okoliczności zostały już przez Sąd Okręgowy uwzględnione w najsurowszym wymiarze kary a żadna z nich nie wskazywała, aby oskarżony był trwale dla wymienionych dóbr niebezpieczny. Za takowego należy bowiem uznać w szczególności sprawcę seryjnego, działającego z motywacji psychopatologicznej lub masowego tudzież sprawcę czynu o charakterze terrorystycznym, działającego w związku lub zorganizowanej grupie przestępczej.

Tymczasem oskarżony, jak wynika z opinii biegłych psychiatrów i psychologa - wydanej w toku śledztwa po przeprowadzeniu czterotygodniowej obserwacji sądowo -psychiatrycznej – choć ma nieprawidłową osobowość typu dyssocjalnego oraz jest osobą uzależnioną od środków psychoaktywnych (alkoholu i narkotyków, pod których wpływem dopuścił się zresztą obu zbrodni) i z tego względu winien odbyć terapię odwykową, to nie ujawnia innych deficytów – oskarżony jest osobą zdolną do racjonalnej oceny sytuacji i pokierowania swoim postępowaniem.

Wprawdzie C. D. cechuje niedostateczna internalizacja norm moralno-prawnych, których lekceważenie nie wyzwala w nim adekwatnego poczęcia winy, brak empatii, egocentryzm i nieliczenie się z potrzebami innych, nieumiejętność wyciągania wniosków z dotychczasowych doświadczeń i tendencja do manipulacji otoczeniem oraz podwyższony poziom agresji (również autoagresji) – co najpełniej znalazło wyraz w okolicznościach popełnionych przezeń w sposób brutalny zbrodni na tle rabunkowym - to w ocenie Sądu Apelacyjnego nie sposób wykluczyć, że długotrwała izolacja zniweluje w nim te cechy w kierunku społecznie pożądanym.

Jakkolwiek jego zbrodnie zasługują na potępienie, a ofiary na sprawiedliwą odpłatę, zaś społeczeństwo na ochronę i poczucie bezpieczeństwa, to nie sposób uznać, że cel ten można osiągnąć w stosunku do oskarżonego tylko przez orzeczenie tzw. bezwzględnego dożywocia.

Zdaniem sądu ad quem pozbawienie oskarżonego prawa do nadziei może być bowiem interpretowane jako niehumanitarne.

Zdaniem wielu przedstawicieli doktryny przepisy art. 77 § 3 i 4 k.k. naruszają postanowienia art. 30 i 40 Konstytucji RP oraz art. 3 EKPC, a w zakresie sprawców skazywanych na karę dożywotniego pozbawienia wolności wręcz w stopniu rażącym i z tego powodu sądy nie powinny czynić użytku z kompetencji w nich przewidzianych (tak np. J. Majewski [w:] A. Błachnio, J. Kosonoga-Zygmunt, P. Zakrzewski, J. Majewski, Kodeks karny. Komentarz, Warszawa 2024, art. 77; ). W każdym razie w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka przyjmuje się jako pewną zasadę, że właściwe unormowania krajowe powinny przewidywać określony mechanizm gwarantujący skazanemu przeprowadzenie kontroli, czy zmiany w jego życiu nie są tak poważne, a postęp resocjalizacyjny w toku odbywania kary tak znaczny, iż dalsze stosowanie wobec niego izolacji więziennej przestało już być konieczne, wskazując jednocześnie, że tego rodzaju mechanizm powinien uruchamiać się po raz pierwszy nie później niż 25 lat po wymierzeniu mu kary dożywotniego pozbawienia wolności (vide: np. wyrok ETPC z 3.02.2015 r., 57592/08, Hutchinson v. Wielka Brytania, LEX nr 1621694 oraz powołane tam wcześniejsze orzecznictwo Trybunału).

W tym miejscu przypomnieć należy, że w art. 30 Konstytucji jest mowa o tym, że „ Przyrodzona i niezbywalna godność człowieka stanowi źródło wolności i praw człowieka i obywatela. Jest ona nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych”.

Tak jest zdefiniowana godności osobowa, a więc taka, która przynależy człowiekowi niezależnie od jakichkolwiek jego cech, właściwości czy sposobu postępowania. Nawet naruszenie podstawowych norm moralnych i prawnych nie pozbawia osoby przypisanej jej godności. O tym rozstrzyga jej przyrodzony i niezbywalny charakter.

(vide: kom -P. Tuleja [w:] P. Czarny, M. Florczak-Wątor, B. Naleziński, P. Radziewicz, P. Tuleja, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2023, art. 30).

Natomiast w myśl art. 40. Konstytucji „Nikt nie może być poddany torturom ani okrutnemu, nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu i karaniu. Zakazuje się stosowania kar cielesnych”.

