Uzasadnienie z 31 sierpnia 2022, sygn. III C 354/15

S
ygn. akt III C 354/15

WYROK KOŃCOWY

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 31 sierpnia 2022 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie III Wydział Cywilny

w składzie następującym:

po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2022 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa R. T.

przeciwko

pozwanemu Towarzystwu (...) S.A. w W.

o rentę:

orzeka:

zasądza od pozwanego Towarzystwa (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz powódki R. T., kwotę 43.015,35 (czterdzieści trzy tysiące, piętnaście, 35/100) złotych tytułem skapitalizowanej renty wraz z odsetkami ustawowymi:

od kwoty 2.867,69 (dwa tysiące, osiemset sześćdziesiąt siedem, 69/100) złotych od dnia 10 stycznia 2014 roku do dnia zapłaty;

od kwoty 2.867,69 (dwa tysiące, osiemset sześćdziesiąt siedem, 69/100) złotych od dnia 10 lutego 2014 roku do dnia zapłaty;

od kwoty 2.867,69 (dwa tysiące, osiemset sześćdziesiąt siedem, 69/100) złotych od dnia 10 marca 2014 roku do dnia zapłaty;

od kwoty 2.867,69 (dwa tysiące, osiemset sześćdziesiąt siedem, 69/100) złotych od dnia 10 kwietnia 2014 roku do dnia zapłaty;

od kwoty 2.867,69 (dwa tysiące, osiemset sześćdziesiąt siedem, 69/100) złotych od dnia 10 maja 2014 roku do dnia zapłaty;

od kwoty 2.867,69 (dwa tysiące, osiemset sześćdziesiąt siedem, 69/100) złotych od dnia 10 czerwca 2014 roku do dnia zapłaty;

od kwoty 2.867,69 (dwa tysiące, osiemset sześćdziesiąt siedem, 69/100) złotych od dnia 10 lipca 2014 roku do dnia zapłaty;

od kwoty 2.867,69 (dwa tysiące, osiemset sześćdziesiąt siedem, 69/100) złotych od dnia 10 sierpnia 2014 roku do dnia zapłaty;

od kwoty 2.867,69 (dwa tysiące, osiemset sześćdziesiąt siedem, 69/100) złotych od dnia 10 września 2014 roku do dnia zapłaty;

od kwoty 2.867,69 (dwa tysiące, osiemset sześćdziesiąt siedem, 69/100) złotych od dnia 10 października 2014 roku do dnia zapłaty;

od kwoty 2.867,69 (dwa tysiące, osiemset sześćdziesiąt siedem, 69/100) złotych od dnia 10 listopada 2014 roku do dnia zapłaty;

od kwoty 2.867,69 (dwa tysiące, osiemset sześćdziesiąt siedem, 69/100) złotych od dnia 10 grudnia 2014 roku do dnia zapłaty;

od kwoty 2.867,69 (dwa tysiące, osiemset sześćdziesiąt siedem, 69/100) złotych od dnia 10 stycznia 2015 roku do dnia zapłaty;

od kwoty 2.867,69 (dwa tysiące, osiemset sześćdziesiąt siedem, 69/100) złotych od dnia 10 lutego 2015 roku do dnia zapłaty;

od kwoty 2.867,69 (dwa tysiące, osiemset sześćdziesiąt siedem, 69/100) złotych od dnia 10 marca 2015 roku do dnia zapłaty;

zasądza od pozwanego Towarzystwa (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz powódki R. T., comiesięczną rentę płatną z góry do dnia 10-tego każdego miesiąca w kwocie 2.867,69 (dwa tysiące, osiemset sześćdziesiąt siedem, 69/100) złotych poczynając od dnia 10 kwietnia 2015 roku do 10 września 2017 roku, wraz z:

ustawowymi odsetkami na wypadek zwłoki w płatności comiesięcznej którejkolwiek z rat do dnia zapłaty w zakresie rat należnych do 10 grudnia 2015 roku;

ustawowymi odsetkami za opóźnienie na wypadek zwłoki w płatności comiesięcznej którejkolwiek z rat do dnia zapłaty w zakresie rat należnych od 10 stycznia 2016 roku do dnia 10 września 2017 roku;

zasądza od pozwanego Towarzystwa (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz powódki R. T., comiesięczną rentę płatną z góry do dnia 10-tego każdego miesiąca w kwocie 2.356,77 (dwa tysiące, trzysta pięćdziesiąt sześć, 77/100) złotych poczynając od dnia 10 października 2017 roku do 10 października 2020 roku, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie na wypadek zwłoki w płatności comiesięcznej którejkolwiek z rat do dnia zapłaty w zakresie rat należnych od dnia 10 października 2017 roku do 10 października 2020 roku;

zasądza od pozwanego Towarzystwa (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz powódki R. T., na przyszłość comiesięczną rentę płatną z góry do dnia 10-tego każdego miesiąca w kwocie 2.138,00 (dwa tysiące, sto trzydzieści osiem) złotych poczynając od dnia 10 listopada 2020 roku wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie na wypadek zwłoki w płatności comiesięcznej którejkolwiek z rat do dnia zapłaty;

w pozostałym zakresie powództwo oddala;

zasądza od pozwanego Towarzystwa (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz powódki R. T., kwotę 15.817,00 (piętnaście tysięcy, osiemset siedemnaście) złotych kosztów procesu, w tym kwotę 10.800,00 (dziesięć tysięcy, osiemset) złotych tytułem wynagrodzenia pełnomocnika;

nakazuje pobrać od pozwanego Towarzystwa (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie, koszty sądowe w kwocie 12.372,04 (dwanaście tysięcy, trzysta siedemdziesiąt dwa, 04/100) złotych pokrytych tymczasowo przez Skarb Państwa – Sąd Okręgowy w Warszawie oraz kosztów sądowych od których uiszczenia strona powodowa została zwolniona;

odstępuje od obciążania powódki R. T. w pozostałym zakresie nieuiszczonymi kosztami sądowymi przejmując je na rachunek Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie.---

/--/ Sędzia SO Mariusz Solka

Sygn. akt: III C 354/15

Uzasadnienie wyroku z dnia 31 sierpnia 2022 roku

Pozwem z dnia 31 marca 2015 r. skierowanym przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W. R. T., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kwoty 90.000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 22 maja 2012 r. do dnia zapłaty tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kwoty 22.830,14 zł tytułem odsetek ustawowych od kwoty 100.000,00 zł od dnia 22 maja 2012 r. do dnia 21 lutego 2014 r., zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki miesięcznej renty w kwocie 3.288,00 zł płatnej do dnia 10 każdego miesiąca z góry, poczynając od stycznia 2014 r. z ustawowymi odsetkami na wypadek zwłoki w płatności którejkolwiek z rat, ustalenia odpowiedzialności pozwanego za szkody mogące powstać w przyszłości oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz kwoty 17 zł uiszczonej opłaty od pełnomocnictwa.

W uzasadnieniu powyższych żądań powódka wskazała że w dniu 7 marca 2011 r. została poszkodowana w wypadku drogowym, którego sprawca posiadał ubezpieczenie w zakresie odpowiedzialności cywilnej w pozwanym towarzystwie ubezpieczeń. Bezpośrednio po zdarzeniu powódka została przewieziona do szpitala, skąd wskutek stwierdzenia na rozległych obrażeń transportem lotniczym przewieziono ją do szpitala w K., gdzie potwierdzono wstępne rozpoznanie – ogólne urazy szyi, ogólne potłuczenia, zaburzenia czucia, drętwienie kończyn, brak ruchomości gałek ocznych – oczy utrwalone w z zezie zbieżnym, zaburzenia słyszenia, złamanie C2, stłuczenie głowy, złamanie obojczyka prawego, stłuczenia klatki piersiowej, złamanie żeber IV-VIII po stronie lewej. Ponadto stwierdzono, że poszkodowana nie słyszy na lewe ucho. Powódka została poddana operacji, która miejsce miała w dniu 10 marca 2011 r. i w jej czasie zespolono obojczyk prawy, wykonano stabilizację potyliczno-szyjną oraz tracheotomię. Następnie wdrożono leczenie pooperacyjne oraz farmakologiczne, zastosowano także wyciąg szkieletowy. Powódka dodała, że po operacji cierpiała na zaburzenia widzenia, czucia, słuchu, odczuwała ból, z rany pooperacyjnej wydostawał się płyn mózgowo – rdzeniowy, co powodowało bóle głowy i zawroty. Dopiero w dniu 25 marca 2011 r. poszkodowana zaczęła chodzić. Hospitalizacja trwała do dnia 8 kwietnia 2011 r. lecz pomimo jej zakończenia, dolegliwości nie ustąpiły. Powódka podjęła również dalsze leczenie w związku z porażeniem nerwu wzrokowego, w tym leczenie operacyjne oraz wykonała badania laryngologiczne, które potwierdziły głuchotę ucha lewego. Powódka dodała, że przed wypadkiem była sprawna, a według prognoz lekarza nigdy nie będzie możliwy jej powrót do stanu sprzed wypadku. Ma także znacznie uszkodzony narząd wzroku, słuchu oraz ruchu, cały czas znajduje się pod specjalistyczną opieką, jest niesamodzielna życiowo, nie może wykonywać większości prac domowych, co zmuszają do korzystania bądź z pomocą małżonka, bądź osoby trzeciej. Ograniczenie sprawności i osłabienie organizmu prowadzi do nowych złamań, stłuczeń i innych obrażeń mechanicznych.

W konsekwencji powyższego powódka zgłosiła pozwanemu szkodę w dniu 17 kwietnia 2012 r. (pismo doręczono w dniu 20 kwietnia 2012 r.), pozwany zaś decyzją z dnia 23 maja 2012 r. przyznał powódce kwotę 10.000.00 zł tytułem zadośćuczynienia i przyjął na siebie odpowiedzialność za szkodę z dnia 7 marca 2011 r. Ponadto w dniu 6 lipca 2012 r. pozwany przyznał powódce kwotę 330,00 zł tytułem odszkodowania za zwrot kosztów leczenia. W braku akceptacji takiego stanowiska, powódka w dniu 2 grudnia 2013 r. skierowała kolejne pismo, w wyniku którego wypłacono powódce kwotę 100.000,00 zł tytułem zadośćuczynienia oraz kwotę 3.494,02 zł tytułem zwrotu kosztów leczenia. Powódka dodała. że komisja lekarska ZUS orzeczeniem z dnia 8 stycznia 2013 r. stwierdziła u niej 75% stałego uszczerbku na zdrowiu spowodowany wypadkiem dnia 7 marca 2011 r., zaś lekarz orzecznik w dniu 3 października 2013 r. orzekł o niezdolności powódki do pracy do 30 listopada 2018 r. Powódka opisała szeroki zakres cierpień fizycznych i psychicznych jakich doznała w wyniku wypadku, w tym uszkodzenie kręgosłupa w odcinku szyjnym zagrażające przerwaniem rdzenia kręgowego oraz niebezpieczeństwem utraty życia. Kręgosłup musiał zostać ustabilizowany operacyjnie za pomocą śrub, z którego to powodu powódka nie może poruszać szyją. Stan ten jest nieodwracalny. Powódka musiała także nosić kołnierz ortopedyczny, którego nadal używa przy każdorazowym poruszaniu się samochodem oraz gdy zmęczenie i ból są tak silne, że nie jest w stanie samodzielnie utrzymać kręgosłupa w odpowiedniej pozycji. Śruby dodatkowo uwypuklają się pod skórą, deformując ciało, powódka unika więc upinania włosów i odsłaniania szyi, obandażowuje ją, starając się ukryć deformację. Powódce towarzyszy także ciągły strach, że poprzez nierozważny ruch spowoduje naruszenie rdzenia kręgowego, wypadek odebrał je więc swobodę i spontaniczność ruchów, czuje także silny i nieustępliwy ból, w konsekwencji którego zdiagnozowano u niej zespół przewlekłego bólu kręgosłupa, a ból jest na tyle silny, że skutkuje stanami bliskimi utraty przytomności, zaburzeniami równowagi i odebraniem mowy, co wymusza częsty odpoczynek. Według lekarzy, ataki te mogą towarzyszyć powódce do końca życia. Środki przeciwbólowe przynoszą jedynie niewielką ulgę, chociaż powódka zażywa ich dużo i często, co negatywnie wpływa na jej organizm. Do dziś powódka odczuwa również dolegliwości bólowe obojczyka, który zrósł się tak, że na ciele w widocznym miejscu pozostało nieestetyczne zniekształcenie, widoczna jest także blizna pooperacyjna, powódka nie odzyskała również w pełnej sprawności prawej ręki i co jest o tyle dotkliwe, iż powódka jest osobą praworęczną. Z uwagi zaś na złamania czterech żeber, klatka piersiowa jest zdeformowana, pod skórą uwypuklają się widoczne zgrubienia, ucho lewe jest dotknięte całkowitą, nieuleczalną głuchotą, doszło również do podrażnienia nerwu odwodzącego lewego oka, co spowodowało zeza zbieżnego oraz stałe widzenie podwójne, które mimo leczenia operacyjnego stale się utrzymuje. Powódka dodała, że chodzenie możliwe jest wyłącznie w asyście osoby trzeciej, a chodząc samodzielnie powódka zatacza się, sprawiając wrażenie osoby pijanej, przez co doświadcza przykrych komentarzy. Powódka wskazała na ograniczenia, jakich doznaje w życiu codziennym, w tym w czynnościach, tj. robienie zakupów, sprzątanie, podnoszenie cięższych przedmiotów. W wyniku wypadku powódka straciła również pracę - od 2002 r. pracowała jako przedstawiciel handlowy. Trwały, 75% aby uszczerbek na zdrowiu uniemożliwia jej nie tylko dalsze kontynuowanie wykonywanego zawodu, ale także podjęcie jakiegokolwiek innego. Powódka wyjaśniła, że przed wypadkiem była osobą energiczną, lubiła pływać, biegać, podróżować, chodziła na spacery z psami, grała na pianinie, które to aktywności obecnie są wykluczone. Także czytanie czy oglądanie telewizji nie jest możliwe bez odczuwania negatywnych skutków kolizji drogowej. Powódka prowadziła aktywne życie towarzyskie, aktualnie rzadko wychodzi z domu, nie może również odbywać podróży zagranicznych, które były stałym elementem jej życia przedwypadkowego. Powódka wskazała, że obecnie zarówno ona jak i mąż pozostają bez zatrudnienia, znacznemu pogorszeniu uległa więc jej sytuacja majątkowa, gdyż obecnie jedynym źródłem ich utrzymania jest emerytura męża i renta powódki, a utrata pracy spowodowała niemożność spłacania zaciągniętych kredytów (kwota zadłużenia wynosi ok. 340.000,00 zł). Powódka dodała, że w związku z tym, że kredyty są zabezpieczone hipoteką na jej domu, towarzyszy jej strach przed jego utratą. Stan ten wywołuje u niej stres i silne stany depresyjne, a także lęk i bezsenność, w związku z czym zażywa leki uspokajające i na poprawę nastroju. W kontekście dochodzonej pozwem renty powódka wskazała, że na początku marca 2011 r. zawarła umowę o pracę, z wynagrodzeniem ustalonym na kwotę 3.000,00 zł (netto 2.156,77 zł), a pracodawca planował przedłużyć łączącą stronę umowy. Od 1 września 2012 r. powódka otrzymuje tylko rentę z ZUS, która stanowi jej jedyne źródło dochodów. Różnica więc pomiędzy zarobkami pozwanej przed wypadkiem a rentą ZUS wynosiła od stycznia do października 2014 roku 1.237,69 zł. Powódka dodała, że w kwotę żądanej renty wliczone zostały również wydatki związane ze zwiększeniem się potrzeb poszkodowanej – musi zażywać regularnie leki (100,00 zł – leki przeciwbólowe, antydepresyjne, nasenne) oraz leki działające antyzapalnie i osłonowo, suplementy diety w kwocie ok. 330,00 zł. Konieczne są także stałe wizyty u specjalistów: wizyty u lekarza rodzinnego raz na miesiąc – koszt dojazdu do W. to kwota ok. 60,00 zł (odległość między B. a W. to ok. 70 km), wizyty u lekarza ortopedy – raz na 2-3 miesiące, wizyty u lekarza neurologa w K. – raz na kilka miesięcy, w razie potrzeby częściej – koszt jednego dojazdu ok. 20,00 zł, wizyty u lekarza okulisty w K. raz na pół roku – koszt dojazdu ok. 200,00 zł plus koszt wizyty 150,00 zł, co stanowi wartość 58,00 zł miesięcznie, wizyty w poradni przeciwbólowej w W. raz na dwa miesiące, koszt miesięczny to 30,00 zł, wizyty u lekarza laryngologa W. raz na pół roku w związku z uszkodzeniem nerwu słuchowego i ciągłego szumu w lewym uchu – koszt wizyty 150,00 zł plus koszt dojazdu 60,00 zł (łącznie 35,00 zł miesięcznie). Powódka dodała, że raz w roku powinna wykonywać badania rezonansem magnetycznym kręgosłupa szyjnego i głowy, nie zawsze może liczyć na skierowanie na badanie w ramach powszechnej służby zdrowia, a koszt badań łącznie z dojazdem to suma 1.120,00 zł. Powódka wskazała ponadto, że z uwagi na ograniczenia finansowe nie może korzystać w pełni z możliwości leczniczych. Niezbędne jest również to, aby dużo częściej odwiedzała ortopedę. Zgodnie z zaleceniami powinna także około raz, dwa razy do roku wyjeżdżać do sanatorium i korzystać z zabiegów tam dostępnych. To także wiąże się określonymi kosztami. Zdaniem powódki zasadnym jest więc wliczenie do należnej jej renty kwoty 800,00 zł, aby mogła bez przeszkód odbywać niezbędne wizyty lekarskie, a także nabywać potrzebne leki.

