sygn. II CSK 113/09 3 listopada 2009 Sąd Najwyższy

Wyrok SN z 3 listopada 2009, sygn. II CSK 113/09

Data orzeczenia 3 listopada 2009
Sąd Sąd Najwyższy
Wydział Izba Cywilna, Wydział II
Przewodniczący SSN Stanisław Dąbrowski
Tagi
#Sąd Najwyższy #Izba Cywilna #wyrok SN
Sygn. akt II CSK 113/09
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 3 listopada 2009 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Stanisław Dąbrowski (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Teresa Bielska-Sobkowicz
SSN Henryk Pietrzkowski
Protokolant Anna Banasiuk
w sprawie z powództwa A. spółki z ograniczoną
odpowiedzialnością z siedzibą
przeciwko Skarbowi Państwa - Wojewodzie […]
o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli,
po rozpoznaniu na rozprawie
w Izbie Cywilnej w dniu 3 listopada 2009 r.,
skargi kasacyjnej strony powodowej
od wyroku Sądu Apelacyjnego
z dnia 17 października 2008 r., sygn. akt [...],
oddala skargę kasacyjną; nie obciąża strony powodowej
kosztami postępowania kasacyjnego.
2
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy w Ł. wyrokiem z dnia 20 maja 2008 r. oddalił powództwo „A.”
Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością przeciwko Skarbowi Państwa –
Wojewodzie o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli, którego treścią miałoby
być przeniesienie na rzecz strony powodowej własności przedsiębiorstwa
działającego pod nazwą ZA „A.”.
Sąd Okręgowy poczynił następujące ustalenia faktyczne. W grudniu 2002 r.
L.R. wyraził wolę zakupu jednego z przedsiębiorstw przeznaczonych do
prywatyzacji. Po otrzymaniu listy 31 firm, dokonał ich weryfikacji i wytypował 6 firm,
wśród nich ZA „A.”.
W dniu 16 lipca 2003 r. została zawiązana spółka „A.” celem dokonania
nabycia przedsiębiorstwa, która zatrudniła firmę AV. dla opracowania oferty
nabycia. W dniu 18 marca 2004 r. Wojewoda zaprosił inwestorów krajowych i
zagranicznych do podjęcia rokowań między innymi w sprawie sprzedaży lub
wniesienia do spółki przedsiębiorstwa państwowego w rozumieniu art. 551
k.c.
działającego pod nazwą ZA „A.”. Zamieszczając ogłoszenie w prasie powołał się na
przepisy art. 41 ust. 1 w zw. z art. 39 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 48 ust. 1 i 2 i art. 49
ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji. Ogłoszenie
określało warunki oczekiwanych pisemnych propozycji przystąpienia do rokowań
w sprawie sprzedaży. Jednym z warunków przystąpienia do rokowań było
wpłacenie wadium. L.R. – prezes zarządu „A.” odrębnym pismem z dnia 16 marca
2004 r. został powiadomiony, że ogłoszenie Wojewody, zapraszające inwestorów
do rokowań w sprawie sprzedaży ZA „A.” ukaże się w [...] w dniu 18 marca 2004 r.
W odpowiedzi na zaproszenie do rokowań strona powodowa złożyła
dokument zatytułowany „Propozycja przystąpienia do rokowań w sprawie zakupu
przedsiębiorstwa ZA „A.”. Po przyjęciu propozycji przystąpienia do rokowań, do
strony powodowej zostało wystosowane zaproszenie na posiedzenie Komisji ds.
Analizy oraz Rokowań, wyznaczone na dzień 6 maja 2004 r. W dokumencie tym
wymieniono cenę wyjściową, warunki wpłaty i wysokość wadium oraz inne
elementy negocjacji.
3
Wadium w kwocie 170.000 złotych zostało uiszczone w dniu 19 maja 2004 r.
