Wyrok SN z 4 lutego 2013, sygn. I PK 202/12
Data orzeczenia
4 lutego 2013
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych, Wydział I
Przewodniczący
SSN Józef Iwulski
Tagi
Podstawa prawna
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 4 lutego 2013 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Józef Iwulski (przewodniczący)
SSN Jolanta Strusińska-Żukowska
SSA Magdalena Tymińska (sprawozdawca)
w sprawie z powództwa K.T. i W.Z.
przeciwko K. B. Spółce z o.o. w C.
o przywrócenie do pracy,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 4 lutego 2013 r.,
skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i
Ubezpieczeń Społecznych w K.
z dnia 22 marca 2012 r., sygn. akt […]
1. oddala skargę kasacyjną;
2. zasądza od .K.B. Spółki z o.o. w C. na rzecz K.T. kwotę 120
(sto dwadzieścia) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa
prawnego w postępowaniu kasacyjnym;
3. zasądza od K. B. Spółki z o.o. w C. na rzecz W. Z. kwotę 120
(sto dwadzieścia) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa
prawnego w postępowaniu kasacyjnym.
2
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 29 listopada 2011 r. Sąd Rejonowy w C. przywrócił do
pracy w pozwanej K.B. Spółce z o.o. w C. powoda W. Z. na poprzednich
warunkach pracy i płacy (pkt 1); powództwo K. T. o przywrócenie do pracy oddalił
(pkt 2).
Sąd Rejonowy ustalił, iż powód W. Z. był zatrudniony u strony pozwanej od
dnia 18 października 1978 r. na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony.
Pracę wykonywał w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku kontrolera jakości
produkcji w Wydziale Kowarek. Powód K. T. pracował w pozwanej Kuźni od dnia 3
sierpnia 2006 r. na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony w pełnym
wymiarze czasu pracy na stanowisku III kowala. Powodowie są członkami WSZZ
Sierpień 80. Na początku 2010 r. pozwana rozpoczęła procedurę zwolnień
grupowych. W związku z brakiem porozumienia ze związkami zawodowymi w
zakresie procedury przeprowadzenia zwolnień grupowych pozwana wydała
regulamin zwolnień grupowych. Zgodnie z tym regulaminem zwolnienia grupowe
obejmowały 24 pracowników w poszczególnych grupach zawodowych. W punkcie
III regulaminu ustalono kryteria podstawowe i pomocnicze zwolnień grupowych, a w
punkcie IV – że o kolejności dokonywania zwolnień będzie decydować powołana do
tego komisja. Jednocześnie zapisano, iż wypowiedzenia będą pracownikom
wręczane w okresie od dnia 19 kwietnia 2010 r. do dnia 30 kwietnia 2010 r., a w
przypadku gdy z przyczyn niezależnych od pracodawcy dokonanie wszystkich
zamierzonych wypowiedzeń nie będzie możliwe w tym okresie, pracodawca dokona
wypowiedzeń niezwłocznie, jak będzie to możliwe. Na spotkaniach komisji
kierownicy wydziałów mieli przedstawić listy osób wytypowanych do zwolnienia ze
swoich wydziałów – miano kierować się kwalifikacjami pracowników, ich
doświadczeniem i stażem pracy. Do zwolnienia został wytypowany K. T. Spośród
osób zatrudnionych w wydziale prasowni miał najniższe kwalifikacje zawodowe i
najkrótszy staż. Posiadał jedynie uprawnienia hakowego i miał ukończone kursy
bhp. Uprawnienia te posiadali wszyscy pracownicy tego wydziału. W. Z. podlegał
kierownikowi oddziału kowarek i obróbki cieplnej. Pracował na wykańczalni przez
3
32 lata. Powód obsługiwał wszystkie urządzenia za wyjątkiem suwnicy i szlifierki.
