Postanowienie SN z 23 września 2014, sygn. II UZ 80/13
Data orzeczenia
23 września 2014
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych, Wydział II
Przewodniczący
SSN Zbigniew Myszka
Tagi
POSTANOWIENIE
Dnia 23 września 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Halina Kiryło
SSA Piotr Prusinowski
w sprawie z wniosku Przedsiębiorstwa Produkcyjno - Usługowo - Handlowego "A."
sp. z o.o.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych
z udziałem zainteresowanych […]
o wysokość podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 23 września 2014 r.,
zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 17
października 2013 r.,
oddala zażalenie.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 17 października 2013 r. Sąd Apelacyjny, III Wydział
Pracy i Ubezpieczeń Społecznych ustalił wartość przedmiotu zaskarżenia w
sprawach zainteresowanych: R. B. na kwotę 8.153 zł i D. S. na kwotę 4.913 zł (pkt
I) oraz odrzucił skargę kasacyjną Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Usługowo-
Handlowego „A.”, Spółki z o.o. od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 29 czerwca
2012 r. w stosunku do tych zainteresowanych (pkt II).
Sąd Apelacyjny wskazał, że na wezwanie do uzupełnienia braków
formalnych skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącego określił wartość przedmiotu
2
zaskarżenia w sprawie z udziałem zainteresowanych […] na kwotę 35.845 zł.
Postanowieniem z dnia 14 maja 2013 r., II UK 21/13 Sąd Najwyższy zwrócił akta
Sądowi Apelacyjnemu celem sprawdzenia wartości przedmiotu zaskarżenia przy
przyjęciu za podstawę wysokości należnych składek obliczonej od przychodów
ubezpieczonych osobno w każdej zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi skarżący
podał, że wartość przedmiotu zaskarżenia ustalona w sposób wskazany przez Sąd
wynosi w sprawie zainteresowanych odpowiednio dla K. S. - 2.108 zł, R. B.- 14.835
zł, M. K. - 1.432 zł, D. S. - 12.185 zł. W konsekwencji, Sąd Apelacyjny
postanowieniem z dnia 28 czerwca 2013 r. odrzucił skargę kasacyjną w stosunku
do zainteresowanych K. S. i M. K. Natomiast sprawdzając wartość zaskarżenia w
stosunku do zainteresowanych R. B. i D. S., Sąd Apelacyjny wezwał skarżącego do
podania czy wskazane przez niego dla tych zainteresowanych kwoty (odpowiednio
14.835 zł i 12.185 zł) stanowią różnicę między wysokością należnych składek na
ubezpieczenie społeczne a wysokością faktycznie zapłaconych składek. W
odpowiedzi skarżący podał, że wskazane kwoty zostały ustalone w oparciu o
wysokość należnych składek obliczoną od przychodów, natomiast różnica między
wysokością należnych składek na ubezpieczenie społeczne a wysokością
faktycznie zapłaconych składek dla tych zainteresowanych wynosi dla R. B. - 8.153
zł, a dla D. S. - 4.913 zł.
W konsekwencji, Sąd Apelacyjny powołując się na orzecznictwo Sądu
Najwyższego stwierdził, że w sprawie o podstawę wymiaru składek na
ubezpieczenie społeczne wartość przedmiotu zaskarżenia należy liczyć odrębnie
względem każdego ubezpieczonego pracownika. Tak liczona wartości przedmiotu
zaskarżenia w przypadku zainteresowanych R. B. i D. S. była niższa niż 10.000 zł,
wobec tego skarga kasacyjna – stosownie do art. 3982
§ 1 k.p.c. nie przysługuje w
stosunku do tych zainteresowanych.
W zażaleniu skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania: 1/ art.
21 k.p.c. w związku z art. 39821
§ 2 k.p.c. przez ich niezastosowanie i błędne
przyjęcie wartości przedmiotu zaskarżenia w kwotach podanych na wezwanie Sądu
w stosunku do zainteresowanych R. B. i D. S., 2/ art. 72 § 1 pkt 2 k.p.c. przez
niezasadne przyjęcie, że zainteresowani - pracownicy wnoszącego zażalenie -
występują w sprawie na zasadzie współuczestnictwa formalnego.
3
W ocenie wnoszącego zażalenie, przyjęte przez Sąd Apelacyjny wyliczenie
wartości przedmiotu zaskarżenia jest sprzeczne ze stanowiskiem Sądu
Najwyższego wyrażonym w wyroku z dnia 17 kwietnia 2009 r., II UZ 12/09,
przyjmującym, że objęcie jednym wyrokiem wielu decyzji, ustalających podstawę
wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenia zdrowotne
pracowników zatrudnionych i płatnika składek (pracodawcy) oznacza, że w skardze
kasacyjnej organu rentowego roszczenia z nich wynikające podlegają zsumowaniu
przy ustalaniu wartości przedmiotu zaskarżenia. Stosownie do tego stanowiska,
wartość przedmiotu zaskarżenia ustalona przez Sąd Apelacyjny winna być w
oparciu o art. 21 k.p.c. w związku z art. 39821
§ 2 k.p.c.
W konsekwencji żalący się wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia
w całości i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w celu nadania biegu
skardze.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Kontrowersje i rozbieżności jurysdykcyjne dotyczące spełnia warunków
przedmiotowej dopuszczalności skargi kasacyjnej w sprawach o składki na
ubezpieczenia społeczne od spornej podstawy ich wymiaru zostały rozstrzygnięte w
uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 12 czerwca 2014 r.,
II UZP 1/14 (dotychczas niepublikowanej), z której wynika, że w razie objęcia
jednym wyrokiem wielu decyzji ustalających płatnikowi składek (pracodawcy) i
wskazanym w tych decyzjach pracownikom podstawę wymiaru składek na
ubezpieczenia społeczne i zdrowotne wartość przedmiotu zaskarżenia skargą
kasacyjną oznacza się odrębnie względem każdego ubezpieczonego pracownika
(art. 19 § 2 w związku z art. 3984
§ 3 k.p.c.)”. Ujawnione rozbieżności judykatury w
tym zakresie wymagały interwencji interpretacyjnej powiększonego składu Sądu
Najwyższego. Za stanowiskiem, że wartości przedmiotów kasacyjnego zaskarżenia
w takich sprawach nie mogą być sumowane dla celów kasacyjnego zaskarżenia
wskazywano argumenty formalnoprawne. Po pierwsze, w postępowaniu w
sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych przedmiot i zakres rozpoznania
sądowego wyznacza treść decyzji organu rentowego, a rozstrzygnięcie sądu odnosi
4
się do zaskarżonej decyzji - art. 477 § 2, art. 47714
§ 2 i art. 47714a
k.p.c. (por. np.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 1999 r., II UZ 52/99, OSNP 2000
nr 15, poz. 601). Po drugie, zarządzenie sądu „o połączeniu spraw” na podstawie
art. 219 k.p.c. ma charakter techniczny (sprawy otrzymają jedną sygnaturę
wcześniejszych akt), co nie prowadzi do skumulowania roszczeń w rozumieniu art.
