Wyrok z 26 stycznia 2018, sygn. I C 143/17

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 26 stycznia 2018 roku

Sąd Okręgowy w Sieradzu Wydział I Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący: SSO Tomasz Choczaj

Protokolant: st. sekr. sąd. Beata Krysiak

po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2018 roku w Sieradzu

na rozprawie

sprawy z powództwa E. P., K. P. i M. P. (1)

przeciwko (...) S.A. w Ł.

o zadośćuczynienie

1.  zasądza od pozwanej (...) S.A. w Ł.
na rzecz powódki E. P. kwotę:

a)  70 000,00 zł (siedemdziesiąt tysięcy złotych) tytułem zadośćuczynienia z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia
02 kwietnia 2016 roku do dnia zapłaty,

b)  4 705,74 zł (cztery tysiące siedemset pięć złotych 74/100) tytułem zwrotu części kosztów procesu,

2.  oddala powództwo E. P. w pozostałej części,

3.  zasądza od pozwanej (...) S.A. w Ł.
na rzecz powoda K. P. kwotę:

a)  70 000,00 zł (siedemdziesiąt tysięcy złotych) tytułem zadośćuczynienia z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia
02 kwietnia 2016 roku do dnia zapłaty,

b)  4 725,32 zł (cztery tysiące siedemset dwadzieścia pięć złotych 32/100) tytułem zwrotu części kosztów procesu,

4.  oddala powództwo K. P. w pozostałej części,

5.  zasądza od pozwanej (...) S.A. w Ł.
na rzecz powoda M. P. (1) kwotę:

a)  70 000,00 zł (siedemdziesiąt tysięcy złotych) tytułem zadośćuczynienia z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia
02 kwietnia 2016 roku do dnia zapłaty,

b)  4 461,05 zł (cztery tysiące czterysta sześćdziesiąt jeden złotych 05/100) tytułem zwrotu części kosztów procesu,

6.  oddala powództwo M. P. (1) w pozostałej części,

7.  nakazuje pobrać od pozwanej (...) S.A.
w Ł. na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Sieradzu kwotę 264,49 zł (dwieście sześćdziesiąt cztery złote 49/100) tytułem brakujących kosztów procesu,

8.  ściąga z roszczenia zasądzonego w pkt 5 a wyroku na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Sieradzu kwotę 189,17 zł (sto osiemdziesiąt dziewięć złotych 17/100) tytułem brakujących kosztów procesu.

Sygn. akt I C 143/17

UZASADNIENIE

Powódka E. P. działając w imieniu własnym oraz w imieniu małoletnich synów: K. P. i M. P. (1) wniosła o zasądzenie
od (...) S.A. w Ł. kwot po 120 000,00 zł tytułem zadośćuczynienia w związku ze śmiercią M. P. (2) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 02 kwietnia 2016 roku do dnia zapłaty oraz
o zasądzenie od pozwanej na rzecz każdego z powodów kosztów procesu.

Pozwana spółka w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa
i zasądzenie od powodów na jej rzecz zwrotu kosztów procesu.

Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:

W dniu 17 grudnia 2015 roku na stacji paliw przy ul. (...)
w S. doszło do wypadku komunikacyjnego spowodowanego przez A. S., kierującego pojazdem marki S., o numerze rejestracyjnym (...) wraz z naczepą S., o numerze rejestracyjnym (...), w wyniku którego śmierć poniósł M. P. (2), (bezsporne) .

Samochód sprawcy wypadku w chwili zdarzenia był ubezpieczony
w zakresie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych
w pozwanej spółce, (bezsporne) .

W chwili śmierci M. P. (2) był żonaty z powódką E. P.. Z tego związku mieli dwóch synów: K. P. i M. P. (1), (bezsporne) .

