Wyrok z 16 sierpnia 2022, sygn. III C 1664/19

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 sierpnia 2022 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie III Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący:

Sędzia SO Mariusz Solka

po rozpoznaniu w dniu 16 sierpnia 2022 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa (...) Fundusz (...) z siedzibą w W.

przeciwko pozwanemu P. D. (1)

o zapłatę;

orzeka:

1.  powództwo oddala;

2.  nakazuje pobrać od powoda (...) Fundusz (...) z siedzibą w W. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie, kwotę 4.762,32 (cztery tysiące, siedemset sześćdziesiąt dwa, 32/100) złotych tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych.---

/-/ Sędzia SO Mariusz Solka

Sygn. akt III C 1664/19

UZASADNIENIE WYROKU

z dnia 16 sierpnia 2022 roku (k. 298)

Pozwem w elektronicznym postępowaniu upominawczym z dnia 18 sierpnia 2016 r. (...) Bank S.A. z siedzibą w W. wniósł o zasądzenie od P. D. (1) kwoty 89.679,95 zł z odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz zasądzenie zwrotu kosztów sądowych i zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, ponadto zasądzenie zwrotu innych kosztów – tj. kwoty 2,37 zł tytułem opłaty manipulacyjnej dla dostawcy usługi płatności. W uzasadnieniu (...) Bank S.A. wskazał, że pozwany posiadał wymagalne zadłużenie z tytułu umowy Pożyczki nr (...) z dnia 4 marca 2015 r. w wysokości 89.679,95 zł. Na kwotę zadłużenia składać miały się: kwota niespłaconego kapitału (85.126,55 zł) odsetki umowne (2.625,98 zł), odsetki od zobowiązania przeterminowanego (1.927,42 zł).

Nakazem zapłaty wydanym w dniu 1 grudnia 2016 roku Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie w sprawie o sygn. akt VI Nc-e 1407981/16 uwzględnił ww. żądanie banku, nakazując P. D. (1) zapłatę na rzecz (...) Bank S.A. w W. kwoty 89.679,95 zł z odsetkami od dnia 18 sierpnia 2016 roku oraz kwoty 6.523,37 zł tytułem zwrotu kosztów procesu ( nakaz zapłaty k. 6).

Pozwany od powyższego nakazu zapłaty złożył skutecznie sprzeciw, wnosząc o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania według norm przepisanych ( k. 36; przywrócenie terminu k. 38v). W konsekwencji, postanowieniem z dnia 8 października 2019 roku wydanym w elektronicznym postępowaniu upominawczym sprawę przekazano do rozpoznania tut. Sądowi ( postanowienie k. 38v).

Pismem z dnia 28 lutego 2020 r. (data nadania k. 132) (...) Fundusz (...) z siedzibą w W. oświadczył o wstąpieniu do niniejszej sprawy w charakterze powoda w trybie art. 192 pkt 3 k.p.c. Wskazał, że w związku z zwartą Umową o przelew wierzytelności z dnia 22 grudnia 2016 r. wierzytelność dochodzona przez (...) Bank S.A. została skutecznie zbyta na jego rzecz. Wskazał przy tym, że (...) Bank SA. wyraził zgodę na wstąpienie do przedmiotowego postępowania ( oświadczenie k. 49-k. 50).

W piśmie procesowym z dnia 22 lipca 2020 r. ( data nadania k. 150) stanowiącym odpowiedź na pozew, P. D. (1) wniósł o oddalenie powództwa w całości wraz z uwzględnieniem kosztów procesu Z ostrożności procesowej podniósł zarzut nadużycia prawa z art. 5 k.c. (k. 149v).

W piśmie z dnia 6 listopada 2020 r. wstępujący w charakterze powoda (...) Fundusz (...) z siedzibą w W. poparł dotychczasowe stanowisko powoda, w tym wszystkie żądania, twierdzenia i wnioski dowodowe. Wskazał przy tym, że jest obecnie uprawniony do dochodzenia jako powód wierzytelności pozwanego w przedmiotowym postępowaniu na podstawie umowy przelewu tej wierzytelności z dnia 22 grudnia 2016 r. (k. 153).

W piśmie z dnia 10 lutego 2021 r. pozwany podniósł, że powodowy fundusz nie ma legitymacji procesowej do bycia stroną w procesie. Po pierwsze, cesja wierzytelności między pierwotnym wierzycielem (...) Bank S.A. a powodem (...) Fundusz (...) z siedzibą w W. jest nieskuteczna. W umowie o pożyczkę gotówkową zawartą między (...) Bank S.A. a pozwanym w dniu 30 marca 2015 r. nr (...), zawarte zostało w §11 zastrzeżenie, że pożyczkobiorca wyraża zgodę i upoważnia bank do przelewu wierzytelności, w tym niewymagalnych, oraz przeniesienia związanych z nimi zabezpieczeń z tytułu umowy na rzecz innego Banku. Wbrew powyższemu zastrzeżeniu umownemu, stosownie do art. 509 §1 k.c., (...) Bank dokonał w dniu 22 grudnia 2016 roku przelewu wierzytelności na powodowy fundusz, który nie jest bankiem, lecz firmą windykacyjną. W ocenie pozwanego dopuszczalność przelewu została zatem ograniczona umową stron (k. 214). Przy czym, pozwany nigdy nie wyraził zgody na zawarcie umowy cesji między (...) Bank S.A. a powodowym funduszem, zatem ww. umowa cesji wierzytelności z dnia 22 grudnia 2016 roku jest nieskuteczna.