Dopełnieniem tego przepisu jest art. 41 ust. 4 Konstytucji, który statuuje obowiązek humanitarnego traktowania osób pozbawionych wolności. Należy zauważyć, że karanie jako takie jest dozwolone, a jego przejawem są choćby sankcje karne stosowane w prawie karnym. Z większością kar wiążą się różnego rodzaju cierpienia o charakterze psychicznym, przy czym tego rodzaju kary można byłoby uznać za okrutne dopiero wówczas, gdyby przekraczały one określony stopień dolegliwości, a za poniżające lub nieludzkie – wówczas, gdyby stały się celem samym w sobie (op. cit.).

W świetle powyższego formułowane wyżej w doktrynie wątpliwości natury konstytucyjnej nie są bezpodstawne.

Jak była o tym mowa powyżej, kara dożywotniego pozbawienia wolności to kara wybitnie odwetowa o charakterze eliminacyjnym (zabezpieczającym), ukierunkowana na funkcje społeczno-prewencyjne oraz izolacyjne. Wprowadzenie kary dożywotniego pozbawienia wolności jako substytutu kary śmierci potwierdza, że jej zasadniczym celem ma być zabezpieczenie społeczeństwa przed niebezpiecznymi sprawcami najpoważniejszych przestępstw. Dożywotnia kara pozbawienia wolności jest karą, która – zgodnie ze swoją nazwą – powinna być wykonywana do końca życia skazanego na nią sprawcy i tak należy ją traktować w chwili orzekania. Oceny tej nie zmienia przewidziana w art. 78 § 3 k.k. możliwość warunkowo zwolnienia po odbyciu 30 lat kary.

Wskazany wyżej, formalny próg liczby lat efektywnej izolacji w zakładzie karnym jest bardzo wysoki, samo zaś spełnienie tego formalnego progu otwiera dopiero możliwość merytorycznego badania spełnienia pozostałych przesłanek uzasadniających takie zwolnienie, określonych w art. 77 § 1 k.k., zaś samo warunkowe przedterminowe zwolnienie może, ale nie musi nastąpić. Istotą tego prawa nie jest przecież obowiązek wcześniejszego wypuszczania na wolność osoby skazanej na karę dożywotniego pozbawienia wolności. Według Marii Niełacznej i Joanny Klimczak żaden z więźniów dożywotnich od 1995 r. (data przywrócenia kary dożywotniego pozbawienia wolności) do roku 2020 nie został w Polsce warunkowo zwolniony (GSP 2025/1/ Wiśniewski Adam, Zalewski Wojciech, Analiza instytucji wyłączenia możliwości warunkowego przedterminowego zwolnienia na podstawie standardów wynikających z orzecznictwa ETPCz, LEX/el). Ważne jest natomiast zapewnienie takiemu skazanemu klarownej i realnej perspektywy możliwości przedterminowego warunkowego zwolnienia, a nie zapewnienie gwarancji takiego zwolnienia.

Sąd Apelacyjny rozważał także możliwość wyznaczenie surowszych ograniczeń do skorzystania przez oskarżonego z warunkowego zwolnienia niż przewidziane w art. 78 § 3 k.k. w oparciu o treść art. 77 § 2 k.k., wedle którego w szczególnie uzasadnionych wypadkach sąd, wymierzając karę wymienioną w art. 32 pkt 3 lub 5, może wyznaczyć surowsze ograniczenia do skorzystania przez skazanego z warunkowego zwolnienia niż przewidziane w art. 78.

Wyznaczenie surowszych ograniczeń do skorzystania przez skazanego z warunkowego zwolnienia niż przewidziane w art. 78 k.k. jest rozstrzygnięciem z zakresu wymiaru kary (tak uchwała SN z 3.03.2009 r., I KZP 30/08, OSNKW 2009/4, poz. 26), w związku z czym mają do niego zastosowanie relewantne w danym wypadku dyrektywy sądowego wymiaru kary, w szczególności dyrektywy określone w art. 53 § 1 k.k. W literaturze i orzecznictwie wyraźnie dominuje stanowisko o konieczności kierowania się w razie stosowania art. 77 § 2 KK ogólnymi dyrektywami wymiaru kary (vide: m.in. A. Zoll, KK. Komentarz. Część ogólna, t. 1, 2012, s. 996; J. Lachowski, w: M. Królikowski, R. Zawłocki, KK. Komentarz, t. 1, 2021, art. 77, Nb 96-99; post. SA w Krakowie z 27.6.2000 r., II AKz 202/00, KZS 2000, Nr 7-8, poz. 42; post. SA w Krakowie z 13.12.2001 r., II AKz 484/01, OSA 2002, Nr 9, poz. 71; post. SA we Wrocławiu z 24.1.2007 r., II AKzw 76/07, KZS 2007, Nr 7-8, poz. 69).