E. P. ma ukończone 35 lat. Posiada wykształcenie wyższe w kierunku finanse i rachunkowość. Przed śmiercią męża pracowała jako księgowa w jego firmie, która zajmowała się transportem międzynarodowym. Mąż powódki przed wypadkiem zarabiał około 6 000,00 zł miesięcznie, a powódka około 1 000,00 zł miesięcznie. Małżonkowie nie mieli problemów finansowych. Związek małżeński
zawarli 29 czerwca 2002 roku. Powódka znała męża od dzieciństwa. Tworzyli zgodną i kochającą się parę, nie mieli większych kryzysów w związku. W chwili wypadku mieszkali z dziećmi w domu jednorodzinnym. Małżonkowie wspierali się, wspólnie wychowywali dzieci. Pomimo tego, że mąż powódki był
od poniedziałku do soboty w trasie, to często ze sobą rozmawiali przez telefon. Każdego ranka mąż dzwonił do powódki i mówił jej żeby jechała ostrożnie.
Weekendy starali się spędzać razem - w soboty jeździli na wycieczki rowerowe,
a potem mąż zawsze przygotowywał dla niej i dla dzieci kolację. Oprócz tego małżonkowie jeździli na strzelnicę. Co roku powódka wyjeżdżała z mężem
i dziećmi na tygodniowe wakacje, (dowód: zeznania powódki - k. 108 - 109
i nagranie z dnia 18 stycznia 2018 roku - płyta - koperta - k. 111, minuta
od 00:07:20 do 00:23:05 w zw. z informacyjnymi wyjaśnieniami - k. 55 - 56
i nagraniem z dnia 07 sierpnia 2017 roku - płyta - koperta - k. 111, minuta
od 00:03:03 do 00:39:14; opinia biegłego psychologa - k. 82 - 84) .

M. P. (2) miał bardzo dobry kontakt z dziećmi. Starał się poświęcać im jak najwięcej czasu kiedy tylko był w domu i w ten sposób wynagradzać swoją nieobecność w ciągu tygodnia. Interesował się ich sprawami i starał
się uczestniczyć w ich życiu - brał udział w przedstawieniach szkolnych synów, chodził z nimi na basen i na spacery, oglądał filmy i słuchał z nimi muzyki. Razem z synem K. interesowali się strzelectwem i spędzali czas na majsterkowaniu w garażu, a także kolekcjonowali figurki. Obaj synowie bardzo dobrze się uczyli. M. był spokojnym dzieckiem, natomiast K. P. żywiołowym
i energicznym, (dowód: zeznania powódki - k. 108 - 109 i nagranie z dnia
18 stycznia 2018 roku - płyta - koperta - k. 111, minuta od 00:07:20 do 00:23:05 w zw. z informacyjnymi wyjaśnieniami - k. 55 - 56 i nagraniem z dnia
07 sierpnia 2017 roku - płyta - koperta - k. 111, minuta od 00:03:03 do 00:39:14; opinia biegłego psychologa - k. 82 - 84; zeznania świadka M. S. - k. 56 - 56 verte i nagranie z dnia 07 sierpnia 2017 roku - płyta - koperta - k. 111, minuta od 00:42:18 do 00:50:28) .

O śmierci męża powódka dowiedziała się od teścia. Była w szoku, wpadła w histerię i zaczęła szlochać. To ona poinformowała o wypadku synów. Na drugi dzień razem z teściem i szwagierką pojechała na miejsce zdarzenia. Powódka przygotowała pogrzeb męża. Pomagali jej wówczas teściowie, jej mama i siostry. Po śmierci męża wpadła w rozpacz, nie potrafiła znaleźć sobie miejsca, nie mogła spać i nie miała apetytu. Była rozżalona, martwiła się o przyszłość swoją i dzieci. K. i M. po śmierci ojca nie mogli znaleźć sobie miejsca, nie chodzili
w tym czasie do szkoły. Stali się zamknięci w sobie i smutni. Dodatkowo powódka wraz z dziećmi musiała się w tym czasie wyprowadzić z dotychczasowego domu ze względu na konflikt z teściami, którzy mieli do powódki pretensje o nagrobek dla ich syna. Teściowie nachodzili powodów podczas ich snu, zabronili powódce zabrać rzeczy męża z domu, przy czym teść był podczas tych sytuacji pijany. Ostatecznie powódka zdecydowała się przeprowadzić z dziećmi do swojej matki na (...). Powodowie musieli zmienić szkołę, co było dla nich dodatkowym utrudnieniem. Pogorszyły się ich wyniki w nauce. M. nie chciał chodzić
do szkoły, na swoim profilu na portalu F. wrzucał niecenzuralne zdjęcia przez co miał obniżoną ocenę ze sprawowania. Powodowie zaczęli chodzić
do psychologa, który nauczył ich rozmawiać o swoich uczuciach i zaakceptować to co się wydarzyło, (dowód: zeznania powódki - k. 108 - 109 i nagranie z dnia 18 stycznia 2018 roku - płyta - koperta - k. 111, minuta od 00:07:20 do 00:23:05 w zw. z informacyjnymi wyjaśnieniami - k. 55 - 56 i nagraniem z dnia
07 sierpnia 2017 roku - płyta - koperta - k. 111, minuta od 00:03:03 do 00:39:14; opinia biegłego psychologa - k. 82 - 84; zeznania świadka M. S. - k. 56 - 56 verte i nagranie z dnia 07 sierpnia 2017 roku - płyta - koperta - k. 111, minuta od 00:42:18 do 00:50:28; opinia biegłego psychologa - k. 74 - 80) .

