Postanowienie SN z 15 grudnia 2006, sygn. III CZ 88/06
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono zażalenie
Przedmiot
o dział spadku i zniesienie współwłasności
Typ sprawy
sprawa nieprocesowa
Etap
zażalenie
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
dział spadku
spadek
Role w sprawie
uczestnik postępowania
apelujący / skarżący
wnioskodawca
uczestnik
Data orzeczenia
15 grudnia 2006
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział III
Przewodniczący
SSN Marek Sychowicz
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 15 grudnia 2006 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Marek Sychowicz (przewodniczący)
SSN Hubert Wrzeszcz
SSN Kazimierz Zawada (sprawozdawca)
w sprawie z wniosku T.K.
przy uczestnictwie [...]
o dział spadku i zniesienie współwłasności,
po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu niejawnym
w dniu 15 grudnia 2006 r.,
zażalenia wnioskodawcy
na postanowienie Sądu Okręgowego w K.
z dnia 28 lipca 2006 r., sygn. akt [...],
oddala zażalenie.
2
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 2 lipca 2006 r. odrzucił skargę
kasacyjną wnioskodawcy na postanowienie tego Sądu z dnia 31 marca 2006 r.
W uzasadnieniu - między innymi - wyjaśnił, że wnioskodawca wprawdzie określił
wartość zaskarżenia kasacyjnego na 180 000 zł, czyli kwotę mieszczącą się w
granicach zakreślonych w art. 5191
§2 k.p.c., jednak uczynił to nieprawidłowo;
w rzeczywistości wartość przedmiotu zaskarżenia kasacyjnego była niższa niż sto
pięćdziesiąt tysięcy złotych.
W zażaleniu na postanowienie z dnia 2 lipca 2006 r. wnioskodawca zarzucił
Sądowi Okręgowemu wadliwe określenie wartości przedmiotu zaskarżenia
kasacyjnego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W tzw. sprawach działowych obowiązek podania we wniosku o wszczęcie
postępowania wartości przedmiotu sprawy (art. 511 w związku z art. 187 § 1 pkt 1
i art. 19 § 2 k.p.c.), a w apelacji - wartości przedmiotu zaskarżenia (art. 368 § 2
w związku z art. 19 § 2 i art. 13 § 2 k.p.c.), został zmodyfikowany przez art. 684,
567 §3 i art. 619 § 1 k.p.c. Zgodnie z tymi przepisami, ustalenie wartości
dzielonego majątku należy do sądu. Sąd meriti powinien więc zawsze tę wartość
ustalić, działając z urzędu. Nigdy nie jest wiążące dla niego w tym względzie
stanowisko współwłaścicieli (współuprawnionych).
Podobnie przedstawia się określenie wartości przedmiotu zaskarżenia
kasacyjnego. Uczestnik postępowania działowego wnosząc skargę kasacyjną
powinien wskazać w niej, zgodnie z art. 3984
§ 2 k.p.c. w związku z art. 13 § 2
k.p.c., wartość przedmiotu zaskarżenia. Wskazana wartość przedmiotu zaskarżenia
nie jest jednak wiążąca dla sądu drugiej instancji, ani dla Sądu Najwyższego. Sądy
te mogą poddać ją weryfikacji na podstawie akt sprawy z pominięciem zasad
określonych w art. 25 i 26 k.p.c. (postanowienie Sądu Najwyższego: z dnia 24 maja
2001 r., IV CZ 20/01, nie publ., z dnia 21 listopada 2001 r., I CZ 152/01, LEX nr
54322, i z dnia 6 listopada 2002 r., III CZ 98/02, OSNC 2004, nr 1, poz. 11).
Praktyczne znaczenie możliwości tej weryfikacji ujawnia się w szczególności
3
w przypadkach oczywiście nieprawidłowego wskazania wartości przedmiotu
zaskarżenia w zamiarze zapewnienia sobie dostępu do postępowania kasacyjnego
(por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 maja 2006 r., IV CR 34/06,
nie publ.).