Lekarze zalecają również rehabilitację, na którą składają się następujące zabiegi: masaże lecznicze kręgosłupa ze szczególnym uwzględnieniem odcinka szyjnego oraz głowy - seria około 10 zabiegów, co trzy miesiące. Koszt jednego zabiegu 40 minutowego wynosi 40,00 zł, do którego należy wliczyć koszty dojazdu z uwzględnieniem amortyzacji samochodu w wysokości ok. 20,00 zł (łącznie ok. 200,00 zł miesięcznie), aquavibron/masaż wodny - seria ok. 8-10 zabiegów co kilka miesięcy w zależności od samopoczucia i kondycji organizmu, koszt jednego zabiegu 20,00 zł, łącznie z kosztem dojazdu to 40,00 zł (cała seria to koszt 400,00 zł, co kilka miesięcy czyli ok. 100,00 zł miesięcznie), krioterapia miejscowa - seria około 8-10 zabiegów co jakiś czas, szczególnie w czasie występowania silnych bóli i złego samopoczucia, koszt jednego zabiegu to kwota 15,00 zł plus 20,00 zł tytułem kosztu dojazdu (cała seria to koszt 350,00 zł), laser punktowy - seria 8-10 zabiegów raz na trzy miesiące, koszt zabiegu 8,00 zł plus 20,00 zł za dojazd (całość serii to koszt 280,00 zł, co daje kwotę ok. 100,00 zł miesięcznie), lampa (...)z filtrem niebieskim lub fioletowym o działaniu przeciwbólowym i rozluźniającym, koszt jednego zabiegu 6,00 zł plus 20,00 zł za dojazd (koszt 10 zabiegów to 260,00 zł). Powódka wyjaśnia, że stara się korzystać z (...) Centrum (...), na poszczególne zabiegi musi dojechać 22 km, przy uwzględnieniu więc marki samochodu, który posiada (F. (...), silnik diesel 2.0, spalanie 7,5 l /100 km), a także średniej ceny za litr oleju napędowego ok. 5,00 zł/ litr należy przyjąć, że koszt paliwa potrzebnego na dojazd i powrót wynosi ok. 17,00 zł, do tego należy doliczyć także koszty amortyzacji samochodu. Powódka korzysta również z pływalni – dwa razy w tygodniu, koszty wejściówek wraz z dojazdem wynoszą ok. 100,00 zł miesięcznie. Jej zdaniem więc, miesięczne koszty z tytułu uzasadnionej rehabilitacji to 650,00 zł miesięcznie. W związku z brakiem możliwości zajmowania się domem powódka ponosi koszt pomocy domowej. Docelowo koniecznym jest, aby osoba pomagająca w dbaniu o dom przychodziła do powódki trzy razy w tygodniu po 5 godzin, przy przyjęciu wynagrodzenia 10,00 zł za godzinę, co stanowi miesięczny koszt 600,00 zł. Na rentę odszkodowawczą w kwocie 3.288,00 zł składają się więc: 1.237,69 zł tytułem utraty zdolności do pracy, 2.050,00 zł tytułem zwiększenia się potrzeb powódki po wypadku (koszt zakupu lekarstw i wizyt lekarskich 800,00 zł, miesięczny koszt rehabilitacji 650,00 zł, miesięczny koszt opieki nad domem 600,00 zł). Powódka wezwała pozwanego do przyznania i wypłacenia renty pismem z dnia 2 grudnia 2013 r., w tym zakresie więc pozywany od stycznia 2014 r. pozostaje w zwłoce. Żądanie zaś zasądzenia odsetek w ocenie powódki uzasadnione jest treścią art. 481 k.c. w zw. z art. 14 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych.

(pozew – k. 4-21)

W odpowiedzi na pozew pozwany (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o oddalenie powództwa w całości, a nadto o zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Wskazał, że w sprawie bezspornym jest iż wskutek wypadku z dnia 7 marca 2011 r. powódka doznała wybuchowego złamania zęba obrotnika z uszkodzeniem trzonu wyrostków poprzecznych, złamania obojczyka, złamania żeber IV-VIII po lewej stronie, stłuczenia klatki piersiowej, głuchoty ucha lewego oraz zaburzeń widzenia spowodowanych zezem zbieżnym. Bezspornym jest również to, że sprawca wypadku posiadał w chwili zdarzenia polisę OC w pozwanym towarzystwie ubezpieczeń. Pozwany nie kwestionował również okoliczności zdarzenia, przyjmując co do zasady odpowiedzialność za urazy powódki powstałe w wyniku wypadku, z którego to tytułu wypłacił na rzecz powódki kwotę 113.824,02 zł, na którą składały się kwota 110.000,00 zł tytułem zadośćuczynienia oraz kwota 3.824,02 zł tytułem odszkodowania. W ocenie pozwanego powyższa kwota w całości wyczerpuje roszczenie powódki. Pozwany nie kwestionował, że powódka doznała znacznej krzywdy, na którą składało się zarówno cierpienie fizyczne, jak i dolegliwości psychiczne. Zdaniem pozwanego jednak żądanie dodatkowej dopłaty w kwocie 90.000,00, biorąc pod uwagę dotychczas wypłaconą sumę 110.000,00 zł tytułem zadośćuczynienia jest rażąco wygórowane. Pozwany zajął stanowisko, iż nie należy przywiązywać nadmiernej uwagi do stwierdzonego uszczerbku na zdrowiu, gdyż ma ono jedynie charakter pomocniczy w ustalaniu wysokości zadośćuczynienia. Pozwany podniósł również, że część problemów powódki jest naturalną konsekwencją procesu starzenia się. Wskazał, że choć utrata zdolności powódki do pracy jest niewątpliwa, to jednak kwestionuje oświadczenie pracodawcy powódki o zamiarze jej zatrudnienia na czas nieokreślony po upływie okresu próbnego. Powódka świadczyła bowiem pracę przez 4 dni , zatem pracodawca nie mógłby stwierdzić w tak krótkim czasie, czy przedłużyłby umowę. Pozwany zarzucił, że w zakresie renty na zwiększone potrzeby żądanie nie zostało udowodnione. Pozwany zakwestionował przedstawione przez powódkę miesięczne koszty leczenia jako nieudowodnione, jak również zarzucił, że powódka nie wykazała wysokości kosztów wizyt lekarskich oraz ich zasadności, nie przedstawiła dowodu na konieczność wykonania badania rezonansem magnetycznym ani jego kosztu oraz zlecenia wyjazdów do sanatorium. Dodatkowo pozwany podniósł, że rehabilitacja powódki może być przeprowadzona w ramach leczenia sanatoryjnego finansowanego ze środków NFZ, powódka nie wykazała ponadto że nie może korzystać ze świadczeń w ramach publicznej służby zdrowia, a na stronie powodowej spoczywa obowiązek minimalizacji szkody. Powódka nie wykazała nie tylko konieczności poddania się zabiegom rehabilitacyjnym i wymiaru tych świadczeń, ale również nie udowodniła, że udzielenie świadczeń rehabilitacyjnych nie było możliwe w ramach świadczeń finansowanych przez NFZ i by taka rehabilitacja nie była wystarczająca. Pozwany zakwestionował również zasadność roszczenia na pokrycie kosztów wstępu na pływalnię, która w jego ocenie nie ma znaczenia dla rehabilitacji powódki. Co do kosztów pomocy osoby trzeciej, pozwany podniósł, że powódka nie wykazała, by jej mąż, który jest na emeryturze, nie był w stanie wykonywać tych czynności. Zakwestionował również wysokość 10,00 zł za godzinę pracy osoby pomagającej. W ocenie pozwanego w sprawie nie zachodzą żadne okoliczności, aby ustalić jego odpowiedzialność na przyszłość. Powódka nie ma także interesu prawnego w żądaniu ustalenia odpowiedzialności pozwanego za powstałą szkodę na przyszłość. Podsumowując pozwany zajął stanowisko, że w jego przekonaniu w sprawie brak jest jakichkolwiek przesłanek wskazujących, by stan powódki na skutek doznanych obrażeń ciała mógł w przyszłości ulec pogorszeniu.

(odpowiedź na pozew - k. 246-251)

W piśmie procesowym z dnia 20 sierpnia 2015 r. (k.472-481) powódka dokonała modyfikacji pierwotnego żądania w zakresie renty, wnosząc aby renta należna powódce od stycznia 2014 r. do chwili wytoczenia powództwa została skapitalizowana. Powódka wniosła więc o zasądzenie od pozwanego na jej rzecz kwoty 49.320,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami od kwot 3.288,00 zł od każdego kolejnego 10 dnia miesiąca do dnia zapłaty począwszy od 10 stycznia 2014 r. do 10 marca 2015 r. do dnia zapłaty oraz comiesięcznej renty płatnej z góry od dnia 10 każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami na wypadek zwłoki w płatności którejkolwiek z rat, poczynając od 10 kwietnia 2015 r. Powódka ponad dotychczasowe stanowisko w sprawie zwróciła uwagę na szczególną dokuczliwość skutków wypadku - jej aktywność została ograniczona do minimum, głównym jej celem jest powrót do zdrowia, codziennie zmaga się z własnym ciałem i ciągłym bólem, który towarzyszy jej od 4 lat. Dodała, że przyznanie renty z tytułu zwiększonych potrzeb na podstawie artykułu 444 § 2 k.c. nie jest uzależnione od wykazania, że poszkodowany potrzeby te faktycznie zaspokaja i ponosi związane z tym wydatki, do przyznania renty wystarcza bowiem samo istnienie zwiększonych potrzeb jako następstwo czynu niedozwolonego. W kontekście zaś opieki medycznej i rehabilitacji powódka odsyłała do jej dokumentacji medycznej, z której wynikało, iż doznane przez nią obrażenia mają charakter trwały. Zdaniem strony powodowej ciężar dowodu na okoliczność istnienia możliwości kompensacji konkretnych kosztów ze środków publicznych spoczywa na pozwanym, a nie na powódce. Co do zaś renty, powódka zajęła stanowisko iż przysługuje ona także w sytuacji, gdy opiekę sprawowali nieodpłatnie członkowie rodziny czy też opiekunka. Powódka potwierdziła, że jej mąż pozostaje na emeryturze, niemniej jednak nie można oczekiwać, iż będzie sam wykonywał czynności, które spoczywają na obojgu z małżonków.

(pismo – k. 472-481)

W piśmie z dnia 9 września 2015 r. (k.532-533) pozwany podniósł, że nie zasadnym jest uznanie, że to na pozwanym spoczywa ciężar udowodnienia, iż roszczenia związane z wysokością renty z tytułu utraconych zarobków powódce nie przysługują. W ocenie pozwanego zarówno zasadność renty, jak i jej wysokość powinno zostać udowodniona przez powódkę. Zdaniem pozwanego roszczenie w zakresie renty z tytułu zwiększonych potrzeb jest zależne od wykazania, że takie zwiększone potrzeby istotnie powstały. Nie można się także zgodzić ze stwierdzeniem powódki, że konieczność opieki medycznej i rehabilitacji jest związana z tym, że obrażenia mają charakter trwały, gdyż jeżeli nie jest możliwe uzyskanie poprawy, rehabilitację uznać należy za bezcelową. Pozwany zwrócił uwagę na niecelowość zakupu suplementów wskazywanych przez pozwaną, który jest jego zdaniem bezzasadny i pozostaje bez związku ze zdarzeniem. Z pewnością nie można także uznać odpowiedzialności pozwanego za pobyty w solarium czy zakup książki dotyczącej diet warzywno-owocowych, koszt zaś pobytu w luksusowym ośrodku z wykładami dotyczącymi zdrowego żywienia i przygotowywania zdrowych posiłków oraz dopłatą za pokój jednoosobowy nie pozostają w adekwatnym związku przyczynowym ze zdarzeniem. W kontekście zaś domagania się zwrotu kosztów leczenia bez uwzględnienia możliwości leczenia w ramach NFZ pozwany podniósł, że możliwość taka istnieje jeżeli tylko zostanie wykazane, że celowe jest stosowanie takich metod leczenia zabiegów lub środków leczniczych, które nie wchodzą w zakres świadczeń objętych finansowaniem ze środków publicznych

(pismo – k. 532-533)

W dniu 7 grudnia 2017 r. Sąd Okręgowy w Warszawie wydał wyrok częściowy (k.853), którym zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 90.000,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 19 lutego 2014 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. i dalszymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty tytułem zadośćuczynienia, kwotę 15.956,16 zł tytułem skapitalizowanych odsetek ustawowych od żądania zadośćuczynienia, a w pozostałym zakresie oddalił powództwo przedmiocie zasądzenia odsetek ustawowych od roszczenia o zadośćuczynienie oraz w zakresie skapitalizowanych odsetek ustawowych od zadośćuczynienia, ustalił odpowiedzialność pozwanego za skutki wypadku drogowego z dnia 7 marca 2011 r. mogące pojawić się w przyszłości u powódki oraz pozostawił rozstrzygnąć o kosztach w orzeczeniu kończącym postępowanie.

(wyrok – k. 859, uzasadnienie k. 860-901).

Wyrokiem z dnia 27 czerwca 2019 roku, Sąd Apelacyjny w Warszawie, oddalił w całości apelację pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 07 grudnia 2017 roku (wyrok SA k.962).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 7 marca 2011 r. 3 km od drogi nr (...) F.-W. miało miejsce zdarzenie drogowe polegające na tym, że M. B. (1), kierując samochodem osobowym marki V. (...) o nr rejestracyjnym (...), jadąc drogą nr (...) od strony F. w kierunku miejscowości W. na prostym odcinku drogi nie dostosował prędkości jazdy do istniejących warunków drogowych, a następnie w celu uniknięcia najechania na tył poprzedzającego pojazdu, zjechał na przeciwległy pas ruchu i czołowo zderzył się z samochodem osobowym marki F. (...) o nr rejestracyjnym (...), jadącym z przeciwległego pasa ruchu, w wyniku czego pasażerka samochodu V. (...) R. T. doznała obrażeń ciała.

(okoliczność bezsporna, ponadto: wyrok Sądu Rejonowego w Olsztynie VII Wydział Karny z dnia 26 lipca 2011 r. w sprawie o sygn. akt VII K 772/11 – k. 31, oświadczenie właściciela pojazdu V. (...) o przekazaniu samochodu do użytku służbowego M. B. w dniu 7 marca 2011 r. – k. 291, oświadczenie M. B. o okolicznościach zdarzenia -k. 291v, potwierdzenie okoliczności szkody – k. 292)

Sprawcą przedmiotowego zdarzenia był M. B. (1).

(okoliczność bezsporna, ponadto: informacja udzielona przez Komendę Miejską Policji w O. z dnia 23 sierpnia 2011 r. - akta szkody w wersji elektronicznej, k. 262 oraz k. 301, a nadto wyrok Sądu Rejonowego w Olsztynie VII Wydział Karny z dnia 26 lipca 2011 r. w sprawie o sygnaturze akt VII K 772/11 – k. 31)

Wyrokiem Sądu Rejonowego w Olsztynie z dnia 26 lipca 2011 r. w sprawie o sygnaturze akt VII K 772/11 postępowanie karne prowadzone przeciwko M. B. (1) w związku z wypadkiem mającym miejsce w dniu 7 marca 2011 r. warunkowo umorzono na okres próby 2 lat.

