Wyrok z 15 stycznia 2016, sygn. I C 389/15

WYROK

W IMIENIU RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 15 stycznia 2016r.

Sąd Rejonowy w Kościerzynie I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący: SSR Ewa Bork - Aponowicz

Protokolant: sekr. sądowy Karolina Stępińska

po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2016 r. w Kościerzynie na rozprawie

sprawy z powództwa P. T.

przeciwko (...) S.A. z siedzibą w W.

o zapłatę

I. Zasądza od pozwanego (...) SA z siedzibą w W. na rzecz powódki P. T. kwotę 20.000zł (dwadzieścia tysięcy złotych 00/100) wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 25 listopada 2014r. do dnia zapłaty.

II. Zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 4 817zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z opłatą od pełnomocnictwa.

III. Zasądza od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Kościerzynie kwotę 1.000zł tytułem opłaty sądowej od której uiszczenia zwolniona była powódka.

Sygn. akt I C 389/15

UZASADNIENIE

Powódka P. T. domagała się zasądzenia od pozwanego (...) SA w W. kwoty 20.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 25.11.2014r. do dnia zapłaty tytułem zadośćuczynienia. Nadto wniosła również o zasądzenie od pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu pozwu wskazano, że w dniu 18.07.2008r. doszło do wypadku komunikacyjnego, w wyniku, którego na skutek odniesionych obrażeń zmarła babcia powódki S. T.. Sprawca wypadku był ubezpieczony w towarzystwie pozwanego ubezpieczyciela. Powódka w chwili zdarzenia miała 12 lat. Była silnie związana emocjonalnie z babcią, którą często odwiedzała i z którą spędzała wspólnie czas. Niespodziewana śmierć babci była silnym przeżyciem dla powódki, która mimo upływu czasu nadal cierpi z powodu jej utraty. Zadośćuczynienie pieniężne w żądanej pozwem wysokości winno, choć w części zrekompensować powódce krzywdę za naruszenie jej prawa do życia w rodzinie i ból spowodowany utratą najbliższej osoby.

(k-2-7- pozew)

W odpowiedzi na pozew (...) SA w W. wniósł o oddalenie powództwa w całości.

W uzasadnieniu wskazano, że prawo do uzyskania odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę przysługuje najbliższym członkom rodziny zmarłego, jeśli łączyły ich ze zmarłym więzi rodzinne i emocjonalne. Nie wystarczające jest przy tym samo pokrewieństwo stron. Powódka zatem winna udowodnić szczególnie bliski charakter więzi między nią a zmarłą, czego nie wykazała. Zdaniem pozwanego dla dziecka w wieku 12 lat, najbliższymi osobami, z którymi związane jest silnym więzłem emocjonalnym, są rodzice. Powódka nie udowodniła, aby śmierć babci wywarła negatywny wpływ na jej życie i codzienne funkcjonowanie. W tym stanie rzeczy powództwo nie zasługuje na uwzględnienie.

(k-21-23- odpowiedź na pozew)

Sąd ustalił, co następuje:

W dniu 18 lipca 2008r. w L. Hucie doszło do wypadku drogowego. Kierująca samochodem osobowym marki V. (...)- J. S., naruszając zasady ruchu drogowego, spowodowała wypadek, w wyniku którego śmierć poniosła S. T.. Za spowodowanie powyższego wypadku J. S. została prawomocnie skazana.

(okoliczność bezsporna)

S. T. w chwili wypadku miała 55 lat. Mieszkała wraz z mężem w T., pracowała w szkółce leśnej. Jej córka A. T. mieszkała w tym czasie z mężem i dwojgiem małoletnich dzieci: P. (wówczas lat 8) i P. (wówczas lat 12) w N.. Mimo że rodziny mieszkały w miejscowościach oddalonych od siebie o 30 km, często odwiedzały się. S. T. odwiedzał córkę i wnuki w tygodniu, a małoletni wraz z rodzicami odwiedzali ją w weekendy.

