Postanowienie SN z 6 listopada 2008, sygn. I UZ 24/08
Data orzeczenia
6 listopada 2008
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych, Wydział I
Przewodniczący
SSN Katarzyna Gonera
Tagi
Podstawa prawna
art. 126
kpc
art. 128
kpc
art. 130
kpc
art. 368
kpc
art. 370
kpc
art. 386
kpc
art. 391
kpc
art. 394
kpc
Pokaż pozostałe podstawy prawne (2)
I UZ 24/08
Do zażalenia wnoszonego do Sądu Najwyższego na postanowienie sądu
drugiej instancji (art. 3941
§ 2 k.p.c.) nie ma zastosowania art. 3984
§ 2 zdanie
drugie k.p.c., dotyczący dołączenia do skargi kasacyjnej dwóch dodatkowych
jej odpisów.
Przewodniczący SSN Katarzyna Gonera (sprawozdawca), Sędziowie SN:
Roman Kuczyński, Zbigniew Myszka.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 listopada
2008 r. sprawy z odwołania Brygidy G. następcy prawnego zmarłego Janusza G.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w C. o zwrot zasiłku
chorobowego, na skutek zażalenia Brygidy G. następcy prawnego zmarłego Janusza
G. na postanowienie Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w
Katowicach z dnia 27 czerwca 2008 r. [...]
u c h y l i ł zaskarżone postanowienie.
U z a s a d n i e n i e
Sąd Rejonowy Katowice-Zachód - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w
Katowicach wyrokiem z 28 listopada 2007 r. [...] oddalił odwołanie Brygidy G. - na-
stępcy prawnego zmarłego Janusza G. - od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecz-
nych-Oddziału w C. z 15 września 2004 r. odmawiającej przyznania prawa do zasiłku
chorobowego.
Od powyższego wyroku pełnomocnik Brygidy G. wniósł apelację.
Postanowieniem z 22 lutego 2008 r. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w Katowicach [...] odrzucił apelację uznając ją za spóźnioną. Następnie
postanowieniem z 25 kwietnia 2008 r. Sąd Okręgowy oddalił wniosek pełnomocnika
ubezpieczonej o przywrócenie terminu do złożenia apelacji i ponownie odrzucił ape-
lację ubezpieczonej od wyroku Sądu Rejonowego.
2
Zażalenie na to postanowienie wniósł pełnomocnik ubezpieczonej, załączając
jednocześnie jego odpis dla organu rentowego.
Sąd Okręgowy postanowieniem z 27 czerwca 2008 r. odrzucił zażalenie skar-
żącej. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd Okręgowy stwierdził, że zarządze-
niem przewodniczącego z 2 czerwca 2008 r., doręczonym 10 czerwca 2008 r., peł-
nomocnik ubezpieczonej został wezwany do uzupełnienia braków formalnych zaża-
lenia poprzez załączenie jego dwóch odpisów, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzu-
cenia zażalenia. Sąd Okręgowy podał, że w zakreślonym terminie pełnomocnik od-
wołującej się nadesłał dwa egzemplarze zażalenia, które jednak nie były tożsame z
zażaleniem złożonym w sprawie pierwotnie. Sąd podkreślił, że w szczególności peti-
tum oryginalnego zażalenia zawiera alternatywny wniosek o uchylenie zaskarżonego
postanowienia z powodu nieważności albo o jego zmianę, natomiast późniejsze od-
pisy zawierają tylko wniosek o uchylenie postanowienia. Pewne rozbieżności dotyczą
też tekstu uzasadnienia zażalenia. Sąd Okręgowy podkreślił, że odpisem pisma pro-
cesowego jest dalszy jego egzemplarz zgodny z oryginałem. Dostarczone przez peł-
nomocnika odwołującej się dalsze dwa odpisy zażalenia nie spełniają tego wymaga-
nia. Termin do uzupełnienia braków formalnych zażalenia upłynął 17 czerwca 2008 r.
