Zarządzenie z 30 stycznia 2023, sygn. I Ns 526/18
Pokaż pozostałe podstawy prawne (4)
Sygn. akt I Ns 526/18
UZASADNIENIE
Wnioskodawcy M. N., A. N., D. N. wnieśli o zniesienie współwłasności nieruchomości położonej w Ś. przy ul. (...), stanowiącej działkę gruntu numer (...) o powierzchni 452 m 2, przeznaczoną pod zabudowę domu mieszkalnego, dla której Sąd Rejonowy w Ś.prowadzi księgę wieczystą nr (...), której współwłaścicielami są wnioskodawcy - każdy w udziale do 1/18 części - oraz uczestnicy postępowania: P. H. w udziale do 4/6 części i B. M. w udziale do 1/6 części, poprzez przyznanie uczestnikom własności nieruchomości, z jednoczesnym obowiązkiem spłaty wnioskodawców, proporcjonalnie do ich udziałów we własności nieruchomości, tj. po 138.750 zł. Nadto wnieśli o zasądzenie solidarnie na rzecz wnioskodawców od uczestników kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu wskazali, iż uczestnik P. H. stał się współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości na mocy umowy darowizny z dnia (...) roku oraz, że szacunkowa wartość nieruchomości wynosi 2.500.000 zł. Zasadne jest zniesienie współwłasności poprzez przyznanie nieruchomości na własność jednemu albo niektórym współwłaścicielom, bowiem podział fizyczny utrudniony byłby z punktu widzenia zagospodarowania nieruchomości, a przede wszystkim z punktu widzenia liczebności współwłaścicieli.
W odpowiedzi na wniosek (k. 45) uczestniczka B. M. zakwestionowała wartość nieruchomości wskazaną we wniosku jako zbyt wysoką, wyrażając jednocześnie zgodę na częściowe zniesienie współwłasności w drodze przyznania udziałów wnioskodawców na jej rzecz wraz ze spłatą na rzecz wnioskodawców.
Uczestnik P. H. w odpowiedzi na wniosek (k. 104-105) wniósł o zniesienie współwłasności nieruchomości poprzez przyznanie nieruchomości na jego wyłączną własność, bez spłat na rzecz uczestniczki B. M. i ze spłatami na rzecz wnioskodawców. Nadto wniósł o zasądzenie od wnioskodawców na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Wskazał, iż jest w posiadaniu nieruchomości przy ul. (...) w Ś., której aktualny stan istnieje jedynie dzięki jego trosce oraz poczynionym przez niego na przestrzeni lat nakładom.
Pismem procesowym z dnia 12 lutego 2020 roku (k. 112) uczestnik P. H. wniósł o ustalenie, że wpłaty dokonane tytułem opłaty za użytkowanie wieczyste oraz tytułem podatku od nieruchomości stanowiły jego nakłady konieczne na przedmiotową nieruchomość i były niezbędne dla zapobieżenia utracie nieruchomości przez strony. Wniósł o ustalenie, że z jego majątku poczynione zostały nakłady w wysokości odpowiadającej poczynionym przez niego wpłatom i o rozliczenie tych nakładów w ramach spłat należnych od P. H. na rzecz wnioskodawców.
W piśmie procesowym z dnia 01 października 2020 roku (k. 205) wnioskodawcy podtrzymali swoje stanowisko co do sposobu zniesienia współwłasności, tj. przyznanie własności nieruchomości na rzecz P. H., z jednoczesnym zasądzeniem spłat na ich rzecz. W zakresie terminu na dokonanie spłat wnieśli, aby dokonane zostały w terminie 3 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, postulując przy tym, aby Sąd w postanowieniu kończącym postępowanie ustanowił na nieruchomości zabezpieczenie w postaci hipoteki o sumie hipotecznej równej sumie zasądzonej spłat na rzecz każdego z wnioskodawców. Zakwestionowali twierdzenia uczestnika w zakresie dotyczącym poczynionych przez niego wydatków na nieruchomość. Wnieśli o zasądzenie od P. H. - tytułem rozliczenia pożytków z nieruchomości (pożytki czerpane z wynajmu pokojów wczasowych znajdujących się w nieruchomości) -kwot po 122.222 zł na rzecz każdego z wnioskodawców z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się postanowienia do dnia zapłaty, za lata 2010 - 2020 włącznie.