( wyrok Sądu Rejonowego w Olsztynie VII Wydział Karny z dnia 26 lipca 2011 r. w sprawie o sygnaturze akt VII K 772/11 – k. 31)

W chwili zdarzenia samochód V. (...) o nr rej. (...) objęty był ochroną ubezpieczeniową odpowiedzialności cywilnej w (...) S.A. z siedzibą w W., potwierdzoną polisą ubezpieczeniową o numerze (...).

(okoliczność bezsporna, ponadto: potwierdzenie okoliczności szkody - akta szkody w wersji elektronicznej – k. 262)

W trakcie wypadku R. T. znajdowała się w podróży służbowej, miała zapięte pasy bezpieczeństwa, które zadziałały zgodnie z przeznaczeniem, nie znajdowała się również pod wpływem alkoholu ani żadnych innych środków odurzających.

(okoliczność bezsporna , ponadto: oświadczenie powódki – k. 332v -333v)

Bezpośrednio po zdarzeniu R. T. została przewieziona do (...) Zakładu Opieki Zdrowotnej w D. na Oddział Urazowo-Ortopedyczny, gdzie rozpoznano u niej złamanie zęba obrotnika z uszkodzeniem trzonu wyrostków poprzecznych, stłuczenie głowy, złamanie obojczyka prawego, stłuczenie klatki piersiowej, złamanie żeber IV-VIII po stronie lewej. R. T. założono wyciąg za czaszkę, wdrożono leczenie farmakologiczne oraz wykonano badanie RTG i TK. R. T. została wysłana transportem lotniczym do szpitala (...).

(karta informacyjna (...) Zakładu Opieki Zdrowotnej w D. – k. 130 – 131, 134, 136, 138, skierowanie do szpitala w K. – k. 144, dokumentacja medyczna ze szpitala w D. -k. 149, karta informacyjna leczenia szpitalnego (...) w D. - k. 150, karta obserwacji (...) w D. - k. 151-152, karta informacyjna z działań zespołu ratownictwa medycznego Zespołu (...) w N. – k. 153, karta medycznych czynności ratunkowych – k. 154-155, 158-160, karta medyczna transportu lotniczego – k. 298-299, dokumentacja medyczna poświadczona za zgodność z oryginałem – k. 422-437).

Stan R. T. był stabilny, była przytomna, cierpiąca, głowa dotykowo i opukowo była bolesna. Była prawidłowo zorientowana co do miejsca i czasu, gałki oczne były prawidłowo osadzone, ruchomość gałek ocznych - zez zbieżny, źrenice równe, szyja w kołnierzu C., obręcz barkowa. Występowała u niej bolesność w rzucie prawego obojczyka, ruchomość kończyn górnych była zachowana, występowało jednak drętwienie palców obu rąk. Ruchomość klatki piersiowej była zachowana, szmer pęcherzykowy był prawidłowy, krążeniowo i oddechowo była wydolna, badanie palpacyjne wykazało bolesność po stronie lewej klatki piersiowej, brzuch w badaniu bez objawów patologicznych, obręcz miednica i kończyna dolna w badaniu bez odchyleń od normy.

(dokumentacja medyczna – k. 157)

Badania tomografii komputerowej głowy wykonane w (...) w D. wykazało, że struktury mózgu i ponadnamiotowe nie wykazały zmian urazowych, nie stwierdzono również krwawienia wewnątrzczaszkowego. Układ komorowy nie był poszerzony czy przemieszczony. Przestrzenie przymózgowe płynowe nie wykazywały zmian. Zmian urazowych nie stwierdzono również w obrębie kości mózgoczaszki. Tomografia komputerowa kręgosłupa szyjnego ujawniła złamanie obrotnika z wyłamaniem przedniej części jego trzonu i szczeliną poprzeczną złamania przechodzącą przez oba otwory tętnic kręgowych w wyrostkach poprzecznych i niewielkim przemieszczeniem ku przodowi. Pozostałe kręgi szyjne nie wykazywały zmian urazowych w obrębie trzonów i łuków oraz stawów międzykręgowych. Stwierdzono natomiast zwężenia przestrzeni międzykręgowych C4-C5-C6-C7 z masywnymi osteofitami przednimi i tylnymi trzonów kręgów, odpowiadające przewlekłej dyskopatii. Kanał kręgowy nie miał innych zwężeń, wysokość trzonów kręgów była prawidłowa, a przejście szczytowo-potyliczne nie wykazywało zmian. Widoczne było natomiast powiększenie prawego płata tarczycy ze zwapnieniami. Tomografia komputerowa klatki piersiowej wykazała złamania przednich odcinków lewych żeber od IV do VIII w linii pachowej przedniej z przemieszczeniami odłamów, widoczne były także niewielkie krwiaki w ścianie klatki piersiowej i w miejscach złamań. Stwierdzono złamanie prawego obojczyka ze znacznym przemieszczeniem odłamu, odma opłucnowa nie wystąpiła. Po poprzedniej stronie płuca lewego i tylnej prawego wystąpiły niewielkie podopłucnowe zagęszczenia, odpowiadające w lewem prawdopodobnie stłuczeniu miąższ, a w prawym niedodmowe z ucisku. Płuca i śródpiersie nie wykazywało ogniskowych zmian patologicznych. Oskrzela główne, płatowe i segmentowe miały prawidłowe zarysy i szerokość, wielkie naczynia klatki piersiowej nie były poszerzone, bez cech przerwania. Węzły chłonne śródpiersiowe i wnękowe nie były powiększone, jama płucna była wolna od płynu. Kręgosłup piersiowy nie wykazywał zmian urazowych w obrębie trzonów i łuków kręgowych oraz stawów międzykręgowych, kanał kręgowy nie miał zwężeń. Tomografia komputerowa jamy brzusznej i miednicy mniejszej wykazała, że wątroba była prawidłowej wielkości i gęstości miąższu, bez zmian urazowych. W fazach pokontrastowych jej miąższ wzmocnił się jednorodnie i w stopniu prawidłowym, pęcherzyk żółciowy nie był powiększony, cienkościenny. Trzustka także nie była powiększona, o budowie zrazikowej bez zmian urazowych. W fazach pokontrastowych jej miąższ wzmocnił się silnie i jednorodnie. Śledziona nie była powiększona, jednorodna bez zmian urazowych, nadnercza nie były powiększone, nerki prawidłowej wielkości i grubości miąższu, bez zmian urazowych, złogów i zastoju. Naczynia wielkie jamy brzusznej i nie wykazywały cech przerwania, tomografia nie wykazała powiększenia węzłów chłonnych jamy brzusznej, pęcherz moczowy był w normie, a jama otrzewna wolna od płynu. Kręgosłup lędźwiowy nie wykazywał zmian urazowych w obrębie trzonów i łuków kręgowych oraz stawów międzykręgowych, kanał kręgowy nie miał zwężeń, kości miednicy i stawy biodrowe bez zmian urazowych.

(wyniki badań tomografii komputerowej – k. 122, 124, 132, 140)

W dniu przewiezienia R. T. ze (...) w D. do szpitala (...) w K. wydano jej druk (...) od dnia 7 marca do dnia 8 marca 2011 r.

(dokumentacja medyczna – k. 156)

Po przewiezieniu do (...) Sp. z o.o. w K. R. M. - T. zgłaszała silne bóle głowy, karku, klatki piersiowej, podwójne widzenie i głuchotę lewostronną. Przedmiotowo stwierdzono krwiak okolicy nadobojczykowej prawej, otarcie naskórka potylicy, zez zbieżny. Przebywała w (...) Sp. z o. o. w K. od dnia 8 marca 2011 r. do 8 kwietnia 2011 r. z rozpoznaniem złamania C2, złamania obojczyka prawego, złamania żeber IV-VIII po stronie lewej oraz przedłużonego gojenia rany z martwicą brzeżną. W dniu 10 marca 2011 r. zastosowano leczenie operacyjne - stabilizację polityczno-szyjną, zespolono obojczyk prawy płytką, wykonano tracheotomię. Okres pooperacyjny był powikłany zaburzeniami gojenia się rany karku, chora została spionizowana, zaopatrzona w kołnierz ortodedyczny, z raną w trakcie gojenia. R. T. została wypisana do domu z zaleceniami: zmiana opatrunku na karku w gabinecie zabiegowym co 3 dni, chodzenie w kołnierzu ortopedycznym, konsultacje w poradni okulistycznej i poradni laryngologicznej (wydano skierowanie jako pilne), wydano również skierowanie do poradni rehabilitacyjnej oraz przepisane leki. Kontrola została wyznaczona w poradni neuroortopedycznej na dzień 26 maja 2011 r. Zwolnienie lekarskie obejmowała okres od 8 marca 2011 r. do 14 lipca do 2011 r.

(karta informacyjna – k. 84-85, historia choroby – k. 86-100, 102, 104-111, formularz świadomej zgody pacjenta na zabiegi medyczne i chirurgiczne – k. 112-113, karta badania przedoperacyjnego – k. 114-115, dokumentacja medyczna – k. 116-121, dokumentacja medyczna potwierdzona za zgodność z oryginałem – k. 440-456)

W dniu 11 maja 2011 r. R. T. korzystała z konsultacji laryngologicznej w Centrum Medycznym (...) w W. w związku z rozpoznaniem głuchoty przewodzeniowej i czuciowo-nerwowej (odbiorczej) oraz dzwonieniem (szumem) w uszach. S tej samej dacie korzystała z konsultacji okulistycznej związku z porażeniem nerwu odwodzącego (nerw VI czaszkowy). Kolejna konsultacja laryngologiczna miała miejsce w dniu 12 sierpnia 2011 r.

(dokumentacja medyczna - k. 194-198, dokumentacja potwierdzona za zgodność z oryginałem – k. 460-461, 463)

R. T. korzystała z leczenia w Centrum Medycznym (...) w W., w którym w dniu 8 czerwca 2011 r. wykonano badanie audiometryczne ucha prawego oraz ucha lewego. Wynik badania ujawnił dla ucha prawego prawidłowy audiogram, dla ucha lewego wynik wynosił „0”.

(dokumentacja medyczna – k. 171-178)

W dniu 6 lipca 2011 r. R. T. zgłosiła się do Kliniki Medycznej (...), poradni okulistycznej.

(historia choroby – k. 184-186, dokumentacja medyczna potwierdzona za zgodność z oryginałem - k. 468-470)

Od lipca 2011 r. R. T. korzystała z leczenia w Centrum (...) dr n. med. B. K. w K. z powodu porażenia odwodzącego w lewym oku po wypadku komunikacyjnym z dnia 7 marca 2011 r. Diagnoza ujawniła stan po urazie głowy, porażenie nerwu VI lewego oka, podwójne widzenie - stałe oraz zbieżny lewego oka. Stałe podwójne widzenie występowało i wdali i w bliży, wystąpiło również ograniczenie odwodzenia lewego oka. R. T. była przygotowywana do operacji na mięśniach zewnątrzgałkowych lewego oka, których wykonanie było możliwe dopiero po upływie roku od wypadku. Wizyty miały miejsce w datach: 28 lipca 2011 r., 7 marca 2012 r., 27 sierpnia 2012 r., 8 października 2012 r., 25 lutego 2013 r., 16 września 2013 r., 8 września 2014 r. oraz 17 marca 2015 r.

(dokumentacja medyczna – k. 162-169, 418-420)

R. T. zgłosiła się do Centrum Medycznego (...) w W., gdzie wykonano badanie rezonansem magnetycznym głowy, Badanie to ujawniło, że półkule mózgu, pień mózgu oraz móżdżek nie wykazywały zmian ogniskowych, struktury środkowe nie były przemieszczone, ujawniono 5,5 mm torbiel szyszynki. Układ komorowy mieścił się w szerokich granicach normy, przestrzenie płynowe przymózgowe były zachowane. Nie stwierdzono ewidentnych nieprawidłowości morfologicznych w zakresie zbiornikowych odcinków nerwów II, III, V, VI, VII, VIII, IX, X i XII, ocena nerwów IV i XI nie była miarodajna. Badanie ujawniło stan po złamaniu kręgu C2, z przednią translacją górnej części C2 o 8 mm i następczym modelowaniem brzusznej powierzchni rdzenia kręgowego oraz modelowaniem grzbietowej powierzchni worka oponowego. Badanie rezonansem magnetycznym nie pozwoliło na ocenę jakości zrostu złamania. Stwierdzono stan po zespoleniu potyliczno-szyjnym, cechy nakylozy w lewym stawie międzykręgowym C2-C3. Kolejne badanie wykonano w dniu 5 listopada 2012 r., w którym stwierdzono stan po złamaniu zęba obrotnika. Artefakty ujęcia pola magnetycznego związane były z wykonaną operacyjnie stabilizacją kręgosłupa szyjnego, rzutowały na okolice tylnej jamy czaszki. Nie stwierdzono zmian ogniskowych w obrębie mózgowia, torbiel szyszynki wynosiła około 5 mm. Układ komorowy nie był przemieszczony, nie był także uciśnięty. Szerokość układu komorowego oraz przymózgowych przestrzeni płynowych mieściła się w szerokich granicach normy. Uwidoczniono odcinki zbiornikowe nerwów czaszkowych bez uchwytnych zmian w badaniu rezonansem magnetycznym.

(dokumentacja medyczna – k. 180 182, 465)

Ponadto w placówce tej wykonano badanie rezonansem magnetycznym odcinka C kręgosłupa, który ujawnił stan po złamaniu zęba obrotnika ze stabilizacją tylną podpotyliczno-szyjną. Ząb obrotnika uległ ześlizgowi przedniemu. Na poziomie złamania widoczne było modelowanie brzusznej powierzchni rdzenia kręgowego przez tylną krawędź dolnej części trzonu C2 na poziomie przebytego złamania. Tylna rezerwa płynowa kanału kręgowego na tym poziomie była dobrze zachowana i wynosiła około 4 mm. S., koncentryczne wypukliny tylne krążków międzykręgowych C5-C6 i C6-C7 z osteofitozą krawędziową trzonów sąsiednich kręgów uciskały brzuszną powierzchnię worka oponowego z redukcją przedniej rezerwy płynowej kanału kręgowego na tych poziomach. Występowały nawarstwienia kostne na krawędziach trzonów wraz z wypuklinami, zwężały także wejścia do otworów międzykręgowych C5-C6 i C6-C7. Szyjny odcinek rdzenia kręgowego nie wykazywał wyraźnych zmian ogniskowych oraz zmniejszenia/zwiększenia. Ujawniono zaznaczone zmiany zwyrodnieniowe-wytwórcze w stawach międzykręgowych pod postacią zaostrzeń krawędzi powierzchni stawowych. P. w trzonach kręgów C5-C7 wstępowały ogniska konwersji tłuszczowej szpiku jak w przypadku zmian degeneracyjnych typu II według M.. Ujawniono przepukliny dotrzonowe w dolnej blaszce granicznej trzonu kręgu C6 i górnej blaszce granicznej trzonu kręgu C7. Tarczyca była powiększona ze zmianami ogniskowymi jak w przypadku struma nodosa. Artefakty ugięcia pola magnetycznego związane były z obecnością implantu stabilizacji podpotyliczno-szyjnej.

(dokumentacja medyczna – k. 371)

W styczniu 2012 r. R. T. udała się do placówki (...) Sp. z o. o. w W. na konsultację internistyczną, na której skierowano ją na kontrolne badania laboratoryjne.

(dokumentacja medyczna- k. 199-206, dokumentacja medyczna potwierdzona za zgodność z oryginałem -k. 462)

W dniu 29 października 2012 r. R. T. miała wykonane badanie audiometryczne w Instytucie (...), które ujawniło głuchotę ucha lewego.

(dokumentacja medyczna – k. 188-192, 410-413)

R. T. korzystała również z leczenia w (...) Szpitalu (...) oraz w (...) - Poradni (...), pod opieką którego znajdowała się z powodu zespołu bólu przewlekłego kręgosłupa. W poradni stwierdzono, że wymaga stałego leczenia w Poradni (...).