Zgodnie z treścią art. 370 k.p.c. w związku z art. 397 § 2 k.p.c. sąd odrzuca na po-
siedzeniu niejawnym zażalenie wniesione po upływie przepisanego terminu lub też z
innych przyczyn niedopuszczalne, jak również zażalenie, którego braków strona nie
uzupełniła w wyznaczonym terminie.
Postanowienie Sądu Okręgowego zaskarżył w całości pełnomocnik Brygidy
G., zarzucając mu naruszenie art. 370 k.p.c. w związku z art. 3941
§ 3 k.p.c., art.
39821
k.p.c., art. 368 § 1 k.p.c., art. 128 k.p.c. oraz art. 130 § 1 k.p.c. Pełnomocnik
skarżącej wniósł na podstawie art. 394 § 3 k.p.c. o uchylenie zaskarżonego posta-
nowienia, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od or-
ganu rentowego na rzecz strony postępowania kosztów postępowania zażalenio-
wego.
Uzasadniając zarzuty zażalenia pełnomocnik zakwestionował pogląd Sądu
Okręgowego, że zażalenie wniesione 21 maja 2008 r. (na postanowienie z 25 kwiet-
nia 2008 r.), skierowane do Sądu Najwyższego, było dotknięte brakiem formalnym
uniemożliwiającym nadanie mu prawidłowego biegu, ponieważ przepisy Kodeksu
postępowania cywilnego nie nakładają obowiązku dołączenia do zażalenia, niezależ-
nie od odpisów dla uczestniczących w sprawie osób (stron), dodatkowo jeszcze
3
dwóch jego odpisów. Pełnomocnik skarżącej powołał się na treść art. 3941
k.p.c.,
którego § 3 określa, jakie przepisy stosuje się w postępowaniu przed Sądem Najwyż-
szym na skutek wniesienia zażalenia: art. 394 § 2 i 3, art. 395, art. 397 § 1, art.
39810
, art. 39814
, art. 39815
§ 1 zdanie pierwsze, art. 39816
, art. 39817
, art. 39821
k.p.c.
Nie ma wśród nich przepisu nakazującego dołączenie do zażalenia dodatkowych
jego dwóch odpisów.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie jest uzasadnione. Przyczyną odrzucenia zażalenia przez Sąd Okrę-
gowy było stwierdzenie, że dostarczone przez pełnomocnika skarżącej dwa dalsze
odpisy zażalenia, do których nadesłania w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia
zażalenia wezwał przewodniczący (zarządzeniem z 2 czerwca 2008 r.), nie stanowiły
faktycznie odpisów zażalenia, ponieważ różniły się treścią od oryginału. Sąd Okrę-
gowy podkreślił przy tym, że zgodnie z art. 370 k.p.c. w związku z art. 397 § 2 k.p.c.,
sąd odrzuca na posiedzeniu niejawnym zażalenie wniesione po upływie przepisane-
go terminu lub też z innych przyczyn niedopuszczalne, jak również zażalenie, któ-
rego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.
Rozważając zasadność zażalenia należy przede wszystkim zwrócić uwagę, że
błędne jest powołanie się przez Sąd Okręgowy, przy ocenie istnienia braków formal-
nych zażalenia wnoszonego na postanowienie sądu drugiej instancji do Sądu Naj-
wyższego, na treść art. 397 § 2 k.p.c. Postanowienie Sądu Okręgowego z 25 kwiet-
nia 2008 r., w części dotyczącej odrzucenia apelacji, jest postanowieniem sądu dru-
giej instancji kończącym postępowanie w sprawie. Przysługuje zatem na nie zażale-
nie do Sądu Najwyższego na podstawie art. 3941
§ 2 k.p.c. Zgodnie z tym przepisem,
w sprawach, w których przysługuje skarga kasacyjna, zażalenie do Sądu Najwyż-
szego przysługuje na postanowienie sądu drugiej instancji kończące postępowanie w
sprawie, z wyjątkiem postanowień, o których mowa w art. 3981
k.p.c., a także posta-
nowień wydanych w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie sądu pierwszej
instancji. Z kolei według art. 3941
§ 3 k.p.c., do postępowania przed Sądem Najwyż-
szym toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio: art. 394 § 2 i 3, art.
