Postanowienie SN z 9 października 2009, sygn. IV CZ 66/09
Data orzeczenia
9 października 2009
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział IV
Przewodniczący
SSN Irena Gromska-Szuster
Tagi
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 9 października 2009 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący)
SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca)
SSN Józef Frąckowiak
w sprawie z wniosku J. K.
przy uczestnictwie D. H.
o podział majątku wspólnego,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 9 października 2009 r.,
zażalenia wnioskodawcy
na postanowienie Sądu Okręgowego w B. z dnia 6 lipca 2009 r.,
oddala zażalenie.
Uzasadnienie
2
Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 6 lipca 2009 r. ustalił wartość
przedmiotu zaskarżenia w sprawie z wniosku J. K. z udziałem D. H. o podział
majątku wspólnego na kwotę 149 013,04 zł i odrzucił skargę kasacyjną
wnioskodawcy od postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 29 stycznia 2009 r.
Skarżący kwestionował w skardze kasacyjnej ustaloną przez Sąd wysokość
udziałów oraz zaliczenie do majątku wspólnego składników majątkowych
stanowiących, według twierdzeń skarżącego, własność J. K.
W ocenie Sądu Okręgowego skarżący nie kwestionował zasady podziału,
a zatem wartość przedmiotu zaskarżenia należało ustalić w oparciu o wartość
poszczególnych rzeczy i praw, których objęcie lub nieobjęcie rozstrzygnięciem sądu
albo sposób podziału kwestionował skarżący.
W zażaleniu wnioskodawca zarzucił naruszenie art. 25 § 1, 3986
§ 2 i 5191
§ 2 k.p.c. i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Postanowienie o podziale majątku wspólnego po ustaniu wspólności
majątkowej między małżonkami obejmuje rozstrzygnięcie o podziale rzeczy i praw
wchodzących w skład dzielonego majątku. Postanowienie takie może też zawierać
rozstrzygnięcie o żądaniu ustalenia nierównych udziałów małżonków w majątku
wspólnym oraz o tym, jakie wydatki, nakłady i inne świadczenia z majątku
wspólnego na rzecz majątku odrębnego lub odwrotnie podlegają zwrotowi (art. 567
§ 1 k.p.c.). Skargą kasacyjną może zostać zaskarżone postanowienie w całości, jak
i w części (zob. art. 3933
§ 1 pkt 1 w związku z art. 13 § 2 k.p.c.). W orzecznictwie
Sądu Najwyższego zostało wyjaśnione, że wartością przedmiotu zaskarżenia
w sprawie o podział majątku wspólnego (art. 5191
§ 2 k.p.c.) jest wartość
poszczególnych rzeczy i praw, których objęcie lub nieobjęcie rozstrzygnięciem sądu
albo sposób ich podziału kwestionuje skarżący, a także wartość roszczeń
dochodzonych w tej sprawie, rozstrzygnięcie o których jest przedmiotem
zaskarżenia. Wartość przedmiotu zaskarżenia może zatem pokrywać się
z wartością majątku będącego przedmiotem podziału, ale może też być od niej
niższa lub wyższa (por. m.in. uchwałę z dnia 22 kwietnia 1968 r., III CZP 39/68,
OSNCP 1968, nr 11, poz. 183, postanowienie z dnia 6 listopada 2002 r., III CZ
3
98/02). W sprawach działowych, w tym także w sprawach o podział majątku
wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej pomiędzy małżonkami, interesy
poszczególnych uczestników ograniczają się – w wymiarze majątkowym – do
wysokości udziałów (części ułamkowych) w poddawanym podziałowi majątku.
Z tego względu, w wypadku zaskarżania postanowienia co do istoty sprawy, mocą
którego sąd dokonał działu, wartością przedmiotu zaskarżenia – nawet wówczas,
gdy orzeczenie zaskarżono „w całości” – jest z reguły nie wartość całego
dzielonego majątku, ale wartość konkretnego interesu (roszczenia, żądania) lub
składnika majątkowego, którego środek odwoławczy dotyczy. Jedynie wyjątkowo,
gdy skarżący podważa samą zasadę podziału albo gdy zaskarża rozstrzygnięcie
dotyczące roszczeń dochodzonych z tytułu posiadania rzeczy wspólnej lub tytułem
zwrotu pożytków albo rozliczenia nakładów, wartość przedmiotu zaskarżenia może
być wyższa niż wartość jego udziału (por. m.in. postanowienie z dnia 21 stycznia
2003 r., III CZ 153/02). Wbrew podnoszonym w zażaleniu zarzutom, skarżący nie
kwestionował w skardze kasacyjnej zasady podziału majątku wspólnego, zarzucał
bowiem jedynie, że do majątku tego zaliczono także dwie nieruchomości
stanowiące jego majątek odrębny oraz, że nie uwzględniono jego wniosku
o ustalenie nierównych udziałów. Trafnie w tej sytuacji uznał Sąd drugiej instancji,
że jego interes majątkowy sprowadzał się w istocie do obniżenia zasądzonej od
niego na rzecz uczestniczki postępowania spłaty. Wartością przedmiotu
zaskarżenia jest zatem różnica pomiędzy zasądzoną z tego tytułu kwotą, a kwotą
uznawaną przez niego za należną. Kwota ta nie sięga progu określonego w art.
5191
§ 2 k.p.c., co stanowi o niedopuszczalności skargi kasacyjnej.
Sąd Okręgowy, jako sąd drugiej instancji, do którego wniesiona została
skarga kasacyjna, stosownie do art. 3935
w związku z art. 13 § 2 k.p.c. uprawniony
był do zbadania, czy jest ona dopuszczalna i do sprawdzenia wartości przedmiotu
zaskarżenia (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 października
2000 r., II UZ 124/00, OSNAPUS 2002, nr 12, poz. 294), a wobec stwierdzenia,
że ze względu na wartość przedmiotu zaskarżenia kasacja nie przysługuje – do jej
odrzucenia.
Wobec powyższego, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 3941
§ 3
związku z art. 39814
k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c.
4
jz