Ponadto, legitymacji czynnej powoda nie dowodzi wykaz wierzytelności załączony do umowy cesji, jako że wierzytelność nie została w nim uwzględniona. W przekonaniu pozwanego, w załączonym do akt wykazie nie doszło do skonkretyzowania dochodzonej wierzytelności (k. 215). Co więcej, w ocenie pozwanego powód nie udowodnił, że pozwany zalega ze spłatą kwoty 89.679,95 zł i nie przedstawił szczegółowego wyliczenia kwoty należności głównej i odsetek. Wyciąg z ksiąg rachunkowych tak banku, jak i funduszu, nie ma mocy dokumentu urzędowego (k. 215).

Według pozwanego, roszczenie powoda nie jest wymagalne, gdyż umowa o pożyczkę gotówkową z dnia 30 marca 2015 roku nie została przez bank skutecznie wypowiedziana. W świetle umowy, mogła być wypowiedziana z przyczyn określonych w ust 2 pkt 1-6 za uprzednim 30-dniowym wypowiedzeniem (§9 ust. 1 i 2 umowy pożyczki). Czynność prawna banku polegająca na wypowiedzeniu umowy jest nieważna (art. 58 §1 k.c.) jako niezgodna z art. 75 c ust. 1-2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (k. 215). Wypowiedzenie umowy pożyczki przez bank musi być poprzedzone wezwaniem do spłaty długu i może nastąpić dopiero po upływie wyznaczonego terminu, bowiem w przeciwnym razie nie wywiera skutków tak jak w niniejszej sprawie. W ocenie pozwanego, strona powodowa zobowiązana była wykazać, że przed wypowiedzeniem umowy pożyczki Bank przeprowadził postępowanie upominawcze przy wyczerpaniu procedury określonej w art. 75c Prawo bankowe. Powód nie sprostał obowiązkowi udowodnienia, że doręczył pozwanemu pisma zawierające propozycję restrukturyzacji pożyczki. Skuteczne wypowiedzenie umowy pożyczki jest warunkiem koniecznym uznania zasadności wytoczonego powództwa – załączone do akt sprawy pismo (...) Bank S.A. z dnia 4 kwietnia 2016 roku o warunkowym wypowiedzeniu umowy o pożyczkę nie zostało pozwanemu nigdy doręczone. W przekonaniu pozwanego podpis złożony na potwierdzeniu tego pisma nie był ani podpisem pozwanego ani żadnego z dorosłych domowników, a pozwany nie dowiódł faktu przeciwnego. Dokument ten nie został pozwanemu nigdy doręczony, wobec czego nie mógł zapoznać się z jego treścią. Podobnie nie zostały mu doręczone inne wezwania do zapłaty, jako że przedłożony przez powoda dowód nadania nie jest tożsamy z dowodem doręczenia pism.

Według pozwanego, powód jako podmiot profesjonalny, którego istotą działalności jest skupowanie wierzytelności pieniężnych na dużą skalę, ponadto reprezentowany przez pełnomocników profesjonalnych, powinien był bezspornie wykazać, że nabył skutecznie wierzytelność wobec wskazanej osoby. Nie wykazał ponadto, że ma obowiązek zapłaty na jego rzecz kwoty dochodzonej w pozwie (k 217).

W odpowiedzi z dnia 16 marca 2021 r. (k. 225), powód wskazał, że niezasadne są zarzuty pozwanego co do braku legitymacji czynnej powoda oraz zastrzeżenia umownego sprzeciwiającemu się cesji wierzytelności na podmiot inny od banku. W ocenie powoda §11 umowy pożyczki nie wyłączał możliwości przelewu wierzytelności na inny podmiot, postanowienie to stwierdza jedynie, że Bank może przenieść wierzytelność na inny bank, a nie natomiast, że nie może przenieść ich na inne podmioty (k. 226). Powód zaznaczył, że wypełnił wymóg z art. 511 k.c. - wierzytelność została spersonalizowana w Załączniki nr 1 do Aneksu nr (...) do Umowy przelewu wierzytelności z dnia 22 grudnia 2016 r.. Ponadto, powołał się na art. 65 §2 k.c. wskazując, że zamiarem stron i celem umowy było przeniesienie na powoda wierzytelności wskazanych w załączniki nr 1 do Aneksu nr (...) do Umowy. W ocenie powoda, skutecznego przeniesienia na fundusz wierzytelności przysługujących wierzycielowi pierwotnemu w stosunku do pozwanego udowadnia również przekazanie powodowi przez Bank kompletu dokumentów, powołanych przez powoda w pozwie, których w przeciwnym razie, ze względu na tajemnicę bankową, bank nie mógłby udostępnić.