Negocjacje rozpoczęły się w dniu następnym. Powołana Komisja ds. Analizy
i Rokowań obradowała na szeregu posiedzeniach. Z reguły na posiedzenia Komisji
był zapraszany w charakterze obserwatora przedstawiciel Delegatury Ministra
Skarbu Państwa. W pismach kierowanych do Urzędu Wojewódzkiego strona
powodowa wdrożoną procedurę określała jako negocjacje.
Rokowania zakończyły się podpisaniem w dniu 7 stycznia 2005 r.
porozumienia między stroną powodową a Komisją ds. Rokowań, następnie w dniu
18 kwietnia 2005 r. podpisany został protokół ostatecznych uzgodnień warunków
nabycia zorganizowanego zespołu składników materialnych i niematerialnych,
przeznaczonych do prowadzenia działalności gospodarczej tj. przedsiębiorstwa
w znaczeniu nadanym przepisem art. 551
k.c., należących do dnia sprzedaży do ZA
„A.”.
W porozumieniu z dnia 7 stycznia 2005 r. szczegółowo określono warunki
umowy sprzedaży przedsiębiorstwa, ustalone w wyniku przeprowadzonych
rokowań, dotyczące ceny nabycia, jej płatności, wartości programu inwestycyjnego,
zatrudnienia pracowników. Punkt 10 przewidywał, że porozumienie nabierze mocy
prawnej po jego akceptacji przez Wojewodę. W punkcie 11 porozumienia
oświadczono, że „porozumienie stanowi podstawę do opracowania projektu umowy
sprzedaży przedsiębiorstwa, która zostanie przedstawiona Delegaturze Ministra
Skarbu Państwa i będzie zawarta pod warunkiem uzyskania zgody ministra
właściwego ds. Skarbu Państwa na sprzedaż przedsiębiorstwa”. Protokół
ostatecznych uzgodnień stanowił podsumowanie wyniku przeprowadzonych
rokowań, wymieniał uzgodnioną cenę, warunki płatności, nakłady inwestycyjne i
odnosił się do zatrudnienia.
Konieczność uzyskania zgody Ministra Skarbu Państwa podnoszona była
w czasie każdej rozmowy L.R. z sekretarzem Komisji ds. Analizy i Rokowań – A.P.
O takim warunku prezes zarządu strony powodowej był informowany także w
trakcie negocjacji podczas posiedzeń Komisji.
Porozumienie z dnia 7 stycznia 2005 r. zmieniono dwoma aneksami. Aneks
numer 1/2005 zawierał zmianę, co do zabezpieczenia spłaty należności za
4
przedsiębiorstwo, natomiast aneks nr 2 zawierał zmiany co do ceny nabycia
przedsiębiorstwa podwyższonej z kwoty 2.530.000 złotych do 2.700.000 złotych
i warunków jej płatności, co do wartości programu inwestycyjnego – podwyższonej
z kwoty 1.000.000 do kwoty 1.400.000 złotych, a nadto co do warunków
zabezpieczenia. Pozostałe warunki porozumienia na mocy oby aneksów pozostały
bez zmian.
W dniu 29 kwietnia 2005 r. strona pozwana przekazała do Delegatury
Ministra Skarbu Państwa komplet dokumentów tyczących procesu prywatyzacji
bezpośredniej ZA „A.”.
Delegatura sformułowała swoje uwagi w piśmie z dnia 15 czerwca 2005 r.,
w którym zgłosiła zastrzeżenia dotyczące metodologii przyjętej przy wyznaczaniu
minimalnej wartości przedsiębiorstwa, uzgodnionej wstępnie jako cena, płatności
ceny, sposobu zabezpieczenia zobowiązań. W piśmie tym wskazano, że ze
względu na to, że zastrzeżenia dotyczą najistotniejszych elementów umowy
sprzedaży, nie była dokonywana szczegółowa analiza wszystkich zapisów umowy
i pakietu socjalnego. Analiza miała być dokonana dopiero po przedstawieniu
nowego projektu umowy, uwzględniającego zgłoszone zastrzeżenia. O treści tych
uwag prezes zarządu powódki został powiadomiony pismem z dnia 27 czerwca
2005 r. Swoje stanowisko zawarł w piśmie z dnia 15 lipca 2005 r., wskazując na
proponowany kierunek modyfikacji warunków nabycia. Po wpłynięciu uwag
i zastrzeżeń, sformułowanych przez Delegaturę strony podpisały aneks numer 2
w dniu 31 sierpnia 2005 r.
