Postanowienie SN z 18 maja 2006, sygn. IV CZ 34/06
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono zażalenie
Przedmiot
podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej
Typ sprawy
sprawa cywilna nieprocesowa - podział majątku wspólnego
Etap
skarga kasacyjna
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
byli małżonkowie
wnioskodawca / wnioskodawczyni
uczestnik postępowania
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
18 maja 2006
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział IV
Przewodniczący
SSN Mirosława Wysocka
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 18 maja 2006 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący)
SSN Marian Kocon
SSN Kazimierz Zawada (sprawozdawca)
w sprawie z wniosku E. C.
przy uczestnictwie K. C.
o podział majątku dorobkowego,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 18 maja 2006 r.,
zażalenia uczestnika postępowania
na postanowienie Sądu Okręgowego w B.
z dnia 28 lutego 2006 r.,
oddala zażalenie.
2
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 28 lutego 2006 r. odrzucił skargę
kasacyjną uczestnika postępowania na postanowienie tego Sądu z dnia
29 listopada 2005 r. W uzasadnieniu wyjaśnił, że uczestnik postępowania określił
wartość zaskarżenia kasacyjnego na 129 286 zł, zgodnie zaś z art. 5191
§2 k.p.c.
w sprawach o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej
między małżonkami skarga kasacyjna jest niedopuszczalna, jeżeli wartość
przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż sto pięćdziesiąt tysięcy złotych.
W zażaleniu na postanowienie z dnia 28 lutego 2006 r. uczestnik zarzucił
Sądowi Okręgowemu „wadliwe przyjęcie omyłkowo podanej wartości przedmiotu
zaskarżenia”. Podniósł, że Sąd Okręgowy przeoczył, iż postanowienie z dnia
29 listopada 2005 r. zostało zaskarżone w całości, przy takim zaś zakresie
zaskarżenia wartość zaskarżenia pokrywa się z wartością przedmiotu sprawy, tj.
odpowiada kwocie 361 433 zł., a nie podanej sumie 129 286 zł.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W tzw. sprawach działowych obowiązek podania we wniosku o wszczęcie
postępowania wartości przedmiotu sprawy (art. 511 w związku z art. 187 § 1 pkt 1
i art. 19 § 2 k.p.c.), a w apelacji - wartości przedmiotu zaskarżenia (art. 368 § 2
w związku z art. 19 § 2 i art. 13 § 2 k.p.c.), został zmodyfikowany przez art. 684,
567 §3 i art. 619 §1 k.p.c. Zgodnie z tymi przepisami, ustalenie wartości dzielonego
majątku należy do sądu. Sąd meriti powinien więc zawsze tę wartość ustalić,
działając z urzędu. Nigdy nie jest wiążące dla niego w tym względzie stanowisko
współwłaścicieli (współuprawnionych).
Podobnie przedstawia się określenie wartości przedmiotu zaskarżenia
kasacyjnego. Uczestnik postępowania o podział majątku wspólnego wnosząc
skargę kasacyjną powinien wskazać w niej, zgodnie z art. 3984
§ 2 k.p.c. w związku
z art. 13 § 2 k.p.c., wartość przedmiotu zaskarżenia. Wskazana wartość przedmiotu
zaskarżenia nie jest jednak wiążąca dla sądu drugiej instancji, ani dla Sądu
Najwyższego. Mogą one poddać ją weryfikacji na podstawie akt sprawy
z pominięciem zasad określonych w art. 25 i 26 k.p.c. (postanowienie Sądu
3
Najwyższego: z dnia 24 maja 2001 r., IV CZ 20/01, nie publ., z dnia 21 listopada
2001 r., I CZ 152/01, LEX nr 54322, i z dnia 6 listopada 2002 r., III CZ 98/02, OSNC
2004, nr 1, poz. 11). Praktyczne znaczenie możliwości tej weryfikacji ujawnia się
w szczególności w przypadkach oczywiście nieprawidłowego wskazania wartości
przedmiotu zaskarżenia w zamiarze zapewnienia sobie dostępu do postępowania
kasacyjnego.
W tzw. sprawach działowych wartością przedmiotu zaskarżenia jest wartość
konkretnego interesu, np. rzeczy lub praw, których objęcie lub nieobjęcie podziałem
skarżący kwestionuje (por. powoływane już postanowienie Sądu Najwyższego
z dnia 6 listopada 2002 r., III CZ 98/02). Z reguły wartość ta nie przekracza –
nawet gdy orzeczenie zakwestionowano w całości – wartości udziału skarżącego
uczestnika. Tylko wyjątkowo jest inaczej, na przykład wtedy, gdy uczestnik
podważa zasadę podziału (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia
5 kwietnia 2002 r., II CZ 25/02, LEX nr 54494, oraz z dnia 21 stycznia 2003 r.,
III CZ 153/02, OSNC 2004, nr 4, poz. 60).
W toku postępowania wszczętego przez wnioskodawczynię spór ogniskował
się wokół tego, czy nieruchomość zabudowana domem mieszkalnym, określone
ruchomości stanowiące wyposażenie mieszkania oraz samochód osobowy
wchodzą w skład majątku wspólnego, czy też stanowią składniki majątku
należącego wyłącznie do uczestnika. Sądy obu instancji zaliczyły te przedmioty do
majątku wspólnego. Sąd drugiej instancji za podstawę swego rozstrzygnięcia
przyjął: wartość majątku dzielonego w wysokości 361 433 zł (nieruchomość
zabudowana domem mieszkalnym – 316 736 zł + samochód – 23 000 zł + inne
ruchomości – 21 080 zł), wartość majątku wspólnego - po skorygowaniu kwoty
nakładów z majątku uczestnika na majątek wspólny z 35 000 zł na 48080 zł: w
wysokości 312 736 zł oraz wartość udziałów każdego z byłych małżonków: po
156 368 zł. Sąd ten podtrzymał rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji
przyznające wnioskodawczyni samochód i część pozostałych rzeczy ruchomych
(określając wartość tych składników na 27 082 zł), a uczestnikowi - nieruchomość i
pozostałe rzeczy ruchome. Jednocześnie zasądził od uczestnika na rzecz
wnioskodawczyni dopłatę w kwocie 129 286 zł, płatnej w pięciu określonych bliżej
ratach.