Relacje małoletniej wówczas P. T. i S. T. były bardzo bliskie, dziewczynka była silnie emocjonalnie związana z babcią. Bardzo często spotykała się z babcią, przebywała u niej w domu. Babcia bawiła się z nią, przygotowywała jej ulubione potrawy, zabierała na wycieczki do lasu i zbierała razem z nią grzyby i jagody. Wspólnie jeździły w odwiedziny do przyjaciółki babci, mieszkającej w leśniczówce. Gdy P. T. chorowała, babcia opiekowała się nią. P. T. razem ze swoją rodziną spędzała święta u babci S. T., która zawsze pamiętała o prezentach dla wnuków na święta i urodziny.

(dowód: k-48 w zw. z k- 46- zeznania P. T.

k-47- zeznania A. T.)

Śmierć S. T. była nagła i niespodziewana. Gdy małoletnia P. T. dowiedziała się o śmierci babci, ta wiadomość wstrząsnęła nim. Przez kilka dni przeżywała szok, była płaczliwa. Zastanawiała się, dlaczego doszło do wypadku, dlaczego zginęła jej babcia. Po jej śmierci dziewczynce brakowało spotkań z babcią, rozmów z nią. Wspomnienia związane z babcią nadal wywołują u niej smutek, P. T. tęskni za babcią, co jest szczególnie dotkliwe, gdy odwiedza dziadka, który mieszka w pustym domu bez babci.

(dowód: k-48 w zw. z k- 46- zeznania P. T.

k-47- zeznania A. T.)

W związku ze śmiercią S. T. będącą skutkiem wypadku komunikacyjnego, P. T. zwróciła się do Pozwanego Zakładu (...) SA w W. - jako ubezpieczyciela osoby odpowiedzialnej za spowodowanie wypadku, o wypłatę kwoty 20.000 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę poniesioną w związku ze śmiercią babci. Decyzją z dnia 24.11.2014r. ubezpieczyciel odmówił przyznania powódce zadośćuczynienia.

(okoliczność bezsporna)

Ustalając powyższy stan faktyczny Sąd nie przeprowadzał postępowania dowodowego z urzędu, albowiem strony postępowania były reprezentowane przez fachowych pełnomocników. Tym samym Sąd oparł się na dowodach zaoferowanych przez strony. Pozwany w niniejszym postępowaniu ograniczył się do złożenia odpowiedzi na pozew. Z kolei powódka wnioskowała o przesłuchanie w charakterze świadka A. T..

Sąd dał wiarę zeznaniom świadka A. T. (k-47), która szczegółowo opisała więzi łączące powódkę ze zmarłą babcią, ich wzajemne relacje oraz sposób przeżywania przez powódkę żałoby po stracie babci. Świadek potwierdziła, że śmierć S. T. była dla powódki szokiem, a wspomnienia o babci wywołują u niej smutek. Powyższe zeznania świadka były spójne i przekonujące, znalazły potwierdzenie w wiarygodnych zeznaniach powódki P. T. (k-48 w zw. z k-46), która szczegółowo opisała łączące ją z babcią więzi i sposób wspólnego spędzania czasu. Żadne z powyższych zeznań nie były kwestionowane przez pozwanego. Tym samym Sąd zaliczył je w całości do materiału dowodowego sprawy będącego podstawą poczynionych ustaleń faktycznych.

Mając na uwadze powyższy stan faktyczny stwierdzić należy, iż kwestia sporna między stroną powodową i pozwaną sprowadza się do odmiennej oceny, czy powódka należy do kręgu najbliższych członków rodziny zmarłej S. T., a w konsekwencji czy jest ona uprawniona do żądania spełnienia świadczenia przez pozwanego ubezpieczyciela w postaci zapłaty zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo zasługuje na uwzględnienie w całości.

W myśl przepisu art. 822 §1 kc przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, wobec których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający lub ubezpieczony. Uprawniony do odszkodowania w związku ze zdarzeniem objętym umową ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej może dochodzić roszczenia bezpośrednio od ubezpieczyciela (art. 822 §4 kc).