Po ponownej analizie przekazanych dokumentów Delegatura Ministra
Skarbu Państwa nie wyraziła zgody na prywatyzację bezpośrednią przez sprzedaż
przedsiębiorstwa państwowego – ZA „A.”. W uzasadnieniu po wskazaniu
najistotniejszych warunków nabycia podniesiono, że parametry te nie mogą zostać
zaakceptowane, gdyż nie realizują w pełni oczekiwań i uwag zawartych w piśmie z
dnia 15 czerwca 2005 r.
W dniu 19 września 2005 r. H. i L.R. wystosowali pismo do Dyrektora
Delegatury Ministra Skarbu Państwa zwracając się ponownie z prośbą o wyrażenie
zgody na zawarcie umowy sprzedaży ZA „A.” na warunkach określonych w
5
porozumieniu z dnia 7 stycznia 2005 r. Odpowiedź nastąpiła w dniu 22 września
2005 r. Dotychczasowe stanowisko zostało podtrzymane. Niezwłocznie po
otrzymaniu stanowiska Delegatury Ministra Skarbu Państwa o braku zgody na
prywatyzację bezpośrednią wystosowano do strony powodowej pismo z prośbą o
wskazanie konta, na które miało być zwrócone wadium.
W ocenie Sądu Okręgowego proces prywatyzacji bezpośredniej ZA „A.”
przez sprzedaż był prowadzony w trybie rokowań zgodnie z przepisami ustawy z
dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji, w szczególności art. 48 ust.
1 pkt 2 tej ustawy oraz na podstawie przepisów wykonawczych, w tym
rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 2004 r. w sprawie
szczegółowego trybu sprzedaży przedsiębiorstwa. Sąd ten nie podzielił stanowiska
strony powodowej, że proces prywatyzacji odbywał się w trybie przetargowym, gdyż
postępowanie nosiło wszystkie cechy określone w art. 48 ust. 1 pkt 2 i ust. 2
wymienionej ustawy dla sprzedaży przedsiębiorstwa w trybie rokowań. Zaproszenie
do rokowań nastąpiło w ogłoszeniu organu założycielskiego, uwzględniano
zobowiązania kupującego co do gwarancji zatrudnienia oraz pakietu socjalnego.
Sąd wskazał, że wadium wpłacone przez powódkę nie jest przyporządkowane tylko
do postępowania przetargowego, a ogłoszenie z dnia 18 marca 2003 r. zapraszało
do rokowań. W liście intencyjnym powódka wyraziła wolę dalszych negocjacji, zaś
udzielone przez nią pełnomocnictwo obejmowało jej reprezentowanie w
rokowaniach.
Dodatkowo Sąd Okręgowy wskazał, że prowadzone negocjacje zakończyły
się podpisaniem protokołu ostatecznych uzgodnień w dniu 18 kwietnia 2005 r.,
a następnie strony podjęły dalsze negocjacje, spowodowane zgłoszonymi na tym
etapie zastrzeżeniami Ministra Skarbu Państwa i po kolejnych rozmowach
wynegocjowały ostateczną treść porozumienia, zaakceptowanego przez powódkę,
komisję i Wojewodę, podpisując dwa aneksy. Strona powodowa zaakceptowała
także klauzulę, w której wprost była mowa o tym, że porozumienie stanowi
podstawę do opracowania projektu umowy sprzedaży przedsiębiorstwa, która
zostanie przedstawiona Delegaturze Ministra Skarbu Państwa i będzie zawarta
jedynie pod warunkiem uzyskania zgody Ministra właściwego ds. Skarbu Państwa
na sprzedaż przedsiębiorstwa.