Po dokonaniu konsultacji związkowej były dokonywane wypowiedzenia. Powodowie
nie otrzymali wypowiedzeń w kwietniu 2010 r., bowiem korzystali ze zwolnień
lekarskich. W dniu 5 października 2010 r. zostały przeprowadzone przez związki
zawodowe wybory oddziałowych społecznych inspektorów pracy. Obaj powodowie
zostali wybrani oddziałowymi społecznymi inspektorami pracy, pomimo
przebywania na zasiłku chorobowym. Wybory zostały zakwestionowane przez ZZ
Kadra. Także pracodawca nie uznał wyborów twierdząc, że załoga nie była
poinformowana o wyborach. Pracodawca zażądał od ZZ Sierpień 80 przedłożenia
regulaminu wyborów. Związek nie doręczył regulaminu, powołując się na brak
podstawy prawnej. Także ZZ Kadra nie otrzymał regulaminu wyborów. W
pierwszym dniu powrotu powodów do pracy doręczono im wypowiedzenia umów o
pracę. W. Z. otrzymał pismo wypowiadające umowę o pracę z zachowaniem
trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia w dniu 10 stycznia 2011 r. Jako przyczynę
wypowiedzenia pracodawca wskazał przyczyny niedotyczące pracowników -
podstawa prawna: ustawa z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach
rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących
pracowników. K.T. pismo wypowiadające umowę o pracę z zachowaniem
trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia otrzymał w dniu 17 stycznia 2011 r. W
oświadczeniu woli pracodawca jako przyczynę wypowiedzenia wskazał: przyczyny
niedotyczące pracowników - podstawa prawna: ustawa z dnia 13 marca 2003 r. o
szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z
przyczyn niedotyczących pracowników oraz niezdolność powoda do pracy z
powodu choroby, która trwała dłużej niż okres pobierania z tego tytułu
wynagrodzenia i zasiłku oraz pobierania świadczenia rehabilitacyjnego przez
pierwsze trzy miesiące. Powodowie po doręczeniu im wypowiedzeń - w okresie
wypowiedzenia - pełnili funkcje oddziałowych społecznych inspektorów pracy (np.
ustnie przekazywali informacje zakładowemu społecznemu inspektorowi pracy o
potrzebie zakupu pasów do podnoszenia materiałów, czy konieczności
przyspawania barierek ochronnych).
W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd pierwszej instancji uznał, iż żądanie
powoda K. T. nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd wskazał, iż wbrew twierdzeniom
4
powodów, żaden z nich nie podlegał szczególnej ochronie przed wypowiedzeniem,
pomimo wyboru na oddziałowego społecznego inspektora pracy, bowiem faktycznie
od momentu wyboru do momentu dokonania wypowiedzenia nie pełnili oni tej
funkcji. Zdaniem Sądu Rejonowego, przepis art. 13 ust. 1 ustawy o społecznej
inspekcji pracy łączy szczególną ochronę przed wypowiedzeniem tylko z
„pełnieniem tej funkcji”. Samo wybranie osoby do jej pełnienia nie daje natomiast
takiej ochrony. Późniejsze pełnienie tej funkcji nie ma już znaczenia. W ocenie
Sądu pierwszej instancji, strona pozwana w toku postępowania dostatecznie
wykazała reorganizację, jak i zasadność wytypowania K. T. do zwolnienia. Powód
ten w porównaniu do pozostałych pracowników posiadał najniższe kwalifikacje
zawodowe. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, na uwzględnienia zasługiwało
natomiast żądanie powoda W. Z., któremu wypowiedziano umowę o pracę
niezgodnie z prawem z uwagi na naruszenie kryteriów doboru pracowników,
przyjętych w regulaminie zwolnień grupowych.
