Postanowienie SN z 29 maja 2008, sygn. II CSK 59/08
Data orzeczenia
29 maja 2008
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział II
Przewodniczący
SSN Helena Ciepła
POSTANOWIENIE
Dnia 29 maja 2008 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Helena Ciepła (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Teresa Bielska-Sobkowicz
SSN Krzysztof Strzelczyk
w sprawie z wniosku B. N.
przy uczestnictwie Miasta P., Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta P. oraz W. K.
o wpis,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 29 maja 2008 r.,
skargi kasacyjnej uczestników postępowania:
Miasta P. i Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta P. od postanowienia Sądu
Okręgowego w P. z dnia 13 lipca 2007 r., sygn. akt II Ca (...),
uchyla zaskarżone postanowienie w części oddalającej apelacje Miasta P. i Skarbu
Państwa - Prezydenta Miasta P. od wpisu w księdze wieczystej Kw P(...)7/3 [Dz. Kw
(...)/06] z dnia 4 lipca 2006 r. (pkt 1) oraz wymieniony wpis i w tym zakresie
przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu w P. do ponownego rozpoznania i
orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy w P. w dniu 30 lipca 1999 r. wpisał B. N., jako właścicielkę
nieruchomości położonej w P. objętej księgą wieczystą Kw (...)7 [P(...)7/3] i powołał jako
podstawę wpisu decyzje Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdzające
nieważność decyzji wywłaszczeniowych. Decyzje stanowiące podstawę wpisu wyrokiem
Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 stycznia 2000 r. zostały uchylone.
2
Dnia 4 stycznia 2000 r. B. N. sprzedała W. K. nieruchomość składającą się z
działek ewidencyjnych o numerach: (…) oraz (…) objętych księgą wieczystą Kw (...)7.
W. K. w dniu 4 stycznia 2000 r. zawarł z Jerzym Dulembą przedwstępną umowę
sprzedaży przedmiotowej nieruchomości.
Gmina Miasto P. w dniu 13 kwietnia 2000 r. wniosła o wpis prawa własności w
dziale II księgi wieczystej Kw (...)7 na rzecz Miasta P. działek ewidencyjnych (…) w
miejsce ujawnionej w tej księdze B. N., powołując jako podstawę wpisu wyrok NSA z
dnia 4 stycznia 2000 r.
Sąd Rejonowy w P. postanowieniem z dnia 16 października 2000 r. odmówił
dokonania wpisu własności na rzecz Miasta P., a Sąd Okręgowy w P. postanowienie to
uchylił.
W dniu 4 lipca 2006 r. Sąd Rejonowy w P. dokonał wpisu prawa własności na
rzecz B. N. na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia 23 stycznia 2005 r.
ustalającego nieważność umowy sprzedaży przedmiotowej nieruchomości z dnia 4
stycznia 2000 r.
Apelacje Miasta P. i Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta P. od tego wpisu, w
których apelujący zarzucili naruszenie:
- art. 6266
§ 1 k.p.c. przez rozstrzygnięcie wniosku B. N. złożonego później
(30 czerwca 2006 r.), zamiast rozpatrzenia w pierwszej kolejności wniosków
wcześniejszych – Miasta P. z dnia 12 kwietnia 2000 r. oraz Skarbu Państwa-Prezydenta
Miasta P. z dnia 9 maja 2000 r.,
- art. 34 ustawy o księgach wieczystych i hipotece na skutek niewykazania
następstwa prawnego po osobie wpisanej w księdze wieczystej Kw (...)7 jako właściciel,
- art. 6268
§ 2 k.p.c. oraz art. 6269
k.p.c. przez uwzględnienie wniosku B. N.
o wpis, chociaż brak było podstaw do jego uwzględnienia
- Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 13 lipca 2007 r. oddalił.
Przyjmując za Sądem Rejonowym, że wyrok Sądu Okręgowego w P. z dnia 23
grudnia 2005 r. ustalający nieważność umowy sprzedaży przedmiotowej nieruchomości
stanowi w rozumieniu ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece
(Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 z późn. zm.) prawidłową podstawę wpisu B. N. jako
właścicielki, Sąd Okręgowy uznał, że apelujący poza odwołaniem się do orzecznictwa
Sądu Najwyższego nie przytoczyli przekonujących argumentów, a wpis ten ułatwia im
nawet ubieganie się o prawa właścicielskie, gdyż utrzymanie wpisu B. K. musieliby
zwalczać w drodze powództwa na podstawie art. 10 u.k.w.h. Bezzasadność zarzutu
3
naruszenia art. 6266
§ 1 k.p.c. uzasadnił odwołaniem się do orzecznictwa Sądu
Najwyższego przyjmującego, że przepis ten dotyczy wyłącznie znaczenia kolejności
wniosków o wpis, a nie kolejności ich rozpoznawania.
Miasto P. i Skarb Państwa – Prezydent Miasta P. w skardze kasacyjnej od tego
postanowienia zarzucili naruszenie przepisów postępowania, art. 328 § 2 k.p.c. w zw. z
art. 391 § 1 k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c. poprzez nieodniesienie się przez Sąd Okręgowy do
podniesionych w apelacji zarzutów naruszenia art. 6288
§ 2 k.p.c. i art. 6269
k.p.c. oraz
zmian stanu faktycznego i prawnego.