6
Sąd Okręgowy nie podzielił stanowiska strony powodowej co do możliwości
zakwalifikowania porozumienia z dnia 7 stycznia 2005 r. jako umowy przedwstępnej
sprzedaży przedsiębiorstwa. Z porozumienia nie wynika roszczenie o zawarcie
umowy, gdyż zastrzeżony warunek nie nastąpił, a nadto w porozumieniu nie
oznaczono terminu zawarcia umowy.
Apelację strony powodowej od powyższego wyroku Sąd Apelacyjny oddalił
wyrokiem z dnia 17 października 2008 r. Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia
faktyczne Sądu pierwszej instancji. W ocenie Sądu Apelacyjnego Sąd pierwszej
instancji trafnie przyjął, że w okolicznościach niniejszej sprawy miało dojść do
sprzedaży przedsiębiorstwa w trybie publicznego zaproszenia do rokowań, a nie
w trybie przetargu. Wadium stanowi rodzaj zabezpieczenia, jego ustanowienie ma
charakter dyspozytywny, nie ma przeszkód, aby uwzględnić je również w trybie
negocjacji. Tak jak wskazał Sąd Okręgowy, w pismach kierowanych do Urzędu
Wojewódzkiego strona powodowa wdrożoną procedurę określała jako negocjacje,
swoje kroki – jako odpowiedź na publiczne zaproszenie do rokowań, a także
podkreślała profesjonalne przygotowanie negocjacji.
Co prawda podjęte rokowania zakończyły się podpisaniem w dniu 7 stycznia
2005 r. porozumienia między stroną powodową a Komisją ds. Analizy i Rokowań
i przygotowaniem projektu aktu notarialnego, na których to dokumentach powódka
opierała swoje żądanie, ale podpisanie porozumienia nie oznaczało dojścia między
stronami do porozumienia co do wszystkich postanowień przyszłej umowy
sprzedaży (art. 72 § 1 k.c.), gdyż następnie podpisano dwa aneksy zmieniające
niektóre postanowienia porozumienia.
Nawet jeśli przyjąć, że strony ostatecznie doszły do porozumienia co do
wszystkich postanowień umowy sprzedaży przedsiębiorstwa, to było to
niewystarczające do zawarcia umowy w trybie art. 72 § 1 k.c., gdyż w odniesieniu
do zbycia przedsiębiorstwa wchodzą dodatkowo w rachubę przepisy szczególne
o charakterze bezwzględnie obowiązującym zawarte w ustawie z dnia 30 sierpnia
1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji (Dz. U. Z 2002 r. Nr 171, poz. 1397 ze zm.).
Nie zachowano wymogu wynikającego z bezwzględnie obowiązującego przepisu
art. 41 ust. 2 tej ustawy, stanowiącego warunek prawny zawarcia umowy sprzedaży
7
przedsiębiorstwa, to jest nie zostało wydane przez organ założycielski za zgodą
Ministra do spraw Skarbu Państwa zarządzenie o prywatyzacji bezpośredniej,
określające sposób prywatyzacji i wyznaczające osobę pełnomocnika, który dokona
prywatyzacji w imieniu organu założycielskiego.