Powyższa regulacja wskazuje, iż wyrządzenie szkody skutkuje powstaniem więzi materialnoprawnej między poszkodowanym a ubezpieczycielem posiadacza pojazdu. Powstanie szkody powoduje zarówno po stronie ubezpieczyciela jak i ubezpieczającego odpowiedzialność o charakterze akcesoryjnym, gdzie ubezpieczyciel i posiadacz pojazdu nie odpowiadają wprawdzie solidarnie, ale zapłata przez jednego z nich zwalnia pozostałego. Stąd jest to tzw. odpowiedzialność in solidum, która istnieje od chwili ustalenia obowiązku naprawienia szkody osobie poszkodowanej.

Zakres odpowiedzialności ubezpieczającego jest przy tym tożsamy z zakresem odpowiedzialności ubezpieczonego i znajdują wobec niego zastosowanie przepisy prawa cywilnego dotyczące odpowiedzialności posiadacza pojazdu i wymagalności roszczeń wobec niego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3.05.1972r. I CR 57/72).

Stosownie do treści przepisu art. 446 §4 kc sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.

Na podstawie powyższego przepisu uprawnionymi do żądania kompensaty są najbliżsi członkowie rodziny zmarłego. Wskazany krąg podmiotów- zdaniem Sądu, należy definiować m.in. za pomocą kryterium relacji małżeńskich i pokrewieństwa. Obejmuje on małżonka i dzieci zmarłego oraz innych krewnych, powinowatych, a także osoby niepowiązane formalnymi stosunkami prawnorodzinnymi (np. konkubent), jeżeli zmarły utrzymywał z nimi stosunki rodzinne, pozostając faktycznie w szczególnej bliskości powodowanej bardzo silną więzią uczuciową (por. wyrok SN z dnia 3 czerwca 2011r., III CSK 279/10, LEX nr 898254). W ocenie Sądu do kręgu uprawnionych należeć zatem będą także wnuki zmarłej, jeśli między nimi i zmarłą istniała silna i pozytywna więź

Stwierdzić należy, iż zadośćuczynienie ma na celu przede wszystkim złagodzenie cierpień. Obejmuje jednocześnie wszelkie doznane cierpienia, zarówno fizyczne jak i psychiczne. Ma ono charakter całościowy i powinno stanowić rekompensatę pieniężną za całą doznaną przez członka rodziny zmarłego krzywdę, przyznawaną jednorazowo. Jednocześnie trzeba zaakcentować, iż zadośćuczynienie ma przede wszystkim charakter kompensacyjny i tym samym jego wysokość musi przedstawiać jakąś ekonomicznie odczuwalną wartość majątkową, choć nie może ona być nadmierna w stosunku do doznanej krzywdy i aktualnych stosunków majątkowych społeczeństwa, czyli winna być utrzymana w rozsądnych granicach. Kompensacie podlega doznana krzywda, a więc w szczególności cierpienie, ból i poczucie osamotnienia po śmierci najbliższego członka rodziny. Na rozmiar krzywdy podlegającej kompensacie na podstawie art. 446 § 4 k.c. mają przede wszystkim wpływ: dramatyzm doznań osoby bliskiej, poczucie osamotnienia i pustki, cierpienia moralne i wstrząs psychiczny wywołany śmiercią osoby najbliższej, rodzaj i intensywność więzi łączącej pokrzywdzonego ze zmarłym, wystąpienie zaburzeń będących skutkiem jego odejścia (np. nerwicy, depresji), rola w rodzinie pełniona przez osobę zmarłą, stopień, w jakim pokrzywdzony będzie umiał się znaleźć w nowej rzeczywistości i zdolności jej zaakceptowania, leczenie doznanej traumy oraz wiek pokrzywdzonego (por. wyrok SA w Lublinie z 18.10.2012 r., I ACa 458/12, LEX nr 1237237). Treść art.446 §4 kc pozostawia przy tym swobodę Sądowi orzekającemu. Przyznanie zadośćuczynienia zależy bowiem od uznania Sądu, który bierze pod uwagę całokształt okoliczności sprawy.