Powyższy wyrok w zakresie punktu 2 zaskarżył apelacją K.T., zarzucając
naruszenie art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1983 r. o społecznej inspekcji
pracy przez błędną jego wykadnię. Strona pozwana zaskarżyła natomiast powyższy
wyrok apelacją w zakresie punktu 1 i 3, zarzucając naruszenie art. 233 § 1 k.p.c.
przez nierozważenie zebranego materiału dowodowego oraz sprzeczność istotnych
ustaleń z zebranym w sprawie materiałem dowodowym polegającą na przyjęciu, że
wytypowanie W. Z. do zwolnienia nastąpiło z naruszeniem kryteriów doboru
pracowników przyjętych w regulaminie zwolnień grupowych.
Sąd Okręgowy - Sąd Pracy w K. wyrokiem z dnia 22 marca 2012 r. zmienił
wyrok Sądu Rejownowego w C. w ten sposób, że przywrócił K. T. do pracy na
poprzednich warunkach pracy i płacy i zasadził na jego rzecz kwotę 150 zł tytułem
zwrotu kosztów postępowania; oddalił apelację strony pozwanej oraz zasądził od
pozwanej na rzecz W. Z. kwotę 60 zł tytułem kosztów postepowania
odwoławczego.
Sąd Okręgowy wskazał, że wbrew ustaleniom Sądu pierwszej instancji
zarówno K. T., jak i W. Z. podlegali szczególnej ochronie przed wypowiedzeniem z
uwagi na fakt wybrania ich oddziałowymi społecznymi inspektorami pracy. Przepis
art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1983 r. o społecznej inspekcji pracy (Dz.U.
5
z 1983 r., Nr 35, poz. 136) posługuje się co prawda pojęciem „pełnienia funkcji”,
jednakże brak jest podstaw do przyjęcia - jak to uczynił Sąd pierwszj instancji - że
pracownikiem chronionym jest wyłącznie pracownik wykonujący faktycznie
określone obowiązki w danym okresie. Taka wykładnia, zdaniem Sądu
odwoławczego, nie jest uprawniona. Ze wspomnianego przepisu wynika, iż zakład
pracy nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę z pracownikiem
pełniącym funkcję społecznego inspektora pracy w czasie trwania mandatu oraz w
okresie roku po jego wygaśnięciu, chyba że zachodzą przyczyny uzasadniające
rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia. W takim wypadku rozwiązanie
umowy o pracę może nastąpić po uprzednim uzyskaniu zgody statutowo
właściwego organu zakładowej organizacji związkowej. Zdaniem Sądu
Okręgowego, gdyby ustawodawca uzależnił istnienie ochrony stosunku pracy
społecznego inspektora pracy od efektywnego wykonywania funkcji w danym
okresie, to powinien przewidzieć także odpowiednie kryteria umożliwiające
przeprowadzenie oceny, czy danego pracownika należy traktować jako inspektora
pracy. Skoro kryteriów tych brak - brak jest także podstaw dla uznania wykładni
Sądu pierwszej instancji za słuszną. Sąd Okręgowy podniósł, że w wyroku z dnia 2
czerwca 2010 r., II PK 371/09, Sąd Najwyższy rozważał kwestię ochrony, z jakiej
korzysta społeczny inspektor pracy, ale nie rozstrzygnął jednoznacznie, czy funkcję
społeczny inspektor pracy „pełni” od chwili wyboru, czy też uzależnione jest to od
faktycznego podjęcie określonych działań. Zdaniem Sądu drugiej instancji, cel
przepisu nie zostałby jednak zrealizowany, gdyby po dokonanym wyborze
pracownik nie korzystał już z ochrony. Odmiennie zatem niż Sąd I instancji przyjąć
należy, iż powodowie pełnili powierzone im funkcje w dniu, w którym doręczono im
oświadczenia o wypowiedzeniu umów o pracę. Sąd drugiej instancji podniósł, że
pracodawca nie ma możliwości oceny i zakwestionowania prawidłowości dokonania
wyboru społecznego inspektora pracy. W postanowieniu z dnia 9 listopada 1995 r.