191 k.p.c., czy do współuczestnictwa, jak również nie wpływa na właściwość sądu
(por. np.: postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 1973 r., I PZ 71/73,
LEX nr 7351 i z dnia 22 czerwca 2012 r., V CSK 291/11, niepublikowane). W takim
przypadku występuje jedna sprawa wyłącznie w znaczeniu formalnym
(technicznym). Po trzecie, wartość przedmiotu zaskarżenia w postępowaniu
apelacyjnym i odpowiednio kasacyjnym (art. 368 § 2 k.p.c.) nie może być wyższa
niż wartość przedmiotu sporu. Wartość ta pozostaje ściśle powiązana z konkretnym
postępowaniem sądowym „jako wypadkowa wartości dochodzonego roszczenia”.
Takie okoliczności miały wskazywać, że podział materii, rozstrzygniętej odrębnymi
decyzjami, na kilka postępowań powoduje odpowiednie dostosowanie wartości
przedmiotu sporu i zaskarżenia w każdym z nich. Dlatego indywidualne wartości
przedmiotu sporu i zaskarżenia decydują o dopuszczalności bądź
niedopuszczalności wniesienia skargi kasacyjnej w poszczególnych indywidualnych
sprawach, gdyż procesowa regulacja wartości przedmiotu zaskarżenia stanowi
pochodną od wartości przedmiotu sporu (por. uzasadnienie wyżej powołanego
postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 18 maja 2010 r., I UZ 29/10).
W przeciwnej argumentacji przedstawionej w powołanym przez wnoszącego
zażalenie postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 2009 r., II UZ 12/09,
Sąd Najwyższy miał na uwadze, że całość składek na ubezpieczenie emerytalne,
rentowe, wypadkowe i chorobowe za ubezpieczonych pracowników obliczają,
rozliczają i przekazują co miesiąc do organu ubezpieczeń społecznych pracodawcy
jako płatnicy składek (art. 17 ust. 1 w związku z art. 4 pkt 2 lit. a i art. 46 ustawy z
dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, jednolity tekst:
Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm., powoływanej dalej jako ustawa o
systemie ubezpieczeń społecznych, ustawa systemowa lub ustawa) i tylko te
podmioty ponoszą odpowiedzialność za nieopłacenie, opłacenie w zaniżonej
wysokości lub nieterminowe opłacenie należnych składek (art. 23 i 24 tej ustawy).
5
Rzeczywisty majątkowy ciężar obowiązku składkowego (w tym obowiązku
wyrównania różnicy między wysokością składki wskazywaną przez płatnika i
należną za okres sporny) może wynikać zatem jedynie z decyzji łącznej, z
wyszczególnieniem wszystkich zainteresowanych pracowników objętych raportami
miesięcznymi. Łączne obciążenia z tytułu wydawanych decyzji cząstkowych,
dotyczących rozważanego łącznego zobowiązania płatnika składek (art. 46 ustawy
o systemie ubezpieczeń społecznych), są „często bardzo poważne, co widać z
wysokości tych obciążeń w wielu sprawach rozpatrywanego rodzaju”. Natomiast
„odnoszenie decyzji do każdego pracownika z osobna powoduje, że wartość
przedmiotu sporu i w konsekwencji wartość zaskarżenia jest z reguły nieduża i
sprawy te jedynie wyjątkowo mają charakter kasacyjny”. Prowadzi to „do
zafałszowania rzeczywistego przedmiotu sprawy i niezgodnie z celami
postępowania cywilnego pozbawia płatnika, organ rentowy lub zainteresowanego
pracownika kontroli kasacyjnej w tej ważnej kategorii spraw”.
Podejmując uchwałę w składzie powiększonym Sądu Najwyższego uznał, że
rozstrzygnięcie rozbieżności jurysdykcyjnych zależy od oceny istoty (charakteru
prawnego) stosunku pracowniczego ubezpieczenia społecznego, który ma złożoną
naturę prawną już ze względu na występowanie w nim trzech podmiotów, którymi
są organ ubezpieczeń społecznych, płatnik składek oraz ubezpieczony pracownik.
Ocenę taką komplikują rozmaite relacje prawne podmiotów tego złożonego
stosunku prawnego, które występują przy realizowaniu różnych zakresów
stosunków ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego. Pojawiające się
w tym zakresie wątpliwości prawne dalekie są od jednoznacznych rozstrzygnięć
zarówno w judykaturze, jak i w doktrynie prawa ubezpieczeń społecznych.