Powódka zaczęła palić więcej papierosów, schudła. Po namowach rodziny podjęła leczenie u psychiatry, który przepisał jej leki na uspokojenie, które nadal zażywa. Powódka nadal odczuwa brak motywacji do funkcjonowania, apatię
i rozdrażnienie, jednak dzięki podjętemu leczeniu radzi sobie w codziennym życiu, lepiej panuje nad emocjami. Obecnie powódka nadal pozostaje na rencie chorobowej ze względu na niezdolność do pracy. Nie pogodziła się ze śmiercią męża, podobnie jak jej synowie. Powodowie codziennie wspominają zmarłego, mają po nim pamiątki. Powódka odwiedza grób męża kilka razy w miesiącu,
a dzieci przynajmniej raz w miesiącu. Ze względu na dobro dzieci, które musiały przeprowadzić się z domu jednorodzinnego do bloków, za pieniądze uzyskane
z polis ubezpieczeniowych, powódka rozpoczęła budowę domu, który jest
na etapie wykańczania. W opiece nad dziećmi i w codziennych obowiązkach, powódce pomaga jej matka oraz siostry, (dowód: zeznania powódki - k. 108 - 109 i nagranie z dnia 18 stycznia 2018 roku - płyta - koperta - k. 111, minuta
od 00:07:20 do 00:23:05 w zw. z informacyjnymi wyjaśnieniami - k. 55 - 56
i nagraniem z dnia 07 sierpnia 2017 roku - płyta - koperta - k. 111, minuta
od 00:03:03 do 00:39:14; opinia biegłego psychologa - k. 82 - 84; zeznania świadka M. S. - k. 56 - 56 verte i nagranie z dnia 07 sierpnia 2017 roku - płyta - koperta - k. 111, minuta od 00:42:18 do 00:50:28; opinia biegłego psychologa - k. 82 - 84; dokumentacja leczenia psychiatrycznego - akta szkodowe - płyta CD - koperta - k. 48) .

Nagła i tragiczna śmierć ojca wywołała u powodów M. P. (1)
i K. P. reakcję żałoby, która przebiega w sposób prawidłowy i znajduje się w ostatniej fazie reorganizacji, gdzie koncentrują się oni na sprawach bieżących, funkcjonują już prawidłowo w rodzinie i społeczeństwie, tęskniąc przy tym za ojcem i przywołując o nim miłe wspomnienia, (dowód: opinia biegłego psychologa - k. 74 - 80) .

Powodowie zgłosili żądanie zadośćuczynienia i odszkodowania pozwanej spółce, która decyzją z dnia 21 marca 2016 roku przyznała zadośćuczynienie
w wysokości 30 000,00 zł na rzecz każdego z nich oraz kwotę 945,81 zł tytułem zwrotu kosztów na rzecz E. P.. Decyzją z dnia 13 października 2016 roku pozwana przyznała na rzecz każdego z powodów rentę w wysokości 917,43 zł oraz na rzecz powódki E. P. kwotę 709,99 zł tytułem odszkodowania za podjęte leczenie, (dowód: akta szkodowe - płyta CD - koperta - k. 48; decyzja - k. 32 - 33, k. 34 i k. 35 - 36) .

Powyższy stan faktyczny jest częściowo bezsporny, ponieważ został oparty na dowodach i twierdzeniach nie negowanych przez strony.

Sąd ustalił jakie więzi rodzinne łączyły powodów ze zmarłym M. P. (2) oraz w jaki sposób powodowie przeżyli jego śmierć, w oparciu
o zeznania powódki oraz świadka M. S., a także w oparciu o opinie biegłego psychologa. Sąd przyznał w tym zakresie zeznaniom powódki i świadka pełen walor wiarygodności z uwagi na ich spójność i jasność. Ponadto zeznania świadka i powódki nie były negowane przez pozwaną, tak samo, jak opinie biegłego psychologa, które są ponadto logiczne i wszechstronne. Nie dostrzeżono przy tym żadnych czynników osłabiających zaufanie do wiedzy biegłej i jej bezstronności, ani żadnych ważnych powodów, które zmuszałyby do dopuszczenia dowodu z opinii innych specjalistów.