W piśmie procesowym z dnia 11 stycznia 2021 roku (k. 259-260) uczestnik podniósł, że wnioskodawcy nie naprowadzili żadnych dowodów zmierzających do wykazania, iż uczestnik uzyskiwał pożytki z nieruchomości, w tym w wysokości wskazanej przez wnioskodawców, wskazując przy tym, iż wnioskodawcy nigdy nie żądali korzystania z nieruchomości i nie wskazywali, aby sami byli w stanie uzyskiwać pożytki z nieruchomości.
Na rozprawie w dniu 02 marca 2022 roku (k. 347-349) wnioskodawcy wnieśli o zasądzenie od uczestników kwoty po 50.000 zł na rzecz każdego z wnioskodawców tytułem dochodów uzyskiwanych przez uczestników z prowadzenia warsztatu samochodowego na nieruchomości.
Na rozprawie w dniu 23 listopada 2022 roku (k. 551-552) wnioskodawcy podnieśli, że w stopniu graniczącym z pewnością wykazali, iż uczestnik P. H. wynajmował pokoje, tylko nie wiedzą w jakim okresie oraz ile pokoi, wobec czego po przeprowadzeniu opinii biegłego, który oszacowałby, jakie pożytki z nieruchomości mógł uzyskać uczestnik wynajmując pokoje, zasadnym byłoby zastosowanie przepisu art. 322 kpc i zasądzenie na rzecz wnioskodawców sumy według uznania Sądu opartego na rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy.
Uczestnik P. H. podniósł, że wnioskodawcy nie wykazali dowodowo - mimo obciążającego ich stosownie do treści art. 6 kc ciężaru dowodowego - aby w nieruchomości wynajmowane były pokoje. Podkreślił, iż wnioskodawcy nigdy nie domagali się dopuszczenia do współposiadania nieruchomości, jak również nie troszczyli się o tę nieruchomość, a teraz chcą uczestniczyć w ewentualnych pożytkach i dochodach, które mógłby uzyskiwać uczestnik z działalności. Uczestnik stanął na stanowisku, zgodnie z którym jego osobiste starania w doprowadzeniu nieruchomości do obecnego stanu winny być uwzględnione przy określeniu terminu spłaty, podkreślając przy tym, iż wnioskodawcy zainicjowali sprawę sądową jedynie z uwagi na pieniądze, nie interesując się nigdy wcześniej losem nieruchomości.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Nieruchomość składająca się z działki nr (...) o powierzchni 451 m 2, zabudowana budynkiem mieszkalnym w zabudowie zwartej oraz garażem, położona w Ś. przy ul. (...), dla której Sąd Rejonowy w Ś. prowadzi księgę wieczystą nr (...), stanowi współwłasność M. N., A. N., D. N. w udziale po 1/18 oraz B. M. w udziale do 1/6 części i P. H. w udziale do 4/6 części.
Udział 4/6 własności nieruchomości pierwotnie należał do babki wnioskodawców oraz uczestnika P. H., a matki uczestniczki B. I. N., która umową darowizny z dnia (...) roku przeniosła go na rzecz swojego wnuka P. H..
Wnioskodawcy zamieszkiwali w przedmiotowej nieruchomości jedynie w dzieciństwie. W późniejszym okresie, zwłaszcza po wyjeździe do H., nie zamieszkiwali w niej, ani nie interesowali się jej losem. Nieruchomość zamieszkiwana była przez I. N. oraz jej syna, nad którymi opiekę ze względu na stan zdrowia sprawował P. H., doglądając przy tym nieruchomości.
B. M. nie zamieszkuje w przedmiotowej nieruchomości od 2000 roku, kiedy to wyjechała do N.. Podczas swoich regularnych przyjazdów do Ś., najczęściej na Święta Bożego Narodzenia, Święta Wielkanocne oraz Święto Zmarłych, przebywa w nieruchomości znajdującej się przy ul. (...) w Ś..
( dowód: wydruk z systemu elektronicznych ksiąg wieczystych - k. 9-14,
umowa darowizny z (...) - k. 15-17,
odpis zwykły księgi wieczystej nr (...) - k. 38-39, 311-
312,
przesłuchanie wnioskodawcy M. N. - k. 347 odwrót - 348,
przesłuchanie wnioskodawczyni A. N. - k. 348 - 348 odwrót,
przesłuchanie wnioskodawcy D. N. - k. 348 odwrót - 349,
przesłuchanie uczestniczki B. M. - k. 363 odwrót - 365,
przesłuchanie uczestnika P. H. - k. 365 )
W okresie poprzedzającym dokonanie przez I. N. darowizny na rzecz P. H. w nieruchomości nie były przeprowadzane żadne remonty, poza niezbędnymi bieżącymi naprawami.