Do obowiązków organu ubezpieczeń społecznych należy, miedzy innymi,
wymiar i pobór od płatnika składek (pracodawcy) składek na pracownicze
ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, z których organ ten następnie realizuje
(wypłaca) ubezpieczonym pracownikom należne świadczenia w razie wystąpienia
ryzyk ubezpieczenia społecznego. Pracodawca, będący płatnikiem całości składek
na pracownicze ubezpieczenia społeczne, które są „współfinansowane” w
ustawowo określonych częściach (proporcjach) z własnych środków przez
ubezpieczonych pracowników i płatników składek na ubezpieczenia emerytalne i
6
rentowe (art. 16 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 1b związku z art. 17 ust. 1 i 2 oraz art. 46
ust. 1 ustawy systemowej), w całości finansowane przez płatnika składek na
ubezpieczenia wypadkowe oraz w całości przez ubezpieczonych na ubezpieczenia
chorobowe i zdrowotne, ma ustawowy obowiązek samoobliczania, rozliczania oraz
przekazywania co miesiąc do Zakładu wszystkich (całości) należnych składek,
także w części potrącanej przez płatnika ze środków finansowanych w ustawowo
określonym zakresie przez ubezpieczonych pracowników (art. 16 ust. 1 i 1b w
związku z art. 17 ust. 1 i 2 oraz art. 46 ust. 1 ustawy systemowej oraz art. 85 ust. 1 i
art. 87 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej
finansowanych ze środków publicznych, jednolity tekst: Dz.U. z 2008 r. Nr 164,
poz. 1027 ze zm., powoływanej dalej jako ustawa o świadczeniach opieki
zdrowotnej). Na podstawie wymienionych przepisów, obarczający ubezpieczonego
pracownika obowiązek finansowania części lub całości jego obowiązku
składkowego realizuje (powinien realizować) pracodawca będący płatnikiem całości
składek na pracownicze ubezpieczenia społeczne i zdrowotne.
Kontrowersje i spory wynikające z niewykonywania lub nienależytego
wykonania obowiązku składkowego przez płatnika składek powstają na ogół wtedy,
gdy pracodawca (płatnik składek) wypłaca pracownikom należne im świadczenia ze
stosunku pracy, ale niektórych z tych przychodów nie uwzględnia w podstawie
wymiaru składek na pracownicze ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie
zdrowotne, a w konsekwencji nie odprowadza od nich należnych składek na
indywidualne ubezpieczenia pracowników. Pracownik, który uzyskał takie
należności (przychody ze stosunku pracy) nie dochodzi tych zaspokojonych
roszczeń w postępowaniu w sprawach pracowniczych. Natomiast na podstawie
przepisów prawa ubezpieczeń społecznych ubezpieczony pracownik nie ma
bezpośredniego roszczenia o prawidłowe obliczenie i odprowadzenie przez
pracodawcę, będącego płatnikiem całości należnych składek na ubezpieczenia
społeczne lub zdrowotne, gdyż wszczęcie postępowania odwoławczego w
sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych wymaga wydania zaskarżalnej
decyzji organu rentowego (art. 83 ust. 3 ustawy systemowej w związku z art. 4779
k.p.c.), którą poprzedza dość skomplikowana procedura. Mianowicie, ubezpieczony
- w razie stwierdzenia niezgodności ze stanem faktycznym informacji zawartych w
7
imiennych raportach miesięcznych o stanie (wielkości) składek gromadzonych na
jego indywidualnym koncie - zgłasza na piśmie lub do protokołu do płatnika składek
wniosek o sprostowanie informacji zawartych w imiennym raporcie miesięcznym w
terminie 3 miesięcy od otrzymania informacji, o czym informuje organ ubezpieczeń
społecznych. W razie nieuwzględnienia reklamacji w terminie jednego miesiąca od
daty jej wpływu, na wniosek ubezpieczonego, Zakład po przeprowadzeniu
postępowania wyjaśniającego wydaje decyzję w jego indywidualnej sprawie (art. 41
ust. 11 ustawy systemowej), którą doręcza płatnikowi składek i ubezpieczonemu.
Dopiero ta decyzja może być przedmiotem indywidualnego sądowego
postępowania odwoławczego wszczętego przez każdego adresata wydanej decyzji
(art. 83 ust. 1 i 3 tej ustawy).
Nie jest wykluczona sytuacja, w której od uzyskanej „negatywnej” decyzji
składkowej odwoła się wyłącznie ubezpieczony pracownik z zamiarem
zweryfikowania stanu jego indywidualnego konta składek i uzyskania, także w
przyszłości, wyższych świadczeń z ubezpieczeń społecznych, przysługujących z
uwzględnieniem wszystkich należnych składek, których od spornych składników
przychodu ze stosunku pracy nie odprowadził jego pracodawca, będący płatnikiem
całości składek na pracownicze ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. W
przypadku wniesienia odwołania wyłącznie przez ubezpieczonego pracownika nie
podlega kwestii, że przedmiotem sporu i zaskarżenia jest różnica pomiędzy
wysokością składek żądanych przez ubezpieczonego pracownika do
odprowadzenia przez płatnika składek a składkami zapłaconymi przez ich płatnika,
które zostały zaewidencjonowane na indywidualnym koncie ubezpieczonego w
wysokości potwierdzonej kontestowaną (negatywną dla odwołującego się
pracownika) decyzją składkową.
Z reguły, decyzje o ustaleniu wyższej podstawy wymiaru spornych składek
oraz ich wymierzeniu i poborze w wyższej niż opłacona wysokości wydaje organ
ubezpieczeń społecznych, jeżeli zakwestionuje i dokona z urzędu zmiany informacji
zawartych w imiennych raportach ubezpieczonych pracowników przekazanych mu
przez płatnika składek, o czym zawiadamia ubezpieczonego i płatnika składek
(art. 41 ust. 13 ustawy systemowej). Z brzmienia i treści tego przepisu wynika, że
organ ubezpieczeń społecznych, który zakwestionuje i zmienia informacje zawarte
8
w imiennych raportach miesięcznych dotyczących ubezpieczonego pracownika, nie
tylko ustala prawidłową podstawę wymiaru składek, ale wydaje (powinien wydać)
decyzję o wymiarze i poborze nienależnie nieopłaconej (zaległej) składki na
ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne od dalszej części przychodu pracownika ze
stosunku pracy, której płatnik składek nie objął podstawą wymiaru i w konsekwencji
nie opłacił całości należnych składek na te ubezpieczenia. Oznacza to, że po
dokonaniu kontroli indywidualnych miesięcznych raportów imiennych z przebiegu
ubezpieczenia i stanu indywidualnych kont składkowych jednego lub wielu
pracowników, organ rentowy na ogół wydaje (powinien wydawać) decyzje
indywidualne o wymierzeniu i poborze nieopłaconych w całości składek, które
kształtują prawo i wysokość świadczeń przysługujących lub mogących przysługiwać
konkretnemu ubezpieczonemu pracownikowi w przyszłości w razie wystąpienia
zdarzenia (ryzyka) ubezpieczeniowego. Koresponduje to z obowiązkami płatnika
składek sporządzania i składania szczegółowych imiennych deklaracji i raportów
miesięcznych za każdego ubezpieczonego pracownika według „komputerowych”
wzorów zamieszczonych w załącznikach do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki
Społecznej z dnia 23 października 2009 r. w sprawie określenia wzorów zgłoszeń
do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, imiennych raportów
miesięcznych i imiennych raportów miesięcznych korygujących, zgłoszeń płatnika,
deklaracji rozliczeniowych i deklaracji rozliczeniowych korygujących, zgłoszeń
danych o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz
innych dokumentów (Dz.U. Nr 186, poz. 1444 ze zm.). W tych dokumentach płatnik
składek szczegółowo określa się nie tylko konkretną indywidualną podstawę
wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, ale oblicza należne
kwoty składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za każdego z
ubezpieczonych, finansowane przez płatnika i (lub) ubezpieczonego, które jako
płatnik całości składek na pracownicze ubezpieczenia społeczne i zdrowotne
przekazuje do organu ubezpieczeń społecznych.