395 i art. 397 § 1, art. 39810
, art. 39814
, art. 39815
§ 1 zdanie pierwsze, art. 39816
, art.
39817
i art. 39821
k.p.c. Wyliczenie to jest wyczerpujące. Nie przewidziano stosowania
do zażalenia wniesionego do Sądu Najwyższego na postanowienie sądu drugiej in-
4
stancji (albo w postępowaniu zażaleniowym wywołanym wniesieniem tego środka
odwoławczego) art. 397 § 2 k.p.c., na którego treść powołał się Sąd Okręgowy w
uzasadnieniu postanowienia odrzucającego zażalenie wnioskodawczyni. Stwierdze-
nie to jest tym bardziej usprawiedliwione, że art. 3941
§ 3 k.p.c. wyraźnie nakazuje
odpowiednie stosowanie art. 397 § 1 k.p.c. Gdyby intencją ustawodawcy było stoso-
wanie w postępowaniu zażaleniowym, zainicjowanym wniesieniem zażalenia na
postanowienie sądu drugiej instancji, skierowanego do Sądu Najwyższego, również
art. 397 § 2 k.p.c., z pewnością wynikałoby to bezpośrednio z treści art. 3941
§ 3
k.p.c. Artykuł 397 § 2 zdanie pierwsze k.p.c. dotyczy postępowania przed sądem
drugiej instancji, gdy rozpoznaje on zażalenie na postanowienie sądu pierwszej in-
stancji - regulacja postępowania zażaleniowego jest fragmentaryczna, dlatego w
postępowaniu zażaleniowym przed sądem drugiej instancji znajdują zastosowanie
przepisy o postępowaniu apelacyjnym (poprzez art. 397 § 2 k.p.c.) i o postępowaniu
przed sądem pierwszej instancji (poprzez art. 391 § 1 k.p.c.).
Z kolei w postępowaniu zainicjowanym wniesieniem zażalenia na postanowie-
nie sądu drugiej instancji, czyli do postępowania przed Sądem Najwyższym toczące-
go się na skutek wniesienia takiego zażalenia, stosuje się przepisy wymienione w art.
3941
§ 3 k.p.c., które przejmują ciężar uregulowania postępowania zażaleniowego
przed Sądem Najwyższym. Katalog przepisów, do których odsyła powołany artykuł,
należy uznać za enumeratywny. Do postępowania przed Sądem Najwyższym rozpo-
znającym zażalenie na postanowienie sądu drugiej instancji nie stosuje się zatem
przepisów o zażaleniu i skardze kasacyjnej, które nie zostały wymienione w art. 3941
§ 3 k.p.c. Należy jednak zauważyć, że do postępowania przed Sądem Najwyższym
w przedmiocie zażalenia wniesionego na postanowienie sądu drugiej instancji sto-
suje się w pozostałym zakresie - nieuregulowanym w przepisach enumeratywnie
wymienionych w art. 3941
§ 3 k.p.c. - przepisy o apelacji, co wynika z odesłania do
art. 39821
k.p.c. (a nie do art. 397 § 2 zdanie pierwsze k.p.c.). Zgodnie z treścią art.
39821
k.p.c., jeżeli brak jest szczególnych przepisów o postępowaniu przed Sądem
Najwyższym, do tego postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o apelacji.
Pełnomocnik skarżącej trafnie wskazał zatem na konieczność odpowiedniego
zastosowania art. 39821
k.p.c., co w postępowaniu toczącym się na skutek zażalenia
wniesionego do Sądu Najwyższego na postanowienie sądu drugiej instancji oznacza,
że stosuje się w pierwszej kolejności odpowiednio przepisy o apelacji, a nie o skar-
dze kasacyjnej. Jest to istotne, ponieważ art. 3941
§ 3 k.p.c. nie odsyła bezpośrednio
5
do art. 3984
§ 2 zdanie drugie k.p.c., przewidującego dołączenie do skargi kasacyjnej
dwóch dodatkowych jej odpisów, a przepisy o apelacji (np. art. 368 k.p.c.) nie wyma-
gają dołączenia do apelacji dwóch dodatkowych jej odpisów.