(III PO 16/95) Sąd Najwyższy wskazał, że wybór społecznego inspektora pracy
przez pracowników zakładu pracy nie podlega żadnej kontroli zewnętrznej. Z tych
wszystkich względów, Sąd drugiej instancji uznał, iż wypowiedzenie umowy o pracę
K.T. i W.Z. nastąpiło z naruszeniem art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1983
r. o społecznej inspekcji pracy. Zgodnie z art. 5 ust. 5 pkt 5 ustawy z dnia 13 marca
6
2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy
z przyczyn niedotyczacych pracowników, w sytuacji zwolnień grupowych w
stosunku do społecznego inspektora pracy dopuszczalne było jedynie
wypowiedzenie warunków pracy i płacy. Z tych względów, Sąd Okręgowy orzekł o
uwzględnieniu apelacji K.T. (art. 386 § 1 k.p.c.) oraz o oddaleniu apelacji strony
pozwanej (art. 385 k.p.c.).
Powyższy wyrok Sądu Okręgowego w K. zaskarżyła w całości skargą
kasacyjną K.B. Sp. z o.o. w C. Skarżąca oparła skargę kasacyjną na dwóch
podstawach wskazanych w art. 3983
§ 1 k.p.c. Zarzuciła: 1) naruszenie prawa
materialnego art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1983 r. o społecznej inspekcji
pracy przez błędną jego wykładnię, polegającą na przyjęciu, że K.T. i W.Z.
podlegali szczególnej ochronie prawnej z uwagi na fakt wybrania ich oddziałowymi
społecznymi inspektorami pracy i tym samym, że wypowiedzenie im umów o pracę
nastąpiło z naruszeniem wskazanego przepisu; 2) naruszenie prawa procesowego
mające istotny wpływ na treść wyroku: a) art. 385 k.p.c. wskutek uznania apelacji K.
T. za uzasadnioną; b) art. 233 k.p.c., „polegające na nierozważeniu przez Sąd I
instancji wszechstronnie zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w
szczególności zeznań świadka M. K. w części dotyczącej zasadności wyboru W. Z.
do zwolnienia oraz dowodu z Regulaminu Zwolnień Grupowych w części
dotyczącej kryteriów zwolnienia grupowego, co skutkowało przyjęciem przez Sąd
Rejonowy w C., iż zebrany w sprawie materiał dowodowy daje podstawy do
uwzględnienia powództwa W. Z.”.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie
sprawy Sądowi Okręgowemu w K. do ponownego rozpoznania, z pozostawieniem
temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowania za wszystkie instancje, w
tym o kosztach postępowania kasacyjnego.
Skarżąca podniosła, że w sprawie istnieje potrzeba wykładni przepisu art. 13
ust. 1 ustawy o społecznej inspekcji pracy pozwalająca rozstrzygnąć, czy przepis
ten łączy szczególną ochronę przed wypowiedzeniem umowy o pracę z faktycznym
pełnieniem funkcji oddziałowego społecznego inspektora pracy, czy samo już
wybranie osoby do pełnienia funkcji oddziałowego społecznego inspektora pracy
daje taką ochronę i czy rozpoczęcie pełnienia funkcji oddziałowego społecznego
7
inspektora pracy po doręczeniu wypowiedzenia umowy o pracę zapewnia
szczególną ochronę przed wypowiedzeniem.
Powodowie W. Z. i K.T. wnieśli o oddalnie skargi kasacyjnej i zasądzenie
kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona.
Podniesiony przez skarżącą w ramach podstawy z art. 3983
§ 1 pkt 2 k.p.c.
zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. nie poddaje się kontroli kasacyjnej. W myśl
art. 3983
§ 3 k.p.c. podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być bowiem zarzuty
dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów. Przepis art. 39813
§ 2 k.p.c.
