Wyrok SN z 2 sierpnia 2006, sygn. I UK 60/06
Data orzeczenia
2 sierpnia 2006
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych, Wydział I
Przewodniczący
SSN Teresa Flemming-Kulesza
Tagi
Podstawa prawna
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 2 sierpnia 2006 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Teresa Flemming-Kulesza (przewodniczący)
SSN Katarzyna Gonera
SSN Beata Gudowska (sprawozdawca)
w sprawie z odwołania M. D.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w R.
o prawo do renty w związku ze służbą wojskową,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 16 sierpnia 2006 r.,
skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]
z dnia 15 kwietnia 2005 r., sygn. akt (...),
oddala skargę kasacyjną.
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 24 sierpnia 1999 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych,
Oddział w R. przyznał M. D. w miejsce renty z tytułu częściowej niezdolności do
pracy, rentę w związku ze służbą wojskową i wypłacał ją od lipca 1999 r. do
listopada 2001 r. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, przyznanie renty związku ze
2
służbą wojskową uznał za błąd i decyzją z dnia 22 sierpnia 2002 r. odmówił prawa
do niej, gdyż lekarz orzecznik ZUS stwierdził, że niezdolność do pracy, wiązana z
wypadkiem w czasie służby wojskowej z 1989 r., ujawniła się dopiero po 3 latach
od zwolnienia ze służby, po kolejnych urazach kolana doznanych w okresie
zatrudnienia.
Odwołanie, w którym ubezpieczony akcentował doznanie urazu podczas
wykonywania obowiązków służbowych, zostało uwzględnione wyrokiem Sądu
Okręgowego w K. z dnia 29 października 2003 r., który zmienił zaskarżoną decyzję
i przyznał ubezpieczonemu prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do
pracy w związku ze służbą wojskową na okres 3 lat od daty wstrzymania wypłaty.
Przesłankę faktyczną orzeczenia stanowiło ustalenie na podstawie opinii chirurga
ortopedy, że odwołujący jest częściowo niezdolny do pracy, a niezdolność ta
pozostaje w związku z wypadkiem w czasie odbywania służby wojskowej.
W apelacji Zakład Ubezpieczeń Społecznych zarzucił błąd w ustaleniach
faktycznych co do następstwa urazu doznanego w czasie odbywania służby
wojskowej i podniósł, że niezdolność ubezpieczonego do pracy spowodowana jest
wypadkiem w pracy z dnia 28 kwietnia 1997 r., gdyby natomiast wiązać ją z
wypadkiem w czasie służby, to powstała po upływie 3 lat od zwolnienia z niej
ubezpieczonego.
Sąd Apelacyjny uwzględnił apelację i wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2005 r.
zmienił zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie. W świetle ustaleń, że M. D. po
urazie, którego doznał w dniu 29 września 1989 r. w czasie odbywania służby
wojskowej nieprzerwanie pracował, nie leczył się, a wypadkowi w pracy, który
został uznany za późne następstwo urazu w wojsku, uległ w dniu 28 kwietnia 1997
r., stwierdził że nie został spełniony przewidziany w art. 30 ustawy z dnia 29 maja
1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (jednolity
tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 87) warunek powstania inwalidztwa w ciągu 3 lat
od zwolnienia ze służby (przed dniem 25 lutego 1990 r.).
Skarga kasacyjna ubezpieczonego, który wniósł o uchylenie wyroku i
przyznanie prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku ze
służbą wojskową od daty wstrzymania jej wypłaty, ewentualnie uchylenie także
poprzedzającego go wyroku Sądu pierwszej instancji, została oparta na podstawie
3
naruszenia prawa materialnego – art. 30 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu inwalidów
wojennych i wojskowych i ich rodzin oraz art. 23 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o
zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.),
oraz przepisów postępowania – art. 328 § 2 k.p.c. i art. 233 k.p.c. przez brak
należytego uzasadnienia rozstrzygnięcia sprawy i przekroczenie granic swobodnej
oceny dowodów. Skarżący zarzucił oparcie rozstrzygnięcia na podstawie „jedynie
literalnego” brzmienia art. 30 ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i
wojskowych i ich rodzin, bez uwzględnienia opóźnionego wpływu doznanego urazu
na niezdolność do pracy. Jednocześnie powołał się na wyrok Sądu Najwyższego z
dnia 10 sierpnia 1978 r. (II URN 69/78, OSNC 1979 r. nr 2, poz. 39), z którego tezy
wynika wymaganie istnienia związku czasowego między służbą wojskową a
powstałym inwalidztwem i wskazał na istnienie takiego związku podnosząc fakt
pobierania renty inwalidy wojskowego w okresie od lipca 1999 r. do listopada 2001
r.
