Postanowienie SN z 8 maja 2012, sygn. II UZ 9/12
Data orzeczenia
8 maja 2012
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych, Wydział II
Przewodniczący
SSN Jerzy Kuźniar
Tagi
Podstawa prawna
art. 125
kpc
art. 316
kpc
art. 326
kpc
art. 328
kpc
art. 361
kpc
art. 369
kpc
art. 370
kpc
art. 373
kpc
Pokaż pozostałe podstawy prawne (3)
POSTANOWIENIE
Dnia 8 maja 2012 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący)
SSN Romualda Spyt (sprawozdawca)
SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec
w sprawie z wniosku M. R. i T. W.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych
o ustalenie istnienia bądź nieistnienia ubezpieczeń społecznych,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 8 maja 2012 r.,
zażalenia wnioskodawczyni M. R. na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 30
listopada 2011 r.,
oddala zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 30 listopada 2011 r. Sąd Apelacyjny - Sąd Pracy i
Ubezpieczeń Społecznych odrzucił apelację M. R. od wyroku Sądu Okręgowego -
Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 sierpnia 2011 r., oddalającego
odwołanie M. R. i T. W. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27
stycznia 2011 r.
W dniu 11 sierpnia 2011 r. profesjonalny pełnomocnik ubezpieczonej,
będący radcą prawnym, po ogłoszeniu wyroku przez Sąd Okręgowy, wniósł o
sporządzenie uzasadnienia niniejszego wyroku. Wniosek ten złożył w formie ustnej
do protokołu.
2
Uzasadnienie wyroku zostało doręczone pełnomocnikowi wnioskodawczyni
w dniu 4 października 2011 roku. W dniu 18 października 2011 r. profesjonalny
pełnomocnik ubezpieczonej wniósł w imieniu M. R. apelację od powyższego wyroku
Sądu Okręgowego, uiszczając opłatę podstawową od apelacji w kwocie 30 zł.
Uzasadniając odrzucenie apelacji Sąd Apelacyjny wskazał, że wniosek
pełnomocnika o sporządzenie uzasadnienia zgłoszony podczas posiedzenia
jawnego wyznaczonego w celu publikacji wyroku Sądu Okręgowego jest
nieskuteczny. W przedmiotowej sprawie wyrok Sądu Okręgowego zapadł w dniu 11
sierpnia 2011 roku i od tego dnia biegł termin do złożenia wniosku o sporządzenie
uzasadnienia, który upłynął w dniu 18 sierpnia 2011 r., gdyż jeżeli strona nie
zażąda skutecznie uzasadnienia wyroku w terminie tygodniowym od ogłoszenia
sentencji wyroku, termin do wniesienia apelacji biegnie od dnia w którym upłynął
termin do żądania uzasadnienia. Zatem w przedmiotowej sprawie termin do
wniesienia apelacji upłynął w dniu 1 września 2011 r., zaś profesjonalny
pełnomocnik ubezpieczonej wniósł w imieniu M. R. apelację od powyższego wyroku
Sądu Okręgowego, w dniu 18 października 2011 r., a więc po upływie ustawowego
terminu.
Odwołująca się zaskarżyła to postanowienie zażaleniem w całości,
zarzucając mu naruszenie art. 87 ust. 1 oraz art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej
Polskiej polegające na wyjściu przez Sąd Apelacyjny poza dopuszczalne granice
wykładni, skonstruowaniu normy nieprzewidzianej przez ustawodawcę i oparcie
rozstrzygnięcia na tej normie; art. 466 k.p.c., poprzez jego błędną wykładnię
wyrażającą się w uznaniu, że przepis ten uniemożliwia pełnomocnikowi
profesjonalnemu złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku ustnie do
protokołu ”rozprawy publikacyjnej”; art. 328 k.p.c. w związku z art. 466 k.p.c.,
poprzez ich błędne zastosowanie, polegające na przyjęciu, że pełnomocnik
ubezpieczonej nie złożył skutecznie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku;
art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 361 k.p.c., poprzez wydanie uzasadnienia bez
wyjaśnienia w stopniu wystarczającym podstawy prawnej rozstrzygnięcia; art. 369 §
1 k.p.c., poprzez jego niezastosowanie; art. 369 § 2 k.p.c., poprzez jego
zastosowanie pomimo niezaistnienia przesłanek jego zastosowania oraz art. 373
3
k.p.c. w związku z art. 370 k.p.c., poprzez ich zastosowanie pomimo niezaistnienia
przesłanek ich zastosowania.