stanowi, że w postępowaniu kasacyjnym nie jest dopuszczalne powołanie nowych
faktów i dowodów, a Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi
stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia. Art. 3983
§ 3 k.p.c. wprawdzie
nie wskazuje expressis verbis konkretnych przepisów, których naruszenie, w
związku z ustalaniem faktów i przeprowadzaniem oceny dowodów, nie może być
przedmiotem zarzutów wypełniających drugą podstawę kasacyjną, nie ulega jednak
wątpliwości, że obejmuje on art. 233 k.p.c., który określa kryteria oceny
wiarygodności i mocy dowodów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 23
września 2005 r., III CSK 13/05, OSNC 2006/4/76; wyroki Sądu Najwyższego: z 4
stycznia 2007 r., V CSK 364/06, LEX nr 238975; z 19 października 2010 r., II PK
96/10, LEX nr 687025; z 24 listopada 2010 r., I UK 128/10, LEX nr 707405; z 24
listopada 2010 r., I PK 107/10, LEX nr 737366; postanowienie Sądu Najwyższego z
7 września 2012 r., V CSK 529/11, LEX nr 1222170). Dodatkowo należy zauważyć,
że skarżąca w ramach tego zarzutu kwestionuje ocenę dowodów dokonaną przez
Sąd pierwszej instancji, co jest niedopuszczalne na tym etapie postępowania.
Nie jest również trafny drugi zarzut skargi kasacynej naruszenia przepisów
postępowania, a mianowicie naruszenia art. 385 k.p.c. Sąd drugiej instancji,
uznając apelację powoda K. T. za uzasadnioną, zmienił zaskarżony wyrok i
przywrócił go do pracy w pozwanym zakładzie pracy na podstawie art. 386 § 1
k.p.c. Zastosowanie przez sąd drugiej instancji art. 386 § 1 k.p.c. w warunkach, gdy
8
uznał, że apelację należy uwzględnić jako uzasadnioną, nie stanowi zatem o
naruszeniu przez ten sąd art. 385 k.p.c., tylko dlatego, że strona przeciwna uważa,
że apelacja ta jest bezzasadna i sąd drugiej instancji powinien orzec o jej oddaleniu
zgodnie z tym przepisem. Należy podkreślić, że skorzystanie przez sąd apelacyjny
z art. 386 § 1 - 4 lub art. 385 k.p.c. przy wydawaniu orzeczenia jest konsekwencją
czynności podjętych na wcześniejszych etapach postępowania, nie zaś przyczyną
zarzucanej wadliwości rozstrzygnięcia, a zatem nie może być postrzegane jako
uchybienie przepisom prawa procesowego, które samodzielnie – bez wskazania
naruszenia innych jeszcze przepisów postępowania – mogło mieć istotny wpływ na
wynik sprawy (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 27 sierpnia 2008 r., II
UK 79/08, LEX nr 785530 i z dnia 16 grudnia 2008 r., I PK 96/08, LEX nr 529754;
wyroki Sądu Najwyższego z dnia 12 czerwca 2003 r., IV CKN 355/01, LEX nr
602298; z dnia 28 października 2005 r., II CK 37/05, LEX nr 186853; z dnia 15
kwietnia 2010 r., II CSK 515/09, LEX nr 602231). Przepis art. 385 k.p.c. jedynie
wyjątkowo może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, na
przykład wtedy, gdyby sąd drugiej instancji uznał, że apelacja jest bezzasadna i nie
oddalił jej, albo gdyby ją oddalił, uznając ją jednocześnie za zasadną (por.
postanowienie Sądu Najwyższego: z dnia 8 maja 2002 r., III CKN 917/00, LEX nr
55498; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 2011 r., I UK 400/10, LEX nr
1043986). Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w niniejszej sprawie i to zarówno
w odniesieniu do apelacji powoda K. T., jak i apelacji pozwanej.
Za całkowicie nieusprawiedliwiony należy również uznać zarzut naruszenia
prawa materialnego w postaci art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1983 r. o
społecznej inspekcji pracy (Dz.U. Nr 35, poz. 163 z późn. zm.) zgłoszony w ramach
podstawy kasacyjnej z art. 3983
§ 1 pkt 1 k.p.c. W ocenie Sądu Najwyższego, Sąd
drugiej instancji dokonał bowiem prawidłowej wykładni tego przepisu, przyjmując,
że szczególna ochrona stosunku pracy wynikająca z art. 13 ust. 1 ustawy o
społecznej inspekcji pracy obowiązuje od momentu wyboru pracownika na
społecznego inspektora pracy.