Dlatego też ocena sądu czy zachodzi "szczególnie uzasadniony wypadek" musi być dokonywana w płaszczyźnie art. 53 § 1 k.k. Ponieważ chodzi tu w ogóle o zaostrzenie reakcji karnej wobec skazanego, to najczęściej będzie chodziło o realizację celu sprawiedliwej odpłaty i ogólnoprewencyjnego - utwierdzenie opinii społecznej w przekonaniu, że dobro zagrożone przestępstwem jest należycie chronione (tak Sąd Apelacyjny w Krakowie w wyroku z 31.05.2017 r., II AKa 79/17, KZS 2017/9, poz. 50).

Uprawnienie sądu wynikające z art. 77 § 2 k.k. nie może jednak prowadzić do przekreślenia istoty instytucji warunkowego przedterminowego zwolnienia, tylko do racjonalnego zaostrzenia (ograniczenia) możliwości jej zastosowania w konkretnym przypadku.

Skarżący prokurator, domagając się ewentualnie wyznaczenia surowszych ograniczeń do ubiegania się przez oskarżonego o warunkowego zwolnienie de facto oparł ten postulat na tych samych przesłankach co wniosek główny, pomijając praktyczny skutek takiego postąpienia. Wyznaczenie surowszych warunków formalnych przedterminowego zwolnienia nie może faktycznie uniemożliwić zastosowania tej instytucji ani też prowadzić do warunkowego zwolnienia mającego charakter tylko symboliczny. I tak, np. wyznaczenie limitu 40 lat przy skazaniu liczącego w chwili zbrodni oskarżonego 48 lat (ur. (...)) byłoby sprzeczne zarówno z istotą instytucji przedterminowego zwolnienia, jak i z naczelną zasadą humanitaryzmu prawa karnego (art. 3 k.k. – oskarżony liczyłby wówczas 88 lat, co znacznie przekracza średnią długości życia mężczyzn w RP), a także po prostu ze zdrowym rozsądkiem.

Dostrzegł tę okoliczność Sąd Okręgowy, który uznał, że pozostawienie oskarżonemu szansy (inaczej prawa do nadziei) może go skutecznie motywować do poprawy zachowania i przestrzegania porządku prawnego w przyszłości, w tym poddania się regulaminowi wykonania kary w zakładzie karnym.

Potwierdzeniem tego może być postawa skazanego po wyroku sądu I instancji – C. D. nie dążył do polepszenia swojej sytuacji procesowej w stadium odwoławczym – nie domagał się wywiedzenia apelacji od wyroku ani udziału w rozprawie odwoławczej – przyjął wyrok i wymierzoną nim karę, uznając ją tym samym za sprawiedliwą.

Reasumując, Sąd odwoławczy podzielił stanowisko Sądu meriti, że wymierzona oskarżonemu kara dożywotniego pozbawienia wolności bez zakazu ubiegania się o warunkowe zwolnienia, tudzież bez wyznaczenia surowszych ograniczeń aniżeli odbycie ustawowego kwantum kary (30 lat), jawiła się jako reakcja współmierna do stopnia winy i społecznej szkodliwości zbrodniczych czynów oskarżonego, a także jako zapewniająca realizację celów kary, w tym w zakresie zaspokajania społecznego poczucia sprawiedliwości, poprzez wzbudzenie w społeczeństwie przekonania o nieuchronności kary za naruszenie dóbr chronionych prawem i nieopłacalności zamachów na te dobra.

Na koniec wypada dodać, że „Obowiązujące w Kodeksie karnym dyrektywy sądowego wymiaru kary nie preferują żadnej z nich: stopnia winy, społecznej szkodliwości czynu, prewencji generalnej i indywidualnej. Obowiązkiem sądu jest orzeczenie wymiaru kary w taki sposób, by uzyskać efekt tzw. trafnej reakcji karnej, uwzględniając wszystkie z wyżej wymienionych dyrektyw sądowego wymiaru kary” (postanowienie SN z 20.10.2017 r., III KK 381/17, LEX nr 2408304). Z obowiązku tego Sąd Okręgowy wywiązał się należycie, w pełni zasadnie wymierzając oskarżonemu najsurowszą z kar za popełnione przezeń zbrodnie.

Wskazane powyżej kryteria sądowego wymiaru kary w należytym stopniu uwzględniają także orzeczone wobec oskarżonego przez Sąd Okręgowy pozostałe kary jednostkowe, tzw. terminowego pozbawienia wolności. Zostały bowiem wzięte pod uwagę wszystkie okoliczności relewantne z punktu widzenia sądowego wymiaru kary, a w tym stopień społecznej szkodliwości czynów, stopień natężenia złej woli oskarżonego, jego motywację, a ponadto sposób przestępczego działania i jego skutki, a niezależnie od powyższego - właściwości i warunki osobiste oskarżonego, co pozwoliło trafnie ocenić Sądowi stopień jego demoralizacji i rokowania na przyszłość.