Budynek wzniesiony był w stylu typowym dla lat siedemdziesiątych XX. wieku (tzw. „kwadraciak”), kiedy budowało się z materiałów budowlanych, jakie akurat w danej chwili udało się zdobyć.
Wszelkie remonty oraz przebudowę budynku mieszkalnego posadowionego na działce numer (...) przeprowadził uczestnik P. H., po otrzymaniu w darowiźnie udziału w nieruchomości, z własnych środków oraz środków pozyskanych od swojej matki B. M..
Prace przeprowadzane były częściowo systemem gospodarczym, z wykorzystaniem własnych umiejętności uczestnika P. H., a częściowo zrealizowane zostały przez firmy, które wykonały takie prace, jak: wymiana dachu, ocieplenie budynku, schody zewnętrzne z płyt granitowych czy schody wewnętrzne. Zrealizowane w budynku mieszkalnym po 2008 roku prace remontowe obejmowały w szczególności: wymianę okien z drewnianych na plastikowe, wymianę instalacji sanitarnej, wymianę podłóg, zbicie tynków i położenie nowych, wyremontowanie łazienek, wykonanie nowego podłączenia kanalizacyjnego budynku. Oprócz tego wykonana została brama wjazdowa oraz podjazd wyłożony polbrukiem.
Uiszczony przez uczestnika P. H. podatek od nieruchomości za lata 2008-2019 opiewa na łączną kwotę 5.890 zł (1.068 zł za lata 2008-2010, 470,80 zł za 2011 rok, 525 zł za 2012 rok, 826 zł za lata 2012-2014, 182 zł + 137 zł +137 zł za 2015 rok, 571,20 zł + 285,60 zł za 2016 rok, 593,40 zł za 2017 rok, 547 zł za 2018 rok, 273 zł za 2019 rok, 274 zł za 2019 rok). Nadto uczestnik od 2008 roku regulował opłaty z tytułu użytkowania wieczystego opiewające na łączną kwotę 7.311,85 zł (424,27 zł + 49,97 zł + 41,67 zł + 150,92 zł + 44,89 zł + 179,54 zł + 225,09 zł + 757,15 zł + 179,15 zł + 43,32 zł + 160 zł + 167,25 zł + 698,63 zł + 1005,85 zł + 251,53 zł + 391,50 zł + 1276,46 zł + 1011,73 zł + 252,93 zł).
( dowód: zdjęcia nieruchomości - k. 106-110, 420-425,
potwierdzenia wpłat - k. 113 (koszulka foliowa),
zeznania świadka M. J. - k. 280 odwrót - 281,
zeznania świadka M. S. - k. 281 - 281 odwrót,
zeznania świadka K. M. (1) - k. 281odwrót - 282,
zeznania świadka E. W. (1) - k. 347 odwrót,
częściowo przesłuchanie wnioskodawczyni A. N. - k. 348 - 348
odwrót,
przesłuchanie uczestniczki B. M. - k. 363 odwrót - 365,
przesłuchanie uczestnika postępowania P. H. - k. 365 )
Nieruchomość położona w Ś. przy ul. (...) nie była wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej, w szczególności w zakresie wynajmu pokoi czy też prowadzenia warsztatu samochodowego.
( dowód: zeznania świadka M. J. - k. 280 odwrót - 281,
zeznania świadka M. S. - k. 281 - 281 odwrót,
zeznania świadka K. M. (1) - k. 281odwrót - 282,
zeznania świadka E. W. (1) - k. 347 odwrót,
przesłuchanie uczestniczki B. M. - k. 363 odwrót - 365,
przesłuchanie uczestnika postępowania P. H. - k. 365,
pismo Urzędu Miasta Ś. z 29.04.2022r. - k. 403,
pismo Państwowego Powiatowego Inspektoratu Sanitarnego w
Ś. z 05.05.2022r. - k. 405,
wydruk wiadomości e-mail - k. 406-407,
pismo Naczelnika US w Ś. z 12.05.2022r. z załącznikami - k.
409-414,
pismo (...) S.A. z 03.06.2022r. - k. 436 )
Wartość rynkowa prawa własności nieruchomości - działki nr (...) o powierzchni 451 m 2 położonej przy ul. (...) w Ś., zabudowanej budynkiem mieszkalnym, według stanu przed poczynionymi nakładami, tj. na dzień 27 maja 2008 roku i cen na dzień 17 sierpnia 2022 roku wynosi 954.000 zł, podczas gdy z uwzględnieniem poczynionych na przedmiotową nieruchomość nakładów i według cen na dzień 17 sierpnia 2022 roku opiewa na kwotę 1.964.000 zł. Wartość rynkowa nakładów poczynionych na nieruchomość według cen na dzień 17 sierpnia 2022 roku wynosi 1.010.000 zł.