Na wstępie należy podkreślić, że Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami
faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 39813
§ 2
k.p.c.), a zatem ustaleniami, że powodowie zostali wybrani na oddziałowych
9
społecznych inspektorów pracy w dniu 5 października 2010 r. oraz, że w ramach
zwolnień grupowych na podstawie ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych
zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn
niedotyczących pracowników (Dz.U. Nr 90, poz. 844 z późn. zm.) wypowiedziano
powodom umowy o pracę: W. Z.- w dniu 10 stycznia 2011 r. a K.T. – w dniu 17
stycznia 2011 r. W powyższych okolicznościach Sąd drugiej instancji trafnie uznał,
że pozwana, wypowiadając powodom umowy o pracę, działała w warunkach
naruszenia art. 13 ust. 1 ustawy o społecznej inspekcji pracy. Zgodnie z tym
przepisem zakład pracy nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę z
pracownikiem pełniącym funkcję społecznego inspektora pracy w czasie trwania
mandatu oraz w okresie roku po jego wygaśnięciu, chyba że zachodzą przyczyny
uzasadniające rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia. W takim wypadku
rozwiązanie umowy o pracę może nastąpić po uprzednim uzyskaniu zgody
statutowo właściwego organu zakładowej organizacji związkowej. Zgodnie z art. 6
ust. 2 ustawy o społecznej inspekcji pracy, społecznych inspektorów pracy wybiera
się na okres 4 lat. Wykładnia językowa i funkcjonalna przepisów art. 13 ust. 1 i art.
6 ust. 2 ustawy o społecznej inspekcji pracy prowadzi do jednoznacznego wniosku,
że pracownik z dniem wyboru na społecznego inspektora pracy nabywa mandat do
pełnienia tej funkcji na okres czteroletniej kadencji. Z chwilą zatem uzyskania
przedmiotowego mandatu (podstawy pełnienia funkcji) pracownik zostaje objęty
szczególną ochroną przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem stosunku pracy
wynikającą z art. 13 ust. 1 ustawy o społecznej inspekcji pracy. W ocenie Sądu
Najwyższego, niewątpliwie nie można wiązać początku objęcia szczególną ochroną
przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem stosunku pracy na podstawie art. 13 ust.
1 ustawy o społecznej inspekcji dopiero z faktycznym (fizycznym) rozpoczęciem
wykonywania przez inspektora pracy czynności – uprawnień wymienionych w art. 4
ustawy o społecznej inspekcji pracy. Społeczny inspektor pracy uzyskuje prawo do
wykonywania określonych w tym przepisie czynności z dniem wyboru (momentem
uzyskania mandatu), a nie – z chwilą wykonania pierwszej takiej czynności w
ramach pełnionej zgodnie z mandatem funkcji inspektora. Przez cały okres trwania
mandatu (kadencji) oraz w okresie roku po jego wygaśnięciu stosunek pracy
pracownika pełniącego z wyboru funkcję społecznego inspektora pracy podlega
10
szczególnej ochronie przewidzianej w art. 13 ust. 1 ustawy o społecznej inspekcji
pracy.