W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że brak podstaw do uznania, że
celem przepisu art. 466 k.p.c. jest cokolwiek ponad polepszenie sytuacji
procesowej pracownika (ubezpieczonego). W szczególności brak jakichkolwiek
argumentów przemawiających za uznaniem, że celem przedmiotowej regulacji jest
pogorszenie sytuacji procesowej strony działającej przez profesjonalnego
pełnomocnika w porównaniu do sytuacji procesowej tej strony w postępowaniu
zwykłym, poprzez uniemożliwienie jej złożenia ustnie do protokołu posiedzenia
przeznaczonego na publikację wyroku wniosku o sporządzenie uzasadnienia tego
wyroku. Takiej wykładni a contrario sprzeciwia się zarówno systematyka jak i cel
regulacji. Ponadto, zdaniem skarżącej, zamiar ograniczenia uprawnień
procesowych strony postępowania odrębnego reprezentowanej przez
profesjonalnego pełnomocnika winien w normie prawa procesowego wprost
wynikać z tekstu interpretowanego przepisu. Żadna część tekstu art. 466 k.p.c. nie
wyraża takiego ograniczenia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 125 § 1 k.p.c. pisma procesowe obejmują wnioski i
oświadczenia stron składane poza rozprawą. Przepis ten konstruuje ogólną zasadę
obowiązującą w postępowaniu cywilnym, z której wynika, że czynności procesowe
poza rozprawą dokonywane są w formie pism procesowych. Posiedzenia jawne
dzielą się na rozprawy oraz inne posiedzenia jawne niebędące rozprawami.
Ogłoszenie wyroku następuje na posiedzeniu jawnym (art. 326 § 2 k.p.c.), lecz po
zamknięciu rozprawy (art. 316 § 1 in principio k.p.c.), co oznacza, że wniosek
strony o sporządzenie uzasadnienia wyroku, składany jest poza rozprawą, a więc i
on musi przybrać postać pisma procesowego. Wyjątek od przedstawianej zasady
ustanowiony został w art. 466 k.p.c., stosownie do którego pracownik lub
ubezpieczony działający bez adwokata lub radcy prawnego może zgłosić w sądzie
właściwym ustnie do protokołu powództwo oraz treść środków odwoławczych i
innych pism procesowych. Błędne jest zatem założenie, na którym zbudowano
4
argumentację zażalenia, że w postępowaniu zwykłym wniosek o sporządzenie
uzasadnienia wyroku może być złożony w formie ustnej do protokołu. O formie
tego wniosku decyduje bowiem treść art. 125 § 1 k.p.c., a nie art. 328 § 1 k.p.c. W
konsekwencji przedstawiona przez Sąd drugiej instancji interpretacja art. 466 k.p.c.
nie pogarsza sytuacji procesowej pracownika i ubezpieczonego w porównaniu do
uprawnień stron w postępowaniu zwykłym.
Wykładnia językowa art. 466 k.p.c. jest jednoznaczna. Dotyczy on
pracownika lub ubezpieczonego działającego bez adwokata lub radcy prawnego.
Odstępstwo od jasnego i oczywistego sensu przepisu wyznaczonego jego
jednoznacznym brzmieniem mogą uzasadniać tylko szczególnie istotne i doniosłe
względy prawne, społeczne, ekonomiczne lub moralne. Art. 466 k.p.c. ma na celu
przyznanie podmiotom procesowym z reguły nieposiadającym wiedzy prawniczej
oraz gorzej radzącym sobie z prowadzeniem własnych spraw uprawnień
pozwalających na odstępstwo od formalnych wymagań obowiązujących w
postępowaniu cywilnym. Udział profesjonalnego pełnomocnika po stronie
pracownika lub ubezpieczonego powoduje, że względy, dla których ustanowiono
powyższy przywilej, przestają istnieć. W przypadku strony działającej przez
adwokata lub radcę prawnego gwarancją skutecznego dokonania czynności
procesowej jest właśnie fachowe zastępstwo, nie ma zatem w takim przypadku
potrzeby odformalizowania reguł dotyczących czynności procesowych (por.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2000 r., I PKN 579/99,
OSNAPiUS 2001 nr 15, poz. 488).
Trafnie zatem przyjął Sąd Apelacyjny, że wniosek o uzasadnienie wyroku
zgłoszony przez radcę prawnego ustnie do protokołu nie był skuteczny. Stąd
dwutygodniowy termin do wniesienia apelacji, stosownie do art. 369 § 2 k.p.c.,
biegł od dnia, w którym upłynął termin do żądania uzasadnienia. Skoro został on
przekroczony, to odrzucenie apelacji na podstawie art. 370 k.p.c. w związku z art.
373 k.p.c. przez Sąd drugiej instancji odpowiada prawu.
Mając na uwadze powyższe Sad Najwyższy na mocy art. 39814
k.p.c. w
związku z art. 3941
§ 3 k.p.c. orzekł jak sentencji.