W skardze kasacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego strona powodowa
zarzuciła naruszenie prawa materialnego, a mianowicie: art. 701
§ 1 oraz art. 703
§ 1-3 k.c. i 702
§ 3 w związku z art. 65 § 1 i § 2 k.c. i art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy
o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych z dnia 30 sierpnia
1996 r. przez błędną wykładnię tych przepisów i w konsekwencji ich niesłuszne
niezastosowanie do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, przejawiające się
w niesłusznym przekonaniu, że o trybie zawierania umowy przesądza bardziej
nazewnictwo stosowane przez strony przy ustalaniu warunków umowy, niż
rzeczywista treść dokonywanych przez strony w tym celu czynności, przez co Sąd
Apelacyjny niesłusznie uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy miało dojść
do sprzedaży przedsiębiorstwa nie w trybie przetargu, a publicznego zaproszenia
do rokowań, chociaż cała procedura sprzedaży „A.” przedsiębiorstwa państwowego
na rzecz powódki, w której powódka była informowana przez organ założycielski o
planowanym ogłoszeniu zapraszającym inwestorów do składania pisemnych ofert
nabycia tego przedsiębiorstwa, w której pierwotna oferta powódki, zabezpieczona
wadium, była przyjmowana z zastrzeżeniem jej uzupełnienia, a po jej ostatecznym
uzupełnieniu między innymi o pakiet socjalny, została ta ostateczna oferta wybrana
i przyjęta protokołem z dnia 19 kwietnia 2005 r. zamykającym przetarg, wskazują
na to, że w istocie procedura sprzedaży przedmiotowego przedsiębiorstwa na rzecz
powódki dokonywana była w trybie przetargu w rozumieniu art. 703
k.c. z
elementami negocjacji stron nad ostateczną treścią oferty składanej przez
powódkę, która to ostateczna oferta została wybrana i przyjęta przez pozwanego,
art. 72 § 1 k.c. przez błędną wykładnie tego przepisu przejawiającą się
w niesłusznym uznaniu, że fakt zawarcia aneksów zmieniających podpisaną
umowę stanowi o tym, że strony nie doszły do porozumienia co do wszystkich
postanowień tej umowy, tzn. umowy w kształcie istniejącym w momencie jej
podpisywania, przed jej późniejsza zmiana aneksami, art. 72 § 1 k.c. i art. 41 ust. 2
ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych w związku
8
z art. 58 § 1 k.c. przez błędną wykładnię tych przepisów przejawiającą się
w niesłusznym uznaniu, że prawidłowość przeprowadzonego przez
reprezentantów Skarbu Państwa, bez udziału nabywcy i nie uregulowanego ustawą
wewnętrznego postępowania o wydanie zarządzenia prywatyzacyjnego jest
warunkiem prawnym skuteczności późniejszej cywilnoprawnej umowy zbycia
przedsiębiorstwa państwowego na rzecz tegoż zbywcy,
art. 39 ust. 1 pkt 1 oraz art. 41 ust. 5 ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji
w związku z art. 703 k.c. przez błędną wykładnię tych przepisów przejawiającą się
w niesłusznym uznaniu, że warunkiem skuteczności zakończonej cywilnoprawnej
procedury sprzedaży przedsiębiorstwa, z której zakończeniem przepisy k.c. łączą
zawarcie umowy jego sprzedaży, jest prawidłowość wewnętrznego postępowania
właścicielskiego obejmującego tryb wydawania przez organ założycielski, za zgodą
Ministra Skarbu Państwa zarządzenia o prywatyzacji danego przedsiębiorstwa, art.
41 ust. 3 ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych
w związku z art. 107 zdanie 1 k.c. oraz art. 4 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów
z dnia 14 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowego trybu sprzedaży
przedsiębiorstwa, przez błędną wykładnię tych przepisów przejawiającą się
w niesłusznym uznaniu, że osoby wchodzące w skład Komisji ds. Analiz i Rokowań
nie mogły być pełnomocnikiem ds. prywatyzacji na zasadzie pełnomocnictwa
łącznego, uprawniającego ich do łącznego działania na zasadach określonych
w wewnętrznym regulaminie działania tej komisji, w zakresie czynności związanych
z prywatyzacją bezpośrednią przez sprzedaż przedsiębiorstwa.