(dokumentacja medyczna -k. 208-210, 211, 213-215, 217, 219, 221, 225, 227, 229, 501-522)

Orzeczeniem komisji lekarskiej (...) Oddziału w K. nr (...) z dnia 8 stycznia 2013 r. ustalono 75% stały uszczerbek na zdrowiu R. T. spowodowany skutkami wypadku przy pracy z dnia 7 marca 2011 r., w wyniku którego doznała ona usztywnienia kręgosłupa szyjnego, głuchoty ucha lewego, zeza oka lewego, zniekształcenia lewej strony klatki piersiowej.

(orzeczenie komisji lekarskiej ZUS – k. 63)

Orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 3 października 2013 r. R. T. została uznana za częściowo niezdolną do pracy do dnia 30 listopada 2018 r. Niezdolność ta powstała w związku z wypadkiem przy pracy.

(orzeczenie lekarza orzecznika ZUS – k. 64-65)

W dniu 10 października 2014 r. R. T. była hospitalizowana w (...) S.A. w K. z rozpoznaniem: porażenie nerwu VI po stronie lewej, podwójne widzenie. Wykonano zabieg operacyjny - operację oka lewego na mięśniach zewnątrzgałkowych polegający na cofnięciu mięśnia prostego przyśrodkowego 5 mm, skróceniu mięśnia prostego bocznego 7 mm.

(opinia biegłego specjalisty chorób oczu – k. 699, karta informacyjna leczenia szpitalnego – k. 709)

W dniu 17 kwietnia 2012 r. pełnomocnik R. T. skierował do (...) S.A. w W. pismo, w którym wniósł o wypłatę odszkodowania i zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w związku z wypadkiem komunikacyjnym z dnia 7 marca 2011 r. w łącznej wysokości 150.000,00 zł, z czego tytułem odszkodowania kwoty 70.000,000 zł oraz zadośćuczynienia kwoty 80.000,00 zł. Zgłoszenie szkody zostało doręczone ubezpieczycielowi w dniu 20 kwietnia 2012 r.

(pismo – k. 32-39)

Na podstawie decyzji z dnia 6 lipca 2012 r. (...) S.A. w W. przyznała odszkodowanie w kwocie 330,00 zł tytułem zwrotu kosztów leczenia.

(decyzja – k. 43)

W dniu 2 grudnia 2013 r. R. T. wezwała (...) S.A. w W. do zapłaty kwoty 597.349,22 zł, z czego kwoty 400.000,00 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, kwoty 127.349,22 zł tytułem odszkodowania za wyrządzoną szkodę oraz kwoty 70.000.00 zł tytułem sumy niezbędnej na jej dalsze leczenie. Jednocześnie wezwała ubezpieczyciela do wypłaty na jej rzecz comiesięcznej, dożywotniej renty w wysokości 6.000,00 zł do 10 dnia każdego miesiąca rozpoczynając od stycznia 2014 r.

(pismo – k. 44-45)

Decyzją z dnia 18 lutego 2014 r. (...) S.A. w W. przyznała R. T. kwotę 103.494,022 zł, na którą składała się kwota 100.000,00 zł tytułem zadośćuczynienia oraz kwota 3.494,022 zł tytułem kosztów leczenia i pobytu w sanatorium.

(decyzja – k. 56-57)

Przed wypadkiem R. T. łączyła umowa o pracę zawarta w dniu 24 lutego 2011 r. z P. P. (1) oraz A. S. reprezentującymi (...) spółkę cywilną z siedzibą w Z.. Umowę zawarto na czas określony od dnia 1 marca 2011 r. do dnia 31 maja 2011 r. na stanowisku przedstawiciel handlowy, w pełnym wymiarze czasu pracy, z uposażeniem miesięcznym w wysokości 3.000,00 zł brutto. Na jej podstawie R. T. rozpoczęła pracę w dniu 1 marca 2011 r.

(umowa o pracę – k. 61)

Praca R. T. w charakterze przedstawiciela handlowego do spraw sprzedaży okularów korekcyjnych związana była z wyjazdami na tereny wiejskie do ośrodków zdrowia.

(zeznania świadka P. P. (1) – k. 562-563)

R. T. pozostawała w zatrudnieniu w okresie od 1 marca 2011 r. do 31 maja 2011 r. jako przedstawiciel handlowy w (...) spółce cywilnej z siedzibą w Z.. Wynagrodzenie pobierała do 6 marca 2011 r., zasiłek chorobowy pobierała od 7 marca 2011 r. do 31 maja 2011 r. Wypłacone wynagrodzenie wyniosło 500,00 zł.

(zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu – k. 374v-375, informacja o dochodach oraz pobranych z zaliczkach na podatek dochodowy – k. 375v-376)

(...) spółka cywilna z siedzibą w Z., w której była zatrudniona była R. T. rozpoczynała swoją działalność, dlatego zaproponowana jej umowa była na czas określony. Pracodawca R. T. pracował z nią w poprzedniej firmie o podobnym charakterze ok. 3-4 lat, wiedział jakim jest pracownikiem, dlatego też rozpoczynając samodzielną działalność gospodarczą, zaproponował jej zatrudnienie. R. T. miała opinię bardzo dobrego i sumiennego pracownika, pracodawca był zadowolony z efektów jej pracy. Gdyby nie zaistniała po jej stronie niezdolność do pracy w związku z wypadkiem mające miejscu w dacie 7 marca 2011 r. otrzymałaby umowy o pracę na czas nieokreślony

(oświadczenie pracodawcy – k. 62, 376v, zeznania świadka P. P. (1) – k. 562-563)

Aktualnie R. T. przebywa w domu, nie pracuje, pozostaje na rencie, ma trudności w samodzielnym funkcjonowaniu, może jednak zrobić pranie, ubrać się czy umyć. Zakupy robi małżonek. Dwa razy w tygodniu R. T. uczęszcza na basen. W związku z codziennymi dolegliwościami bólowymi systematycznie zażywa leki przeciwbólowe, ma także problemy z zasypianiem. Ma problemy z podróżowaniem samochodem, bóle nasilają się podczas wstrząsów, samodzielnie nie także samochodu. Każdy wysiłek związany z utrzymaniem głowy stanowi dla niej problem, nawet w trakcie przygotowywania posiłków wymaga robienia sobie przerw.

(zeznania świadka A. T. – k. 563-566, zeznania powódki – k. 847-849)

R. T. z wykształcenia jest prawnikiem, przed wypadkiem pracowała w charakterze przedstawiciela handlowego ok. 10 lat, jej praca polegała na podróży po Polsce, które odbywała od poniedziałku do piątku.

(zeznania świadka A. T. – k. 563-566, zeznania powódki – k. 847-849)

Z powodu doznanego urazu u R. T. doszło do uszkodzenia ucha wewnętrznego po stronie lewej. Następstwem urazu doznanego w dniu 7 marca 2011 r. jest trwałe i nieodwracalne upośledzenie słuchu ucha po stronie lewej w stopniu głębokim na poziomie ok. 100 dB (społeczna głuchota), występują również szumy uszne. R. T. doznała stałego uszczerbku na zdrowiu w postaci upośledzenia ostrości słuchu na ucho lewe 5 dB i wielkości ok. 100 dB, co stanowi 20% uszczerbku na zdrowiu. Uszczerbek ten ma charakter trwały i nieodwracalny. Ograniczenia aktywności życiowej dotyczą ograniczeń pracy w hałasie i przy maszynach w ruchu, ograniczone jest również uprawianie sportu. Stan zdrowia R. T. z powodu schorzenia laryngologicznego jest skutkiem wypadku z dnia 7 marca 2011 r. Może ona nadal odczuwać szumy uszne, nie można przewidzieć czasu ich odczuwania, mogą być trwałe. Wskazana jest okresowa kontrola laryngologiczna, raz w roku wizyta w Poradni Laryngologicznej dostępna w ramach publicznej służby zdrowia. R. T. nie wymaga przyjmowania leków. Wymaga natomiast zaopatrzenia w aparat słuchowy celem poprawy komfortu słyszenia kierunkowego. Nie istnieje konieczność udzielania pomocy przez osoby trzecie bez przyczyn schorzenia laryngologicznego. Rokowania co do stanu zdrowia na przyszłość z powodu schorzenia laryngologicznego nie są dobre, leczenie operacyjne głuchoty ucha lewego nie jest celowe, nie rokuje odzyskania słuchu na ucho lewe, szumy uszne mogą być trwałe.

(pisemna opinia biegłego specjalisty z zakresu otolaryngologii – k. 627-630)

W wyniku zdarzenia drogowego z dnia 7 marca 2011 r. obrażenia R. T. z zakresu ortopedii i traumatologii sprowadzały się do złamania kręgu C2, złamania prawego obojczyka z przemieszczeniem oraz złamania żeber IV-VIII po stronie lewej z przemieszczeniem. Na skutek urazu z dnia 7 marca 2011 r. u R. T. wystąpił 45% stały uszczerbek na zdrowiu z zakresu ortopedii i traumatologii narządów ruchu i dotyczy on: stan po wygojonym złamaniu kręgosłupa szyjnego ze znacznymi, trwałymi ograniczeniami ruchomości kręgosłupa szyjnego - 35% stałego uszczerbku, stan po wygojonym złamaniu prawego obojczyka z przemieszczeniem 6%, stan po wygojonym złamaniu żeber IV-VIII po stronie lewej bez przemieszczenia 4%. Przebyty uraz wywołał u R. T. znaczny ból fizyczny i cierpienie, a proces leczenia i rehabilitacji trwał ponad 6 miesięcy, był więc procesem długotrwałym. Ból fizyczny i cierpienie było największe przez 3-4 tygodnie od chwili powstania urazu i ulegało stopniowemu zmniejszeniu wraz z postępem leczenia. Ponieważ R. T. była operowana w szpitalu, odczuwanie bólu było mniejsze z uwagi na stałą, dożylną terapię przeciwbólową, która jest rutynowo stosowana w szpitalach. Powyższe urazy ortopedyczne nie wywołały u niej kalectwa, pozostawiły jednak ustalony uszczerbek na zdrowiu. Aktywność życiowa i sprawność fizyczna jest ograniczona w stopniu adekwatnym do wysokości stałego uszczerbku na zdrowiu. Stwierdzony uszczerbek jest wysoki i powoduje trwałą częściową niezdolność do wykonywania pracy. Usunięcie zespolenia nie jest możliwe, gdyż mogłoby to skutkować niestabilnością C1/C2. Taka niestabilność z kolei mogłaby wywołać uszkodzenie struktur nerwowych. Leczenie jest zakończone, w przyszłości mogą jednak występować dolegliwości bólowe kręgosłupa szyjnego, gdyż złamanie kręgu C2 było niestabilne i wymagało usztywnienia czaszkowo-kręgosłupowego. W związku z tym koniecznym usztywnieniem, w przyszłości może wystąpić pourazowa dyskopatia zwyrodnieniowa kręgosłupa szyjnego, która może powodować okresowe bóle, co może skutkować koniecznością okresowej farmakologii i rehabilitacji - bezpłatnej w placówkach medycznych mających podpisany kontrakt z NFZ. Złamanie prawego obojczyka jest uszkodzeniem pozastawowym, w przyszłości nie wystąpią więc objawy pourazowej choroby zwyrodnieniowej stawu ramiennego. Złamania żeber również były pozastawowe, co nie doprowadzi do pourazowych zwyrodnień stawów mostkowo-żebrowych i kręgowo-żebrowych w lewej okolicy kręgosłupa piersiowego. Stopień uszczerbku spowodowany dysfunkcją kręgosłupa szyjnego prawego obojczyka i żeber lewych nie powoduje konieczności pomocy osób trzecich przy wykonywaniu czynności życia codziennego, gdyż niedowłady i zaniki mięśni kończyn górnych i dolnych nie wystąpiły.

(dowód: pisemna opinia biegłego sądowego z zakresu ortopedii i traumatologii - k. 658-662)

Osadzenie i ustawienie gałek oka prawego i lewego u R. T. jest prawidłowe, bez cech zeza oka lewego. Występuje dyskretne ograniczenie ruchomości gałki ocznej lewej przy skrajnym odwiedzeniu, dwojenie we wszystkich kierunkach poza patrzeniem na wprost, które nasila się w skrajnym odwiedzeniu oka lewego. U R. T. rozpoznano diplopię, stan po wypadku komunikacyjnym z 2011 r., porażenie nerwu VI oka lewego, stan po operacji na mięśniach zewnątrzgałkowych oka lewego z powodu zeza zbieżnego porażennego. W zakresie narządu wzroku przed wypadkiem nie występowały dolegliwości i funkcjonalne upośledzenia. W zakresie narządu wzroku R. T. wymagała opieki i leczenia okulistycznego od dnia wypadku, wystąpiło porażenie nerwu VI oka lewego, zez porażenny, ograniczenie ruchomości oka lewego, a także dwojenie. W kolejnych latach po wypadku zaobserwowano zmniejszenie się zeza porażennego oraz poprawę ruchomości oka lewego. Cały czas utrzymywało się jednak dwojenie we wszystkich kierunkach przy patrzeniu w dal i do bliży. W wyniku przeprowadzonej operacji zez zbieżny ustąpił, ustąpiło również dwojenie przy patrzeniu na wprost. Nadal utrzymuje się uporczywe dwojenie poza patrzeniem ściśle na wprost, dyskretne upośledzenie odwodzenia oka lewego. Do chwili obecnej R. T. wymaga opieki okulistycznej i będzie jej wymagała w przyszłości. Pomimo leczenia nie odzyskała pełnej sprawności jak przed wypadkiem. Nie ma innej specjalistycznej terapii, która doprowadziłaby do pełnej jej sprawności w zakresie narządu wzroku. Silne dolegliwości bólowe oka lewego występowały po zabiegu operacyjnym, obecnie odczuwa bóle głowy i gałek ocznych. Od czasu wypadku do chwili obecnej R. T. odczuwa, a w przyszłości będzie odczuwać skutki wypadku w zakresie narządu wzroku. Obecnie jest to przede wszystkim uporczywe dwojenie, które występuje we wszystkich kierunkach poza ścisłym patrzeniem na wprost, utrudnia ono czytanie, pracę przy komputerze, powoduje łzawienie, bóle gałek, męczenie się. Nie może również prowadzić samochodu. W zakresie narządu wzroku poza następstwami wypadku nie występują istotne schorzenia współistniejące, nieprawidłowości w zakresie dwojenia są wyłącznie skutkiem wypadku z dnia 7 marca 2011 r. Trwały uszczerbek na zdrowiu związany z uszkodzeniem częściowym lub całkowitym nerwów ruchowych gałki ocznej - nerwu odwodzącego wynosi 10%. R. T. nadal odczuwać będzie dwojenie we wszystkich kierunkach poza patrzeniem ściśle na wprost w nasileniu porównywalnym jak w chwili obecnej. Jest to dolegliwość trwała i wiąże je z nią uczucie zmęczenia, łzawienie i bóle gałek ocznych. W zakresie narządu wzroku zalecane są regularne wizyty okulistyczne co najmniej raz w roku. Podstawowe badanie okulistyczne jest dostępne w ramach publicznej służby zdrowia, ale specjalistyczna konsultacja w poradni zezowej może wymagać wizyty w placówce nieposiadającej umowy z NFZ, zaś koszt takiej wizyty może wynieść około kilkuset złotych. Nie ma potrzeby przewlekłego przyjmowania leków.