W okolicznościach niniejszej sprawy tragiczna, nagła i niespodziewana śmierć S. T. była dla jej rodziny bolesną stratą. Stała się przyczyną ich cierpienia, a jej konsekwencją było uczucie żalu i krzywdy. Stratę tę odczuła również powódka P. T. (lat 12 w dacie śmierci babci), która była emocjonalnie związana z babcią S. T.. Małoletnia wówczas powódka często widywała się z babcią, w każdy weekend przebywała w jej domu spędzając czas z babcią na zabawie, wycieczkach do lasu, rozmowach. Babcia zawsze w czasie wizyty wnuczki u siebie piekła dla niej jej ulubione potrawy, dbała o jej komfort, pamiętała o upominkach na święta i urodziny, wspólnie z wnuczką odwiedzała bliskich. Śmierć babci spowodowała, że z dnia na dzień małoletnia została pozbawiona jej towarzystwa, tęskniła za nią i odczuwała jej brak, w szczególności w czasie wizyt w domu babci. Zdaniem Sądu niewątpliwym jest, że małoletnia powódka doznała krzywdy w związku ze śmiercią babci, a wskazane okoliczności przesądzają o zasadności roszczenia powódki co do zasady. Wiek powódki w chwili śmierci babci ma przy tym istotne znaczenie dla poczucia doznanej przez nią krzywdy po stracie babci. Na skutek śmierci babci powódka została bowiem pozbawiona możliwości dorastania przy niej, poznawania z nią otaczającego ich świata, codziennych kontaktów, rozmów i zabaw.

Mając na uwadze powyższe, w szczególności fakt doznania przez powódkę krzywdy z powodu straty babci, z którą łączyła ją silna emocjonalna więź, Sąd mierząc wysokość zadośćuczynienia w niniejszej sprawie uznał, że powódka winna otrzymać stosowną rekompensatę pieniężną. Zdaniem Sądu kwota, która zrekompensuje jej cierpienie, to kwota 20.000 zł. Kwota ta nie jest, zdaniem Sądu, wygórowana i jest utrzymana w rozsądnych granicach. Nie razi niewspółmiernością, pozwala w znacznym stopniu zatrzeć poczucie krzywdy powstałe w związku ze śmiercią babci.

Wobec powyższych stwierdzeń, a także mając na uwadze, iż obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa na stronach (art. 3 kpc), a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (art. 227 kpc) spoczywa na stronie, która z faktów tych wywodzi skutki prawne (art. 6 kc), Sąd ocenił, iż roszczenie powódki o zadośćuczynienie jest co do zasady uzasadnione. Zachodzą, bowiem przesłanki do zasądzenia na jej rzecz, jako najbliższego członka rodziny zmarłej, zadośćuczynienia z uwagi na doznaną przez nią krzywdę wywołaną śmiercią babci. Jednocześnie Sąd ocenił, że żądanie powódki jest uzasadnione w całości i przyznana powódce kwota zadośćuczynienia we wskazanej wysokości pozwoli zatrzeć jej poczucie krzywdy.

Mając na uwadze powyższe, na mocy art. 446 §4 kc w zw. z art. 822 kc Sąd orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku, zasądzając od pozwanego Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych SA w W. tytułem zadośćuczynienia na rzecz powódki P. T. kwotę 20.000 zł.