Nie ma racji skarżący, podnosząc w uzasadnieniu skargi, że wykładnia
art. 13 ust. 1 ustawy o społecznej inspekcji pracy dokonana w rozpoznawanej
sprawie przez Sąd drugiej instancji – którą akceptuje Sąd Najwyższy w składzie
rozpoznającym tę sprawę – jest sprzeczna z wykładnią Sądu Najwyższego
przedstawioną w wyroku z dnia 18 grudnia 2001 r. (I PKN 755/00) oraz – w wyroku
z dnia 3 sierpnia 2006 r. (II PK 339/05), a wyrażajacą się w przyjęciu, że istota
(źródło) ochrony społecznego inspektora pracy wywodzi się z faktu rzeczywistego
wykonywania czynności i zadań w zakładzie pracy. Przede wszystkim należy
podkreślić, że oba wyżej wspomniane wyroki Sądu Najwyższego zapadły w
odmiennych - niż ten w niniejszej sprawie - stanach faktycznych, ale
charakteryzujących się wspólnym elementem, a mianowicie w obu sprawach
społeczni inspektorzy pracy pełnili tę funkcję (wykonywali ją faktycznie) nie z racji
formalnego wyboru w trybie przewidzianym ustawą o społecznej inspekcji pracy,
lecz w rezultacie dopuszczenia ich do jej pełnienia wskutek dorozumianej
akceptacji takiego stanu rzeczy przez związki zawodowe i pracodawcę, mimo
niedokonania ich formalnego wyboru. Z tych względów istotą sporu w obu
przedmiotowych sprawach była ocena czy pracownicy, uznający siebie za
społecznych inspektorów pracy (mimo braku formalnego wyboru ich na tę funkcję) i
tak traktowani przez otoczenie w zakładzie pracy, są objęci szczególną ochroną
przed rozwiązaniem stosunku pracy wynikającą z art. 13 ust. 1 ustawy o społecznej
inspekcji pracy. W takich to okolicznościach Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18
grudnia 2001 r., I PKN 755/00 (OSNP 2004/1/5, OSP 2004/11/147) wyraził pogląd,
że pracownik, który przez wiele lat faktycznie pełnił funkcję zakładowego
społecznego inspektora pracy za dorozumianą i niewątpliwą wolą pracowników
zakładu pracy, mimo niedokonania formalnego wyboru po upływie wcześniejszej
kadencji, korzysta ze szczególnej ochrony prawnej przed wypowiedzeniem i
rozwiązaniem stosunku pracy w granicach określonych art. 13 ust. 1 ustawy z dnia
24 czerwca 1983 r. o społecznej inspekcji pracy. Natomiast w wyroku z dnia z dnia
3 sierpnia 2006 r., II PK 339 (OSNP 2007/15-16/218) Sąd Najwyższy stwierdził, że
kontrola zgodności z prawem wyboru społecznego inspektora pracy nie należy do
11
kompetencji sądu pracy. Rzeczywiste pełnienie przez pracownika funkcji
zakładowego inspektora pracy, niekwestionowane przez związki zawodowe i
pracodawcę powoduje, że pracownik korzysta ze szczególnej ochrony prawnej
przed wypowiedzeniem i rozwiązaniem stosunku pracy (art. 13 ust. 1 ustawy z dnia
24 czerwca 1983 r. o społecznej inspekcji pracy). Jak wynika ze stanu faktycznego
rozpoznawanej sprawy, w sprawie tej nie zachodzi podobny do powyższego
problem. Z niespornych ustaleń faktycznych Sądu drugiej instancji wynika bowiem,
że obaj powodowie zostali formalnie wybrani oddziałowymi społecznymi
inspektorami pracy.
Podsumowując, Sąd drugiej instancji zasadnie uznał, że wypowiedzenie
powodom umów o pracę nastąpiło w warunkach naruszenia art. 13 ust. 1 ustawy o
społecznej inspekcji pracy. Zaskarżony wyrok odpowiada zatem prawu.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 39814
k.p.c. orzeczono jak w
sentencji wyroku. O kosztach w postępowaniu kasacyjnym orzeczono na podstawie
art. 98, art. 99 i art. 108 § 1 w związku z art. 391 § 1 w związku z art. 39821
k.p.c.
oraz § 11 ust. 1 pkt 1 i § 12 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z
dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz
ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę
prawnego ustanowionego z urzędu. (Dz.U. 2002, Nr 163, poz. 1349 z póź. zm.).
/tp/