( dowód: opinia biegłego sądowego K. B. z 30.08.2022r. - k. 442-510 )
Aktualnie w budynku mieszkalnym posadowionym na działce gruntu nr (...) położonej przy ul. (...) w Ś. na stałe nikt nie zamieszkuje. Nieruchomość jest w posiadaniu uczestnika P. H., który na co dzień pracuje za granicą - w N. - i zamieszkuje w niej w okresie pobytów w Polsce. Czasowo przebywa w niej - także podczas przyjazdów z N. do Polski - uczestniczka B. M..
Uczestnik P. H. ma 40 lat. Od 2013 roku pracuje w N., uzyskując aktualnie wynagrodzenie w kwocie około 500 euro z uwagi na zatrudnienie w wymiarze połowy etatu ze względu na stan zdrowia związanego z wypadkiem w pracy. Mimo niewysokiego wynagrodzenia, czyni systematycznie oszczędności mając świadomość obowiązku spłaty wnioskodawców.
( dowód: przesłuchanie uczestniczki B. M. - k. 363 odwrót - 365,
przesłuchanie uczestnika P. H. - k. 365 )
Sąd zważył, co następuje:
Wniosek zgłoszony przez M. N., A. N. i D. N. co do zasady zasługiwał na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 617 kpc we wniosku o zniesienie współwłasności należy dokładnie określić rzecz mającą ulec podziałowi oraz przedstawić dowody prawa własności. Art. 618 § 1 kpc stanowi natomiast, że w postępowaniu o zniesienie współwłasności sąd rozstrzyga także spory o prawo żądania zniesienia współwłasności i o prawo własności, jak również wzajemne roszczenia współwłaścicieli z tytułu posiadania rzeczy. Stosownie do treści art. 618 § 2 kpc z chwilą wszczęcia postępowania o zniesienie współwłasności odrębne postępowanie w sprawach wymienionych w paragrafie poprzedzającym jest niedopuszczalne. Sprawy będące w toku przekazuje się do dalszego rozpoznania sądowi prowadzącemu postępowanie o zniesienie współwłasności. Jeżeli jednak postępowanie o zniesienie współwłasności zostało wszczęte po wydaniu wyroku, przekazanie następuje tylko wówczas, gdy sąd drugiej instancji uchyli wyrok i sprawę przekaże do ponownego rozpoznania. Postępowanie w sprawach, które nie zostały przekazane, sąd umarza z chwilą zakończenia postępowania o zniesienie współwłasności Art. 622 § 1 kpc stanowi, że w toku postępowania o zniesienie współwłasności sąd powinien nakłaniać współwłaścicieli do zgodnego przeprowadzenia podziału, wskazując im sposoby mogące do tego doprowadzić. Zgodnie z art. 622 § 2 kpc, gdy wszyscy współwłaściciele złożą zgodny wniosek co do sposobu zniesienia współwłasności, sąd wyda postanowienie odpowiadające treści wniosku, jeżeli spełnione zostaną wymagania, o których mowa w dwóch artykułach poprzedzających, a projekt podziału nie sprzeciwia się prawu ani zasadom współżycia społecznego, ani też nie narusza w sposób rażący interesu osób uprawnionych. Po myśli art. 210 kc każdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia współwłasności. Zgodnie z art. 211 kc każdy ze współwłaścicieli może żądać, aby zniesienie współwłasności nastąpiło przez podział rzeczy wspólnej, chyba że podział byłby sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo że pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości. Art. 212 § 1 kc stanowi, że jeżeli zniesienie współwłasności następuje na mocy orzeczenia sądu, wartość poszczególnych udziałów może być wyrównana przez dopłaty pieniężne.
W niniejszej sprawie bezspornym było, że wnioskodawcy oraz uczestnicy są współwłaścicielami nieruchomości położonej przy ul. (...) w Ś.. Uczestnicy zgadzali się na zniesienie współwłasności, a przedmiotem sporu nie było i to, że zniesienie współwłasności ma nastąpić poprzez przyznanie nieruchomości na wyłączność uczestnikowi P. H., któremu przysługiwało prawo własności w udziale do 4/6, a nadto w którego posiadaniu znajduje się przedmiotowa nieruchomość od 2008 roku.