Istotne jest to, ze obowiązujący od 1 stycznia 1999 r. aktualny system
ubezpieczeń społecznych odszedł od tzw. bezimiennych („anonimowych”)
pracowniczych ubezpieczeń społecznych, w których pracodawcy opłacali jedną
łączną składkę za wszystkich zatrudnionych pracowników w ustawowo określonej
9
procentowej wielkości globalnego funduszu płac, bez aktualnie obowiązujących
ograniczeń wynikających z maksymalnej (granicznej) podstawy ich wymiaru. W
aktualnie obowiązującym systemie składania przez płatników składek imiennych
deklaracji i indywidualnych raportów miesięcznych z przebiegu ubezpieczenia
obowiązuje maksymalna (graniczna) roczna podstawa wymiaru składek na
ubezpieczenia emerytalne i rentowe nie może w danym roku kalendarzowym być
wyższa od kwoty odpowiadającej trzydziestokrotności prognozowanego
przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej za dany rok kalendarzowy
(art. 19 ust. 1 ustawy systemowej). W konsekwencji w obowiązującym systemie
obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego
pracodawca nie ubezpiecza „grupowo” zatrudnionych pracowników i dlatego jako
płatnik całości składek na te ubezpieczenia nie oblicza ani nie odprowadza łącznej
kwoty (sumy) składek za wszystkich ubezpieczonych. Przeciwnie, płatnik składek
ma obowiązek obliczenia i odprowadzenia wyliczonych konkretnych kwot składek
za każdy rodzaj ubezpieczeń społecznych (emerytalnego, rentowych, chorobowego,
wypadkowego) oraz ubezpieczenia zdrowotnego od każdego „z osobna”
ubezpieczonego pracownika. Przemawia to przeciwko wydawaniu „grupowych” lub
„zbiorczych” decyzji o „łącznym” wymiarze lub poborze składek na ubezpieczenia
społeczne i zdrowotne za wszystkich ubezpieczonych pracowników, którzy
pozostają w indywidualnych, a nie „grupowych” stosunkach ubezpieczeń
społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego. Należne z tych tytułów składki płatnik
oblicza oddzielnie na każdy rodzaj ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego za
każdego indywidualnie ubezpieczonego pracownika i przekazuje je do organu
ubezpieczeń społecznych, który „lokuje” je na indywidualne konta każdego
ubezpieczonego pracownika według zasad określonych w rozporządzeniu Rady
Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu
postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany
Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 78, poz. 465 ze zm.).
Kwoty należnych składek na pracownicze ubezpieczenia społeczne i
zdrowotne zależą od wysokości indywidualnych przychodów ze stosunku pracy
ubezpieczonych pracowników, które na ogół nie są jednakowe, przeto różne są
indywidualne wartości podstawy wymiaru składek, dlatego na ogół różna jest
10
wysokość składek na poszczególne rodzaje ubezpieczeń społecznych i
zdrowotnego, a w konsekwencji różna jest wartość przedmiotu sporu i zaskarżenia
w indywidualnych sprawach składkowych poszczególnych ubezpieczonych
pracowników. W stosunku prawnym imiennego (indywidualnego) pracowniczego
ubezpieczenia społecznego (emerytalnego, rentowych, chorobowego,
wypadkowego) lub w indywidualnym imiennym stosunku ubezpieczenia
zdrowotnego, które nie mają zbiorowej ani „grupowej” natury pracowniczych
stosunków ubezpieczeń społecznych, każdy konkretny pracownik ma status prawny
ubezpieczonego, a nie sui generis i niejako „peryferyjny” procesowy status
zainteresowanego, którego prawa i obowiązki zależą od rozstrzygnięcia sprawy
(art. 47711
§ 1 k.p.c.). Nawet, jeżeli w sporze o składki, niezapłacone od niektórych
przychodów ze stosunku pracy - pracownik nie ubiega się lub nie korzysta ze
świadczeń z ubezpieczeń społecznych, to od rozstrzygnięcia jego konkretnej
indywidualnej sprawy składkowej zależą żywotne ekspektatywy, w tym wysokość
przyszłych świadczeń z ubezpieczenia społecznego, które wymagają należytego
opłacania przez płatnika składek, ponieważ te wpływają na wysokość należnych
lub przyszłych świadczeń. Prawa i obowiązki „składkowe” ubezpieczonego
pracownika oraz wyłącznie zobowiązanego płatnika całości składek wynikające z
decyzji składkowych nie są obowiązkami „wspólnymi” tych podmiotów, ale w
częściach finansowanych „rozdzielnie” mogą być postrzegane co najwyżej jako
obowiązki oparte na jednakowej podstawie faktycznej i prawnej (art. 72 § 1 pkt 2
k.p.c.). Równocześnie jednak ubezpieczony pracownik może, ale nie ma obowiązku
brania udziału w sądowym postępowaniu odwoławczym po jednej ze stron spornej
decyzji składkowej, (w tym po stronie płatnika składek bądź organu ubezpieczeń
społecznych). Może się też zdarzyć, że ubezpieczony pracownik jest jedyną stroną
kontestującą decyzję składkową. W tego typu sporach ubezpieczeni pracownicy są
obligatoryjnie powiadamiani o toczącym się procesie, ale na ogół zachowują się
pasywnie lub biernie, co utrudnia przypisanie im precyzyjnie określonego
formalnego procesowego statusu prawnego, w tym uznania ich za
współuczestników formalnych lub „swoistych współuczestników procesowych”. Nie
powinno jednak podlegać kwestii, że w sprawach z odwołań od decyzji
składkowych pracownik (lub ustawowo uprawnieni członkowie jego rodziny) ma