(pisemna opinia specjalisty chorób oczu – k. 694-708)

Z punktu widzenia neurologicznego objawy bólowe pourazowe kręgosłupa, nakładające się na zmiany dyskopatyczne, mogą się w przyszłości nasilać. Obecny stan zdrowia R. T., tj. przewlekły zespół bólowy kręgosłupa wynika ze zmian pourazowych i zmian dysktopatycznych. Schorzenia neurologiczne pokrywają się ze schorzeniami ocenianymi przez biegłych opiniujących w sprawie. Nie stwierdzono dodatkowych uszkodzeń neurologicznych, które zwiększałyby procentowy uszczerbek na zdrowiu. Ograniczenie ruchomości kręgosłupa szyjnego ma charakter trwały, a prawdopodobne narastanie zmian zwyrodnieniowych i pourazowych kręgosłupa może w przyszłości powodować przewlekłe bóle kręgosłupa, a także bóle i zawroty głowy. Pod względem neurologicznym zalecane są wizyty kontrolne w ramach NFZ- 1-2 razy w roku, ewentualnie w przypadku zaostrzenia dolegliwości. Badania kontrolne neuroobrazujące są wskazane w przypadku pojawienia się nowych objawów, narastania dolegliwości i rozważania leczenia operacyjnego. W przypadku zaostrzenia dolegliwości bólowych, zalecane jest okresowe stosowanie leków przeciwzapalnych i przeciwbólowych, ewentualnie rehabilitacja. R. T. nie wymaga stałej pomocy udzielanej przez osoby trzecie w związku z codziennym funkcjonowaniem, wymaga okresowej pomocy przy cięższych pracach fizycznych, związanych z dźwiganiem ciężarów, pracy w pozycjach wymuszonych (5-6 godzin w tygodniu). Uszkodzenia na pourazowe są trwałe. Rokowania powrotu do stanu zdrowia jak przed wypadkiem są złe. Istnieje możliwość leczenia i habilitacji w ramach publicznej służby zdrowia w ramach ubezpieczenia zdrowotnego. Po przebytym urazie ortopedycznym u R. T. wystąpił przewlekły zespół kręgosłupa szyjnego, a w związku z tym w pełni uzasadnione jest stosowanie środków przeciwbólowych, przeciwzapalnych, nasennych i rozluźniających, zaś kosztów takich leków oscyluje miesięcznie na kwotę 100-150 zł.

(pisemna opinia biegłego sądowego specjalisty neurologa – k. 746-753)

R. T. wymaga pomocy i opieki ze strony osób trzecich z uwagi na stan zdrowia i sprawności funkcjonalnej. W związku z wypadkiem pojawiło się u niej wiele ograniczeń w życiu codziennym, które uniemożliwiają funkcjonowanie, wskutek czego stała się ona częściowo osobą zależną od pomocy innych osób. Ograniczenia, w związku z którymi wymaga pomocy to: głuchota lewego ucha, zawroty głowy, zaburzenia równowagi, podwójne widzenie, brak możliwości prowadzenia samochodu, problem z utrzymywaniem głowy w pionie, niemożność dźwigania i pracowania fizycznie, problemy z wykonywaniem prac domowych oraz dłuższym chodzeniem, niemożność zbyt długiego przebywania w pozycji siedzącej. Po wypadku przez około jednego miesiąca R. T. wymagała opieki w wymiarze około 8 godzin na dobę, wyłączając okresy, kiedy była hospitalizowana. Przez okres kolejnych pięciu miesięcy od wypadku wymagała opieki przez 6 godzin na dobę, wyłączając okresy hospitalizacji. Pomoc była potrzebna przy czynnościach ubierania się, spożywania posiłków (po zabiegu stabilizacji), przemieszczania się na wizyty do specjalistów, higienie osobistej, przygotowywania posiłków, robienia zakupów, wykonywania prac domowych oraz transportu na wizytę do specjalistów. Po upływie tego czasu aż do dnia dzisiejszego obecnie wymaga i w przyszłości również będzie wymagać pomocy i opieki ze strony innych osób w wymiarze średnio dwie godziny dziennie, wyłączając czasu okresy hospitalizacji. Obecnie R. T. wymaga pomocy w czynnościach przemieszczania się na wizytę do specjalistów, przygotowywania posiłków, robienia zakupów, wykonywania prac domowych, cięższego sprzątania oraz transportu na wizyty do specjalistów. Pobyt na turnusie rehabilitacyjnym oraz rehabilitacja po zdarzeniu z dnia 7 marca 2011 r. były konieczne i zasadne z uwagi na jej stan zdrowia i sprawności. Ze względu na stan zdrowia i ograniczenia w życiu spowodowane urazem doznanym w dniu 7 marca 2011 r. R. T. wymaga regularnej rehabilitacji. W związku z urazem rehabilitacja była rzeczą konieczną, by nie doszło u niej między innymi do dalszego ograniczenia ruchomości stawowej kończyny górnej prawej i kręgosłupa szyjnego, zwiększenia natężenia dolegliwości bólowych, dalszego osłabienia siły mięśniowej i zaników mięśniowych, zwłaszcza w obrębie kręgosłupa szyjnego, co konsekwencji mogło i może doprowadzić do zaistnienia pogłębienia się niestabilności w obrębie kręgosłupa szyjnego, jak również ryzyko powstania zespołu tętnic kręgowo podstawnych (fakt ten może stanowić zagrożenie nawet dla życia). Przez około pół roku od dnia urazu R. T. wymagała rehabilitacji w wymiarze czterech godzin tygodniowo trwającej około 60 minut, a rehabilitacja ta powinna odbywać się wówczas w warunkach domowych ze względu na trudności w poruszaniu się. Po upływie pół roku do około roku od zdarzenia wymagała rehabilitacji około trzech godzin tygodniowo trwającej około 60 minut, a rehabilitacja mogła wówczas odbywać się w warunkach ambulatoryjnych. Po upływie roku od zdarzenia aż do dnia badania przez biegłego z zakresu rehabilitacji medycznej, tj. dnia 20 marca 2021 r. wymagała i będzie wymagała na przyszłość rehabilitacji w wymiarze dwunastu 10-dniowych cykli rehabilitacji ambulatoryjnej w roku trwającej około godzinę każda. Z uwagi na to, że wymaga stałej systematycznej regularnej rehabilitacji nie jest konieczne leczenie sanatoryjne w kontekście leczenia usprawniającego. Rehabilitacja powinna obejmować staw ramienny prawy, obręcz barkową prawą, odcinek szyjny kręgosłupa oraz odcinek piersiowy kręgosłupa, a rehabilitacja ta ma na celu poprawę i utrzymanie ruchu czynnego w stawach, poprawę siły mięśniowej, przeciwdziałanie przykurczom mięśniowym oraz stawowym, terapię przeciwbólową, odbudowę siły mięśniowej oraz przeciwdziałanie dalszym zaniku mięśniowym. Koszt pojedynczej sesji rehabilitacyjnej na warunkach komercyjnych trwającej około 60 minut w miejscu zamieszkania R. T. wynosi od 100 do 120 zł. Koszt jednego dziesięciodniowego cyklu rehabilitacji to kwota od 1000 do 1200 zł. Zalecane zabiegi rehabilitacyjne, takie jak ćwiczenia czynne wolne, ćwiczenia izometryczne, laser, masaż klasyczny, masaż powięziowy, impulsowe pole magnetyczne niskiej częstotliwości oraz kinesiotaping są refundowane przez NFZ. Z uwagi na brak orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz długą listę oczekujących na tego typu świadczenia R. T. ma realną szansę na skorzystanie z maksymalnie dwóch 10-dniowych cykli rehabilitacji ambulatoryjnej w roku refundowanej przez NFZ. Rehabilitacja R. T. będzie trwała przez całe jej życie, ponieważ nie ma ona szans na powrót do pełnej sprawności fizycznej, a rehabilitacja umożliwi jej częściowy powrót do samodzielności i pozwoli utrzymać dotychczasową sprawność. Poniesione wskutek zdarzenia z dnia 7 marca 2011 r. obrażania stanowiły czynnik spustowy do zaistnienia lub uaktywnienia się dolegliwości bólowych, których źródłem są zmiany zwyrodnieniowo-przeciążeniowe, które występowały i występują u R. T., która przed zdarzeniem była osobą w pełni sprawną fizycznie bez żadnych chorób współistniejących i nie wymagała rehabilitacji ani nie była pod stałą opieką lekarską. Konieczność prowadzenia rehabilitacji wynika głównie ze skutków wypadku z dnia 7 marca 2011 r., ponieważ gdyby nie wydarzył się wypadek, nie byłoby konieczności korzystania z tak intensywnej rehabilitacji Z uwagi na stan zdrowia R. T. wymaga przedmiotów do rehabilitacji w postaci poduszki ortopedycznej (koszt ok. 150,00 zł), taśmy(...) (koszt ok. 20,00 zł za sztukę), piłki ortopedycznej dłużej (koszt ok. 100,00 zł), taśmy do kinesiotaping (koszt ok. 30,00 zł za sztukę), materaca do ćwiczeń (koszt ok. 400,00 zł). Wymienione koszty są ponoszone jednorazowo, zaś jedynie w przypadku taśmy do tapingu jest to koszt częstszy z uwagi na to, że są one jednorazowe. Można oszacować zużycie około 3 taśm rocznie, zakładając oklejanie jeden raz w tygodniu. Wymiany może wymagać również poduszka ortopedyczna, gdy ulegnie ona deformacji, a wymiana następuje średnio raz na 2 lata.

(opinia pisemna biegłego sądowego z zakresu rehabilitacji medycznej – k. 1079-1110)

Zgłaszane bóle kręgosłupa zapoczątkowane zostały doznanym urazem, a utrzymujące się nadal mają etiologię wieloczynnikową: pourazową, zwyrodnieniową i psychogenną. R. T. jest zdolna do wykonywania takich czynności jak ubieranie, toaleta, przygotowanie posiłku, wymaga jednak pomocy przy pracach domowych tj. sprzątanie, prace wymagające schylania się i długotrwałego przebywania w jednej pozycji, dźwigania ciężarów (zakupy powyżej 2-3 kg).

(pisemna opinia uzupełniająca biegłego z zakresu neurologii – k. 812-816v)

Po wypadku R. T. korzystała z pomocy opiekunki sześć razy w tygodniu po 4 godziny dziennie. Od jesieni 2021 r. pomoc świadczona jest przez opiekunkę w wymiarze 15 godzin miesięcznie. Pomoc dotyczy sprzątania, przygotowania posiłków, robienia zakupów, utrzymywania porządku w ogrodzie, transporcie do lekarzy specjalistów. Stawka godzinowa należna opiekunce wynosiła 10 zł/h.

(zeznania powódki – k. 1196-1197)

30 sierpnia 2012 r. R. T. nabyła prawo do otrzymywania świadczenia z Zakładu Ubezpieczeń społecznych w formie renty. Renta otrzymywana przez R. T. była równa kwocie:

- w październiku 2012 r. - 2.144,54 zł brutto (1.777,53 zł netto), kwota ta obejmowała wyrównanie za okres od dnia 30 sierpnia 2012 r. do dnia 30 września 2012 r.,

- od listopada 2012 r. do lutego 2013 r. – 1038,76 zł brutto (885,27 zł netto),

- w marcu 2013 r. – 1080,31 zł brutto (1.213,08 zł netto ; kwota ta uwzględniała kwotę 294,00 zł wypłaconą tytułem rozliczenia podatku za 2012 r.),

- od kwietnia 2013 r. do lutego 2014 r. – 1080,31 zł brutto (919,08 zł netto),

- w marcu 2014 r. – 1097,60 zł brutto (932,82 zł netto),

- w kwietniu 2014 r. – 1097,60 zł brutto (928,82 zł netto),

- od maja 2014 r. do lutego 2015 r. – 1097,60 zł brutto (932,82 zł netto),

- w marcu 2015 r. – 1127,23 zł brutto (956,78 zł netto),

- w kwietniu 2015 r. – 1127,23 zł brutto (953,78 zł netto; kwota ta obejmowała potrącenie kwoty 3,00 zł tytułem rozliczenia podatku za 2014 r.),

- od maja 2015 r. do lutego 2016 r. – 1127,23 zł brutto (956,78 zł netto),

- w marcu 2016 r. – 1329,94 zł brutto (1158,25 zł netto),

- w kwietniu 2016 r. - 1129,94 zł brutto (955,25 zł netto; kwota ta obejmowała potrącenie kwoty 3,00 zł tytułem rozliczenia podatku za 2015 r.),

- od maja 2016 r. do lutego 2017 r. – 1129,94 zł brutto (958,25 zł netto),

- w marcu 2017 r. – 1138,19 zł brutto (970,75 zł netto; kwota ta obejmowała kwotę 5,00 zł wypłaconą tytułem rozliczenia podatku za 2016 r.),

- od kwietnia 2017 r. do października 2017 r. – 1138,19 zł brutto (965,75 zł netto).

1 października 2017 r. R. T. nabyła prawo do otrzymywania świadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w formie emerytury. Od listopada 2017 r. otrzymywała świadczenia w formie renty i emerytury. Świadczenia otrzymywane przez R. T. były równe kwocie:

- w listopadzie 2017 r. – renta w kwocie 569,10 zł brutto, świadczenie emerytalne tytułem wyrównania za październik 2017 r. w kwocie 1145,54 zł brutto, emerytura w kwocie 1145,54 zł brutto, łącznie 1896,89 zł netto,

- od grudnia 2017 r. do lutego 2018 r. – renta w kwocie 569,10 zł brutto, emerytura w kwocie 1145,54 zł, łącznie 1431,32 zł netto,

- w marcu 2018 r. – renta w kwocie 586,06 zł brutto, emerytura w kwocie 1179,68 zł brutto, łącznie 1471,82 zł netto,

- w kwietniu 2018 r. – renta w kwocie 586,06 zł brutto, emerytura w kwocie 1179,68 zł brutto, łącznie 1468,82 zł netto; kwota ta obejmowała potrącenie kwoty 3,00 zł tytułem rozliczenia podatku za 2017 r.,

- od maja 2018 r. do listopada 2018 r. – renta w kwocie 586,06 zł brutto, emerytura w kwocie 1179,68 zł, łącznie 1471,82 zł netto,

- w grudniu 2018 r. – emerytura w kwocie 1179,68 zł brutto, łącznie 998,51 zł netto,

- w styczniu 2019 r. – renta w kwocie 586,06 zł brutto, emerytura w kwocie 1179,68 zł brutto, świadczenie rentowe tytułem wyrównania za grudzień 2018 r. w kwocie 586,06 zł brutto, łącznie 1945,14 zł netto,

- w lutym 2019 r. – renta w kwocie 586,06 zł brutto, emerytura w kwocie 1179,68 zł brutto, łącznie 1471,82 zł netto,

- w marcu 2019 r. – renta w kwocie 614,89 zł brutto, emerytura w kwocie 1249,68 zł brutto, łącznie 1554,76 zł netto; kwota ta obejmowała wypłatę 3,00 zł tytułem rozliczenia podatku za 2018 r.,

- od kwietnia 2019 r. do września 2019 r. – renta w kwocie 614,89 zł brutto, emerytura w kwocie 1249,68 zł brutto, łącznie 1551,76 zł netto,

- w maju 2019 r. – dodatkowe roczne świadczenie w wysokości 1110,00 zł brutto (888,00 zł netto; kwota ta obejmowała potrącenie kwoty 113,00 zł tytułem zaliczki na podatek oraz kwoty 99,00 zł tytułem składki zdrowotnej),

- od października 2019 r. do lutego 2020 r. – renta w kwocie 614,89 zł brutto, emerytura w kwocie 1249,68 zł brutto, łącznie 1567,76 zł netto,

- w marcu 2020 r. – renta w kwocie 643,73 zł brutto, emerytura w kwocie 1319,68 zł brutto, łącznie 1655,70 zł netto; kwota ta obejmowała wypłatę 7,00 zł tytułem rozliczenia podatku za 2019 r.,

- od kwietnia 2020 r. do października 2020 r. – renta w kwocie 643,73 zł brutto, emerytura w kwocie 1319,68 zł brutto, łącznie 1648,70 zł netto,

- w kwietniu 2020 r. – dodatkowe roczne świadczenie w wysokości 1200,00 zł brutto (981,00 zł netto; kwota ta obejmowała potrącenie kwoty 111,00 zł tytułem zaliczki na podatek oraz kwoty 108,00 zł tytułem składki zdrowotnej).

(dowód: informacja z ZUS k.1048-1050).

Stan faktyczny w powyższym kształcie miał częściowo charakter bezsporny pomiędzy stronami, w pozostałym zaś zakresie został przez Sąd ustalony w oparciu o całokształt materiału dowodowego zgromadzonego na potrzeby niniejszego procesu, a wymienionego dotychczas, w tym przedłożoną dokumentację, opinie biegłych sądowych sporządzone na potrzeby niniejszego postępowania, zeznania świadków P. P. (2), A. T. oraz zeznania przesłuchanej w charakterze strony powódki.

Autentyczność dokumentów przedłożonych w niniejszym postępowaniu nie była kwestionowana przez strony postępowania, zaś Sąd nie znalazł podstaw, by czynić to z urzędu. Zaznaczenia przy tym wymaga, że dokumentacja medyczna w tej części, w jakiej została sporządzona pismem odręcznym i nie była możliwa do jednoznacznego i odczytania bądź też jakość przedłożonych kopii nie była wystarczająca, aby ustalić ich treść, nie stanowiła podstawy ustaleń w sprawie.