Bank zobowiązany był do prowadzenia korespondencji z kredytobiorcą wykorzystując adres do korespondencji wskazany przez tę osobę w umowie i na adres wskazany w umowie skierował do pozwanego stosowną korespondencję zawierającą wypowiedzenie umowy oraz wezwanie do zapłaty, stąd w ocenie powoda nie naruszył łączącego strony stosunku prawnego. Dokonana przez bank czynność wypowiedzenia wywołała zamierzony skutek i doprowadziła do powstania dochodzonego w sprawie roszczenia o zapłatę niespłaconego przez pozwanego kapitału wraz z odsetkami (k. 227). Bank spełnił warunki wypowiedzenia umowy przewidziane postanowieniami umownymi i wzywał pozwanego do zapłaty, nie stało więc nic na przeszkodzie, by następnie wypowiedzieć umowę pożyczki bezwarunkowo. Oświadczenie banku nie stwarzało jakiejkolwiek niepewności w sytuacji prawnej pozwanego. Co więcej, powód nie przedstawił dowodów wskazujących na spłatę zaciągniętego zobowiązania, czy prawidłowe wywiązywanie się z płatności rat, co czyniłoby niezasadnym wypowiedzenie umowy pożyczki lub że po wypowiedzeniu umowy dokonał w wyznaczonym terminie spłaty, co umożliwiłoby kontynuację stosunku umownego. Zarzuty pozwanego mają prowadzić do uchylenia się od spełnienia istniejącego i wymagalnego zobowiązania (k. 230v).

W odpowiedzi z dnia 6 sierpnia 2021 r. pozwany podtrzymał stanowisko, że umową przelewu wierzytelności z 22 grudnia 2016 roku powodowy fundusz nie mógł nabyć wierzytelności przysługującej bankowi wobec pozwanego, jako że §11 umowy wprowadzał zastrzeżenie umowne - wskazywał wyłącznie inny bank jako podmiot, na rzecz którego przelew może być dokonany, jako że nie jest obojętne komu przysługuje uprawnienie do domaganie się od niego spełnienia świadczenia (k. 241). Na mocy §12 Umowy wszelkie zmiany umowy, także w tym przedmiocie, powinny być dokonane na piśmie pod rygorem nieważności. Pozwany zaznaczył, że w jego ocenie brak legitymacji czynnej, jak i biernej powoda, musi prowadzić do wydania wyroku oddalającego powództwo (k. 245). Według pozwanego nie było podstaw do dopuszczania z urzędu i przeprowadzania dowodu z opinii biegłego ds. księgowości i bankowości na okoliczność ustalenia wysokości wymagalnej należności pozwanego względem powoda, jako że to na powodzie spoczywa ciężar dowodzenia – art. 232 (zdanie drugie) k.p.c. ma charakter wyjątkowy, a to strony są dysponentem procesu. Powód jest podmiotem profesjonalnym, reprezentowanym przez pełnomocnika profesjonalnego, a pozwany od początku kwestionował tak zasadność, jak i wysokość roszczenia powoda. W ocenie pozwanego nie zachodziły więc okoliczności szczególne nakazujące przeprowadzenie dowodu z urzędu (k. 246). Pozwany ponadto podniósł zarzut przedawnienia wskazując, że każda rata pożyczki przedawniła się osobno ( pismo pozwanego z dnia 1 czerwca 2022 r. k. 283-284).

W stanowiskach końcowych strony podtrzymały dotychczasową argumentację ( pismo procesowe powoda z dnia 21 lipca 2022 r. k. 291 – podtrzymanie w całości; pismo procesowe pozwanego z dnia 7 sierpnia 2022 r. k. 295 – podtrzymanie w całości).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

(...) Bank S.A. z siedzibą w W. i P. D. (2) zawarli w dniu 03 marca 2015 roku Umowę pożyczki gotówkowej nr (...) ( fakt bezsporny, zeznania pozwanego - protokół rozprawy z dnia 15 lutego 2021 r. k. 220; r. k. 220; Umowa pożyczki gotówkowej k. 157-k. 161).

Stosownie do §1 pkt 1 i 2 Umowy Bank udzielił pożyczkobiorcy pożyczki w wysokości 99.988,83 zł, którą ten zobowiązał się spłacić wraz z należnymi odsetkami umownymi w 60 równych ratach kapitałowo-odsetkowych płatnych nie później niż do 3 dnia każdego miesiąca na zasadach i warunkach określonych w dalszych postanowieniach Umowy. Pożyczka była przeznaczona na dowolny cel konsumpcyjny (k. 158). Stosownie do §3 pkt 2 Umowy zadłużeniem przeterminowanym były wszystkie należności wynikające z zaciągniętej pożyczki niespłacone w terminie lub wysokości określonej w Umowie.