Sąd Najwyższy zważył co następuje:
Stosownie do art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu
inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, prawo do renty inwalidy
wojskowego, przysługującej żołnierzowi niezawodowemu Sił Zbrojnych
Rzeczypospolitej Polskiej istnieje w związku inwalidztwem powstałym w czasie
odbywania służby wojskowej albo ciągu 3 lat od zwolnienia ze służby wojskowej,
jeżeli inwalidztwo to jest następstwem chorób powstałych lub urazów doznanych w
czasie służby. W związku z art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 czerwca 1996 r. o
zmianie niektórych ustaw o zaopatrzeniu emerytalnym i o ubezpieczeniu
społecznym (Dz. U. 1996 r. Nr 100 poz. 461), od dnia 1 września 1997 r. przez
inwalidztwo należy rozumieć całkowitą lub częściową niezdolność do pracy w
rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z
Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst - Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz.
353 ze zm.). Przepis art. 30 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i
wojskowych jest klarowny i nie wymaga wykładni, stąd postawiony w skardze
kasacyjnej zarzut jego naruszenia przez zastosowanie „jedynie” w literalnym
4
brzmieniu jest co najmniej niejasny. Ze względu na zasady wykładni prawa, zarzut
taki nie może być rozumiany jako postulat pominięcia części przepisu, mianowicie
tej, która stanowi o uwarunkowaniu prawa do renty ujawnieniem się niezdolności do
pracy (także pozostającej w związku ze służbą, jako następstwa chorób powstałych
lub urazów doznanych w czasie jej odbywania) w czasie ograniczonym do 3 lat od
zwolnienia ze służby. W skardze kasacyjnej nie postuluje się zresztą takiego
kierunku jego wykładni, gdyż skarżący, powołując się na wyrok Sądu Najwyższego
z dnia 10 sierpnia 1978 r. (II URN 69/78) który ma związek z niniejszą sprawą tylko
w takim zakresie, w jakim potwierdza konieczność istnienia czasowego związku
między służbą wojskową, a powstałym inwalidztwem, podniósł, że zasadniczo
domaga się kontynuacji renty wojskowej, która była mu przyznana i wypłacana do
listopada 2001 r.
Stawiając wniosek o przywrócenie prawa do renty, skarżący pomija, że
ustalenie prawa do świadczeń w sytuacji, w której nie zostały spełnione warunki
przewidziane ustawą, nie prowadzi do nabycia prawa do nich ani nie odpowiada
nabyciu tego prawa z mocy art. 51 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu inwalidów
wojennych i wojskowych, przewidującego, iż prawo do świadczeń powstaje z dniem
spełnienia się wszystkich warunków wymaganych przez ustawę do uzyskania tego
prawa. Decyzja z dnia 24 sierpnia 1999 r., z której skarżący błędnie wywodzi swe
prawo do renty była wadliwa, więc nie może rodzić żadnych skutków prawnych
(por. np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 2001 r., II UKN 396/00, OSNP
2003 nr 4, poz. 106, z dnia 19 czerwca 1986 r., II URN 96/86, Służba Pracownicza
1987 nr 3, z dnia 29 października 1997 r., II UKN 311/97, OSNAPiUS 1998 nr 15,
poz. 465 oraz z dnia 28 lutego 2001 r., II UKN 248/00, OSNAPiUS 2002 nr 20, poz.
499). Przed jej wydaniem skarżący nie wykazał spełnienia wszystkich warunków
wymaganych w art. 30 ust. 1 tej ustawy, więc nie nabył prawa do renty inwalidy
wojskowego. Odmienne pojmowanie powstania prawa do świadczeń prowadziłoby
do nadania decyzjom Zakładu Ubezpieczeń Społecznych charakteru konstytu-
tywnego, którego nie mają.
Niewątpliwa obecnie niezdolność skarżącego do pracy, będąca późnym
następstwem wypadku doznanego w czasie odbywania służby wojskowej,
późniejszym jednak niż wymaga tego przepis stanowiący o jej powstaniu przed
5
upływem 3 lat od zwolnienia ze służby, potwierdza trafność stanowiska Sądu
Apelacyjnego o braku prawa skarżącego do renty regulowanej ustawą o
zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych.
W konkluzji, skarga kasacyjna została oddalona (art. 39814
k.p.c.).
/tp/