W toku procesu strona pozwana kwestionowała moc dowodową złożonego przez byłego pracodawcę powódki oświadczenia potwierdzającego zamiar dalszego jej zatrudnienia. Faktem jest, że powódka rozpoczęła wykonywanie powierzonych jej w ramach stosunków zatrudnienia obowiązków od dnia 1 marca 2011 r., a wypadek miał miejsce w dniu 7 marca 2011 r., co biorąc pod uwagę wypadający w tym czasie weekend determinowało wniosek, iż powódka świadczyła pracę zaledwie przez kilka dni. Niemniej, złożone przez świadka będącego pracodawcą powódki zeznania dowodziły, że oświadczenie o wskazanej treści miało rację bytu. Należy bowiem pamiętać, iż powódka pracowała w jednej firmie z późniejszym pracodawcą przez ok. 3-4 lata, świadczyli pracę w podobnym charakterze i znali się. Okoliczności te legły u podstaw zaproponowania powódce umowy o pracę w nowo utworzonej firmie, w której także miała wykonywać pracę przedstawiciela handlowego, Zgodnym z doświadczeniem życiowym jest ponadto wniosek, iż pracodawca pomimo kilkuletniej znajomości z powódką i wysokiej oceny jej predyspozycji zawodowej, nie zawarł z nią od razu umowy o pracę na czas nieokreślony. Świadek zeznał bowiem, że dopiero rozpoczynał działalność, nie mógł przewidzieć, jak firma rozwinie się, stąd czasowa forma umowy zaproponowana powódce. Sąd nie miał więc wątpliwości, iż oświadczenie pracodawcy w połączeniu ze złożonymi przez niego zeznaniami było wiarygodnym źródłem dowodowym w sprawie.

Sąd dopuścił ponadto dowód z zeznań świadka A. T., małżonka powódki. Co prawda świadek ten był osobą najbliższą dla powódki, z racji jednak łączącej ich relacji miał szeroką i bezpośrednią wiedzę na temat skutków wypadku z dnia 7 marca 2011 r. dla powódki. Zeznania te były spójne i logiczne.

W sprawie zaistniała także konieczność zasięgnięcia wiadomości specjalnych, w związku z czym Sąd dopuścił dowód z opinii biegłych z zakresu ortopedii i traumatologii, neurologii, okulistyki, laryngologii oraz rehabilitacji. Zdaniem Sądu biegli posiadający niewątpliwie wiedzę specjalistyczną, doświadczenie niezbędne w sporządzaniu opinii, w sposób rzetelny, spójny i logiczny sporządzili opinie zgodnie z zakreśloną im tezą dowodową, w związku z czym opinie te stanowiły miarodajne źródło dowodowe w sprawie.

Sąd dopuścił ponadto dowód z przesłuchania stron, ograniczając się do przesłuchania powódki. Dokonując oceny zeznań powódki należało mieć na względzie z istoty subsydiarny charakter dowodu wynikający z treści normy prawnej art. 299 k.p.c. oraz fakt, iż powódka była osobą bezpośrednio pokrzywdzoną przedmiotowym zdarzeniem oraz zainteresowanym rozstrzygniecięciem. Sąd nie dopatrzył się jednak, by okoliczność ta wpłynęła na obiektywizm zeznań złożonych przez powódkę, które co do zasady były zbieżne z pozostałym, zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Na gruncie niniejszej sprawy bezspornym było, że w dniu 7 marca 2011 r. doszło do wypadku, na skutek którego powódka doznała obrażeń ciała. Bezsporny był również fakt, że sprawca wypadku posiadał ubezpieczenie z tytułu odpowiedzialności cywilnej w pozwanym zakładzie ubezpieczeń. Pozwany uznał swoją odpowiedzialność co do zasady, kwestią sporną była wysokość przysługujących powódce roszczeń.

Odpowiedzialność pozwanego za powyższe zdarzenie wynika z umowy obowiązkowego ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej. Odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń z tytułu ubezpieczenia przez posiadacza pojazdu mechanicznego odpowiedzialności cywilnej aktualizuje się w wypadku ustalenia odpowiedzialności posiadacza za zaistniałą kolizję drogową. Zgodnie bowiem z art. 822 § 1 k.c., przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej zakład ubezpieczeń zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, względem których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo osoba, na rzecz której została zawarta umowa ubezpieczenia. Poszkodowany natomiast na podstawie art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. z 2003 Nr 124, poz. 1152), może dochodzić roszczeń bezpośrednio od zakładu ubezpieczeń, z którym sprawca kolizji zawarł umowę ubezpieczenia – przy czym zasady odpowiedzialności posiadaczy pojazdów mechanicznych określa art. 436 § 1 k.c., który ustanawia tu odpowiedzialność na zasadzie ryzyka, jak również art. 436 § 2 k.c. w zw. z art. 415 k.c. stanowiący podstawę odpowiedzialności na zasadzie winy. W niniejszej sprawie odpowiedzialność sprawcy wypadku była ukształtowana na zasadzie ryzyka, za skutki wypadku za naruszenie zasad bezpieczeństwa w ruchu lądowym i w konsekwencji – nieumyślne spowodowanie wypadku komunikacyjnego.

Zgromadzony materiał dowodowy stanowił podstawę do przyjęcia, że M. B. (1) był osobą odpowiedzialną za wypadek z dnia 7 marca 2011 r., w wyniku którego poważnych obrażeń ciała doznała powódka. W związku z tym zaktualizowała się także odpowiedzialność pozwanego jako ubezpieczyciela, gdyż samochód, prowadzony przez sprawcę wypadku, był objęty umową odpowiedzialności cywilnej u pozwanego ubezpieczyciela.

Podkreślić należy, iż odpowiedzialność pozwanego za skutki wypadku została przesądzona i prawomocnie rozstrzygnięta w wyroku częściowym wydanym przez Sąd Okręgowy w Warszawie w dniu 07 grudnia 2017 roku (k.853), od którego to wyroku apelacja pozwanego została w całości oddalona wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 27 czerwca 2019 roku (k.961). W wyroku tym Sąd rozstrzygnął o zasadzie odpowiedzialności pozwanego, należnym powódce zadośćuczynieniu, skapitalizowanych odsetkach od żądanej kwoty zadośćuczynienia a także w zakresie odpowiedzialności pozwanego za skutki zdarzenia w przyszłości. Do rozstrzygnięcia zatem pozostała jedynie kwestia żądania rentowego, która na etapie wydawania wyroku częściowego wymagała jeszcze uzupełnienia. Powyższe okoliczności nie podlegają dalszemu badaniu i ocenie przez Sąd Okręgowy a stan faktyczny ustalony w sprawie, częściowo powielony za pierwotnym uzasadnieniem wyroku częściowego z dnia 07 grudnia 2017 roku, został dodatkowo przez Sąd uzupełniony w zakresie niezbędnych ustaleń odnoszących się do zwiększonych potrzeb powódki związanych z żądaniem rentowym podlegającym rozpoznaniu.

Odnosząc się do żądania zasądzenia renty na rzecz powódki, wskazać należy, iż po raz pierwszy takowe żądanie powódka zgłosiła w piśmie do pozwanego z dnia 2 grudnia 2013 r., domagając się renty w kwocie po 6.000,00 złotych miesięcznie począwszy od dnia 1 stycznia 2014 r. Powyższe żądanie decyzją pozwanego z dnia 18 lutego 2014 r. nie zostało uwzględnione. Wskazane w pozwie żądanie renty dotyczy okresu od 1 stycznia 2014 r., przy czym jak wynika z uzasadnienia pozwu, powódka upatruje podstawy do jej przyznania, zarówno w zakresie częściowej utraty zdolności do pracy, jak i w zwiększonych potrzebach.

Zgodnie z art. 444 § 2 k.c., jeżeli poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość, może on żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody odpowiedniej renty.

Roszczenie o rentę przysługuje zatem poszkodowanemu w razie zaktualizowania się którejkolwiek z przesłanek - całkowitej lub częściowej utraty przez niego zdolności do pracy zarobkowej, zwiększenia się jego potrzeb bądź zmniejszenia się jego widoków powodzenia na przyszłość. Każda z tych okoliczności stanowi samodzielną podstawę zasądzenia renty, jednakże konieczną przesłanką jest powstanie szkody w postaci zwiększenia wydatków lub zmniejszenia dochodów.

Celem wskazanej regulacji jest naprawienie szkody przyszłej, wyrażającej się w wydatkach na zwiększone potrzeby oraz w braku możliwości osiągnięcia tych zarobków i korzyści majątkowych, jakie poszkodowany mógłby osiągnąć w przyszłości, gdyby nie doznał uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia.

O szkodzie w postaci utraty lub zmniejszenia się dochodów można mówić, gdy poszkodowany został pozbawiony możności uzyskania zarobków i innych korzyści, które mógł osiągnąć, gdyby nie doznał uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia.

Niewątpliwie szkoda taka wyraża się różnicą między zarobkami, jakie poszkodowany osiągałby w okresie objętym rentą, gdyby nie doznał uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia (zarobki hipotetyczne), a zarobkami, jakie może realnie osiągnąć bez zagrożenia swego stanu zdrowia. Renta przewidziana w art. 444 § 2 k. k. nie może być ustalana w oderwaniu od rzeczywistych możliwości zarobkowych poszkodowanego, jakie miałby on, gdyby szkody mu nie wyrządzono (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 2002 r., sygn. akt I CKN 837/00, LEX nr 56891).

Renta z art. 444 § 2 przysługująca poszkodowanemu, który zachował częściowo zdolność do pracy, powinna odpowiadać różnicy między zarobkami, jakie mógłby osiągać, gdyby nie uległ wypadkowi, a wynagrodzeniem, jakie – w konkretnych warunkach – jest w stanie uzyskać przy wykorzystaniu swej uszczuplonej zdolności do pracy. Z tym zastrzeżeniem, że poszkodowany nie ma obowiązku podjęcia się każdej pracy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2005 r., sygn. akt V CK 710/04, LEX nr 183607).

Podstawą obliczenia renty wyrównującej szkodę powinno być ustalenie faktycznych możliwości podjęcia przez poszkodowanego działalności zarobkowej. Przy ocenie tej zdolności należy ustalić zarobki, jakie poszkodowany przypuszczalnie osiągnąłby, gdyby nie uległ wypadkowi. Następnie trzeba je zestawić z zarobkami, jakie poszkodowany może osiągnąć, wykorzystując ograniczoną zdolność do pracy (tzw. metoda różnicy) (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 1 marca 2018 r., sygn. akt I PK 95/17, LEX nr 2486205).

Wysokość renty winna być ustalana z uwzględnieniem rzeczywistej sytuacji na rynku pracy, a więc faktycznych możliwości znalezienia zatrudnienia przez poszkodowanego. Dlatego też nie jest wykluczona sytuacja, w której poszkodowany otrzyma pełną rentę w wysokości utraconych zarobków, jakie mógłby osiągnąć, gdyby wypadek nie nastąpił, chociaż nie utracił całkowicie zdolności do pracy zarobkowej. Taka sytuacja zachodzi w razie utraty przez poszkodowanego, znajdującego się w wieku przedemerytalnym, zdolności wykonywania wyuczonej pracy fizycznej z równoczesnym znacznym ograniczeniem rodzajów wysiłków fizycznych, przy których nie zachodzą przeciwwskazania lekarskie, i przy znacznym ograniczeniu podaży wolnych miejsc pracy specjalnie chronionej (wyrok Sądu Najwyższego z 10 października 1977 r., sygn. akt IV CR 367/77, LEX nr 2207).

Wymaga podkreślenia, że Sąd nie powinien ograniczyć obowiązku płacenia renty do momentu uzyskania przez powoda uprawnień do emerytury, chyba że z okoliczności danej sprawy wynika, iż powód w chwili osiągnięcia uprawnień do emerytury byłby niezdolny do wykonywania pracy zarobkowej nawet wówczas, gdyby nie uległ wypadkowi (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 12 czerwca 1968 r., sygn. akt III PZP 27/68, LEX nr 12158).

Poszkodowanemu, który osiągnął wiek emerytalny, może przysługiwać renta uzupełniająca, jeżeli wykaże, że gdyby nie inwalidztwo związane z pracą, to nadal osiągałby dochód, którego – nawet wykorzystując zachowaną zdolność do pracy – osiągnąć nie może (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 1973 r., sygn. akt I PR 491/73, LEX nr 15375).

Podstawą obliczenia wysokości renty są zarobki netto, uwzględnia się zarobki, jakie osiągałby poszkodowany, gdyby nie doszło do szkody. Renta ustala się jako różnicę między hipotetycznymi dochodami, które poszkodowany osiągałby, gdyby nie doszło do zdarzenia szkodzącego, a dochodami, które uzyskuje, uwzględniając także świadczenia otrzymywane z tytułu ubezpieczenia społecznego (wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 4 lutego 2016 r., sygn. akt I ACa 900/15, LEX 1994436).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd nie miał żadnych wątpliwości, że gdyby nie wypadek i znaczne pogorszenie stanu zdrowia uniemożliwiające pracę umowa o pracę zawarta z powódką zostałaby przedłużona, nie wykluczając ustalenia korzystniejszych warunków dla powódki, bowiem należy podkreślić, iż pracodawca powódki dopiero rozpoczynał prowadzenie działalności. Okoliczność ta wynika wprost z zeznań świadka P. P. (1), pracodawcy powódki, który jednoznacznie potwierdził chęć jej dalszego zatrudniania. Oczywistym jest, że świadczenie pracy jedynie przez kilka dni nie pozwala na wnikliwą ocenę pracy pracownika, nie mniej jednak jest to okres, która pozwala na rozeznanie się, czy dana osoba radzi sobie z zakresem obowiązków, prawidłowo je wykonuje, wykazuje chęć do pracy i czy jest osobą prezentującą właściwy stosunek do otoczenia. Nie bez znaczenia jest fakt, że P. P. (1), będący pracodawcą powódki, wcześniej z nią pracował przez ok. 3-4 lat, w związku z czym znał dobrze powódkę i jej kompetencje. Sam fakt krótkiego zatrudnienia przed wypadkiem nie może prowadzić do uznania, że zatrudnienie powódki w dalszym okresie byłoby niepewne i z tej okoliczności wywodzić brak podstaw do zasądzenia renty z tytułu utraty zdolności do pracy. Szczególnego podkreślenia wymaga, że praca wykonywana przez powódkę wymagała podobnych kwalifikacji, jakie były potrzebne powódce podczas poprzedniego zatrudnienia. Daje to istotne przesłanki dla uznania, że gdyby nie wypadek, powódka nadał byłaby zatrudniona na stanowisku przedstawiciela handlowego w spółce cywilnej (...) z siedzibą w Z.. Tymczasem obecnie powódka w następstwie wypadku nie jest zdolna do podjęcia takiej pracy z uwagi doznane urazy. Aktywność życiowa i jej sprawność fizyczna jest znacznie ograniczona z uwagi na stwierdzony stały uszczerbku na zdrowiu, który jest wysoki i powoduje trwałą częściową niezdolność do wykonywania pracy. Nadal u powódki utrzymuje się również uporczywe dwojenie poza patrzeniem ściśle na wprost, dyskretne upośledzenie odwodzenia oka lewego, co utrudnia czytanie, pracę przy komputerze, powoduje łzawienie, bóle gałek, męczenie się, a także uniemożliwia prowadzenie samochodu. Następstwem urazu doznanego przez powódkę w dniu 7 marca 2011 r. jest również trwałe i nieodwracalne upośledzenie słuchu ucha po stronie lewej w stopniu głębokim na poziomie ok. 100 dB (społeczna głuchota), występują również szumy uszne. Przeciwskazane jest powódce dźwiganie ciężarów oraz praca w pozycjach wymuszonych. Powódka boryka się również z zawrotami głowy, zaburzeniami równowagi, problemem z utrzymywaniem głowy w pionie. Nie może ona dźwigać i pracować fizycznie, dłużej chodzić oraz przebywać w pozycji siedzącej. Wymienione dolegliwości uniemożliwiają powódce kontynuowanie poprzedniego zatrudnienia, które wiązało się z wielogodzinnymi podróżami samochodem, co w obecnej sytuacji powódki, z uwagi na niemożność dłuższego przebywania w pozycji siedzącej, jest wykluczone. Wskazane wyżej dolegliwości uniemożliwiają powódce również wykonywanie pracy na innym stanowisku – powódka nie może bowiem pracować fizycznie, dźwigać ciężarów, przez dłuższy czas chodzić, a nawet zajmować pozycji siedzącej. Ponadto powódka jest niezdolna do dłużej pracy przy komputerze z uwagi na stwierdzone problemy z narządem wzroku.