Zgodnie z §9 pkt 1 i pkt 2 ppkt 4 Umowy, Umowa rozwiązywała się z zachowaniem 30-dniowego terminu wypowiedzenia, bądź w każdym czasie – za porozumieniem stron. Bank miał prawo wypowiedzieć Umowę w przypadku wystąpienia jednaj z sytuacji m.in. stwierdzenia przez bank zagrożenia w spłacie pożyczki. Jeżeli pożyczkobiorca zalegał ze spłatą dwóch kolejnych rat pożyczki, Bank pisemnie wzywał pożyczkobiorcę do zapłaty. Gdy należności nie zostałyby uregulowane w terminie 7 dni od daty odbioru wezwania do zapłaty, bank miał prawo wypowiedzieć umowę. Od następnego dnia po upływie okresu wypowiedzenia całe zobowiązanie z tytułu udzielonej pożyczki stawało się wymagalne i traktowane jako zadłużenie przeterminowane (§9 pkt 3 i 4 Umowy k. 160).

Stosownie do §11 Umowy Pożyczkodawca wyraził zgodę i upoważnił bank do przelewu wierzytelności, w tym niewymagalnych, oraz przeniesienia związanych z nimi zabezpieczeń z tytułu umowy na rzecz innego banku. Zgodnie z §12 Umowy zmiany umowy wymagały formy pisemnej pod rygorem nieważności, z wyjątkiem sytuacji określonych w §3 ust. 7 Umowy (tj. zmiana oprocentowania zadłużenia przeterminowanego nie powodowała zmiany warunków Umowy i nie wymagała podpisania Aneksu) i Regulaminie udzielania pożyczek/kredytów osób fizycznych (k. 160).

Pozwany nie spłacił części zaciągniętego zobowiązania ( zeznania pozwanego - protokół rozprawy z dnia 15 lutego 2021 r. k.220-220v). Stan zadłużenia powoda wobec (...) Bank S.A. z siedzibą w W. wynosił 89.679,94 zł ( opinia biegłego k. 267v).

Pismem z dnia 4 kwietnia 2016 roku (...) Bank S.A. z siedzibą w W. skierował do powoda, na adres wskazany w umowie pożyczki, warunkowe wypowiedzenie Umowy o pożyczkę nr (...) z powodu niedotrzymania warunków umowy i nieregulowania zaległości. Bank wezwał pozwanego do dokonania, w terminie 14 dni roboczych, licząc od dnia odrzynania wezwania, do spłaty zaległości, które wynosiły w tamtej dacie 5.531,52 zł oraz 40 zł tytułem kosztu wysyłki pisma. Bank poinformował pozwanego, że w terminie 14 dni roboczych od dnia otrzymania wezwania, kredytobiorca ma możliwość złożenia wniosku o restrukturyzację zadłużenia. W przypadku nieskorzystania z uprawnień z art. 75c ustawy Prawo bankowe, o których mowa powyżej, bank wypowiadał umowę pożyczki nr (...) z zachowaniem 30-dniowego okresu wypowiedzenia, rozpoczynającego się od dnia, w którym upłynął termin 14 dni roboczych od dnia doręczenia pisma zawierającego warunkowe wypowiedzenie umowy. Jeżeliby nastąpiła całkowita spłata zadłużenia przeterminowanego w okresie wypowiedzenia, wypowiedzenie stałoby się nieskutecznym i Umowa kontynuowana byłaby na dotychczasowych warunkach. W przypadku nieuregulowania zadłużenia przeterminowanego bądź uregulowania go w niepełnej wysokości, Umowa miała zostać rozwiązana wraz z upływem okresu wypowiedzenia, a całość zobowiązań wynikających z Umowy miała zostać postawiona w stan wymagalności (k. 170).

Odbiór powyższego wezwania na adres pozwanego wskazany w umowie pożyczki potwierdziła własnoręcznym podpisem L. D. w dniu 11 kwietnia 2016 roku ( potwierdzenie k. 171v). Pozwany nie uregulował należności stosownie do wezwania ( zeznania pozwanego - protokół rozprawy z dnia 15 lutego 2021 r. k. 220-k.220v).

W dniu w 22 grudnia 2016 roku (...) Bank S.A. z siedzibą w W. i (...) Fundusz (...) z siedzibą w W. zawarli Umowę o przelew wierzytelności. ( Umowa przelewu k. 57). Na mocy Aneksu nr (...) do Umowy zawartego w dniu 15 lutego 2017 roku strony zmieniły treść dotychczasowego załącznika nr 1 do umowy w całości ( Aneks nr (...) do Umowy cesji Wykaz wierzytelności wchodzących w skład (...) k. 69;) i postanowiły nadać mu brzmienie zgodne z załącznikiem do niniejszego Aneksu (§ 1 Aneksu nr (...) do Umowy k. 69). Pozostałe postanowienia umowy pozostały bez zmian (§3 Aneksu nr (...)). Wykaz wierzytelności obejmował wierzytelność P. D. (1) wynikającą z umowy z dnia 4 marca 2015 roku pożyczki gotówkowej na kwotę kapitału 85.126,55 zł, odsetek umownych 2.625,98 zł oraz koszty 1.123,37 zł, na mocy tytułu wykonawczego wydanego w postępowaniu przed Sądem Rejonowym Lublin-Zachód w Lublinie o sygn. akt Nc-e 1407981/18 ( wykaz poświadczony za zgodność z oryginałem k. 71).