11
zawsze pozycję prawną (status) ubezpieczonego (ubezpieczonych), niezależnie od
tego, że podmiotem wyłącznie zobowiązanym do obliczenia i przekazania organowi
ubezpieczeń społecznych składek na pracownicze ubezpieczenia społeczne i
zdrowotne jest pracodawca będący płatnikiem całości składek. Od rozstrzygnięcia
odwołania od decyzji w sprawie o „ustalenie wysokości podstawy wymiaru składek”
zależy prawo uprawnionego ubezpieczonego pracownika do uzyskania należnych
mu świadczeń z ubezpieczeń społecznych lub zdrowotnego z tytułu określonego
zdarzenia (ryzyka) ubezpieczeniowego, bądź „żywotna” ekspektatywa jego
przyszłych uprawnień, w szczególności emerytalnych. Tego typu sprawy poprawnie
i prawidłowo rzecz ujmując powinny być powadzone jako spory o składki, tj. o
wysokość zaległych składek od przychodu ze stosunku pracy bezpodstawnie
nieuwzględnionego przez ich wyłącznego płatnika (pracodawcę) w podstawie
wymiaru oraz przy obliczeniu i odprowadzeniu konkretnych kwot na poszczególne
rodzaje indywidualnych pracowniczych ubezpieczeń społecznych. Na prawo do
świadczeń z ubezpieczeń społecznych w określonej wysokości wpływa
zrealizowany przez pracodawcę-płatnika składek obowiązek ich zapłaty w prawem
wymaganej wysokości, które wymagają „samoobliczenia” i odprowadzenia przez
płatnika składek od wszystkich składników przychodu pracownika ze stosunku
pracy, które podlegają obowiązkowi „oskładkowania”. Składki te oblicza, rozlicza i
przekazuje do organu ubezpieczeń wyłącznie pracodawca będący płatnikiem
należnych składek w całości (art. 17 ust. 1 ustawy systemowej). Istotne jednak jest
to, że podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne
ubezpieczonego stanowi indywidualny przychód pracownika, o którym mowa w
art. 4 pkt 9 i 10 tej ustawy, z zastrzeżeniem jej ust. 1a i 2, ust. 4 pkt 5 i ust. 12
ustawy systemowej, a także art. 81 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki
zdrowotnej. Konkretną indywidualną podstawę wymiaru składek ustala się od
podlegających „oskładkowaniu” przychodów uzyskiwanych przez każdego
pracownika ze stosunku pracy. Przychody takie na ogół różnią się ich wysokością,
co sprawia, że z reguły różna jest wysokość indywidualnego obowiązku
składkowego. Dane o zapłaconych składkach organ ubezpieczeń społecznych
gromadzi na indywidualnym koncie ubezpieczonego. Jeżeli w ciągu 3 miesięcy od
upływu terminu opłacenia składki ubezpieczony stwierdzi, że składka nie została
12
opłacona, może zwrócić się do Zakładu o udzielenie informacji, czy Zakład podjął
działania zmierzające do jej ściągnięcia (art. 40 ust. 1a ustawy systemowej).
Imienne raporty miesięczne płatnik składek przekazuje do Zakładu, po upływie
każdego miesiąca kalendarzowego, w terminie ustalonym dla rozliczania składek.
Raport zawiera nie tylko dotyczące płatnika składek, określone w art. 43 ust. 4 i 5,
miesiąc i rok, ale także, między innymi, nadane numery identyfikacyjne
ubezpieczonego z danymi, o których mowa w art. 35 ust. 1 pkt 1; jego nazwisko i
imię; wymiar czasu pracy; zestawienie należnych składek na ubezpieczenia
społeczne w podziale na ubezpieczenie: emerytalne, rentowe, chorobowe i
wypadkowe, zawierające dane o: a) tytule ubezpieczenia, b) podstawie wymiaru
składek, c) kwocie składki w podziale na należną od ubezpieczonego i płatnika
składek oraz z innych źródeł finansowania, d) kwocie obniżenia podstawy wymiaru
składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe,
wynikającego z ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o pracowniczych programach
emerytalnych (Dz.U. z 2001 r. Nr 60, poz. 623 oraz z 2002 r. Nr 25, poz. 253 i Nr
141, poz. 1178); oraz podstawę wymiaru i kwotę składki na ubezpieczenie
zdrowotne, z uwzględnieniem podziału na podmioty, które finansują składki, rodzaje
i okresy przerw w opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne; informacje o
wypłaconych zasiłkach oraz wynagrodzeniach z tytułu niezdolności do pracy
wypłaconych na podstawie Kodeksu pracy oraz o zasiłkach finansowanych z
budżetu państwa; oświadczenie płatnika składek, że dane zawarte w raporcie są
zgodne ze stanem faktycznym, potwierdzone podpisem płatnika składek lub osoby
przez niego upoważnionej; imienny raport miesięczny zawiera również datę
sporządzenia raportu miesięcznego, podpis płatnika składek lub osoby przez niego
upoważnionej; imienne raporty miesięczne mogą zawierać informacje o złożeniu
przez ubezpieczonego zawiadomienia o przekroczeniu rocznej podstawy wymiaru
składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, o którym mowa w art. 19 ust. 5
(por. art. 41 ust. 3-5 ustawy systemowej).
Przytoczone regulacje potwierdzają indywidualny charakter prawny
pracowniczego stosunku ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego,
który jest oparty na indywidualnych imiennych deklaracjach i raportach
miesięcznych danych i składek ubezpieczonych, gromadzonych na ich
13
indywidualnych kontach, z których są lub będą w przyszłości realizowane należne
świadczenia w razie wystąpienia ryzyk ubezpieczenia.
