Postanowienie SN z 16 czerwca 2009, sygn. V CZ 24/09
Data orzeczenia
16 czerwca 2009
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział V
Przewodniczący
SSN Stanisław Dąbrowski
Tagi
Podstawa prawna
art. 13
kpc
art. 94
kpc
art. 149
kpc
art. 192
kpc
art. 214
kpc
art. 233
kpc
art. 378
kpc
art. 379
kpc
Pokaż pozostałe podstawy prawne (5)
POSTANOWIENIE
Dnia 16 czerwca 2009 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Stanisław Dąbrowski (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Mirosław Bączyk
SSN Barbara Myszka
w sprawie ze skargi C.P.
o wznowienie postępowania
zakończonego prawomocnym postanowieniem
Sądu Okręgowego w J. z dnia 27 maja 2008 r., sygn. akt [...]
w sprawie z wniosku M.P.
przy uczestnictwie C.P.
o podział majątku,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 16 czerwca 2009 r.,
zażalenia C.P.
na postanowienie Sądu Okręgowego w J.
z dnia 7 kwietnia 2009 r., sygn. akt [...],
oddala zażalenie.
2
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy w J. prawomocnym postanowieniem z dnia 27 maja 2008 r.
oddalił apelację uczestnika postępowania C.P. od postanowienia wstępnego Sądu
Rejonowego w Z., w sprawie o podział majątku, którym ustalono, że udziały stron
postępowania w majątku wspólnym są równe.
Od powyższego postanowienia uczestnik wniósł skargę o wznowienie
postępowania na podstawie art. 524 § 1 k.p.c. w zw. z art. 401 pkt 2 k.p.c.
W skardze zarzucił naruszenie przepisów postępowania: art. 378 § 1 k.p.c., art. 149
k.p.c., art. 94 § 1 k.p.c., art. 94 §2 k.p.c. i art. 214 k.p.c., które miały wpływ na wynik
sprawy, poprzez nieuwzględnienie z urzędu nieważności postępowania
spowodowanej niezawiadomieniem pełnomocnika uczestnika o terminie
posiedzenia wyznaczonego przez Sąd Rejonowy na dzień 29 lutego 2008 r. i przez
to pozbawienie uczestnika możności obrony praw.
Sąd Okręgowy w J. postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2009 r. odrzucił
skargę. W ocenie Sądu Okręgowego skarga podlegała odrzuceniu, gdyż wniesiona
została po upływie przepisanego terminu.
W uzasadnieniu Sąd Okręgowy stwierdził, że uczestnik dniu 24 lutego
2009 r. wniósł skargę o wznowienie postępowania, zaskarżając nią prawomocne
postanowienie Sądu drugiej instancji z dnia 27 maja 2008 r., z powołaniem jako
podstawy wznowienia, pozbawienie możności działania wskutek naruszenia
przepisów postępowania przed Sądem pierwszej instancji na rozprawie w dniu
29 lutego 2008 r. Biorąc pod uwagę, że należycie umocowany pełnomocnik
uczestnika był obecny na rozprawie apelacyjnej, po zamknięciu której wydano
zaskarżone orzeczenie, a sam C.P. o treści rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego
dowiedział się w dniu 28 maja 2008 r., Sąd Okręgowy uznał, że skarga o
wznowienie została wniesiona po upływie terminu, którego koniec przypadał na
dzień 28 sierpnia 2008 r.
Sąd Okręgowy zauważył także, że działający w imieniu uczestnika
zawodowy pełnomocnik zaskarżył wyłącznie orzeczenie Sądu drugiej instancji
3
zarzucając mu z powołaniem się na podstawę określoną w art. 401 pkt 2 k.p.c.,
naruszenie przepisów postępowania: art. 378 § 1 k.p.c., art. 149 k.p.c., art. 94 § 1
k.p.c., art. 94 § 2 k.p.c., art. 214 k.p.c., które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez
nieuwzględnienie z urzędu nieważności postępowania spowodowanej
niezawiadomieniem pełnomocnika uczestnika o terminie posiedzenia
wyznaczonego przez Sąd Rejonowy. Zarzut naruszenia art. 378 § 1 k.p.c. przez
Sąd Odwoławczy nie wyczerpuje jednak podstawy wznowienia, o jakiej mowa
w art. 401 pkt 2 k.p.c. W postępowaniu przed Sądem Okręgowym nie wystąpiły
także inne ze wskazanych przez uczestnika uchybień procesowych, które mogłyby
mieć wpływ na możność działania strony w jego trakcie. Uczestnik postępowania
został prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy apelacyjnej i brał w niej
udział. Powołana podstawa nie uzasadniała więc zaskarżenia orzeczenia Sądu
drugiej instancji. Nie można bowiem skierować skargi przeciwko prawomocnemu
orzeczeniu tylko dlatego, że w ocenie strony jest ono wadliwe, jeżeli nie zachodzą
ustawowe podstawy wznowienia.