Ustalony w sprawie stan faktyczny został oparty na niekwestionowanym przez strony nieosobowym materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy w postaci ww. kopii dokumentów złożonych przez strony. Sąd uznał wszystkie wyżej wymienione dokumenty za wiarygodne, a Sąd nie znalazł żadnych podstaw by kwestionować ich wartość dowodową z urzędu. Wobec tego Sąd uznał, że dokumenty stanowią, w myśl art. 244 § 1 k.p.c., dowód tego, co zostało w nich w sposób urzędowy stwierdzone, a dokumenty prywatne, zgodnie z art. 245 k.p.c. stanowią dowód tego, że osoby, które je podpisały złożyły oświadczenia w nich zawarte.

Pozwany kwestionował skuteczność doręczenia, niemniej nie dowiódł, by tak było w istocie. Adres, na który zostało skierowane wezwanie był tożsamy z adresem pozwanego ujawnionym w treści umowy pożyczki. Pozwany wskazał, że L. D. – która potwierdziła odbiór wezwania do zapłaty z dnia 4 czerwca 2016 r. - to jego zmarła matka, w tym czasie miała ponad 92 lata i wymagała całodobowej opieki z uwagi na podeszły wiek i zły stan zdrowia. Pozwany kwestionował skuteczność doręczenia, podnosząc, że matka nie przekazała mu tego pisma. Niemniej, należy wskazać, że to powód podołał ciężarowi dowodzenia wskazując potwierdzenie doręczenia pisma, a pozwany – zaprzeczając – nie przedstawił w tym przedmiocie kontrdowodów, popierając swoje twierdzenia jedynie słowną argumentacją. Co prawda do poprzednich wezwań powód nie dołączył potwierdzeń odbioru ( pisma pozwanego informujące o zaległości k. 166-167; ostateczne wezwanie do zapłaty k. 168; powiadomienie k. 165; przedsądowe wezwanie do zapłaty k. 172-173), niemniej do pisma z wypowiedzeniem umowy dołączył potwierdzenie nadania i odbioru przez L. D.. Stąd należało przyjąć, że skuteczne doręczenie warunkowego wypowiedzenia umowy na adres pozwanego nastąpiło.

Pozwany w odpowiedzi na pozew wnosił o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron. Sąd postanowił na postawie art. 235 (2) par. 1 pkt. 3 k.p.c. pominąć dowód z przesłuchania powoda w charakterze strony, przy czym dowód dopuścić z ograniczeniem do zeznań pozwanego ( wniosek k. 149v – pominąć w zakresie powoda k 220v; dopuszczono z zeznań pozwanego k. 220-220v).

Postanowieniem z dnia 4 lipca 2021 r. (k. 234) Sąd dopuścił z urzędu na podst. art. 232 (zdanie drugie) k.p.c. dowód z opinii biegłego ds. księgowości i bankowości na okoliczność ustalenia wysokości wymagalnej należności pozwanego względem powoda (...) Fundusz (...) w W., która to wierzytelność wynika z umowy o pożyczkę gotówkową nr (...) z dnia 03.03.2015 roku (k.157-165), wypowiedzianej pismem z dnia 04.04.2016 roku (k.170-171) tj. z dniem 12 maja 2016 roku (według Banku z dniem 30.05.2016 roku (k.181v) z uwzględnieniem historii spłat pozwanego, sposobu księgowania i zaliczania spłat dokonanych przez pozwanego w tym również prawidłowości naliczania odsetek ( należy zweryfikować prawidłowość kwoty dochodzonej pozwem – sposób wyliczenia kwoty k. 4). Ponadto, na podstawie art. 248 § 1 kpc Sąd zobowiązał (...) Fundusz (...) w W. do udostępnienia biegłemu sądowemu, na żądanie biegłego wszelkiej dokumentacji bankowej, w tym ksiąg rachunkowych, wyciągów bankowych, związanych z obsługą, spłatami w/w kredytu, celem wykonania ww. opinii.

W ocenie Sądu opinia została wykonana zgodnie z regułami sztuki (opinia biegłego P. B. k. 267-269). Biegły wskazał w niej, że łączna kwota zadłużenia pozwanego wynosi 89.679,94 zł, zatem potwierdził wysokość roszczenia dochodzonego przez pierwotnego wierzyciela w elektronicznym postępowaniu upominawczym. Niemniej, z uwagi na zasadność zarzutu pozwanego o braku legitymacji powodowego funduszu na skutek nieskuteczność umowy cesji, jako dokonanej wbrew zastrzeżeniu umownemu zawartemu w §11 umowy pożyczki, powód nie dowiódł, by pozwany był zobowiązany świadczyć na jego rzecz. Stąd roszczenie powodowego funduszu było bezpodstawne co do zasady, w konsekwencji także co do wysokości. Wobec tego brak było podstaw do zasądzenia na rzecz powodowego funduszu kwoty, którą pozwany istotnie był zobowiązany świadczyć na rzecz pierwotnego wierzyciela, tj. (...) Bank S.A.