Zgromadzony materiał dowodowy stanowi podstawę do ustalenia, że powódka mimo osiągnięcia uprawnień do emerytury byłaby zdolna do wykonywania pracy zarobkowej, gdyby nie uległa wypadkowi. Ze sporządzonych przez biegłych sądowych opinii wynika bowiem, iż to wypadek z dnia 7 marca 2011 r. jest przyczyną doznanych przez powódkę dolegliwości, zaś przed tą datą powódka była osobą zdrową i aktywną fizycznie.

W wyniku wypadku powódka została pobawiona możliwości podjęcia pracy, a co za tym idzie, uzyskiwania dochodów, zostały więc spełnione przesłanki warunkujące zasądzenie renty z tytułu utraconych dochodów. Do jej wyliczenia należało w pierwszej kolejności ustalić hipotetyczną wysokość dochodów netto, które mogłaby powódka uzyskać, gdyby nie wypadek. Najprawdopodobniej powódka nadal pracowałaby jako przedstawiciel handlowy w (...) spółce cywilnej z siedzibą w Z., a zatem można było przyjąć, że powódka otrzymywałaby wynagrodzenie wskazane w umowie o pracę z dnia 24 lutego 2011 r. – tj. 3000 zł brutto, czyli 2.156,77 zł netto, przy czym kwota ta w odniesieniu do renty ustalonej na przyszłość i za kolejne okresy nie uwzględnia także ewentualnych możliwych podwyżek wynagrodzenia powódki czy też premii, ograniczona jest wyłącznie do kwoty wynagrodzenia z pierwotnej umowy o pracę z 2011 roku.

Wysokość należnej renty wyrównawczej, w ocenie Sądu, musi jednak uwzględniać wypłacane powódce świadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, albowiem istotnie wpływają one na zakres doznanej przez nią szkody. Gdyby powódka bowiem pracowała, nie uzyskiwałaby żadnych świadczeń z tytułu pomocy społecznej.

Zgodnie z art. 322 k.p.c. jeżeli w sprawie o naprawienie szkody, o dochody, o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia lub o świadczenie z umowy o dożywocie sąd uzna, że ścisłe udowodnienie wysokości żądania jest niemożliwe, nader utrudnione lub oczywiście niecelowe, może w wyroku zasądzić odpowiednią sumę według swej oceny opartej na rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy.

Renta otrzymywana przez powódkę była równa kwocie:

- od stycznia do lutego 2014 r. –919,08 zł netto,

- w marcu 2014 r. – 932,82 zł netto,

- w kwietniu 2014 r. – 928,82 zł netto,

- od maja 2014 r. do lutego 2015 r. –932,82 zł netto,

- w marcu 2015 r. – 956,78 zł netto.

Wskazane kwoty były kwotami zbliżonymi, wobec czego Sąd przyjął ujednoliconą kwotę uzyskiwaną przez powódkę tytułem świadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w formie renty równą 919,08 zł za okres od stycznia 2014 r. do marca 2015 r. W związku z powyższym renta z tytułu utraconych dochodów za ten okres powinna równać się kwocie 1237,69 zł (różnica kwoty 2156,77 zł, jaką otrzymywałaby powódka tytułem wynagrodzenia netto i kwoty 919,08 zł).

Renta otrzymywana przez powódkę była równa kwocie:

- w kwietniu 2015 r. – 953,78 zł netto; kwota ta obejmowała potrącenie kwoty 3,00 zł tytułem rozliczenia podatku za 2014 r.,

- od maja 2015 r. do lutego 2016 r. – 956,78 zł netto,

- w marcu 2016 r. – 1158,25 zł netto,

- w kwietniu 2016 r. - 955,25 zł netto; kwota ta obejmowała potrącenie kwoty 3,00 zł tytułem rozliczenia podatku za 2015 r.,

- od maja 2016 r. do lutego 2017 r. – 958,25 zł netto,

- w marcu 2017 r. –970,75 zł netto; kwota ta obejmowała kwotę 5,00 zł wypłaconą tytułem rozliczenia podatku za 2016 r.,

- od kwietnia 2017 r. do września 2017 r. – 965,75 zł netto.

Za powyższe okresy kwoty otrzymywanej przez powódkę renty były zbliżone do świadczeń z tego tytułu otrzymywanych w okresie od stycznia 2014 r. do marca 2015 r., wobec czego Sąd przyjął tożsamą ujednoliconą kwotę uzyskiwaną przez powódkę tytułem świadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w formie renty równą 919,08 zł za okres od kwietnia 2015 r. do września 2015 r. W związku z powyższym renta z tytułu utraconych dochodów za ten okres powinna równać się kwocie 1237,69 zł (różnica kwoty 2156,77 zł, jaką otrzymywałaby powódka tytułem wynagrodzenia netto i kwoty 919,08 zł).

W dniu 1 października 2017 r. powódka nabyła prawo do otrzymywania świadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w formie emerytury. Od listopada 2017 r. otrzymywała świadczenia w formie renty i emerytury. Świadczenia otrzymywane przez powódkę były równe kwocie:

- w listopadzie 2017 r. –1896,89 zł netto, przy czym kwota ta obejmowała świadczenie emerytalne tytułem wyrównania za październik 2017 r.,

- od grudnia 2017 r. do lutego 2018 r. –1431,32 zł netto,

- w marcu 2018 r. – 1471,82 zł netto,

- w kwietniu 2018 r. –1468,82 zł netto; kwota ta obejmowała potrącenie kwoty 3,00 zł tytułem rozliczenia podatku za 2017 r.,

- od maja 2018 r. do listopada 2018 r. – 1471,82 zł netto,

- w grudniu 2018 r. – 998,51 zł netto,

- w styczniu 2019 r. – 1945,14 zł netto; przy czym kwota ta obejmowała świadczenie rentowe tytułem wyrównania za grudzień 2018 r.,

- w lutym 2019 r. – 1471,82 zł netto,

- w marcu 2019 r. – 1554,76 zł netto; kwota ta obejmowała wypłatę 3,00 zł tytułem rozliczenia podatku za 2018 r.,

- od kwietnia 2019 r. do września 2019 r. – 1551,76 zł netto,

- w maju 2019 r. – dodatkowe roczne świadczenie w wysokości 888,00 zł netto,

- od października 2019 r. do lutego 2020 r. –1567,76 zł netto,

- w marcu 2020 r. –1655,70 zł netto; kwota ta obejmowała wypłatę 7,00 zł tytułem rozliczenia podatku za 2019 r.,

- od kwietnia 2020 r. do października 2020 r. – łącznie 1648,70 zł netto.

Wskazane kwoty były kwotami zbliżonymi, wobec czego Sąd przyjął ujednoliconą kwotę uzyskiwaną przez powódkę tytułem świadczeń z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w formie renty i emerytury równą 1430,00 zł za okres od października 2017 r. do października 2020 r. W związku z powyższym renta z tytułu utraconych dochodów za ten okres powinna równać się kwocie 726,77 zł (różnica kwoty 2156,77 zł, jaką otrzymywałaby powódka tytułem wynagrodzenia netto i kwoty 1430,00 zł).

W ocenie Sądu renta z tytułu utraconych dochodów na przyszłość poczynając od listopada 2020 r. powinna równać się kwocie 508,00 zł (różnica kwoty 2156,77 zł, jaką otrzymywałaby powódka tytułem wynagrodzenia netto i kwoty 1648,00 zł jako oszacowanej kwoty uzyskiwanych przez powódkę świadczeń z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, uwzględniając kwotę wypłaconą za październik 2020 r. - 1648,70 zł netto).

Zwiększenie się potrzeb poszkodowanego to zaś świadczenie mające na celu pokrycie stałych, powtarzających się wydatków, których ponoszenie związane jest z leczeniem poszkodowanego, jego specjalnym odżywianiem, koniecznością dojazdów do specjalistów, w tym na rehabilitację, także lepszymi środkami transportu. Renta ta ma również pokryć szkodę przyszłą związaną z koniecznością korzystania z odpłatnej pomocy osób, ale także zapewnienia poszkodowanemu m.in. rehabilitacji, czy też pobytu w sanatorium.

Należy podkreślić, iż przyznanie renty z tytułu zwiększonych potrzeb nie jest uzależnione od wykazania, że poszkodowany te potrzeby faktycznie zaspokaja i ponosi związane z tym wydatki. Do przyznania renty z tego tytułu wystarcza samo istnienie zwiększonych potrzeb jako następstwa czynu niedozwolonego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 marca 1976 r., sygn. akt IV CR 50/76, LEX nr 2015).

Prawo poszkodowanego do ekwiwalentu z tytułu zwiększonych potrzeb polegających na konieczności korzystania z opieki osoby trzeciej nie jest uzależnione od wykazania, iż poszkodowany efektywnie wydał odpowiednie kwoty na koszty opieki. Okoliczność zaś, że opiekę nad niedołężnym poszkodowanym sprawowali jego domownicy, nie pozbawia go prawa do żądania zwiększonej z tego tytułu renty uzupełniającej, podobnie jak nie powoduje utraty prawa do renty uzupełniającej za okres ubiegły to, że poszkodowany pozostawał w tym czasie na utrzymaniu rodziny (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 1969 r., sygn. akt I PR 28/69, LEX nr 12179). Poszkodowany, który doznał uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, może domagać się na podstawie art. 444 § 1 k.c. odszkodowania z tytułu kosztów opieki sprawowanej nad nim nieodpłatnie przez osoby bliskie (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22 lipca 2020 r., sygn. akt III CZP 31/19, LEX nr 3032914). Podkreślić należy, że poszkodowany może bowiem w danym momencie nie dysponować odpowiednimi środkami finansowymi na dokonanie wydatków, które są jednak konieczne.

Z opinii biegłego specjalisty z zakresu otolaryngologii wynika, że powódka powinna odbywać raz w roku okresową kontrolę laryngologiczną - wizytę w Poradni Laryngologicznej, która jest dostępna w ramach publicznej służby zdrowia. Powódka w zakresie otolaryngologii nie wymaga przyjmowania leków. Wymaga natomiast zaopatrzenia w aparat słuchowy celem poprawy komfortu słyszenia kierunkowego. Nie istnieje konieczność udzielania pomocy powódce przez osoby trzecie bez przyczyn schorzenia laryngologicznego.

Biegły sądowy z zakresu ortopedii i traumatologii wskazał zaś, że z uwagi na doznane urazy może wystąpić konieczność okresowej farmakologii i rehabilitacji powódki, która może odbywać się bezpłatnie w placówkach medycznych mających podpisany kontrakt z NFZ. Z opinii wynika, że stopień doznanego przez powódkę uszczerbku spowodowany dysfunkcją kręgosłupa szyjnego prawego obojczyka i żeber lewych nie powoduje konieczności pomocy osób trzecich przy wykonywaniu czynności życia codziennego, gdyż niedowłady i zaniki mięśni kończyn górnych i dolnych nie wystąpiły.

Z opinii biegłego sądowego z zakresu chorób oczu wynika, że powódka wymaga opieki okulistycznej i będzie jej wymagała w przyszłości. W zakresie narządu wzroku zalecane są regularne wizyty okulistyczne co najmniej raz w roku, podstawowe badanie okulistyczne jest dostępne w ramach publicznej służby zdrowia, ale specjalistyczna konsultacja w poradni zezowej może wymagać wizyty w placówce nieposiadającej umowy z NFZ, zaś koszt takiej wizyty może wynieść około kilkuset złotych. W zakresie narządu wzroku nie ma potrzeby przewlekłego przyjmowania leków.

Pod względem neurologicznym powódce zalecane są wizyty kontrolne w ramach NFZ- 1-2 razy w roku, ewentualnie w przypadku zaostrzenia dolegliwości. Badania kontrolne neuroobrazujące są wskazane w przypadku pojawienia się nowych objawów, narastania dolegliwości i rozważania leczenia operacyjnego. W przypadku zaostrzenia dolegliwości bólowych, zalecane jest okresowe stosowanie leków przeciwzapalnych i przeciwbólowych, ewentualnie rehabilitacja. Istnieje możliwość leczenia i rehabilitacji w ramach publicznej służby zdrowia w ramach ubezpieczenia zdrowotnego. Powódka nie wymaga stałej pomocy udzielanej przez osoby trzecie w związku z codziennym funkcjonowaniem, wymaga okresowej pomocy przy cięższych pracach fizycznych, związanych z dźwiganiem ciężarów, pracy w pozycjach wymuszonych (5-6 godzin w tygodniu).

Reasumując, wszystkie zalecane powódce wizyty lekarskie i badania, z wyjątkiem specjalistycznych konsultacji w poradni zajmującej się leczeniem zeza, które mogą wymagać wizyt w placówce nieposiadającej umowy z NFZ, dostępne są w ramach publicznej służby zdrowia. Czyni to zasadnym roszczenie powódki w zakresie, w jakim obejmuje żądanie uwzględnienia w kwocie renty kosztów wizyt lekarskich związanych z leczeniem zeza, przy ustaleniu zasadności odbycia wizyty średnio raz do roku. Podana przez powódkę kwota takiej wizyty – 150,00 zł mieści się w przedziale wskazanym przez biegłego sądowego z zakresu chorób oczu. Podany przez powódkę koszt dojazdu na taką wizytę z miejsca zamieszkania powódki do K. – 200,00 zł jest w ocenie Sądu zasadną kwotą. W konsekwencji należy uznać, iż w związku ze specjalistyczną konsultacją w poradni leczenia zeza zasadne jest przyznanie powódce kwoty 350,00 zł rocznie, co miesięcznie daje zaokrągleniu kwotę 30,00 zł. W kwestii zasadnych wizyt lekarskich, które są dostępne w ramach publicznej służby zdrowia, należy uwzględnić w wymiarze renty ponoszone przez powódkę koszty dojazdów związanych z tymi wizytami lekarskimi oraz badaniami. Powódka wskazała, koszt dojazdu na wizytę u lekarza neurologa w K. wynosi ok. 20,00 zł, wizytę w poradni przeciwbólowej w W. – ok. 30,00 zł, wizytę u lekarza laryngologa W. - 60,00 zł. W uwagi zaś na to, iż nie da się sprecyzować liczby wizyt niezbędnych u lekarza neurologa oraz ortopedy z uwagi na powiązanie konieczności ich odbycia w zależności od aktualnego stanu zdrowia i sprawności powódki, Sąd oszacował miesięczne koszty dojazdu na wizyty lekarskie i badania na kwotę 200,00 zł. Konkludując, Sąd ustalił, że zasadne miesięczne koszty powódki związane z wizytami lekarskimi i badaniami wynoszą 230,00 zł.

Należy podkreślić, iż Sąd był uprawniony do ustalenia odpowiedniej sumy według swej oceny opartej na rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy na podstawie art. 322 k.p.c. W realiach niniejszej sprawy nie da się bowiem wskazać konkretnych zasadnych kosztów, jakie będzie musiała ponieść powódka w związku z wizytami lekarskimi, ponieważ częstotliwość konieczności odbycia części z nich powiązana jest z aktualnym stanem zdrowia powódki i skalą odczuwanego przez nią bólu, co może ulegać zmianom. Przyznana kwota w wysokości 200 złotych, jest kwotą rozsądną, zgodną z zasadami doświadczenia życiowego oraz dostosowaną do rozmiaru obrażeń ciała doznanych w wypadku przez powódkę a także niezbędnej ilości wizyt lekarskich koniecznych do odbycia przez powódkę a także konieczności poniesienia kosztów na te dojazdy poza miejscem zamieszkania powódki. Zwrócić należy uwagę, iż powódka nie ma możliwości odbycia konsultacji wysokospecjalistycznych czy też rehabilitacji w miejscu zamieszkania i z tego tytułu musi na wizyty dojeżdżać, co wiąże się z koniecznością ponoszenia kosztów.