Sąd oddalił wniosek pozwanej o dopuszczenie dowodu z uzupełniającej opinii biegłego psychologa, gdyż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy okazał się wystarczający do dokonania rozstrzygnięcia w sprawie.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

W niniejszej sprawie powodowie E. P., K. P. i M. P. (1) wystąpili z żądaniem zapłaty zadośćuczynienia w związku z tragiczną śmiercią M. P. (2).

Zgodnie z treścią art. 435 § 1 k.c. w zw. z art. 436 § 1 k.c., samoistny posiadacz mechanicznego środka komunikacji poruszanego za pomocą sił przyrody ponosi odpowiedzialność za szkodę na osobie lub mieniu wyrządzoną komukolwiek przez ruch tego środka komunikacji, nie wyłączając pasażera pojazdu, który prowadzi, chyba że szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą nie ponosi odpowiedzialności. Jego odpowiedzialność prawodawca ukształtował
na zasadzie ryzyka.

Stosownie do treści art. 822 k.c. w zw. z art. 34 ust. 1, art. 35 i art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (tekst jedn., Dz. U. z 2016 roku, poz. 2060 ze zm.),
z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym
są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, której następstwem jest śmierć, uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia bądź też utrata, zniszczenie lub uszkodzenie mienia. Ubezpieczeniem OC posiadaczy pojazdów mechanicznych jest objęta odpowiedzialność cywilna każdej osoby, która kierując pojazdem mechanicznym w okresie trwania odpowiedzialności ubezpieczeniowej, wyrządziła szkodę w związku z ruchem tego pojazdu. Odszkodowanie ustala się i wypłaca w granicach odpowiedzialności cywilnej posiadacza lub kierującego pojazdem mechanicznym, najwyżej jednak do ustalonej w umowie ubezpieczenia sumy gwarancyjnej.

Trzeba wspomnieć, iż przepisy powyższej ustawy, w zakresie przez nią uregulowanym, mają charakter szczególny w stosunku do przepisów kodeksu cywilnego (patrz uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 07 lutego 2008 roku, III CZP 115/07, OSNC 2008/9/96).

W świetle powyższego powodowie uprawnieni są do formułowania wobec pozwanej żądania zapłaty zadośćuczynienia w oparciu o przepis art. 435 § 1 k.c. w zw. z art. 436 § 1 k.c. i ta kwestia nie była sporna między stronami.

W ocenie Sądu, zgłoszone przez powodów roszczenia w zakresie zapłaty zadośćuczynienia zasługują na częściowe uwzględnienie.

Zgodnie z dyspozycją art. 446 § 4 k.c. sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę w wyniku czynu niedozwolonego. Chodzi zatem w tym przepisie o naprawienie szkody niemajątkowej.

Prawidłowa wykładnia art. 446 § 4 k.c. wymaga przede wszystkim podkreślenia, że roszczenie oparte na tym przepisie jest rodzajowo
i normatywnie odmienne od roszczenia zmierzającego do naprawienia szkody majątkowej, opartego na treści art. 446 § 3 k.c. Zadośćuczynienie przewidziane w art. 446 § 4 k.c. nie jest zależne od pogorszenia sytuacji życiowej osoby bliskiej w wyniku śmierci bezpośrednio poszkodowanego, lecz ma na celu złagodzenie cierpienia psychicznego wywołanego śmiercią osoby najbliższej
i pomoc członkom rodziny tej osoby w dostosowaniu się do zmienionej sytuacji życiowej (patrz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 września 2013 roku, IV CSK 87/13, Lex nr 1383297).

Zgodnie z prezentowanym w orzecznictwie stanowiskiem na rozmiar krzywdy, o której mowa w art. 446 § 4 k.c. , mają wpływ przede wszystkim: wstrząs psychiczny i cierpienia moralne wywołane śmiercią osoby bliskiej, poczucie osamotnienia i pustki po jej śmierci, rodzaj i intensywność więzi łączącej pokrzywdzonego ze zmarłym, rola w rodzinie pełniona przez osobę zmarłą, wystąpienie zaburzeń będących skutkiem śmierci osoby bliskiej, wiek pokrzywdzonego i jego zdolność do zaakceptowania nowej rzeczywistości oraz umiejętność odnalezienia się w niej (patrz wyrok Sądu Najwyższego z dnia
3 czerwca 2011 roku, III CSK 279/10, niepubl.).