Przepisy o zażaleniu wnoszonym na postanowienie sądu pierwszej instancji,
stosowane odpowiednio do zażalenia wnoszonego do Sądu Najwyższego (art. 3941
§
3 k.p.c. w związku z art. 394 § 2 i 3, art. 395 i art. 397 § 1 k.p.c.), regulują między
innymi termin do wniesienia zażalenia, jego wymagania formalne, możliwość uchyle-
nia zaskarżonego postanowienia przez sąd drugiej instancji. W art. 3941
§ 3 k.p.c.
przewidziano odpowiednie stosowanie do zażalenia wnoszonego na postanowienie
sądu drugiej instancji do Sądu Najwyższego art. 394 § 3 k.p.c. (co dotyczy elemen-
tów konstrukcyjnych tego środka odwoławczego). Zgodnie z art. 394 § 3 k.p.c. w
związku z art. 3941
§ 3 k.p.c., zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepi-
sanym dla pisma procesowego oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowie-
nia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażale-
nia ze wskazaniem w miarę potrzeby nowych faktów i dowodów. Zażalenie powinno
zatem spełniać ogólne warunki pisma procesowego przewidziane w art. 126 k.p.c.
(czyli zawierać: oznaczenie sądu, do którego jest skierowane, imię i nazwisko lub
nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników; oznaczenie rodzaju
pisma; osnowę wniosku lub oświadczenia oraz dowody na poparcie przytoczonych
okoliczności; podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika;
wymienienie załączników - art. 126 § 1 k.p.c.) oraz dodatkowo wypełniać właściwe
sobie warunki przewidziane w art. 394 § 3 k.p.c. Ponadto do pisma procesowego, w
tym przypadku zażalenia, należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników w celu
doręczenia ich uczestniczącym w sprawie osobom, co przewiduje art. 128 k.p.c. Z
art. 128 k.p.c. - stosowanego poprzez art. 394 § 3 k.p.c. w związku z art. 3941
§ 3
k.p.c. - nie wynika obowiązek dołączenia do zażalenia jego odpisów w ilości większej
niż determinowana ilością uczestniczących w sprawie osób. Z przepisu tego nie wy-
nika zwłaszcza obowiązek dołączenia do zażalenia dwóch dodatkowych jego odpi-
sów, poza odpisami przeznaczonymi dla występujących w sprawie osób.
Przechodząc do oceny warunków formalnych zażalenia wniesionego w niniej-
szej sprawie na postanowienie Sądu Okręgowego z 25 kwietnia 2008 r., odrzucone-
go zaskarżonym postanowieniem, należy stwierdzić, że zostało ono wniesione w
przewidzianym prawem terminie, spełnia wymagania konstrukcyjne zażalenia z art.
394 § 3 k.p.c. (w szczególności zawiera: 1) wskazanie zaskarżonego postanowienia -
6
z treści zażalenia wynika, że chodzi o postanowienie Sądu Okręgowego w Katowi-
cach z 25 kwietnia 2008 r. [...], 2) wniosek o zmianę lub uchylenie zaskarżonego po-
stanowienia - z treści pisma wynika, że skarżąca wnosi o uchylenie zaskarżonego
postanowienia, 3) zwięzłe uzasadnienie zażalenia - pismo procesowe zawiera takie
uzasadnienie, nawet z powołaniem odpowiednich przepisów prawa procesowego)
oraz zgodnie z art. 128 k.p.c. został do niego dołączony jeden odpis zażalenia dla
przeciwnej strony postępowania, a mianowicie organu rentowego - Zakładu Ubezpie-
czeń Społecznych Oddziału w C. Innych uczestników postępowania przed Sądem
Rejonowym nie było, toczyło się ono z udziałem tylko odwołującej się oraz organu
rentowego, a z zarządzenia przewodniczącego w Sądzie Okręgowym z 2 czerwca
2008 r., wzywającego do złożenia dodatkowych dwóch odpisów zażalenia, oraz z
zaskarżonego postanowienia Sądu Okręgowego nie wynika, dla kogo (dla jakich
osób, stron, podmiotów, instytucji) miały być przewidziane dodatkowe dwa odpisy
zażalenia.