art. 41 ust. 2 ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych
w związku z art. 60 i art. 65 k.c. przez błędną wykładnię tych przepisów
przejawiających się w niesłusznym uznaniu, że realizacji obowiązku działania
przez organ założycielski za zgodą Ministra Skarbu Państwa przy wydawaniu
zarządzenia prywatyzacyjnego winna się przejawiać w szczególnej formie
określonej w art. 60 k.c. i na niesłusznym uznaniu w związku z tym, że zarządzenie
nr 36/98 Wojewody z dnia 17 marca 1998 r. oraz zarządzenie o prywatyzacji ZA
„A.” przedsiębiorstwa państwowego wydane przez Wojewodę jako organ
założycielski nie zostały wydane za zgodą Ministra Skarbu Państwa, a zatem nie
wywołują skutków prawnych,
9
art. 41 ust. 2 oraz art. 4 ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw
państwowych przez błędną wykładnię tych przepisów przejawiająca się
w niesłusznym przyjęciu, że wydane przez organ założycielski akty w toku
prywatyzacji przedmiotowego przedsiębiorstwa w postaci zarządzenia nr 36/98
Wojewody z dnia 17 marca 1998 r. oraz zarządzenia o prywatyzacji z dnia 29
kwietnia 2005 r. nie stanowią zarządzenia o prywatyzacji w rozumieniu tych
przepisów, chociaż zostały podpisane, a więc wydane przez organ założycielski
przedmiotowego przedsiębiorstwa i zawierają wymagane prawem elementy takiego
zarządzenia.
W skardze kasacyjnej zarzucono także naruszenie przepisów postępowania
mające istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy, a mianowicie naruszenie art. 217
w związku z art. 382 k.p.c. przez bezzasadne nieuwzględnienie przez Sąd
Okręgowy wniosku powódki o zwrócenie się do Ministra Skarbu Państwa
o nadesłanie wszystkich, wydanych przez ten organ aktów, zezwoleń i zgód
dotyczących przedmiotowego przedsiębiorstwa, który to wniosek został przez
powódkę ponowiony w postępowaniu apelacyjnym pismem z dnia 2 września
2008 r., a który to wniosek zmierzał do potwierdzenia istotnej dla rozstrzygnięcia
sprawy okoliczności istnienia zgody Ministra Skarbu Państwa na wydane przez
Wojewodę zarządzenia o prywatyzacji, którego nieuwzględnienie spowodowało, że
powódka została pozbawiona możliwości przedstawiania dodatkowych dowodów
świadczących o istnieniu takiej zgody, a Sąd Apelacyjny niesłusznie uznał w
oparciu o niekompletny materiał dowodowy, że zgody takiej nie ma.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna.
Pierwszy z zawartych w niej zarzutów dotyczących naruszenia prawa
materialnego stanowi polemikę z poglądem Sądu Apelacyjnego, że prowadzone
przez strony rokowania w sprawie sprzedaży ZA „A.” były negocjacjami podjętymi
na podstawie publicznego zaproszenia w rozumieniu art. 48 ust. 1 pkt 2 ustawy o
komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych. Stosownie do art. 48
ust. 1 tej ustawy sprzedaż przedsiębiorstwa państwowego, które jest
prywatyzowane następuje w trybie przetargu publicznego albo negocjacji podjętych
10
na podstawie publicznego zaproszenia. Pogląd Sądu Apelacyjnego, że w
konkretnej sprawie chodziło o negocjacje podjęte na podstawie publicznego
zaproszenia uznać należy za trafny. Wbrew twierdzeniom skarżącej o trafności
tego poglądu świadczy nie tylko nazewnictwo stosowne przez strony. Strona
pozwana ogłosiła w prasie zaproszenie do negocjacji w sprawie sprzedaży
przedsiębiorstwa – ZA „A.”, po czym między stronami toczyły się rzeczywiste
negocjacje dotyczące sprzedaży tego przedsiębiorstwa. Okoliczność, że powódka
została zobowiązana do wpłacenia wadium nie może przesądzać, że procedura
miała charakter przetargu. Przetarg w ujęciu art. 701
i 703
k.c. jest w istocie
konkursem ofert, zmierzającym do wyboru najkorzystniejszej oferty dla
organizującego przetarg. Nie może być mowy o przetargu w sytuacji w której dwie
strony negocjują warunki umowy.