Wobec powyższego, postanowieniem z dnia 22 lipca 2022 r. (k. 287) Sąd oddalił wniosek o zobowiązanie pozwanego do przedłożenia dokumentów ( wniosek pozwanego z pisma z dnia 01.06.2022 k. 284) oraz na podstawie art.235 (2) par.1 pk.2 i 3 kpc - pominął dowód z uzupełniającej opinii biegłego ds. księgowości i bankowości P. B. ( wniosek pozwanego z pisma z dnia 01.06.2022 k. 284). Na tej samej podstawie Sąd pominął ponowny wniosek pozwanego o przesłuchanie powoda, zgłoszony w piśmie zawierającym ostateczne stanowisko w sprawie ( wniosek k. 295; postanowienie k. 297).

W ocenie Sądu wszelkie okoliczności istotne dla rozpoznania niniejszej sprawy były możliwe do ustalenia na podstawie dołączonych do sprawy dokumentów, w szczególności zawartej umowy pożyczki, umowy cesji wierzytelności z aneksem i wykazem wierzytelności, przesłuchania strony pozwanej, a także opinii biegłego sporządzonej z urzędu stosownie do art. 232 (zdanie drugie) k.p.c.. Okoliczności sprawy zostały dostatecznie wyjaśnione na podstawie dotychczasowego materiału dowodowego .

Oceniając treść zeznań strony pozwanej Sąd miał przede wszystkim na względzie subsydiarność tego dowodu, zgodnie z art. 299 k.p.c. jak i fakt, że z oczywistych względów pozwany był zainteresowany uzyskaniem konkretnego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Niemniej jednak relacja przedstawiona przez stronę pozwaną była co do zasady wiarygodna. Dokonując powyższych ustaleń faktycznych Sąd nie znalazł podstaw, aby nie dać wiary zeznaniom strony pozwanej dotyczącym okoliczności zawarcia umowy pożyczki, faktu istnienia zadłużenia pozwanego w części wobec pierwotnego wierzyciela. Powód przyznał, że pisma były kierowane na adres wskazany w umowie, niemniej nie zostały przekazane z uwagi na niedyspozycję jego matki. Nie poparł tego twierdzenia stosownymi dokumentami, stąd Sąd nie dał wiary zeznaniom powoda jedynie w tej części, o czym wskazano wyżej.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Zgodnie z art. art. 15zzs ² ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem (...)19, innych chorób zakaźn ych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), jeżeli w sprawie rozpoznawanej według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w całości, sąd może zamknąć rozprawę i wydać orzeczenie na posiedzeniu niejawnym po uprzednim odebraniu od stron lub uczestników postępowania stanowisk na piśmie.

Sąd Okręgowy uznał, że złożone przez strony dokumenty oraz wyjaśnienia stron zawarte w dalszych pismach procesowych, opinia biegłego, stanowią dostateczny materiał dla rozstrzygnięcia sprawy. W konsekwencji tutejszy Sąd rozstrzygnął sprawę wyrokiem wydanym na posiedzeniu niejawnym.

Powództwo zasługiwało na oddalenie w całości, z uwagi na zasadność zarzutu strony powodowej o braku legitymacji czynnej powoda z uwagi na zastrzeżenie umowne, zawarte w §11 Umowy pożyczki.

Zgodnie z art. 509 §1 i 2 k.c. wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. Wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki.