Ustawodawca nie wskazuje zasad ustalania wysokości omawianego zadośćuczynienia, a posiłkować należy się w tym zakresie poglądami wypracowanymi w judykaturze na tle stosowania art. 445 k.c. Niewątpliwie krzywdę doznaną w wyniku śmierci osoby bliskiej bardzo trudno ocenić
i wyrazić w formie pieniężnej. W orzecznictwie Sądu Najwyższego dotyczącym zasad ustalania wysokości zadośćuczynienia wskazuje się, iż każdy przypadek powinien być traktowany indywidualnie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy. Należy przy tym zaznaczyć, że zadośćuczynienie przewidziane w art. 446 § 4 k.c. jest odzwierciedleniem w formie pieniężnej rozmiaru krzywdy, która, jak słusznie wskazuje się w literaturze i orzecznictwie, nie zależy od statusu materialnego pokrzywdzonego. Jedynie zatem rozmiar zadośćuczynienia może być odnoszony do stopy życiowej społeczeństwa, która pośrednio może rzutować na jego umiarkowany wymiar. Przesłanka „przeciętnej stopy życiowej społeczeństwa” ma więc charakter uzupełniający i ogranicza wysokość zadośćuczynienia tak, by jego przyznanie nie prowadziło
do wzbogacenia osoby uprawnionej, nie może jednak pozbawiać zadośćuczynienia jego zasadniczej funkcji kompensacyjnej i eliminować innych czynników kształtujących jego rozmiar (patrz wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 12 września 2002 roku, IV CKN 1266/00 i z dnia 03 czerwca 2011 roku, III CSK 279/10).

Rolą zadośćuczynienia jest złagodzenie doznanej niewymiernej krzywdy poprzez wypłacenie nie nadmiernej, lecz odpowiedniej sumy, w stosunku
do doznanej krzywdy. Ustalenie jej wysokości powinno być więc dokonane
w ramach rozsądnych granic, odpowiadających aktualnym warunkom i sytuacji majątkowej społeczeństwa przy uwzględnieniu, iż wysokość zadośćuczynienia musi przedstawiać ekonomicznie odczuwalną wartość.

Nie ulega wątpliwości, że krzywda wywołana śmiercią męża i ojca jest jedną z najbardziej dotkliwych z uwagi na rodzaj i siłę więzów rodzinnych oraz rolę pełnioną w rodzinie przez męża i ojca. W rozpoznawanej sprawie krzywda jest tym bardziej dotkliwa, że śmierć M. P. (2) nastąpiła nagle
i nieoczekiwanie, w wypadku komunikacyjnym zawinionym przez sprawcę, bez przyczynienia się ofiary i dotknęła osoby jemu najbliższe, w tym małoletnie dzieci. Powodowie mogli tymczasem jeszcze przez kilkanaście, a nawet kilkadziesiąt lat oczekiwać wsparcia emocjonalnego i pomocy z strony M. P. (2). W efekcie tego zdarzenia powódka została pozbawiona pomocy ze strony kochającego mężczyzny w codziennych obowiązkach, pozbawiona perspektyw na wspólną przyszłość i wspólnej wzajemnej opieki oraz wsparcia, również finansowego. Jako młoda kobieta została zmuszona wziąć na siebie cały trud życia codziennego,
w tym wychowania małoletnich dzieci. Natomiast powodowie został również pozbawieni pomocy ze strony ojca, zarówno mentalnej, jak i finansowej, na takim etapie rozwoju, w którym ojciec był dla nich osobą szczególnie ważną. Zostali półsierotami i przez to nie będą mogli się cieszyć życiem w pełnej i szczęśliwej rodzinie. Z tych wszystkich względów powodowie bardzo cierpieli, nadal towarzyszy im uczycie smutku i żalu. Uczucia te potęguje fakt, że powodowie tworzyli ze zmarłym zgodną i kochającą się rodzinę. Z tych przyczyn musieli podjąć leczenie psychologiczne, a w przypadku powódki również psychiatryczne, które trwa do chwili obecnej.