Strony pozostawały w sporze co do wartości nieruchomości.
Z uwagi na fakt, że ustalenie wartości nieruchomości wymagało wiadomości specjalistycznych, Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu wyceny nieruchomości, który ustalił, że wartość rynkowa prawa własności nieruchomości - według stanu przed poczynionymi nakładami, tj. na dzień 27 maja 2008 roku i cen na dzień 17 sierpnia 2022 roku wynosi 954.000 zł, podczas gdy z uwzględnieniem poczynionych na nieruchomość nakładów i według cen na dzień 17 sierpnia 2022 roku opiewa na kwotę 1.964.000 zł. Wartość rynkowa nakładów poczynionych na nieruchomość według cen na dzień 17 sierpnia 2022 roku wynosiła 1.010.000 zł.
Opinia nie została zakwestionowana przez żadną ze stron. Biegły sporządził wycenę z zastosowaniem prawidłowych metod, biorąc pod uwagę liczne kryteria mające wpływ na wartość nieruchomości oraz przyjmując do obliczenia wartości przedmiotu opinii wystarczającą ilość transakcji, przedmiotem których były nieruchomości podobne. Analiza opinii wskazuje, że biegły wykazał się należytą starannością w procesie przygotowywania do sporządzenia tej opinii. Sąd po dokonaniu - z zastosowaniem art. 233 § 1 kpc - oceny przedłożonej opinii, na podstawie właściwych dla jej przedmiotu kryteriów zgodności z zasadami logiki i wiedzy powszechnej, poziomu wiedzy biegłego, podstaw teoretycznych opinii, a także sposobu motywowania oraz stopnia stanowczości wyrażonych w niej wniosków - nadał jej przymiot wiarygodności, podzielił zawarte w niej wnioski i w tym zakresie przyjął ją za podstawę rozstrzygnięcia.
Mając na względzie to, że sposób zniesienia współwłasności nie był między stronami sporny, zaś ustalona przez biegłego sądowego wartość nieruchomości nie była kwestionowana przez żadną ze stron, Sąd w punkcie 1. sentencji postanowienia dokonał zniesienia współwłasności poprzez przyznanie prawa własności nieruchomości położonej w Ś. przy ul. (...), dla której Sąd Rejonowy w Ś. prowadzi księgę wieczystą nr (...), o wartości 1.964.000 zł, na wyłączną własność uczestnika P. H..
W oparciu o twierdzenia uczestników i zeznania świadków, na podstawie zgromadzonych w sprawie dokumentów i w oparciu o opinię biegłego sądowego z zakresu wyceny nieruchomości Sąd ustalił, że uczestnik P. H. poczynił nakłady na nieruchomość stanowiącą przedmiot niniejszego postępowania - poprzez przeprowadzenie remontu budynku mieszkalnego oraz jego przebudowę obejmującą w szczególności: wymianę dachu, ocieplenie budynku, wykonanie schodów zewnętrzne z płyt granitowych oraz wykonanie schodów wewnętrznych, wymianę okien z drewnianych na plastikowe, wymianę instalacji sanitarnej, wymianę podłóg, zbicie tynków i położenie nowych, wyremontowanie łazienek, wykonanie nowego podłączenia kanalizacyjnego budynku, a także wykonanie bramy wjazdowej oraz podjazdu wyłożonego polbrukiem - których wartość ustalona została przez biegłego sądowego z zakresu wyceny nieruchomości na kwotę 1.010.000 zł. Wartość nakładów dotyczących przeprowadzonych prac remontowych odpowiada różnicy wartości nieruchomości uwzględniającej jej stan po dokonaniu nakładów oraz wartości nieruchomości uwzględniającej jej stan przed dokonaniem tych nakładów. Ustalając wartość nakładów poczynionych na nieruchomość spadkową Sąd oparł się w całości na opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego, która to opinia - jak już wskazywano we wcześniejszej części rozważań prawnych - uznana została za wiarygodną, logiczną i pełną.
Nie budziło wątpliwości, że uczestnik oprócz tego, że poczynił na nieruchomości nakłady o charakterze remontowo - budowlanym, to uiszczał, poczynając od 2008 roku, należny podatek od nieruchomości, którego łączna kwota opiewa na 5.890 zł, jak również regulował opłatę z tytułu użytkowania wieczystego gruntu i z tego tytułu poczynił wydatki w kwocie łącznej 7.311,85 zł (k. 113- koszulka). W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że w kategorii nakładów koniecznych mieszczą się nie tylko remonty i konserwacje, ale również podatki i świadczenia publiczne (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 2018 roku, sygn. akt IV CSK 493/17).