Nie wszystkie wierzytelności mogą być przedmiotem przelewu. Umowa taka jest wyłączona w następujących przypadkach: po pierwsze, jeśli przelewu zakazują przepisy szczególne (art. 449 k.c. czy art. 912 k.c.); po drugie, jeśli strony w umowie zastrzegły, że wierzytelność z niej wynikająca nie może być przeniesiona na inny podmiot ( pactum de non cedendo). Warto wskazać, że strony mogą w umowie nie tylko wyłączyć przeniesienie wierzytelności, ale również poddać go określonym ograniczeniom bądź uzależnić możliwość jego dokonania od spełnienia określonych warunków ( argumentum a maiori ad minus), co stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z 25.3.1969 r. (III CKN 416/68, OSNCP 1970, Nr 2, poz. 34), a także w wyroku z 11.1.2017 r. (IV CSK 116/16, Legalis). Sąd Najwyższy uznał, że dopuszczalne jest umowne ograniczenie cesji, na przykład przez wskazanie konkretnego podmiotu, na rzecz którego przelew może być dokonany. W takim przypadku cesja na rzecz innej osoby nie będzie skuteczna. Zakaz lub ograniczenie zbywalności wierzytelności może zostać wyrażone także w ten sposób, że strony ustalą, że nie będzie ona mogła być przedmiotem cesji na rzecz konkretnych osób lub stwierdzą, że będzie ona mogła być przedmiotem przelewu, ale tylko na rzecz wskazanego podmiotu lub kilku podmiotów. Stwierdzenie w umowie, że wierzytelność z niej wynikająca może zostać przelana na określoną osobę, może bowiem wskazywać, że strony ograniczyły dopuszczalność zbycia wierzytelności tylko na rzecz tej osoby i tym samym wyłączyły dopuszczalność zbycia wierzytelności na rzecz wszystkich innych podmiotów. W razie sporu i wątpliwości, rolą sądu jest dokonanie wykładni takiego oświadczenia woli stron, zgodnie z regułami wskazanymi w art. 65 KC i ustalenie jego treści, a więc ustalenie, czy rzeczywiście stanowi ono ograniczenie lub wyłączenie zbywalności wierzytelności, o którym mowa w art. 509 § 1 KC. Ponadto, zakaz może występować wtedy, gdy przelew wierzytelności sprzeciwia się właściwości zobowiązania. Ten zakaz przelewu odnosi się do dwóch kategorii wierzytelności. Po pierwsze, dotyczy wierzytelności, w wypadku których dłużnikowi nie jest obojętne, komu świadczy. Będą to przede wszystkim wierzytelności mające charakter ściśle osobisty, np. wierzytelność o zapłatę świadczeń alimentacyjnych, zarówno niewymagalnych, jak i wymagalnych (uchw. SN z 24.2.2011 r., III CZP 134/10, OSNC 2011, Nr 11, poz. 118, z aprobującą glosą G. Wolaka, EP 2012, Nr 11 i krytyczną glosą W. Robaczyńskiego, SPE 2012, Nr 85, s. 189–198), roszczenie o prawo do renty; oraz wierzytelności ściśle związane z innym stosunkiem prawnym w takim stopniu, że nie są one samodzielne, czy też roszczenia służące ochronie własności, w tym prawa akcesoryjne, które mogą być przeniesione tylko łącznie z wierzytelnością główną, np. wierzytelność wynikająca z umowy poręczenia, zastawu rejestrowego (post. SN z 21.3.2013 r., II CSK 396/12, Legalis). Po drugie, dotyczy wierzytelności, których cel powstania może być osiągnięty wyłącznie wtedy, gdy świadczenie zostanie spełnione osobiście wierzycielowi, np. niektóre wierzytelności przysługujące stronom umowy zlecenia, umowy o dzieło [ Por. M. Załucki ( red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Wyd. 3, Warszawa 2023, art. 509 k.c.].

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należało wskazać, że stosownie do brzmienia §11 Umowy pożyczki strony – tj. pierwotny wierzyciel (...) Bank S.A. i pozwany P. D. (1) zastrzegli, że cesja wierzytelności może zostać dokonana na inny bank. Dokonali tym samym nie zakazu cesji w ogóle, ale jedynie jej ograniczenia w aspekcie podmiotowym – tj. limitując krąg potencjalnych cesjonariuszy jedynie do osób prawnych, tj. banków. Brzmienie zastrzeżenia umownego jest w tym aspekcie oczywiste, a rezultat wykładni literalnej – jednoznaczny. Brak zatem w powyższych okolicznościach – wbrew argumentacji powoda - podstaw do tego, by szukać na gruncie art. 65 § 2 k.c. zgodnego zamiaru stron i celu umowy.

Stosownie do treści art. 185 i 187 Ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych (Dz.U. z 2004 r. Nr 146, poz. 1546 ze zm.) - fundusz sekurytyzacyjny należy do grupy funduszy inwestycyjnych zamkniętych i może działać jako fundusz standaryzowany oraz niestandaryzowany. Działalność funduszu sekurytyzacyjnego polega na emisji certyfikatów inwestycyjnych w celu zgromadzenia środków na nabycie wierzytelności lub praw do świadczeń z tytułu określonych wierzytelności (art. 183 ust. 1 u.f.i.). Procedura ta jest elementem szerszego procesu sekurytuzacji polegającego na emitowaniu papierów wartościowych, których zabezpieczeniem ekonomicznym są określone wierzytelności. W zależności od rodzaju transakcji, jeżeli sekurytyzowane są wierzytelności bankowe, bank zawiera z funduszem sekurytyzacyjnym umowę przelewu wierzytelności (art. 92a ust. 1 pkt 1 pr. bank.) w następstwie czego staje się wierzycielem w miejsce banku, bądź umowę o subpartycję, w konsekwencji której nie dochodzi do przejścia wierzytelności, lecz jedynie związanego z nimi ryzyka ekonomicznego.

Stosownie do art. 92a pkt 1 ustawy Prawo bankowe, Bank może zawrzeć z towarzystwem funduszy inwestycyjnych tworzącym fundusz sekurytyzacyjny albo z funduszem sekurytyzacyjnym: umowę przelewu wierzytelności i umowę o subpartycypację.

Niewątpliwie powód zawarł umowę cesji wierzytelności z bankiem w dniu 22 grudnia 2016 r., co wykazał załączonym akt materiałem dowodowym. Niemniej, podmiot na rzecz którego nastąpiła cesja, jako sekurytyzacyjny fundusz inwestycyjny zamknięty, nie jest bankiem. Stosownie do art. 14 ust. 3 pkt 2 ustawy o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi ( Dz.U. 2004 Nr 146, poz. 1546 t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1523) fundusz inwestycyjny może być utworzony jako fundusz inwestycyjny zamknięty. Działalność tego typu podmiotu, w tym jego utworzenie, reguluje nie ustawa Prawo bankowe, ale ww. ustawa o funduszach inwestycyjnych. Wobec powyższego należało podzielić argumentację pozwanego, że – z uwagi na zastrzeżenia umowne zawarte w §11 umowy pożyczki – cesja na rzecz tego podmiotu nie mogła nastąpić skutecznie.