Uwzględniając zatem rozmiar wstrząsu psychicznego, którego doznali powodowie po śmierci męża i ojca, rozmiar cierpienia, bólu i stopnia osamotnienia po utracie osoby najbliższej, więzi łączącej powodów ze zmarłym oraz wpływu śmierci na obecne ich życie Sąd uznał, że powodom należy
się zadośćuczynienie w wysokości 100 000,00 zł na rzecz każdego z nich.

Jednakże, biorąc pod uwagę wypłatę na etapie postępowania likwidacyjnego przez pozwaną na rzecz każdego z powodów kwoty po 30 000,00 zł tytułem zadośćuczynienia, Sąd zasądził odpowiednio na rzecz powódki E. P., K. P. i M. P. (1) kwoty po 70 000,00 zł, o czym orzekł, jak w pkt 1 a, 3 a i 5 a wyroku, na podstawie art. 446 § 4 k.c.

Zadośćuczynienia w tych właśnie kwotach stanowią ekonomicznie odczuwalną wartość, ale jednocześnie utrzymane są w rozsądnych granicach, odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa. Kompensują doznaną przez powodów krzywdę, przedstawiają dla nich ekonomicznie odczuwalną wartość, nie są również rażąco wygórowane
i nie prowadzą do nieuzasadnionego przysporzenia w ich majątku. Jednocześnie
Sąd nie znalazł przyczyny do różnicowania wysokości tych świadczeń, skoro sami powodowie również o to nie wnosili.

Tym samym żądanie powodów ponad zasądzone kwoty zadośćuczynień, jako wygórowane i nie znajdujące potwierdzenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym, podlegały oddaleniu, o czym Sąd orzekł, jak w punkcie 2, 4 i 6 wyroku.

Trzeba w tym miejscu dodać, że co prawda powodowie po śmierci męża
i ojca odczuwali ból i cierpienie, które bardzo trudne jest do wyobrażenia, a tym bardziej do wycenienia, jednak nie można stracić z oczu tego, że nie zostali sami na świecie i mają dla kogo żyć, co podkreślała również sama powódka.
U K. i M. żałoba, choć nadal nie zakończona, nie ma jednak charakteru powikłanego. Powódce znacznie trudniej jest się przystosować
do codziennego życia, nadal wspiera się lekami uspokajającymi i kontynuuje leczenie, nie jest też w stanie wrócić do aktywności zawodowej. Pomimo tego powódka podjęła pewne starania na tym polu, co świadczy o przystosowywaniu się przez nią do nowych warunków życia (uzyskanie świadczeń na swoja rzecz
i na rzecz swoich dzieci, podjęcie decyzji o wyprowadzce, co wiązało się ze zmianą centrum życiowego i zorganizowania sobie życia w nowym miejscu i w końcu budowa domu, którą z sukcesem finalizuje).

Kwoty zadośćuczynień na rzecz powodów zasądzono z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, jak w pkt 1 a, 3 a i 5 a wyroku, na podstawie art. 481 k.c. w brzmieniu obowiązującym od 01 stycznia 2016 roku, w zw. z art. 476 k.c.
i art. 817 k.c. i art. 14 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 392 ze zm.), gdyż pozwana
w terminie 30 - dniowym nie zlikwidowała szkody, a decyzją z marca 2016 roku odmówiła wypłaty dalszego zadośćuczynienia, a zatem od dnia następnego
po wydanej decyzji pozostawała w zwłoce.

O kosztach procesu należnych powodom od pozwanej Sąd orzekł, jak w pkt 1 b, 3 b i 5 b wyroku, na podstawie art. 100 k.p.c.

E. P. poniosła koszty procesu w wysokości 11 934,04 zł. Składają
się na nie koszty zastępstwa prawnego w wysokości 5 400,00 zł, które zostały ustalone na podstawie § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości
z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn., Dz. U. z 2018 roku, poz. 265), koszty opłaty skarbowej
od pełnomocnictwa w wysokości 17,00 zł, opłata stosunkowa od zgłoszonego roszczenia w wysokości 6 000,00 zł, zaliczka na poczet kosztów stawienia
się świadka na rozprawę w wysokości 165,00 zł, zaliczka na koszty opinii biegłego psychologa w wysokości 352,04 zł. Natomiast pozwana w części dotyczącej żądania powódki poniosła koszty zastępstwa prawnego w wysokości 5 400,00 zł, ustalone na podstawie § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U.
z 2015 roku, poz. 1800 ze zm.) informacje o jednostce .