Kary jednostkowe orzeczone za pozostałe czyny nie były wprawdzie kwestionowane przez apelującego, jednak należało je skontrolować zgodnie z zakresem zaskarżenia. Stosownie bowiem do treści art. 447 § 2 k.p.k. apelację co do kary uważa się za zwróconą przeciwko całości rozstrzygnięcia o karze i środkach karnych.

Ostatecznie kary jednostkowe zostały pochłonięte przez karę dożywotniego pozbawienia wolności. Z woli ustawodawcy, jeżeli najsurowszą karą orzeczoną za jedno ze zbiegających się przestępstw jest kara dożywotniego pozbawienia wolności, orzeka się tę karę jako karę łączną (art. 88 k.k.). To zaś wykluczało swobodę Sądu w kształtowaniu wymiaru kary łącznej.

Podsumowując stwierdzić należy, iż Sąd Apelacyjny nie znalazł podstaw do zmiany orzeczonej przez Sąd Okręgowy wobec oskarżonego kary, uznając, że rozmiar zastosowanej represji karnej jest w pełni adekwatny do stopnia społecznej szkodliwości czynów oskarżonego i winy oraz spełnia swoje cele wychowawcze i zapobiegawcze, a także uwzględnia wpływ, jaki orzeczona kara powinna wywrzeć w kierunku ugruntowania w społeczeństwie prawidłowych ocen prawnych i stosownego do tych ocen postępowania, jak i potwierdzenia przekonania, że w walce z przestępczością zwycięża praworządność, a sprawca jest sprawiedliwie i z poszanowaniem zasady humanitaryzmu karany.

Wnioski o

zmianę zaskarżonego wyroku poprzez:

1.  przyjęcie, że zbrodni zabójstwa i usiłowania zabójstwa oskarżony dopuścił się z motywacji zasługującej na szczególne potępienie i zakwalifikowanie czynów przypisanych oskarżonemu w punkcie 1. części dyspozytywnej wyroku m.in. w zw. z art. 148 § 2 pkt 2 i 3 k.k.;

2.  wymierzenie oskarżonemu kary łącznej dożywotniego pozbawienia wolności z zakazem ubiegania się o warunkowe przedterminowe zwolnienie na podstawie art. 77 § 4 k.k.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

- bezprzedmiotowy

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Powody uznania wniosku nr 2 apelującego za niezasadny wynikają z nieskuteczności podniesionego zarzutu – jego nieuwzględnienie nie mogło skutkować zmianą wyroku w kierunku postulowanym przez skarżącego. Z kolei wniosek nr 1 był bezprzedmiotowy, co zwalniało sąd odwoławczy z jego merytorycznej oceny.

4.  OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

***********************************************************************************************

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

5.  ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

0.15.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

0.35.1.1.

Przedmiot utrzymania w mocy

0.1Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego w zaskarżonej części.

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

Powody utrzymania zaskarżonego wyroku wynikają z nieuwzględnienia zarzutu apelującego prokuratora, jak również nieujawnienia się okoliczności podlegających uwzględnieniu z urzędu, a więc niezależnie od treści zarzutu i granic zaskarżenia.

0.15.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

Zwięźle o powodach zmiany

0.15.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

0.15.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

***********************************************************

☐ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

Konieczność umorzenia postępowania

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

***************************************************************

☐ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

0.15.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

0.15.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

6.  Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

II.

III.

Orzekając o kosztach procesu za postępowanie odwoławcze, w pierwszej kolejności zwrócono obrońcy, wyznaczonemu dla oskarżonego z urzędu, koszty pomocy prawnej udzielonej przez niego w tymże postępowaniu. Przy czym wysokość tych kosztów ustalona została w oparciu o przepisy § 17 ust. 2 pkt 5 i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U.2024.764 ze zm. ) – na kwotę 1.200 zł powiększoną o 23% VAT, co dawało 1.476 zł.

Na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. w zw. z art. 634 k.p.k. Sąd Apelacyjny zwolnił oskarżonego od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze z uwagi na brak majątku o znaczącej wartości, przebywania w izolacji aresztowej od chwili zatrzymania oraz wymierzenie kary dożywotniego pozbawienia wolności, co w powiązaniu z obowiązkiem uiszczenia zadośćuczynienia zasądzonego od oskarżonego na rzecz pokrzywdzonych byłoby dlań zbyt uciążliwe.

7.  PODPIS

M. K. P. M. K. L.

I. P. A. A.