W tym miejscu warto przywołać - wyrok z uzasadnieniem Sąd Apelacyjny w Warszawie z dnia 2019.01.10 w sprawie o sygn. akt I ACa 1606/17: „ W ocenie Sądu Apelacyjnego, wykładnia tego postanowienia umownego wskazuje na to, iż zamiarem stron było ograniczenie dopuszczalności cesji wierzytelności wyłącznie na rzecz innego banku. W sytuacji gdy umowa wskazuje pod jakimi warunkami i na rzecz jakich podmiotów cesja może być wykonana, to wówczas należy uznać, iż dokonanie cesji na rzecz innych podmiotów jest niedopuszczalne. Odmienna wykładnia takiego zastrzeżenia umownego byłaby nielogiczna ze względu na treść art. 509§1 k.c. Skoro bowiem przepis ten dopuszcza cesję bez zgody dłużnika co do zasady, to zamieszczenie w umowie dodatkowego pozytywnego zastrzeżenia umownego wskazującego na jakich warunkach i na rzecz jakich podmiotów cesja jest dopuszczalna, byłoby pozbawione sensu, gdyby uznać, iż nie stanowi ono zastrzeżenia umownego, o jakim mowa w art. 509§1 k.c. W ocenie Sądu Apelacyjnego, zamieszczenie w umowie takiego zastrzeżenia umownego ogranicza możliwość dokonania cesji tylko do wypadków opisanych w umowie. Umowne ograniczenie dopuszczalności cesji przez wskazanie podmiotów na rzecz których przelew może być dokonany oznacza, iż strony wyłączyły możliwość dokonania cesji na inne podmioty (tak też SN w wyroku z dnia 17 stycznia 2017r. IV CSK 116/16 LEX Nr 2230352, Sąd Apelacyjny w Lublinie w wyroku z dnia 5 września 2017r. I ACa 1023/216 LEX Nr 2387055) (…) Umowa przelewu wierzytelności zawarta wbrew zastrzeżeniu umownemu ograniczającemu dopuszczalność cesji, nie jest bezwzględnie nieważna, lecz jest to tzw. bezskuteczność zawieszona. Jej losy spoczywają w rękach podmiotu zobowiązanego do świadczenia, który zgodę na cesję może wyrazić również następczo. Jednakże w niniejszej sprawie stanowisko pozwanej wskazuje, iż od początku kwestionowała ona uprawnienia powoda podnosząc brak jego legitymacji czynnej do dochodzenia ww. wierzytelności, a zatem nie wyraziła ona zgody na zawarcie umowy cesji. Tym samym umowa ta musi być uznana za nieskuteczną, a powództwo należy oddalić”.

Pozwany podniósł zarzut nadużycia prawa z art. 5 k.c. (k. 149) oraz przedawnienia każdej z rat (k. 284). W ocenie Sądu żądanie powoda nie stanowiły nadużycia prawa, gdyby doszło do skutecznego przelewu wierzytelności z pierwotnego wierzyciela na fundusz. Niemniej, z uwagi na to, że pozwany od początku kwestionował legitymację czynną powoda, brak było podstaw do szerszej analizy tego zarzutu. Analogicznie, w aspekcie przedawnienia dochodzonych przez nieuprawniony podmiot roszczeń.

Z uwagi na powyższe, orzeczono jak w pkt 1 wyroku.

O kosztach procesu Sąd orzekł stosownie do zasady odpowiedzialności za wynik procesu z art. 98 k.p.c. Powód przegrał proces w całości. Opłatę od pozwu ustalono na kwotę 4.484 zł, z czego powód uiścił jedynie 1.121,00 zł w postępowaniu upominawczym. Jednocześnie, w zarządzeniu z dnia 13 stycznia 2020 r. stwierdzono brak podstaw do pobrania uzupełniającej opłaty od pozwu na podst. art. 505 (26) k.p.c.. Z uwagi na powyższe w tym zakresie, tytułem nieuiszczonej opłaty od pozwu należało obciążyć powoda jako przegrywającego spór w całości w kwocie 3.363,00 zł. Ponadto, z uwagi na dopuszczenie dowodu z opinii biegłego, wobec braku zaliczki na ten cel, postępowanie dowodowe wygenerowało koszt w postaci wynagrodzenia biegłego na kwotę 1.399,32 zł ( postanowienie kosztowe z dnia 14 kwietnia 2022 r. - k. 274). Zatem łącznie należało pobrać od powoda (...) Fundusz (...) z siedzibą w W. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie, kwotę 4.762,32 złotych tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych.

Mając powyższe na względzie, Sąd orzekł jak w wyroku.---

/-/ Sędzia SO Mariusz Solka

ZARZĄDZENIE

(...)

(...)

(...)

(...)

(...)

(...)

/-/Sędzia SO Mariusz Solka