4
Z powyższych danych wynika, że przegrana uczestnika w postępowaniu
apelacyjnym polegała na nieuwzględnieniu jego twierdzeń kwestionujących
zaliczenie do majątku wspólnego nieruchomości i wspomnianych wyżej
ruchomości, co pociągnęło za sobą, wobec przyznania mu składników majątkowych
o wartości wykraczającej poza równowartość jego udziału, zasądzenie od niego na
rzecz wnioskodawczyni dopłaty we wspomnianej już kwocie 129 286 zł (156 368 zł
– 27 082 zł). Kwota podana w skardze kasacyjnej jako wartość przedmiotu
zaskarżenia dobrze więc oddaje wartość przegranej uczestnika przed sądem
odwoławczym, co - wbrew twierdzeniom podnoszonym w zażaleniu - nie pozwala
kwestionować prawidłowości jej określenia.
Mając powyższe na względzie, orzeczono jak w sentencji (art. 39814
w związku z art. 3941
k.p.c.).
jc., wartość przedmiotu zaskarżenia. Wskazana wartość przedmiotu
zaskarżenia nie jest jednak wiążąca dla sądu drugiej instancji, ani dla Sądu
Najwyższego. Mogą one poddać ją weryfikacji na podstawie akt sprawy
z pominięciem zasad określonych w art. 25 i 26 k.p.c. (postanowienie Sądu
3
Najwyższego: z dnia 24 maja 2001 r., IV CZ 20/01, nie publ., z dnia 21 listopada
2001 r., I CZ 152/01, LEX nr 54322, i z dnia 6 listopada 2002 r., III CZ 98/02, OSNC
2004, nr 1, poz. 11). Praktyczne znaczenie możliwości tej weryfikacji ujawnia się
w szczególności w przypadkach oczywiście nieprawidłowego wskazania wartości
przedmiotu zaskarżenia w zamiarze zapewnienia sobie dostępu do postępowania
kasacyjnego.
W tzw. sprawach działowych wartością przedmiotu zaskarżenia jest wartość
konkretnego interesu, np. rzeczy lub praw, których objęcie lub nieobjęcie podziałem
skarżący kwestionuje (por. powoływane już postanowienie Sądu Najwyższego
z dnia 6 listopada 2002 r., III CZ 98/02). Z reguły wartość ta nie przekracza –
nawet gdy orzeczenie zakwestionowano w całości – wartości udziału skarżącego
uczestnika. Tylko wyjątkowo jest inaczej, na przykład wtedy, gdy uczestnik
podważa zasadę podziału (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia
5 kwietnia 2002 r., II CZ 25/02, LEX nr 54494, oraz z dnia 21 stycznia 2003 r.,
III CZ 153/02, OSNC 2004, nr 4, poz. 60).
W toku postępowania wszczętego przez wnioskodawczynię spór ogniskował
się wokół tego, czy nieruchomość zabudowana domem mieszkalnym, określone
ruchomości stanowiące wyposażenie mieszkania oraz samochód osobowy
wchodzą w skład majątku wspólnego, czy też stanowią składniki majątku
należącego wyłącznie do uczestnika. Sądy obu instancji zaliczyły te przedmioty do
majątku wspólnego. Sąd drugiej instancji za podstawę swego rozstrzygnięcia
przyjął: wartość majątku dzielonego w wysokości 361 433 zł (nieruchomość
zabudowana domem mieszkalnym – 316 736 zł + samochód – 23 000 zł + inne
ruchomości – 21 080 zł), wartość majątku wspólnego - po skorygowaniu kwoty
nakładów z majątku uczestnika na majątek wspólny z 35 000 zł na 48080 zł: w
wysokości 312 736 zł oraz wartość udziałów każdego z byłych małżonków: po
156 368 zł. Sąd ten podtrzymał rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji
przyznające wnioskodawczyni samochód i część pozostałych rzeczy ruchomych
(określając wartość tych składników na 27 082 zł), a uczestnikowi - nieruchomość i
pozostałe rzeczy ruchome. Jednocześnie zasądził od uczestnika na rzecz
wnioskodawczyni dopłatę w kwocie 129 286 zł, płatnej w pięciu określonych bliżej
ratach.
4
Z powyższych danych wynika, że przegrana uczestnika w postępowaniu
apelacyjnym polegała na nieuwzględnieniu jego twierdzeń kwestionujących
zaliczenie do majątku wspólnego nieruchomości i wspomnianych wyżej
ruchomości, co pociągnęło za sobą, wobec przyznania mu składników majątkowych
o wartości wykraczającej poza równowartość jego udziału, zasądzenie od niego na
rzecz wnioskodawczyni dopłaty we wspomnianej już kwocie 129 286 zł (156 368 zł
– 27 082 zł). Kwota podana w skardze kasacyjnej jako wartość przedmiotu
zaskarżenia dobrze więc oddaje wartość przegranej uczestnika przed sądem
odwoławczym, co - wbrew twierdzeniom podnoszonym w zażaleniu - nie pozwala
kwestionować prawidłowości jej określenia.
Mając powyższe na względzie, orzeczono jak w sentencji (art. 39814
w związku z art. 3941
k.p.c.).
jc