W tzw. sprawach działowych wartością przedmiotu zaskarżenia jest wartość
konkretnego interesu, np. rzeczy lub praw, których objęcie lub nieobjęcie podziałem
skarżący kwestionuje (por. np. powoływane już postanowienie Sądu Najwyższego
z dnia 6 listopada 2002 r., III CZ 98/02). Z reguły – nawet gdy orzeczenie
zakwestionowano w całości – wartość ta nie przekracza wartości udziału
skarżącego uczestnika. Tylko wyjątkowo jest inaczej, na przykład wtedy, gdy
uczestnik podważa zasadę podziału (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia
5 kwietnia 2002 r., II CZ 25/02, LEX nr 54494, oraz z dnia 21 stycznia 2003 r.,
III CZ 153/02, OSNC 2004, nr 4, poz. 60).
W apelacji wnioskodawca zaskarżył postanowienie Sądu Rejonowego
z dnia 13 lipca 2005 r., ustalające wartość działu spadku i zniesienia
współwłasności na kwotę 66 139,76 zł., jedynie w części przyznającej T.K. na
wyłączną własność działkę nr [...]/3 oraz T.K. i B.K. na współwłasność działkę nr
[...]/2. Postanowieniem z dnia 31 marca 2006 r. Sąd Okręgowy oddalił apelację
wnioskodawcy. W skardze kasacyjnej wnioskodawca zaskarżył postanowienie
Sądu Okręgowego z dnia 31 marca 2006 r. w całości. W tej sytuacji jest więc
oczywiste, że – tak jak przyjął Sąd Okręgowy – wartość zaskarżenia kasacyjnego
nie osiągnęła progu określonego w art. 5191
§ 2 k.p.c.
Mając powyższe na względzie, orzeczono jak w sentencji (art. 39814
w związku z art. 3941
k.p.c.).., wartość przedmiotu zaskarżenia. Wskazana wartość przedmiotu zaskarżenia
nie jest jednak wiążąca dla sądu drugiej instancji, ani dla Sądu Najwyższego. Sądy
te mogą poddać ją weryfikacji na podstawie akt sprawy z pominięciem zasad
określonych w art. 25 i 26 k.p.c. (postanowienie Sądu Najwyższego: z dnia 24 maja
2001 r., IV CZ 20/01, nie publ., z dnia 21 listopada 2001 r., I CZ 152/01, LEX nr
54322, i z dnia 6 listopada 2002 r., III CZ 98/02, OSNC 2004, nr 1, poz. 11).
Praktyczne znaczenie możliwości tej weryfikacji ujawnia się w szczególności
3
w przypadkach oczywiście nieprawidłowego wskazania wartości przedmiotu
zaskarżenia w zamiarze zapewnienia sobie dostępu do postępowania kasacyjnego
(por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 maja 2006 r., IV CR 34/06,
nie publ.).
W tzw. sprawach działowych wartością przedmiotu zaskarżenia jest wartość
konkretnego interesu, np. rzeczy lub praw, których objęcie lub nieobjęcie podziałem
skarżący kwestionuje (por. np. powoływane już postanowienie Sądu Najwyższego
z dnia 6 listopada 2002 r., III CZ 98/02). Z reguły – nawet gdy orzeczenie
zakwestionowano w całości – wartość ta nie przekracza wartości udziału
skarżącego uczestnika. Tylko wyjątkowo jest inaczej, na przykład wtedy, gdy
uczestnik podważa zasadę podziału (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia
5 kwietnia 2002 r., II CZ 25/02, LEX nr 54494, oraz z dnia 21 stycznia 2003 r.,
III CZ 153/02, OSNC 2004, nr 4, poz. 60).
W apelacji wnioskodawca zaskarżył postanowienie Sądu Rejonowego
z dnia 13 lipca 2005 r., ustalające wartość działu spadku i zniesienia
współwłasności na kwotę 66 139,76 zł., jedynie w części przyznającej T.K. na
wyłączną własność działkę nr [...]/3 oraz T.K. i B.K. na współwłasność działkę nr
[...]/2. Postanowieniem z dnia 31 marca 2006 r. Sąd Okręgowy oddalił apelację
wnioskodawcy. W skardze kasacyjnej wnioskodawca zaskarżył postanowienie
Sądu Okręgowego z dnia 31 marca 2006 r. w całości. W tej sytuacji jest więc
oczywiste, że – tak jak przyjął Sąd Okręgowy – wartość zaskarżenia kasacyjnego
nie osiągnęła progu określonego w art. 5191
§ 2 k.p.c.
Mając powyższe na względzie, orzeczono jak w sentencji (art. 39814
w związku z art. 3941
k.p.c.).