Zgodnie z art. 50 ust. 1 ustawy systemowej, poczynając od 2006 r., w
terminie do dnia 31 sierpnia każdego roku, Zakład jest zobowiązany przesyłać
ubezpieczonemu urodzonemu po dniu 31 grudnia 1948 r. informacje o
zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego składkach ogółem, o których
mowa w art. 40 ust. 1, według stanu na dzień 31 grudnia poprzedniego roku, zwaną
dalej „informacją o stanie konta”. Informację o stanie konta udostępnia się w formie
pisemnej na żądanie ubezpieczonego. W praktyce każdy pracownik uzyskuje takie
„roczne” dane od zatrudniającego go pracodawcy. Jeżeli po otrzymaniu informacji o
stanie konta ubezpieczony niebędący płatnikiem składek stwierdzi, że na jego
koncie nie zostały zewidencjonowane wszystkie należne składki na ubezpieczenie
emerytalne lub zostały zewidencjonowane w niewłaściwej wysokości, powinien
zgłosić do płatnika tych składek, na piśmie lub do protokołu, wniosek o
sprostowanie danych przekazanych do Zakładu w dokumentach związanych z
ubezpieczeniami społecznymi określonych w ustawie lub przekazanie brakujących
dokumentów, zwany dalej „wnioskiem o sprostowanie danych”. Płatnik składek jest
zobowiązany poinformować ubezpieczonego na piśmie o sposobie rozpatrzenia
wniosku o sprostowanie danych w terminie 60 dni od dnia jego otrzymania.
Natomiast w przypadku nieuwzględnienia przez płatnika składek wniosku o
sprostowanie danych oraz w przypadku gdy płatnik składek już nie istnieje,
ubezpieczony powinien złożyć we wskazanej przez Zakład jednostce
organizacyjnej Zakładu wniosek o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego,
przedkładając jednocześnie dokumenty potwierdzające wysokość podstawy
wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne oraz kopię informacji, o której mowa
w ust. 2f. Zakład powinien zakończyć postępowanie wyjaśniające nie później niż w
ciągu 3 miesięcy, a postępowanie szczególnie skomplikowane - nie później niż w
ciągu 6 miesięcy od dnia otrzymania wniosku. Jeżeli w wyniku postępowania
wyjaśniającego okaże się, że przyczyną niezaewidencjonowania na koncie
ubezpieczonego wszystkich należnych składek na ubezpieczenie emerytalne lub
zewidencjonowania ich w niewłaściwej wysokości są: 1) błędy w danych podanych
w zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych, w zgłoszeniu wyrejestrowania
14
ubezpieczonego z ubezpieczeń społecznych, w zgłoszeniu płatnika składek lub w
zgłoszeniu wyrejestrowania płatnika składek albo niezłożenie tych dokumentów -
Zakład dokonuje korekty tych danych z urzędu bezpośrednio na koncie
ubezpieczonego lub na koncie płatnika składek, jeżeli uzna to za możliwe, albo po
złożeniu przez płatnika składek dokumentów korygujących te dokumenty lub
brakujących dokumentów; 2) błędy w danych podanych w imiennym raporcie
miesięcznym lub w deklaracji rozliczeniowej albo niezłożenie tych dokumentów -
Zakład dokonuje korekty tych danych po złożeniu przez płatnika składek
dokumentów korygujących te dokumenty albo brakujących dokumentów. Płatnik
składek jest zobowiązany złożyć korygujące lub brakujące dokumenty w terminie 30
dni od otrzymania z Zakładu zawiadomienia o stwierdzonych w wyniku
przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego nieprawidłowościach w
dokumentach związanych z ubezpieczeniami społecznymi określonych w ustawie.
Płatnik składek jest zobowiązany złożyć korygujące lub brakujące dokumenty, o
których mowa w ust. 2k, w terminie 30 dni od dnia: 1) uprawomocnienia się decyzji
- jeżeli stwierdzenie nieprawidłowości następuje w drodze decyzji; 2) otrzymania
protokołu kontroli - jeżeli stwierdzenie nieprawidłowości następuje w drodze kontroli.
W przypadku gdy płatnik składek już nie istnieje lub uzyskanie korygujących lub
brakujących dokumentów ubezpieczeniowych nie jest możliwe, Zakład dokonuje
korekty danych z urzędu bezpośrednio na koncie ubezpieczonego lub na koncie
płatnika składek, koryguje z urzędu błędy stwierdzone w dokumentach związanych
z ubezpieczeniami społecznymi określonych w ustawie lub sporządza z urzędu
brakujące dokumenty.
Wszystkie okoliczności zawarte w powołanych przepisach ustawy
systemowej świadczą o indywidualnym charakterze prawnym (naturze prawnej)
stosunku ubezpieczeń społecznych każdego z osobna (odrębnie) ubezpieczonego
pracownika, którego pracodawca jako płatnik składek zgłasza i ubezpiecza na
podstawie imiennych deklaracji i raportów miesięcznych. Opisane okoliczności
podważają stanowisko, że pracownik płatnika składek „nie jest ani wierzycielem, ani
dłużnikiem w tym stosunku prawnym”, ponieważ z opłaconych i
zewidencjonowanych na jego indywidualnym koncie składkowym wypłacane są lub
będą realizowane w przyszłości przysługujące świadczenia z ubezpieczeń
15
społecznych. Należne składki na pracownicze ubezpieczenia społeczne i
zdrowotne podlegają zewidencjonowaniu na indywidualnych kontach imiennych
ubezpieczonych pracowników, a zatem przynależą do ubezpieczonego w tym
sensie, że może on domagać się ustalenia lub przyznania świadczeń
uzależnionych od wysokości opłaconych i zewidencjonowanych składek na jego
indywidualnym koncie. Ponadto, zwaloryzowane kwoty składek, środków i odsetek
za zwłokę, zewidencjonowane na subkoncie ubezpieczonego, podlegają podziałowi
w razie rozwodu, unieważnienia małżeństwa albo w przypadku śmierci osoby, dla
której Zakład prowadzi subkonto, na zasadach określonych w przepisach o
organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych (art. 40e ust. 1 ustawy o
emeryturach i rentach).
