Postanowienie SN z 21 marca 2006, sygn. III CSK 48/06
Data orzeczenia
21 marca 2006
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział III
Przewodniczący
SSN Jacek Gudowski
Tagi
Podstawa prawna
Postanowieniem sądu drugiej instancji "w przedmiocie odrzucenia
pozwu", kończącym postępowanie (art. 3981
§ 1 k.p.c.), jest orzeczenie
oddalające zażalenie na postanowienie sądu pierwszej instancji odrzucające
pozew, orzeczenie zmieniające postanowienie sądu pierwszej instancji
oddalające, na podstawie art. 222 k.p.c., zarzut, którego uwzględnienie
uzasadniałoby odrzucenie pozwu, a także orzeczenie – wydane w wyniku
uwzględnienia apelacji – mocą którego uchylono zaskarżony wyrok i pozew
odrzucono.
Sędzia SN Jacek Gudowski
Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Gminy L. przeciwko Gminie J. o
zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 21 marca 2006 r., na
skutek skargi kasacyjnej strony powodowej od postanowienia Sądu Apelacyjnego w
Lublinie z dnia 28 września 2005 r.
odrzucił skargę kasacyjną i zasądził od strony powodowej na rzecz pozwanej
kwotę 1800 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania przed Sądem Najwyższym.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 26 lipca 2005 r. Sąd Okręgowy w Lublinie odrzucił
pozew Gminy L. przeciwko Gminie J. o zapłatę i zniósł dotychczasowe
postępowanie w sprawie.
W dniu 5 września 2005 r. powód wniósł apelację od powyższego
postanowienia, uzasadniając ten fakt doręczeniem mu odpisu postanowienia na
urzędowym druku wyroku. W dniu 8 września 2005 r. Sąd Okręgowy doręczył
powodowi prawidłowy odpis postanowienia z dnia 26 lipca 2005 r. oraz wezwał go
do wypowiedzenia się, czy poprzednio, tj. w dniu 23 sierpnia 2005 r., otrzymał odpis
postanowienia czy wyroku. W piśmie wyjaśniającym z dnia 14 września 2005 r.
powód nie złożył wniosku o uznanie wniesionego przez niego środka
odwoławczego nazwanego „apelacją” jako zażalenia na postanowienie Sądu
Okręgowego w Lublinie z dnia 26 lipca 2005 r., a także nie wniósł – w ustawowym
terminie – prawidłowego środka zaskarżenia. Z tych względów postanowieniem z
dnia 28 września 2005 r. Sąd Apelacyjny zażalenie powoda odrzucił.
W dniu 22 września 2005 r. powód wniósł zażalenie na postanowienie Sądu
Okręgowego w Lublinie z dnia 26 lipca 2005 r., które – jako spóźnione – zostało
odrzucone postanowieniem Sądu Apelacyjnego, które powód zaskarżył skargą
kasacyjną.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jako środek nadzwyczajny, o szczególnej randze, ma
zastosowanie tylko do orzeczeń o największym znaczeniu procesowym. Obok
orzeczeń co do istoty sprawy, należą do nich – zgodnie z art. 3981
§ 1 k.p.c. – m.in.
postanowienia w przedmiocie odrzucenia pozwu, a więc orzeczenia rozstrzygające
kwestie dotyczące przesłanek procesowych (por. postanowienie Sądu Najwyższego
z dnia 14 lipca 1998 r., I PZ 21/98, OSNAPUS 1999, nr 15, poz. 490).
Postanowieniem sądu drugiej instancji „w przedmiocie odrzucenia pozwu” –
kończącym postępowanie – jest orzeczenie oddalające zażalenie na postanowienie
sądu pierwszej instancji odrzucające pozew, orzeczenie zmieniające postanowienie
sądu pierwszej instancji oddalające, na podstawie art. 222 k.p.c., zarzut, którego
uwzględnienie uzasadniałoby odrzucenie pozwu, a także orzeczenie – wydane w
wyniku uwzględnienia apelacji – mocą którego uchylono zaskarżony wyrok i pozew
odrzucono. Tylko w tych wypadkach przedmiotem rozstrzygania przez sąd drugiej
instancji są przesłanki procesowe uzasadniające – lub nie – odrzucenie pozwu.
Inne orzeczenia sądu drugiej instancji wydawane w ramach tej fazy postępowania,
która dotyczy odrzucenia pozwu, nierozstrzygające jednak i niedotyczące kwestii
przesłanek procesowych, a więc np. orzeczenie o odrzuceniu zażalenia na
postanowienie o odrzuceniu pozwu ze względu na niezachowanie wymagań
formalnych środka odwoławczego (uchybienie terminowi, przymusowi adwokacko-
radcowskiemu, formie itp.), nie są postanowieniami „w przedmiocie odrzucenia
pozwu” w rozumieniu art. 3981
§ 1 k.p.c. Od takich postanowień skarga kasacyjna
nie przysługuje, a ich zaskarżalność w drodze zażalenia do Sądu Najwyższego
zależy od spełnienia przesłanek przewidzianych w art. 3941
§ 2 k.p.c. W
konsekwencji należy uznać, że na zaskarżone przez powoda postanowienie sądu
drugiej instancji o odrzuceniu zażalenia ze względu na niezachowanie terminu do
jego wniesienia przysługiwało zażalenie, a nie skarga kasacyjna.
Pozostaje jeszcze do rozważenia kwestia dopuszczalności konwersji
czynności procesowej dokonanej przez pełnomocnika powoda, a więc
potraktowanie wniesionej przez niego skargi kasacyjnej jako zażalenia. W tym
zakresie należy podnieść, że konwersja taka – dopuszczalna niekiedy, gdy strona
działa samodzielnie – nie wchodzi w grę w wypadku dokonania czynności przez
adwokata, zwłaszcza wówczas, gdy w sprawie obowiązuje przymus adwokacko-
radcowski (art. 871
§ 1 k.p.c.). W szczególności, jak wielokrotnie wyjaśniał Sąd
Najwyższy, niewłaściwy wybór środka odwoławczego (zaskarżenia) dokonany
przez profesjonalnego pełnomocnika nie może być uznany jako mylne oznaczenie
pisma procesowego ze skutkami wynikającymi z art. 130 § 1 zdanie drugie k.p.c.,
mamy bowiem wtedy w istocie do czynienia z wadliwie dobraną i nieprawidłowo
dokonaną czynnością procesową (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 26
sierpnia 1998 r., II CZ 71/98, OSNC 1998, nr 12, poz. 226 oraz z dnia 9 marca
2000 r., V CZ 28/00, z dnia 19 października 2001 r., I CZ 131/01 i z dnia 24
listopada 2004 r., V CZ 121/04, nie publ.).
Niezależnie od tego, konwersja taka okazuje się w niniejszej sprawie
bezprzedmiotowa, gdyż siedmiodniowy termin ustanowiony dla wniesienia
zażalenia został naruszony.
Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji (art. 3986
§ 3 w
związku z art. 98 § 1, art. 391 § 1 i 39821
k.p.c.).