W związku z tym, że pozwany pozostawał w zwłoce ze spełnieniem świadczenia (art.476 k.c.), co wiąże się z powstaniem zobowiązania do uiszczenia odsetek ustawowych (art.481 k.c.), strona powodowa domagała się również ich zasądzenia. W zawisłej sprawie orzekając w przedmiocie odsetek, Sąd miał na uwadze, iż jeżeli dłużnik nie spełnia świadczenia lub spełnia je jedynie częściowo i dochodzi do procesu, dla prawidłowego określenia daty początkowej płatności odsetek konieczne jest ustalenie, w jakiej wysokości zasadne było roszczenie w dacie jego zgłoszenia, która to data jest najczęściej datą wymagalności roszczenia, co do poszczególnych kwot, w rozumieniu zasad art. 481 § 1 k.c. W okolicznościach niniejszej sprawy powódka domagała się zasądzenia odsetek od dnia 25 listopada 2014r., tj. od dnia następującego po dniu zajęcia stanowiska przez ubezpieczyciela w toku postępowania likwidacyjnego. Mając więc na uwadze, że roszczenie powódki było uzasadnione, Sąd zasądził ustawowe odsetki zgodnie z żądaniem powódki od dnia 25.11.2014r. do dnia zapłaty.

Jednocześnie przepis art. 108 §1 kpc nakazuje Sądowi rozstrzygać o kosztach w każdym orzeczeniu kończącym sprawę w instancji. Strona przegrywająca sprawę - w myśl zasady odpowiedzialności za wynik postępowania- obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony, tj. koszty procesu (art. 98 kpc). Do niezbędnych kosztów procesu zalicza się m.in. poniesione przez stronę koszty sądowe w postaci opłaty od pozwu i jeśli strona była reprezentowana przez fachowego pełnomocnika- jego wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach.

W niniejszej sprawie każda ze stron była reprezentowana przez fachowego pełnomocnika- radcę prawnego, dla którego stawka minimalnego wynagrodzenia w myśl §6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, przy wartości przedmiotu sporu powyżej 10.000 zł do 50.000 zł, wynosi 2.400 zł. Każda ze stron postępowania uiściła opłatę administracyjną od udzielonego pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.

Strona powodowa domagała się zasądzenia od pozwanego kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości tj. w kwocie 4.800 zł wskazując na nakład pracy pełnomocnika i jego wkład w przyczynienie się do jej wyjaśnienia, wykraczający poza ramy uprawniające go do ubiegania się o stawkę minimalną wynagrodzenia. W myśl przepisu §2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, zasądzając opłatę za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa procesowego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a także charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Opłata ta nie może być wyższa niż sześciokrotna stawka minimalna ani przekraczać wartości przedmiotu sporu. Zdaniem Sądu, z uwagi na charakter sprawy, w okolicznościach niniejszej sprawy zachodzą podstawy do przyznania pełnomocnikowi wynagrodzenia w zwiększonym wymiarze. Mając zatem na uwadze wynik procesu, który pozwany przegrał, Sąd na mocy art. 108 §1 kpc w zw. z art. 98 kpc, w punkcie II sentencji zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 4.817 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z opłatą od pełnomocnictwa.

W zawisłej sprawie opłata sądowa od roszczenia wynosiła 1.000 zł. Powódka była zwolniona od ponoszenia opłaty sądowej od pozwu (k-16).

W myśl przepisu art. 83 ust.2 w zw. z art. 113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z dnia 28.07.2005r. w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie Sąd orzeka również o poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa wydatkach, których strona nie miała obowiązku uiścić, obciążając nimi przeciwnika. Koszty nieobciążające przeciwnika Sąd w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji nakazuje ściągnąć z zasądzonego roszczenia.

Mając więc na uwadze, że pozwany przegrał proces, Sąd na mocy art. 108 §1 kpc w zw. z art. 83 ust.2 w zw. z art. 113 ustawy o kosztach zasądził od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa- Sądu Rejonowego w Kościerzynie kwotę 1.000 zł tytułem opłaty sądowej od pozwu, od której uiszczenia zwolniona była powódka, jak w punkcie III sentencji.

SSR Ewa Bork- Aponowicz

ZARZĄDZENIE

1. odnot. w rep. C i kontrolce uzasadnień

2. odpis doręczyć zgodnie z wnioskiem

3. z wpływem lub za 14 dni

K.,