Sąd Okręgowy wzywając pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia braków
formalnych zażalenia w postaci nadesłania dwóch dodatkowych odpisów zażalenia
nałożył na stronę nadmierny obowiązek, niewynikający z obowiązujących przepisów,
które nie przewidują obowiązku złożenia dwóch dodatkowych odpisów zażalenia
wnoszonego do Sądu Najwyższego. Analiza treści normatywnej art. 3941
§ 3 k.p.c.
prowadzi do wniosku, że ustawodawca nie wprowadził obowiązku dołączania do za-
żalenia wnoszonego do Sądu Najwyższego dodatkowych jego odpisów, poza odpi-
sami dla stron (uczestników postępowania). To, że w odniesieniu do skargi kasacyj-
nej przewidziano konieczność dołączenia jej dwóch odpisów, które są przeznaczone
do akt Sądu Najwyższego oraz dla Prokuratora Generalnego, chyba że ten sam
wniósł skargę (art. 3984
§ 2 zdanie drugie k.p.c.), nie oznacza, że taki sam obowią-
zek spoczywa również na wnoszącym zażalenie do Sądu Najwyższego. Powołane w
art. 3941
§ 3 k.p.c. przepisy stosuje się odpowiednio, jednak ich dokładna analiza
prowadzi do wniosku, że nie zawierają one szczególnych regulacji dotyczących wno-
szenia odpisów zażalenia i odpisów załączników do zażalenia.
W art. 3941
§ 3 k.p.c. wyraźnie wskazano, które z przepisów o skardze kasa-
cyjnej znajdują zastosowanie do zażalenia wniesionego do Sądu Najwyższego na
postanowienie sądu drugiej instancji. Wśród tych przepisów nie ma art. 3984
§ 2 zda-
nie drugie k.p.c., który nakłada obowiązek dołączenia do skargi kasacyjnej dwóch jej
odpisów przeznaczonych do akt Sądu Najwyższego oraz dla Prokuratora Generalne-
7
go. Przepis ten - jako szczególny i nakładający na stronę dodatkowe obowiązki - nie
podlega interpretacji rozszerzającej. Innymi słowy, gdyby także do zażalenia wnoszo-
nego do Sądu Najwyższego strona była zobowiązana dołączyć dodatkowe dwa odpi-
sy tego pisma, to art. 3941
§ 3 k.p.c. odsyłałby do odpowiedniego stosowania w tej
kwestii art. 3984
§ 2 zdanie drugie k.p.c., czego jednak ustawodawca nie przewidział.
Wezwanie pełnomocnika skarżącej do złożenia dwóch dodatkowych odpisów zaża-
lenia nie miało umocowania w przepisach procedury, a zatem zarządzenie przewod-
niczącego z 2 czerwca 2008 r. nie mogło nałożyć na skarżącą dodatkowych obo-
wiązków, zaś jego niewykonanie nie może być sankcjonowane odrzuceniem zażale-
nia. Zażalenie wniesione na postanowienie z 25 kwietnia 2008 r. spełnia wszystkie
wymagania formalne.
Zażalenie jest oczywiście uzasadnione, dlatego Sąd Okręgowy powinien
zwrócić stronie skarżącej opłatę od zażalenia na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 1 lit. e
ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3941
§ 3 k.p.c.
w związku z art. 39821
k.p.c. i art. 386 § 1 k.p.c. orzekł jak w sentencji postanowienia.
========================================