Uwzględniając powyższe, Sąd ustalił, że uczestnik P. H. poczynił nakłady na nieruchomość w kwocie łącznej 1.023.201,85 zł (1.010.000 zł tytułem nakładów remontowo - budowlanych + kwota łączna 13.201,85 zł tytułem podatku od nieruchomości i opłaty z tytułu użytkowania wieczystego), o czym orzekł jak w punkcie 2. sentencji postanowienia.
W toku postępowania uczestniczka B. M. wyraziła zgodę na to, aby jej udział w nieruchomości nabył uczestnik P. H. bez obowiązku dokonywania z tego tytułu spłat na jej rzecz. Jednocześnie przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że choć prace remontowo - budowlane realizowane były przez P. H., to jednak spory udział w ich finansowaniu miała uczestniczka B. M.. Uczestnicy nie wnosili jednak o rozliczenie tego w jakim dokładnie zakresie, które z nich poczyniło nakłady na nieruchomość. Wręcz przeciwnie, wskazywali, że to dzięki ich współdziałaniu nieruchomość nie popadła w ruinę i znajduje się w stanie, w jakim ustalona przez biegłego sądowego jej wartość rynkowa opiewa na kwotę 1.964.000 zł.
Na skutek tak sformułowanego stanowiska procesowego uczestników Sąd ustalił, że uczestnik P. H. nie ma obowiązku spłaty udziału na rzecz uczestniczki B. M., o czym orzekł w punkcie 3. sentencji postanowienia, jak również, że uczestniczka B. M. nie ma obowiązku zwrotu uczestnikowi P. H. poczynionych przez niego nakładów na nieruchomość, o czym Sąd orzekł jak w punkcie 4. sentencji postanowienia.
Zgodnie z art. 212 § 1 kc, jeżeli zniesienie współwłasności następuje na mocy orzeczenia sądu, wartość poszczególnych udziałów może być wyrównana przez dopłaty pieniężne.
Wobec tego, że na własność uczestnika przyznana została cała nieruchomość o wartości 1.964.000 zł, to mimo uwzględnienia poczynionych przez uczestnika na nieruchomość nakładów w łącznej kwocie 1.023.201,85 zł, koniecznym stało się wyrównanie udziałów wnioskodawców poprzez spłaty pieniężne w wysokości po 52.266,57 zł na rzecz każdego z nich (1.964.000 zł - 1.023.201,85 zł = 940.798,15 zł; 940.798,15 zł x 1/18 = 52.266,57 zł).
Stosownie do treści art. 212 § 3 kc, jeśli ustalone zostały dopłaty lub spłaty, Sąd oznacza termin i sposób ich uiszczenia, wysokość odsetek, a w razie potrzeby również sposób ich zabezpieczenia. Przepis art. 618 kpc daje podstawę do stwierdzenia, iż w postępowaniu o zniesienie współwłasności chodzi o załatwienie całokształtu stosunków, jakie zaistniały pomiędzy współwłaścicielami. W zakresie uregulowania tych stosunków jednym z podstawowych elementów jest oznaczenie wysokości spłat lub dopłat, terminu i sposób ich uiszczenia oraz oznaczenie wysokości odsetek. Rozstrzygnięcie w tym zakresie należy do integralnych składników każdego postanowienia o zniesieniu współwłasności (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 25 czerwca 1971r., sygn. akt III CZP 34/71). Wobec sytuacji majątkowej uczestnika P. H., który posiada zatrudnienie (choć uzyskuje niezbyt wygórowane wynagrodzenie) oraz - co wymagające podkreślenia - gromadził środki pieniężne z przeznaczeniem na spłatę wnioskodawców, a w pozostałym zakresie posiada zdolność kredytową (o czym zeznał podczas przesłuchania na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2022 roku), zasadnym było zasądzenie od uczestnika na rzecz wnioskodawców ustalonych kwot, płatnych w terminie sześciu miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w razie opóźnienia w płatności tych kwot. Odroczenie uczestnikowi terminu spłaty do sześciu miesięcy nie stanowi naruszenia usprawiedliwionych interesów wnioskodawców, a uczestnikowi umożliwi zgromadzenie brakujących jeszcze środków. Na uwadze należy mieć także i to, że uzyskiwany przez siebie dochód - wraz ze środkami pieniężnymi, które otrzymywał od matki - uczestnik na przestrzeni lat przeznaczał w znacznych wysokościach na utrzymanie nieruchomości oraz jej wyremontowanie.
Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w punkcie 5. sentencji postanowienia.
W punkcie 6. sentencji postanowienia Sąd oddalił wniosek wnioskodawców o rozliczenie pożytków i dochodów z nieruchomości. Wnioskodawcy w żadnym zakresie nie udowodnili tego, aby uczestnik P. H. prowadził jakąkolwiek działalność gospodarczą z wykorzystaniem nieruchomości położonej w Ś. przy ul. (...). Swoje stanowisko w tym zakresie wnioskodawcy sformułowali wyłącznie w oparciu o ogłoszenia znajdujące się w sieci internet (wydruki - k. 370-395), informacje powzięte od bliżej nieokreślonych znajomych oraz własne obserwacje poczynione przez D. N. podczas jednej z wizyt w Ś., kiedy to będąc jeszcze dzieckiem i przechodząc obok nieruchomości widział garaż oraz naprawiane w nim auto i stojące w pobliżu posesji samochody, co doprowadziło do konkluzji, że uczestnik na terenie nieruchomości prowadzi warsztat naprawczy. Tymczasem zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwolił na poczynienie ustaleń, zgodnych z wolą i zamysłem wnioskodawców. W pierwszej kolejności należy podkreślić, iż wydrukom ze stron internetowych nie sposób przypisać znaczącą rolę dowodową, skoro brak jest informacji o tym, kto rzeczone ogłoszenia zamieszczał w sieci, jak i kiedy zostały one zamieszczone. Co więcej, mając na uwadze stan wnętrza nieruchomości uwieczniony na fotografiach zrobionych przez biegłego sądowego z zakresu wyceny nieruchomości podczas oględzin nieruchomości, nie sposób uznać, aby rzeczywiście możliwe było wynajmowanie znajdujących się w budynku pokoi z przeznaczeniem dla turystów. Również informacje pozyskane od Urzędu Miasta Ś., Państwowego Powiatowego Inspektoratu Sanitarnego w Ś. oraz Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. nie pozwoliły na poczynienie ustaleń faktycznych w tym zakresie, a żaden z przesłuchanych świadków również nie dysponował wiedzą, jakoby pokoje znajdujące się w budynku mieszkalnym przy ul. (...) miały być wynajmowane zarobkowo. Również w zakresie działalności mającej polegać na prowadzeniu warsztatu naprawczego zainicjowane przez wnioskodawców postępowanie dowodowe okazało się nieefektywne. Faktowi prowadzenia przez uczestnika działalności zarobkowej polegającej na naprawach samochodów zaprzeczyła uczestniczka, jak i sam uczestnik P. H., który wyjaśnił, że zdarza się, iż dokonuje w garażu znajdującym się na posesji napraw samochodu, ale są to proste naprawy na własne potrzeby (vide: k. 365). Uczestniczka B. M. zeznała, że syn rzeczywiście potrafi naprawiać samochody, ale jeśli w ogóle to czynił, to w ramach pomocy koleżeńskiej.
Jednocześnie nie sposób było uznać, aby zastosowanie mógł znaleźć przywoływany przez wnioskodawców przepis art. 322 kpc, zgodnie z którym jeżeli w sprawie o naprawienie szkody, o dochody, o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia lub o świadczenie z umowy o dożywocie sąd uzna, że ścisłe udowodnienie wysokości żądania jest niemożliwe, nader utrudnione lub oczywiście niecelowe, może w wyroku zasądzić odpowiednią sumę według swej oceny opartej na rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, iż przepis ten ma zastosowanie jedynie w sprawach wyraźnie w nim wskazanych, a nadto, że ma on charakter wyjątkowy, w konsekwencji czego wymaga wykładni ścisłej (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 października 2007 roku, sygn. akt V CSK 261/07). W analizowanym przepisie art. 322 kpc wyrażone jest odstępstwo od zasady, że nie tylko istnienie roszczenia, lecz także jego wysokość powinna być wykazana w procesie. Wspomniane odstępstwo wynika z tego, że w sprawach wymienionych w przepisie udowodnienie wysokości roszczenia może być niemożliwe lub bardzo utrudnione (zob. T. Wiśniewski (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom I. Artykuły 1-366, Internetowy System Informacji Prawnej LEX). Jednocześnie z jego treści wynika wprost, iż może znaleźć zastosowanie, gdy niemożliwe bądź nader utrudnione jest udowodnienie wysokości roszczenia, nie zaś sama jego zasadność. Skoro zaś Wnioskodawcy nie udowodnili, że uczestnik P. H. uzyskiwał pożytki czy też dochody z nieruchomości, to brak było jakiegokolwiek uzasadnienia dla zastosowania przytoczonego przepisu.