Wszystkie przytoczone indywidualne uwarunkowania sprawiają, że
kontrowersje dotyczące niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązku
opłacenia składek przez ich płatnika wymagają wydania decyzji indywidualnych nie
tylko wobec płatnika składek, ale przede wszystkim wobec ubezpieczonych
pracowników, którzy mają oczywisty interes prawny w należytym wykonywaniu
obowiązku składkowego przez płatnika składek. Dlatego każda decyzja składkowa
ma indywidualny wymiar materialnoprawny i procesowy. Każda decyzja, która
bezpośrednio wpływa lub w przyszłości będzie wpływać na ustalenie i wysokość
indywidualnych świadczeń z ubezpieczeń społecznych, może być przedmiotem
zaskarżenia (odwołania) do sądu ubezpieczeń społecznych, który osądza
indywidualne spory dotyczące obowiązku składkowego realizowanego przez
płatnika składek. Z takiego postrzegania istoty prawnej indywidualnej sfery
stosunku pracowniczego ubezpieczenia społecznego wynika potrzeba wydania
indywidualnych decyzji składkowych wobec każdego z ubezpieczonych
pracowników i obowiązek osądzenia odwołania od wydanych indywidualnych
decyzji składkowych, które zmieniają lub korygują stany indywidualnych kont
każdego „z osobna” ubezpieczonego pracownika. Dlatego o wartości przedmiotu
sporu i dalszego zaskarżenia nie decyduje suma składek wymierzonych łącznie za
kilku lub więcej ubezpieczonych, ale kwoty składek wymierzonych do poboru za
każdego ubezpieczonego pracownika. ZUS powinien wydawać indywidualne
decyzje składkowe wymagające wymierzenia i poboru składek na indywidualne
16
ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, co wyklucza wydawanie jednej łącznej
decyzji, z której wynika suma wymierzonych do poboru składek na indywidualne
ubezpieczenia każdego z ubezpieczonych pracowników.
W konsekwencji, przedmiotem odwołania płatnika składek od decyzji o
wymierzeniu lub poborze nieopłaconych składek od spornych składników
przychodu konkretnego pracownika jest decyzja wydana w sprawie wymiaru i
poboru zaległych składek na indywidualne ubezpieczenia i konta ubezpieczonych
pracowników. Przedmiotem odwołania nie jest zatem jedna decyzja (łączna) o
„ustaleniu podstawy wymiaru” zaległych składek wobec kilku lub wielu
ubezpieczonych pracowników choćby znajdujących się w podobnej sytuacji
faktycznej i prawnej. W sporach składkowych z zakresu ubezpieczeń społecznych
lub zdrowotnych pracodawcy przysługuje materialnoprawny status płatnika składek
oraz procesowy status strony, będącej „inną osobą, której praw i obowiązków
dotyczy zaskarżona decyzja” w rozumieniu art. 47711
§ 1 k.p.c. Natomiast
pracownik jest ubezpieczonym nie tylko w materialnym stosunku pracowniczych
ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego, ale ma procesowy status ubezpieczonego
w rozumieniu art. 476 § 5 pkt 2b k.p.c. Ubezpieczony ma żywotny interes prawny w
ustaleniu zakresu i wymiaru składki z pracowniczego ubezpieczenia społecznego,
choćby nie występował o wydanie spornej decyzji składkowej, ponieważ jest
podmiotem indywidualnego stosunku ubezpieczeń społecznych lub ubezpieczenia
zdrowotnego, i korzysta lub będzie korzystał ze świadczeń z tych ubezpieczeń,
uzależnionych od opłacania należnych składek przez ich płatnika. Uzasadnia to
stanowisko, że w sprawach składkowych pracownicy zawsze mają
materialnoprawny i procesowy status ubezpieczonych już dlatego, że to stan ich
indywidualnych kont składkowych wymaga sprostowania, korekty lub uzupełnienia
przez wymierzenie lub pobór zaległej (dodatkowej) składki na indywidualne
ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne konkretnego
ubezpieczonego pracownika. Wprawdzie oparte na art. 46 ustawy systemowej
odwołania od decyzji wymiarowych organu rentowego, zobowiązujących wyłącznie
płatnika do zapłaty zaległych (dodatkowych) składek na ubezpieczenia społeczne
lub zdrowotne, dotyczą obowiązku składkowego płatnika składek, ale na wypadek
zajścia zdarzenia lub ryzyka to ubezpieczony staje się świadczeniobiorcą, a zatem
17
wierzycielem świadczeniodawcy (organu ubezpieczeń społecznych) z
pracowniczego tytułu ubezpieczeń społecznych. Każdy ubezpieczony pracownik
ma żywotny interes prawny w uzyskaniu konkretnej decyzji w jego indywidualnej
sprawie składkowej, ponieważ może być, a w przyszłości będzie ubiegał się o
świadczenia z pracowniczego tytułu i stosunku ubezpieczeń społecznych,
uwarunkowanych opłaceniem należnych składek na te ubezpieczenia przez
płatnika składek. To od indywidualnego stosunku ubezpieczeń społecznych i
ubezpieczenia zdrowotnego zależy określenie prawidłowej podstawy wymiaru i
zapłaty należnych składek na te ubezpieczenia, które ma bezpośredni wpływ na
aktualne lub przyszłe prawa i obowiązki ubezpieczonego pracownika, chociaż
składki wymagają obliczenia i odprowadzenia w całości przez pracodawcę
będącego ich płatnikiem. Wydany w każdej sprawie składkowej wyrok powinien
zatem rozstrzygać o legalności i prawidłowości każdej zaskarżonej decyzji, wydanej
odrębnie („z osobna”) wobec konkretnych ubezpieczonych pracowników w
indywidualnych sprawach składkowych przez wyłącznego płatnika (pracodawcę), o
zaległe składki na pracownicze ubezpieczenia społeczne i zdrowotne za sporne
okresy, które decydują o wysokości należnych lub przyszłych świadczeń z
ubezpieczenia społecznego lub zdrowotnego. Tego typu spory składkowe
wymagają osądzenia konkretnej wysokości zaległych składek wymierzonych od
zgodnej z prawem podstawy ich wymiaru na indywidualne ubezpieczenia społeczne
oraz ubezpieczenie zdrowotne za każdego z ubezpieczonych pracowników. W
konsekwencji wartością przedmiotu sporu oraz przedmiotu apelacyjnego lub
kasacyjnego zaskarżenia będzie wartość niezapłaconych składek na ubezpieczenia
społeczne lub zdrowotne za sporne okresy od określonych przychodów ze
stosunku pracy, które zostały pominięte przez płatnika w podstawie wymiaru i
obliczeniu składek przekazanych do organu ubezpieczeń społecznych
indywidualnie za każdego ubezpieczonego pracownika.