Z opinii biegłego sądowego z zakresu neurologii wynika, że po przebytym urazie ortopedycznym u powódki wystąpił przewlekły zespół kręgosłupa szyjnego, a w związku z tym w pełni uzasadnione jest stosowanie środków przeciwbólowych, przeciwzapalnych, nasennych i rozluźniających, zaś kosztów takich leków oscyluje miesięcznie na kwotę 100,00-150,00 zł. Biegli sądowi powołani w niniejszej sprawie stwierdzili jednoznacznie niecelowość przyjmowania przez powódkę suplementów w związku z urazami doznanymi w wyniku wypadku z dnia 7 marca 2011 r. W związku powyższym w ocenie Sądu zasadne jest uwzględnienie przy ustalaniu renty należnej powódce kwoty 150,00 zł tytułem kosztów zakupu leków.

Sąd ustalił w oparciu o opinię biegłego sądowego z zakresu rehabilitacji medycznej, że powódka obecnie wymaga i w przyszłości również będzie wymagać pomocy i opieki ze strony innych osób w wymiarze średnio dwie godziny dziennie, wyłączając okresy hospitalizacji powódki. Obecnie powódka wymaga pomocy w czynnościach przemieszczania się na wizytę do specjalistów, przygotowywania posiłków, robienia zakupów, wykonywania prac domowych, cięższego sprzątania oraz transportu na wizyty do specjalistów.

Powyższe uzasadnia uwzględnienie w kwocie należnej powódce renty kosztów usług świadczonych jej przez opiekunkę w zakresie, jakim dotyczą pomocy w ciągu dwóch godzin dziennie, ze stawką godzinową ustaloną na kwotę 10,00 zł. Należy podkreślić, iż powódka wskazała, że tytułem opieki dochodzi kwoty 600,00 zł miesięcznie, zaś Sąd związany jest żądaniem pozwu i nie może wychodzić poza jego granicę. W ocenie Sądu przyjęta przez powódkę kwota 10 złotych za godzinę pomocy przy podstawowych pracach domowych jest zgodna z doświadczeniem życiowym. Reasumując, z uwagi na konieczność opieki ze strony osób trzecich zasadne jest świadczenie na rzecz powódki kwoty 600,00 zł.

Biegły sądowy z zakresu rehabilitacji medycznej wskazał, że ze względu na stan zdrowia i ograniczenia w życiu spowodowane urazem doznanym w dniu 7 marca 2011 r. powódka wymaga regularnej rehabilitacji. Obecnie powódka wymaga rehabilitacji w wymiarze dwunastu 10-dniowych cykli rehabilitacji ambulatoryjnej w roku trwającej około godzinę każda. Z uwagi na to, że powódka wymaga stałej systematycznej regularnej rehabilitacji nie jest konieczne leczenie sanatoryjne w kontekście leczenia usprawniającego powódki. Rehabilitacja powódki powinno obejmować staw ramienny prawy, obręcz barkową prawą, odcinek szyjny kręgosłupa oraz odcinek piersiowy kręgosłupa, a rehabilitacja ta ma na celu poprawę i utrzymanie ruchu czynnego w stawach, poprawę siły mięśniowej, przeciwdziałanie przykurczom mięśniowym oraz stawowym, terapię przeciwbólową, odbudowę siły mięśniowej oraz przeciwdziałanie dalszym zaniku mięśniowym. Koszt pojedynczej sesji rehabilitacyjnej na warunkach komercyjnych trwającej około 60 minut w miejscu zamieszkania powódki wynosi od 100,00 do 120,00 zł. Koszt jednego dziesięciodniowego cyklu rehabilitacji powódki to kwota od 1000,00 do 1200,00 zł. Z uwagi zaś na brak orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz długą listę oczekujących na tego typu świadczenia powódka ma realną szansę na skorzystanie z maksymalnie dwóch 10-dniowych cykli rehabilitacji ambulatoryjnej w roku refundowanej przez NFZ.

Z uwagi na powyższe należy stwierdzić, iż wskazane przez biegłego ds. rehabilitacji zasadne koszty rehabilitacji powódki przekraczają żądaną przez powódkę kwotę 650,00 zł, zatem należy uwzględnić tę kwotę w całości w wymiarze renty należnej powódce.

Podsumowując, renta z tytułu zwiększonych potrzeb powódki równa jest sumie zasadnych kosztów zakupu leków (150,00 zł), wizyt lekarskich i dojazdów na nie (230,00 zł), rehabilitacji (650,00 zł) oraz kosztów opieki (600,00 zł), tj. kwocie 1630,00 zł.

Sumując kwoty należne powódce w związku z utraconymi dochodami oraz zwiększonymi potrzebami, zasadne jest zasądzenie na rzecz powódki renty w wymiarze:

- za okres od stycznia 2014 r. do marca 2015 r. – 2867,69 zł (suma kwoty 1237,69 zł i 1630,00 zł),

- za okres od kwietnia 2015 r. do września 2017 r. - 2867,69 zł (suma kwoty 1237,69 zł i 1630,00 zł),

- za okres od października 2017 r. do października 2020 r. - 2356,77 zł (suma kwoty 726,77 zł i kwoty 1630,00 zł),

- na przyszłość, poczynając od listopada 2020 r. – 2138,00 zł (suma kwoty 508 zł i kwoty 1630,00 zł).

Według art. 447 k.c. z ważnych powodów sąd może na żądanie poszkodowanego przyznać mu zamiast renty lub jej części odszkodowanie jednorazowe. Dotyczy to w szczególności wypadku, gdy poszkodowany stał się inwalidą, a przyznanie jednorazowego odszkodowania ułatwi mu wykonywanie nowego zawodu.

Ponieważ pojęcie „ważnych powodów” nie zostało zdefiniowane, jednym z nich może być przygotowanie do wykonywania innego zawodu. Jako okoliczność uzasadniającą kapitalizację renty można uznać złą sytuację majątkową zobowiązanego (np. w związku z likwidacją danego podmiotu) czy chęć rozpoczęcia prowadzenia działalności gospodarczej przez uprawnionego. Kapitalizacja renty może być szczególnie uzasadniona wówczas, gdy wysokość renty jest niewielka, a jej kapitalizacja umożliwi jej racjonalne wykorzystanie ( M. Wałachowska [w:] Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania. Część ogólna (art. 353-534), red. M. Fras, M. Habdas, Warszawa 2018, art. 447).

W ocenie Sądu zgłoszone przez powódkę żądanie kapitalizacji należnej jej renty za okres od stycznia 2014 r. do marca 2015 r. zasługiwało na uwzględnienie. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika bowiem, że wskutek wypadku powódka została pozbawiona możliwości zarobkowania, a wymaga ona regularnych kontroli lekarskich, rehabilitacji oraz pomocy innych osób w czynnościach życia codziennego. Powódka wskazała, że jej mąż jest osobą starszą i schorowaną, a ponadto ma już status emeryta. Podniosła również, iż posiada zobowiązanie w postaci umowy kredytowej hipotecznej, a w związku z częściową utratą zdolności do pracy boryka się z problemami finansowymi. Powyższe uzasadnia przyznanie powódce skapitalizowanej renty za okres od stycznia 2014 r. do marca 2015 r. w wysokości 43.015,35 zł, szczególnie iż z uwagi na jej zasadzenie za okres przeszły jest ona już wymagalna o czym Sąd orzekł w pkt 1 sentencji wyroku.

W pkt.1 wyroku, Sąd zasądził skapitalizowaną rentę za okres od dnia 01-2014-03.2015 roku w łącznej kwocie 43.015,35 zł (2867,69 zł x15) wraz z odsetkami ustawowymi od każdej przyznanej kwoty renty w wysokości po 2867,69 zł od 10 dnia każdego miesiąca poczynając od 10 stycznia 2014 roku do dnia 10 marca 2015 roku do dnia zapłaty.

W pkt.2 wyroku, Sąd zasądził rentę w kwocie 2867,69 złotych za okres od 10 kwietnia 2015 roku do 10 września 2017 roku, wraz z ustawowymi odsetkami w zakresie rat należnych do dnia 10 grudnia 2015 roku oraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie w zakresie rat należnych od 10 stycznia 2016 roku do dnia 10 września 2017 roku.

W pkt.3 wyroku, Sąd zasądził rentę w kwocie 2.356,77 złotych za okres od 10 października 2017 roku do 10 października 2020 roku, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie do dnia zapłaty.

W pkt.4 wyroku, Sąd zasądził na przyszłość rentę w kwocie po 2138,00 złotych płatną do 10-ego każdego miesiąca poczynając od 10 listopada 2020 roku wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie na wypadek zwłoki w płatności comiesięcznej którejkolwiek z rat do dnia zapłaty.

Powyższe zróżnicowanie wysokości przyznanej renty wyrównawczej wynika ze zmniejszania się składnika renty z tytułu utraconego dochodu w związku ze wzrostem świadczenia rentowego a później także zbiegiem tegoż świadczenia z pobieraną przez powódkę emeryturą przy pozostawieniu składnika renty z tytułu zwiększonych potrzeb w kwocie 1630 złotych na niezamienionym poziomie.

W zakresie żądania odsetek od przyznanej renty, Sąd oparł rozstrzygnięcie na podstawie przepisu art. 481 § 1 k.c., z którego treści wynika, że jeżeli dłużnik opóźnia się z spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

W ocenie Sądu nie budzi żadnych wątpliwości zasadność przyznania powódce renty zgodnie z jej żądaniem począwszy od stycznia 2014 roku. Zważywszy na fakt, iż wypadek miał miejsce w dniu 07.03.2011 roku, a także skutki jakie wywołał w życiu powódki a także powstanie zwiększonych potrzeb które powstały w związku bezpośrednim z wypadkiem drogowym, nie sposób nie podzielił twierdzeń powódki co do zasadności dochodzonego żądania rentowego od wskazanego przez nią terminu (01.2014 roku). Utracone dochody i zmniejszenie się widoków na przyszłość w przypadku powódki nastąpiły praktycznie natychmiast po wypadku czyli jeszcze w 2011 roku, podobnie jako konieczność zaspokajania zwiększonych potrzeb związanych z opieką, przyjmowaniem lekarstw, wizytami lekarskimi czy też rehabilitacją. Zasadność zwiększonych potrzeb powódki oraz ich zakres wynika bezpośrednio z opinii biegłych z których również wynika, iż z biegiem czasu – upływem czasu jaki minął od wypadku - pewne potrzeby powódki ulegały ograniczeniu w związku z nie tyle poprawiającym się stanem zdrowia powódki co jego stabilizacją, co również przesądza o zasadności przyznania renty z tytułu tych kosztów.

Odnośnie zasądzonych odsetek, Sąd wziął pod uwagę fakt, iż jeszcze przed wniesieniem pozwu, 2 grudnia 2013 r. powódka wezwała pozwanego do zapłaty renty w kwocie 6000,00 zł miesięcznie z tytułu częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej. Należy zatem uznać, iż roszczenie w tym zakresie stało się wymagalne przed wniesieniem pozwu. Z tych względów, w oparciu o art. 455 k.p.c. w zw. z art. 481 k.c., przy uwzględnieniu faktu iż odsetki należą się oddzielnie od każdej miesięcznej należności, Sąd zasądził odsetki od zasądzonych kwot zgodnie z żądaniem pozwu, tj. od dnia, w którym miała nastąpić żądana przez powódkę płatność miesięcznych świadczeń, tj. od 10 dnia poszczególnego miesiąca do dnia zapłaty.

Sąd uwzględnił zmiany wprowadzone ustawą z dnia 9 października 2015 r. o zmianie ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie 1 stycznia 2016 r., biorąc pod uwagę istniejącą dotychczas instytucję ustawowych odsetek, a także novum w zakresie dalszych odsetek za opóźnienie. Wobec tego Sąd zasądził od należności wymagalnych do dnia 31 grudnia 2015 r. odsetki ustawowe, zaś w stosunku do należności wymagalnych po tym dniu odsetki ustawowe za opóźnienie.

W pozostałym zakresie Sąd oddalił powództwo jako bezzasadne o czym orzeczono w pkt. 5 wyroku.

Zgodnie z art. 108 § 1 zd. 1 k.p.c., Sąd obowiązany jest w orzeczeniu kończącym postępowanie orzec o jego kosztach.

W myśl art. 100 zdanie drugie k.p.c. Sąd może włożyć na jedną ze stron obowiązek zwrotu wszystkich kosztów, jeżeli jej przeciwnik uległ tylko co do nieznacznej części swego żądania albo gdy określenie należnej mu sumy zależało od wzajemnego obrachunku lub oceny sądu.

W niniejszej sprawie Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powódki koszty procesu w całości, ponieważ powództwo zostało oddalone tylko w nieznacznej części w zakresie dochodzonej renty.

W związku z powyższym Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 15.817,00 zł tytułem kosztów procesu, obejmującą kwotę 10.800,00 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika, kwotę 17,00 zł tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa (k.30) oraz kwotę 5000,00 zł tytułem uiszczonej zaliczki na poczet wynagrodzenia biegłych (zaliczka k. 577). W zakresie wynagrodzenia pełnomocnika, Sąd zasądził kwotę 10.800 zł w oparciu o Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2022 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych… zważywszy na fakt, iż pozew w sprawie wpłynął w 31.03.2015 roku:

- w kwocie 3600 zł od żądania zapłaty zadośćuczynienia (par.6 pkt.6 w.w Rozporządzenia);

- w kwocie 2400 zł od żądania skapitalizowanych odsetek (par.6 pkt.5 w/w Rozporządzenia);

- w kwocie 2400 zł od żądania skapitalizowanej renty (par.6 pkt.5 w/w Rozporządzenia);

- w kwocie 2400 zł od renty na przyszłość (par.6 pkt.5 w.w Rozporządzenia).

Zgodnie z art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. (Dz. U. z 2022 r., poz. 1125) o kosztach sądowych w sprawach cywilnych kosztami sądowymi, których strona nie miała obowiązku uiścić lub których nie miał obowiązku uiścić kurator albo prokurator, sąd w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji obciąży przeciwnika, jeżeli istnieją do tego podstawy, przy odpowiednim zastosowaniu zasad obowiązujących przy zwrocie kosztów procesu.

Wobec powyższego z uwagi na przegranie sprawy przez pozwanego w całości, Sąd nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu – Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie koszty sądowe w kwocie 12.372,04 zł. Na koszty te złożyły się kwota 9170,00 zł tytułem opłaty sądowej od pozwu w zakresie żądań uwzględnionych, od której uiszczenia powódka była zwolniona, w proporcjach odpowiadających przegraniu procesu przez pozwanego (od żądania zadośćuczynienia – 4500 zł, od skapitalizowanych odsetek – 798 zł, od skapitalizowanej renty – 2151 zł, od renty na przyszłość - 1721 zł), a ponadto łączna kwota wydatków poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa – Sąd Okręgowy w Warszawie w kwocie 3202,04 złotych na które złożyły się: kwota 654,70 zł tytułem nieuiszczonego wynagrodzenia biegłego z zakresu neurologii (k. 821, postanowienie z dnia 20.04.2017 roku), kwota 20,58 zł tytułem zwrotu (...) w W. kosztów udostępnienia kopii dokumentacji medycznej (k.527, postanowienie z dnia 10.09.2015 roku), oraz kwoty 2071,20 zł (k.1112, postanowienie z dnia 29.04.2021 rok) i 455,56 zł (k.1166, postanowienie z dnia 09.02.2022 roku) tytułem nieuiszczonego wynagrodzenia biegłego z zakresu rehabilitacji medycznej.

W myśl art. 113 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. (Dz. U. z 2022 r., poz. 1125) o kosztach sądowych w sprawach cywilnych koszty nieobciążające przeciwnika sąd w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji nakazuje ściągnąć z roszczenia zasądzonego na rzecz: strony, której czynność spowodowała ich powstanie. W myśl ust. 4 tego przepisu w przypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może odstąpić od przewidzianego w ust. 2-3a obciążenia kosztami.

W ocenie Sądu okoliczności niniejszej sprawy, tj. trudna sytuacja finansowa powódki, która jest wynikiem wypadku z dnia 7 marca 2011 r. oraz będąca skutkiem tego wypadku konieczność odbywania przez nią regularnej, kosztownej rehabilitacji i korzystania z pomocy osób trzecich uzasadniała odstąpienie od obciążania powódki nieuiszczonymi kosztami sądowymi w zakresie, jakim nie obciążały one pozwanego, wobec czego Sąd przejął je na rachunek Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie, o czym orzeczono w pkt.8 wyroku.

Z uwagi na powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.---

/-/ Sędzia SO Mariusz Solka

str.