Nieprzekonywający jest zarzut naruszenia art. 72 § 1 k.c. Przepis ten
stanowi, że w razie negocjacji stron w celu zawarcia oznaczonej umowy umowa
zostaje zawarta, gdy strony dojdą do porozumienia co do wszystkich jej
postanowień, które były przedmiotem negocjacji. Zdaje się nie ulegać wątpliwości,
że strony w dniu 7 stycznia 2005 r. zawarły umowę nazwaną porozumieniem,
a następnie dwukrotnie częściowo ją zmieniły aneksami z dnia 18 kwietnia
i 31 sierpnia 2005 r. Oczywiście, w ramach swobody kształtowania umów (art. 3531
k.c.) strony mogą zmienić treść zawartych umów.
Problem tkwi nie w aneksach do umowy, ale w tym czy umowa skutecznie
zobowiązała strony do zawarcia umowy sprzedaży przedsiębiorstwa państwowego
– ZA „A.”. Otóż, umowa została zawarta pod warunkiem zawieszającym uzyskania
zgody Ministra Skarbu Państwa na sprzedaż. Warunek się nie ziścił. Minister nie
tylko, że nie udzielił zgody, ale poprzez swoją delegaturę wyraźnie takiej zgody
odmówił. Wobec nieziszczenia się umownego warunku zawieszającego zawarta
przez strony umowa nie może być podstawą do żądania zawarcia przyrzeczonej
umowy sprzedaży. Przyjęcie nawet, że umowny warunek zgody Ministra Skarbu
Państwa na sprzedaż przedsiębiorstwa państwowego jest przeciwny ustawie, nie
mogłoby prowadzić do przyjęcia skuteczności umowy stron, gdyż zgodnie z art. 94
k.c. warunek przeciwny ustawie pociąga za sobą nieważność czynności prawnej,
gdy jest zawieszający. Pogląd taki byłby zresztą wątpliwy. Minister Skarbu
11
Państwa nie ma wprawdzie ustawowego upoważnienia do wydawania zgody na
zawarcie umowy sprzedaży przedsiębiorstwa państwowego, ale nie oznacza to, że
strony umowy zobowiązującej do sprzedaży nie mogą takiego warunku wprowadzić
do umowy.
W każdym razie uzależnienie przez strony zawarcia umowy sprzedaży
przedsiębiorstwa państwowego od ziszczenia się warunku powoduje w przypadku
nieziszczenia się umownego warunku niemożność żądania zawarcia przyrzeczonej
umowy.
Zatem, nie ma podstawy do żądania przez powódkę, aby strona pozwana
zawarła przyrzeczoną umowę. W tej sytuacji bezprzedmiotowe są rozważania
czy zarządzenie o prywatyzacji miało zgodę Ministra Skarbu Państwa oraz czy
brak tej zgody powoduje nieważność umowy zobowiązującej do sprzedaży
przedsiębiorstwa.
W konsekwencji, nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi kasacyjnej
dotyczące naruszenia przepisów postępowania przez pominięcie poszukiwania
dowodów, które mogłyby wykazać istnienie zgody Ministra Skarbu Państwa na
zarządzenie o prywatyzacji ZA „A.”, jak również nie zasługują na uwzględnienie
zarzuty zmierzające do wykazania, że taka zgoda była oraz, że brak zgody Ministra
Skarbu Państwa, na wydaniu zarządzenia prywatyzacyjnego, nie ma wpływu na
ważność późniejszej umowy zbycia przedsiębiorstwa państwowego.
Z powyższych względów, na mocy art. 39814
k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł
jak w sentencji wyroku.