sygn. II CSK 154/09 20 sierpnia 2009 Sąd Najwyższy

Postanowienie SN z 20 sierpnia 2009, sygn. II CSK 154/09

Data orzeczenia 20 sierpnia 2009
Sąd Sąd Najwyższy
Wydział Izba Cywilna, Wydział II
Przewodniczący SSN Marian Kocon
Tagi
#Sąd Najwyższy #Izba Cywilna #postanowienie SN
Sygn. akt II CSK 154/09
POSTANOWIENIE
Dnia 20 sierpnia 2009 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Marian Kocon (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Wojciech Jan Katner
SSN Hubert Wrzeszcz
w sprawie z wniosku M.B.
przy uczestnictwie [...]
o stwierdzenie zasiedzenia,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 20 sierpnia 2009 r.,
skargi kasacyjnej wnioskodawczyni
od postanowienia Sądu Okręgowego w P.
z dnia 3 października 2008 r., sygn. akt [...],
oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
2
Sąd Okręgowy w P. postanowieniem z dnia 3 października 2008 r. oddalił
zażalenie wnioskodawczyni M.B. na postanowienie Sądu Rejonowego w P., którym
ten Sąd umorzył postępowanie o stwierdzenie zasiedzenia. U podłoża tego
rozstrzygnięcia legł pogląd, że zgodnie z art. 618 § 3 k.p.c., mającym z mocy art.
688 k.p.c. odpowiednie zastosowanie do działu spadku, po zapadnięciu
prawomocnego postanowienia o zniesieniu współwłasności uczestnik
postępowania działowego nie może żądać stwierdzenia, iż nabył udział w rzeczy
wspólnej przez zasiedzenie.
Skarga kasacyjna wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Okręgowego -
oparta na podstawie drugiej z art. 3983
k.p.c. - zawiera zarzut naruszenia art. 618
§ 3 k.p.c., w zw. z art. 688 k.p.c.. i zmierza do uchylenia tego postanowienia oraz
przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarżąca zarzuciła, że przewidziana w art. 618 § 3 k.p.c. prekluzja nie
obejmuje spraw o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości (udziału) spadkowej
przez jednego ze spadkobierców. U podłoża tego zarzutu legło m. in. stwierdzenie,
że art. 688 k.p.c. nie zawiera odesłania do art. 618 § 1 k.p.c.
Wyrażając ten pogląd skarżąca pomija, że treść zupełnie analogiczną do
treści części art. 618 § 1 k.p.c., w myśl której w postępowaniu o zniesienie
współwłasności sąd rozstrzyga także spory o prawo żądania zniesienia
współwłasności i o prawo własności, ma art. 685 k.p.c. W orzecznictwie przyjmuje
się jednolicie, że sprawa o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości stanowiącej
przedmiot współwłasności (tutaj - działu spadku art. 688 k.p.c.) wszczęta przez
jednego ze współwłaścicieli (spadkobierców), jest ze swej istoty sporem o prawo
własności. Inaczej, że do sporów o własność należy żądanie stwierdzenia, że jeden
ze współwłaścicieli (tutaj - spadkobierców) nabył rzecz wspólną (tutaj -
nieruchomość spadkową) na własność przez zasiedzenie. Oznacza to, że żądanie
takie należy zgłosić w postępowaniu o zniesienie współwłasności (tutaj –
w postępowaniu o dział spadku) i to pod rygorem art. 618 § 3 k.p.c. Przepis ten
z mocy art. 688 k.p.c. ma odpowiednie zastosowanie do działu spadku.
3
Z chwilą więc wszczęcia postępowania o dział spadku stwierdzenie
zasiedzenia przez spadkobiercę nieruchomości spadkowej może nastąpić tylko
w tym postępowaniu (art. 684, 685 i 688 k.p.c. w związku z art. 618 § 2 k.p.c.).
Po prawomocnym zaliczeniu konkretnej nieruchomości do masy spadkowej i po
uwzględnieniu jej w dziale spadku, uczestnik postępowania działowego (tutaj -
skarżąca), stosownie do art. 618 § 3 k.p.c., nie może dochodzić w odrębnym
postępowaniu stwierdzenia zasiedzenia własności tej nieruchomości i to także
wtedy, gdy taki wniosek nie był zgłoszony w postępowaniu o dział spadku.
Trzeba zauważyć, że w postępowaniu dotyczącym działu mas majątkowych
(zniesienie współwłasności, podział majątku po ustaniu wspólności ustawowej
wspólnego, dział spadku) obowiązuje zasada, że dokonuje się nie tylko podziału
przedmiotów, lecz równocześnie rozpoznaje się cały kompleks stosunków między
współwłaścicielami i wypływające z nich prawa. Spory dotyczące tych stosunków
nie mogą być już przedmiotem odrębnego rozpoznania i rozstrzygnięcia w innym
postępowaniu. We wszystkich trzech rodzajach działu mas majątkowych
postępowanie zostało zharmonizowane, ze zlokalizowaniem przepisów
podstawowych z tego zakresu w rozdziale o zniesieniu współwłasności
(tak w uzasadnieniu opracowanym przez Komisję Kodyfikacyjną do projektu k.p.c.
z 1964 r.).
l na koniec, rację ma Sąd Okręgowy, wbrew odmiennemu zapatrywaniu
skarżącej, że, co wymaga podkreślenia, sama okoliczność, iż H.S. udział w
spadkowej nieruchomości nabyła w 2004 r., w wyniku wykonania zapisu, nie
zniweczyła skutków prekluzji z art. 618 § 3 k.p.c.
Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł, jak w postanowieniu.