W konkluzji wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie
sprawy do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zarzutowi naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. nie można
odmówić słuszności. Wprawdzie art. 328 § 2 k.p.c. zastosowany odpowiednio do
uzasadnienia orzeczenia sądu drugiej instancji oznacza, że uzasadnienie to nie musi
zawierać wszystkich elementów uzasadnienia orzeczenia sądu pierwszej instancji, ale
takie, które ze względu na treść apelacji i na zakres rozpatrywanej sprawy wyznaczony
przepisami ustawy są potrzebne do rozstrzygnięcia sprawy przez sąd drugiej instancji
(por. np.: orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia: 8 października 1997 r., I CKN 312/97
oraz 9 marca 2006 r., I CSK 147/05 – niepubl). Jednakże rację mają skarżący
zarzucając, że uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia nie odpowiada tak określonym
wymaganiom.
Sąd Okręgowy dokonał bowiem selektywnej analizy zarzutów apelacji,
ograniczając się do rozważenia podniesionego w apelacji zarzutu naruszenia art. 6266
§
1 k.p.c. oraz art. 34 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.
U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 z późn. zm.). Pominął natomiast całkowicie rozważenie
wywiedzionego przez skarżących zarzutu naruszenia art. 6268
§ 2 k.p.c. oraz art. 6269
k.p.c., co uniemożliwia dokonanie kontroli kasacyjnej.
Za celowe, mimo niepowołania w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 6266
§ 1 k.p.c. i art. 31 u.k.w.h., Sąd Najwyższy uważa zwrócenie uwagi na pominięcie przez
Sąd Okręgowy przy uznaniu za bezzasadny zarzut naruszenia tych przepisów,
orzecznictwa Sądu Najwyższego stwierdzającego, że wprawdzie z przepisów
regulujących postępowanie wieczystoksięgowe nie wynika wprost ustawowy obowiązek
rozpoznawania wniosków o wpis według kolejności wpływu, jak to stanowił § 93
austriackiej ustawy hipotecznej z 25 lipca 1871 r., jednakże zasadę rozpoznawania
4
wniosków o wpis według daty wpływu można wyprowadzić z wykładni tych przepisów.
Takiemu stanowisku dał już wyraz Sąd Najwyższy w orzeczeniu z 23.10.1996 r. I CKU
13/96 i z 24.9.2004 r., I CK 365/04 oraz w uchwale z 29.4.2008 r. III CZP 17/08 –
niepubl. i pogląd ten Sąd w obecnym składzie podziela.
Z tych przyczyn zaskarżone postanowienie Sądu Okręgowego w P. w części
oddalającej apelacje – Miasta P. i Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta P. od wpisu w
księdze wieczystej Kw P(...)7/3 [Dz. Kw (...)/06] z dnia 4 lipca 2006 r. oraz wymieniony
wpis na podst. art. 39315
§ 1 k.p.c. uchylono i przekazano sprawę sądowi pierwszej
instancji do ponownego rozpoznania.. zastosowany odpowiednio do
uzasadnienia orzeczenia sądu drugiej instancji oznacza, że uzasadnienie to nie musi
zawierać wszystkich elementów uzasadnienia orzeczenia sądu pierwszej instancji, ale
takie, które ze względu na treść apelacji i na zakres rozpatrywanej sprawy wyznaczony
przepisami ustawy są potrzebne do rozstrzygnięcia sprawy przez sąd drugiej instancji
(por. np.: orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia: 8 października 1997 r., I CKN 312/97
oraz 9 marca 2006 r., I CSK 147/05 – niepubl). Jednakże rację mają skarżący
zarzucając, że uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia nie odpowiada tak określonym
wymaganiom.
Sąd Okręgowy dokonał bowiem selektywnej analizy zarzutów apelacji,
ograniczając się do rozważenia podniesionego w apelacji zarzutu naruszenia art. 6266
§
1 k.p.c. oraz art. 34 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.
U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 z późn. zm.). Pominął natomiast całkowicie rozważenie
wywiedzionego przez skarżących zarzutu naruszenia art. 6268
§ 2 k.p.c. oraz art. 6269
k.p.c., co uniemożliwia dokonanie kontroli kasacyjnej.
Za celowe, mimo niepowołania w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 6266
§ 1 k.p.c. i art. 31 u.k.w.h., Sąd Najwyższy uważa zwrócenie uwagi na pominięcie przez
Sąd Okręgowy przy uznaniu za bezzasadny zarzut naruszenia tych przepisów,
orzecznictwa Sądu Najwyższego stwierdzającego, że wprawdzie z przepisów
regulujących postępowanie wieczystoksięgowe nie wynika wprost ustawowy obowiązek
rozpoznawania wniosków o wpis według kolejności wpływu, jak to stanowił § 93
austriackiej ustawy hipotecznej z 25 lipca 1871 r., jednakże zasadę rozpoznawania
4
wniosków o wpis według daty wpływu można wyprowadzić z wykładni tych przepisów.
Takiemu stanowisku dał już wyraz Sąd Najwyższy w orzeczeniu z 23.10.1996 r. I CKU
13/96 i z 24.9.2004 r., I CK 365/04 oraz w uchwale z 29.4.2008 r. III CZP 17/08 –
niepubl. i pogląd ten Sąd w obecnym składzie podziela.
Z tych przyczyn zaskarżone postanowienie Sądu Okręgowego w P. w części
oddalającej apelacje – Miasta P. i Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta P. od wpisu w
księdze wieczystej Kw P(...)7/3 [Dz. Kw (...)/06] z dnia 4 lipca 2006 r. oraz wymieniony
wpis na podst. art. 39315
§ 1 k.p.c. uchylono i przekazano sprawę sądowi pierwszej
instancji do ponownego rozpoznania.