Na postanowienie Sądu Okręgowego w przedmiocie odrzucenia skargi
o wznowienie postępowania uczestnik złożył zażalenie, wnosząc o uchylenie
zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do
ponownego rozpoznania. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające
istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia, a to art. 233 § 1 k.p.c. zw. z art. 3985
§ 1 k.p.c., poprzez dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego i przyjęcie,
że:
1. termin do złożenia skargi o wznowienie postępowania upłynął w dniu
28 sierpnia 2008 r. nie zaś w dniu 3 grudnia 2008 r. mimo, że uczestnik
postępowania złożył skargę kasacyjną od przedmiotowego orzeczenia i przez
to nie mógł złożyć równocześnie skargi o wznowienie postępowania, gdyż
spotkałby się z zarzutem zawisłości sporu opisanym w art. 192 k.p.c., art. 199
§ 1 ust. 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. oraz art. 379 pkt 3 k.p.c.;
2. art. 378 § 1 k.p.c. nie wyczerpuje podstawy wznowienia o jakiej mowa
w art. 401 pkt 2 k.p.c. mimo, że pozbawienie możności działania przez stronę
opisane w art. 401 pkt 2 k.p.c. wyczerpuje w całości znamiona art. 378 § 1
4
k.p.c., gdyż nieważność postępowania występuje również wówczas, jeżeli
strona została pozbawiona możności obrony swoich praw.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie nie jest zasadne. Zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. przez
dowolną ocenę dowodów uznać należy za chybiony, gdyż okoliczności faktyczne
istotne dla rozstrzygnięcia były bezsporne. Przedmiot sporu stanowiła kwestia czy
trzymiesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie należy liczyć od dnia,
w którym o zaskarżonym wyroku dowiedział się uczestnik czy też od dnia w którym
zakończyło się postępowanie kasacyjne oraz kwestia czy zdarzenie na które
powołuje się uczestnik postępowania – niezawiadomienie jego pełnomocnika
o terminie rozprawy przed Sądem Rejonowym w dniu 28 lutego 2008 r. jest
podstawą wznowienia, o której mowa w art. 401 pkt 2 k.p.c. Obie kwestie mają
charakter prawny, a nie faktyczny.
Odnośnie do pierwszej z tych kwestii, to zasadnicze znaczenie ma brzmienie
art. 406 § 1 k.p.c., który stanowi w sposób nie pozostawiający wątpliwości, że jeżeli
podstawą wznowienia jest pozbawienie możności działania, to termin do wniesienia
skargi o wznowienie liczy się od dnia, w którym o wyroku dowiedziała się strona, jej
organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Sąd Okręgowy trafnie wywiódł, że brak
przepisów uzależniających wniesienie skargi o wznowienie od wyczerpania przez
stronę dostępnych dla niej innych środków prawnych zmierzających do wzruszenia
prawomocnego rozstrzygnięcia, jak również nie ma przepisów, które wprost
wykluczałyby wniesienie skargi o wznowienie w przypadku wniesienia skargi
kasacyjnej i odwrotnie. Okoliczność ta implikuje stwierdzenie, że wniesienie skargi
kasacyjnej nie przerywa biegu terminu do wniesienia skargi o wznowienie
postępowania. Każdy z wymienionych środków przysługuje od prawomocnego
rozstrzygnięcia niezależnie, przy czym skarga kasacyjna tylko od orzeczeń sądu
drugiej instancji, w związku z czym wybór konkretnego z nich należy wyłącznie do
strony. Istnieje możliwość wniesienia obu środków jednocześnie. Powołane
w zażaleniu przepisy art. 192, art. 199 § 1 ust. 2 i art. 379 pkt 3 k.p.c. wskazują na
niedopuszczalność wniesienia pozwu w sytuacji, w której pomiędzy tymi samymi
stronami toczy się sprawa o to samo roszczenie. Poprzez art. 13 § 2 k.p.c. przepisy
5
te mają zastosowanie do wniosków wszczynających postępowanie nieprocesowe,
ale nie ma podstaw do ich stosowania w odniesieniu do skargi kasacyjnej i skargi
o wznowienie postępowania.
Prawidłowy jest także pogląd Sądu Okręgowego, że nie zawiadomienie
pełnomocnika uczestnika o terminie rozprawy przed Sądem Rejonowym w dniu
29 lutego 2008 r. nie jest dostateczną podstawą w rozumieniu art. 401 pkt 2 k.p.c.
do wznowienia postępowania, stosownie bowiem do treści tego przepisu nie można
żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się wyroku niemożność
działania ustała. Uczestnik miał możność w toku postępowania – w złożonej
apelacji – wystąpić z zarzutem, że pozbawiony został w dniu 29 lutego 2008 r.
możności działania, jednakże tego zarzutu nie podniósł.
Z powyższych względów na mocy art. 39814
k.p.c. w zw. z art. 3941
§ 3 k.p.c.
Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.