Zwraca się uwagę, że gdyby pracodawca nie wypłacił pracownikom
niektórych świadczeń (przychodów) ze stosunku pracy, choćby przysługiwały one w
tej samej (równej) wysokości, to ewidentnie wykluczone byłoby sumowanie tych
samych, choćby równej wartości przedmiotów sporów lub zaskarżenia w
indywidualnych sporach pracowniczych. Nie inaczej jest w sprawach z zakresu
18
ubezpieczeń społecznych, w których przedmiotem sporu jest zapłata zaległych
składek przez płatnika składek na indywidualne ubezpieczenia społeczne lub
zdrowotne od wypłaconego pracownikom przychodu ze stosunku pracy, jeżeli
podlega on uwzględnieniu do podstawy wymiaru składek, a zatem także wymiarowi
lub poborowi składek, mimo że formalnie obowiązek ich samoobliczenia i
przekazania do zakładu ubezpieczeń społecznych spoczywa i obarcza wyłącznie
pracodawcę (jako ich płatnika).
Dlatego w przypadkach wydawania decyzji zobowiązującej płatnika składek
(pracodawcę) do zapłaty łącznej kwoty (sumy) zaległych składek od niektórych
należności (przychodów) ze stosunku pracy, bezpodstawnie pominiętych w
podstawie wymiaru składek, w dominującej linii jurysdykcyjnej Sądu Najwyższego
utrwaliła się praktyka zwracania sądom drugiej instancji takich spraw „składkowych”
w celu zweryfikowania przedmiotów kasacyjnego zaskarżenia z osobna (odrębnie)
wobec każdego z ubezpieczonych pracowników, zamiast wskazanej sumy
ustalonych „podstaw wymiaru” lub jednej kwoty wymierzonych do poboru składek
należnych od kilku lub wszystkich ubezpieczonych pracowników zobowiązanego
płatnika składek. Taka praktyka miała oparcie we wcześniej utrwalonej linii
orzecznictwa Sądu Najwyższego, który jednolicie przyjmował, że w sprawach o
„wysokość podstawy wymiaru składek” na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne -
wartością przedmiotu zaskarżenia jest różnica pomiędzy wysokością składek
wymierzonych za sporny okres w zaskarżonej decyzji pomniejszonych o składki
wcześniej zapłacone przez ich płatnika (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego
z dnia 17 kwietnia 2009 r., II UZ 12/09, OSNP 2010 nr 23-24, poz. 301; z dnia 26
stycznia 20101 r., II UK 190/10, LEX nr 786391 lub z dnia 24 maja 2012 r., II UZ
16/12, LEX nr 1222163). W przekonującej argumentacji takich judykatów podkreśla
się, że wniesienie odwołań od odrębnie wydanych indywidualnych decyzji
składkowych powoduje wszczęcie odrębnych spraw odwoławczych, które choć
skumulowane w jednym postępowaniu w trybie art. 219 k.p.c. zawsze wymagają
określenia osobnych wartości przedmiotów sporu i zaskarżenia w każdej z
połączonych spraw indywidualnych. W konsekwencji te indywidualne wartości
przedmiotów zaskarżenia, a nie ich suma, decydują o przedmiotowej
dopuszczalności skargi kasacyjnej nawet wtedy, gdy organ rentowy wadliwie
19
wymierzył płatnikowi jedną decyzją łączną kwotę zaległych składek za wszystkich
ubezpieczonych pracowników, która zawsze wymaga sprostowania, korekty lub
uzupełnienia w indywidualnych miesięcznych deklaracjach i na kontach każdego z
ubezpieczonych pracowników. Taka metoda określenia indywidualnych
(„odrębnych”) wartości przedmiotu sporu i zaskarżenia wcale nie prowadzi „do
zafałszowania rzeczywistego przedmiotu sprawy i niezgodnie z celami
postępowania cywilnego pozbawia płatnika, organ rentowy lub zainteresowanego
pracownika kontroli kasacyjnej w tej ważnej kategorii spraw”, ponieważ kodeksowe
przedmiotowe ograniczenie dopuszczalności wnoszenia skarg kasacyjnych ze
względu na kodeksowe wymaganie minimalnej wartości przedmiotu kasacyjnego
zaskarżenia (art. 3982
§ 1 k.p.c., który przewiduje, że skarga kasacyjna jest
niedopuszczalna w sprawach o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu
zaskarżenia jest niższa niż dziesięć tysięcy złotych, jeżeli przedmiotem sprawy nie
jest objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego, przyznanie lub wstrzymanie
emerytury lub renty), nie narusza art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i
podstawowych wolności ani konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1
Konstytucji RP). Prawa stron takich sporów (procesów) zostają wystarczająco
zagwarantowane i zachowane w dwuinstancyjnym postępowaniu sądowym
(por. postanowienie z dnia 29 stycznia 2014 r., II UZ 65/13, niepublikowane).
Ponadto w tego typu sprawach składkowych płatnik składek będący przedsiębiorcą
i pracodawcą, który ma wątpliwości dotyczące zakresu obowiązku składkowego od
niektórych należności (przychodu) ze stosunku pracy, może taki problem wyjaśnić
w drodze wniosku o interpretację na podstawie art. 10 ustawy o swobodzie
działalności gospodarczej.
Podzielając wykładnię zawartą w wyżej przedstawionej uchwale składu
siedmiu sędziów SN wniesione zażalenie należało oddalić na podstawie art. 3941
§
3 w związku z art. 39814
k.p.c.