komentarze Przyjmując, że powódka wygrała sprawę w 58,3 %, to należy stwierdzić,
że wygrała koszty procesu w wysokości 6 957,54 zł (58,3 % z kwoty 11 934,04 zł), natomiast przyjmując, że powódka przegrała sprawę w 41,7 %, to należy stwierdzić, że przegrała koszty procesu w wysokości 2 251,80 zł (41,7 % z kwoty 5 400,00 zł). Zatem pozwana winna zwrócić powódce E. P. kwotę 4 705,74 zł (6 975,54 minus 2 251,80 zł).

K. P. poniósł koszty procesu w wysokości 11 967,63 zł. Składają się na nie koszty zastępstwa prawnego w wysokości 5 400,00 zł, które zostały ustalone na podstawie § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości
z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn., Dz. U. z 2018 roku, poz. 265), koszty opłaty skarbowej
od pełnomocnictwa w wysokości 17,00 zł, opłata stosunkowa od zgłoszonego roszczenia w wysokości 6 000,00 zł i zaliczka na koszty opinii biegłego psychologa w wysokości 550,63 zł. Natomiast pozwana w części dotyczącej żądania tego powoda poniosła koszty zastępstwa prawnego w wysokości 5 400,00 zł, ustalone na podstawie § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia
22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U.
z 2015 roku, poz. 1800 ze zm.) informacje o jednostce .

Przyjmując, że ten powód wygrał sprawę w 58,3 %, to należy stwierdzić,
że wygrał koszty procesu w wysokości 6 977,12 zł (58,3 % z kwoty 11 967,63 zł), natomiast przyjmując, że powód przegrał sprawę w 41,7 %, to należy stwierdzić, że przegrał koszty procesu w wysokości 2 251,80 zł (41,7 % z kwoty 5 400,00 zł). Zatem pozwana powinna zapłacić na rzecz tego powoda kwotę 4 725,32 zł
(6 977,12 zł minus 2 251,80 zł).

M. P. (1) poniósł koszty procesu w wysokości 11 514,33 zł. Składają się na nie koszty zastępstwa prawnego w wysokości 5 400,00 zł, które zostały ustalone na podstawie § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości
z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn., Dz. U. z 2018 roku, poz. 265), koszty opłaty skarbowej
od pełnomocnictwa w wysokości 17,00 zł, opłata stosunkowa od zgłoszonego roszczenia w wysokości 6 000,00 zł i zaliczka na koszty opinii biegłego psychologa w wysokości 97,33 zł. Natomiast pozwana w części dotyczącej żądania tego powoda poniosła koszty zastępstwa prawnego w wysokości 5 400,00 zł, ustalone na podstawie § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia
22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U.
z 2015 roku, poz. 1800 ze zm.) informacje o jednostce .

Przyjmując, że ten powód wygrał sprawę w 58,3 %, to należy stwierdzić,
że wygrał koszty procesu w wysokości 6 712,85 zł (58,3 % z kwoty 11 514,33 zł), natomiast przyjmując, że powód przegrał sprawę w 41,7 %, to należy stwierdzić, że przegrał koszty procesu w wysokości 2 251,80 zł (41,7 % z kwoty 5 400,00 zł). Zatem pozwana powinna zapłacić na rzecz tego powoda kwotę 4 461,05 zł
(6 712,85 zł minus 2 251,80 zł).

O brakujących kosztach procesu Sąd orzekł, jak w pkt 7 i 8 wyroku,
na podstawie art. 113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn., Dz. U. z 2018 roku, poz. 300) w zw. z art. 100 k.p.c., przyjmując te same proporcje w zakresie wygrania przez strony niniejszej sprawy. Brakujące koszty dotyczą nieopłaconej części wynagrodzenia biegłego psychologa za sporządzenie opinii dotyczącej M. P. (1) i wynoszą 453,66 zł. Koszty, które powinna
z tego tytułu ponieść pozwana wynoszą 264,49 zł (58,3 % z 453,66 zł). Pozostałe koszty w wysokości 189,17 zł (453,66 - 264,49) winien ponieść powód, dlatego Sąd orzekł o ściągnięciu tej kwoty z zasądzonego mu roszczenia.