W punkcie 7. sentencji postanowienia Sąd oddalił wniosek wnioskodawców o ustanowienie hipoteki celem zabezpieczenia spłaty. Choć co do zasady możliwość zastosowania takiego sposobu zabezpieczenia spłat wynika z przepisu art. 212 § 3 kc, to jednak tak w orzecznictwie, jak i w doktrynie wskazuje się, że Sąd powinien stosować je wyjątkowo, a mianowicie wówczas, gdy zachodzą wątpliwości, czy zobowiązany wywiąże się z nałożonych na niego obowiązków (M. Balwicka – Szczyrba (red.), A. Sylwestrzak, Kodeks cywilny. Komentarz, Internetowy System Informacji Prawnej LEX). Zasądzone w niniejszej sprawie spłaty nie są znaczne - zwłaszcza, jeśli ich wysokość zestawić z wartością nieruchomości - a uczestnik P. H. na żadnym etapie postępowania nie kwestionował uprawnienia wnioskodawców do ich otrzymania. Interes wnioskodawców, w tym otrzymanie przez nich należnych spłat, został zabezpieczony w sposób dostateczny, co przemawiało za oddaleniem wniosku o ustanowienie hipoteki.
Stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zgromadzonych dokumentów, zeznań świadków: M. J., M. S., K. M. (2), E. W. (2), jak również na podstawie zeznań samych stron. Sąd uznał za wiarygodne zeznania świadków, którzy zgodnie wskazywali, iż po tym, jak P. H. otrzymał od swojej babki I. N. w darowiźnie udział w nieruchomości, rozpoczął przeprowadzanie prac remontowych budynku przy ul. (...). Świadkowie: M. J., M. S., K. M. (2), E. W. (2), jednoznacznie i zgodnie zeznawali, iż to właśnie uczestnik swoimi siłami i ze swoich środków - wspomagany przez matkę B. M. - doprowadził nieruchomość do stanu, w jakim znajduje się ona obecnie. Jednocześnie żaden ze świadków nie dysponował wiedzą, jakoby na terenie nieruchomości prowadzona była jakakolwiek działalność gospodarcza. Zeznania świadków były jednoznaczne, spójne i kategoryczne, a Sąd nie znalazł podstawy do tego, aby odmówić im wiarygodności.
Sąd dał także wiarę zeznaniom samych stron, które właściwie zgodnie opisały dotychczasowy sposób korzystania z nieruchomości, jak również stan w jakim aktualnie nieruchomość się znajduje. Sąd nie dał wiary jedynie twierdzeniom wnioskodawców w zakresie, w jakim wskazywali oni, iż na nieruchomości prowadzona była lub jest przez P. H. działalność gospodarcza - twierdzenia te pozostawały w sprzeczności ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym.
Sąd oddalił szereg wniosków dowodowych złożonych przez wnioskodawców. Sąd oddalił na podstawie art. 235 2 § 1 pkt 3 i 4 kpc wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego na fakt ustalenia wartości pożytków czerpanych z wynajmu pokojów wczasowych na nieruchomości przez P. H., jako nieprzydatny dla wykazania danego faktu oraz niemożliwy do przeprowadzenia. Zawnioskowany dowód nie mógł doprowadzić do ustalenia wysokości czerpanych z nieruchomości pożytków, skoro brak było dowodu na to, iż jakiekolwiek pożytki z nieruchomości kiedykolwiek były czerpane. Nie sposób zaś uznawać za zasadną sytuację, w której dowód z opinii biegłego dopuszczany jest celem ustalenia hipotetycznie możliwych do osiągnięcia z nieruchomości pożytków, tylko dlatego, że są w niej pokoje, które mogłyby być wynajmowane.
Sąd oddalił na podstawie art. 235 2 § 1 pkt 3 kpc wniosek wnioskodawców o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego na okoliczność ustalenia dochodu z tytułu prowadzenia warsztatu samochodowego i ustalenia wyposażenia tego warsztatu. Wnioskodawcy w toku postępowania nie uprawdopodobnili nawet, iż na terenie nieruchomości prowadzony był kiedykolwiek warsztat samochodowy, a swoją tezę w tym zakresie oparli jedynie na obserwacji jednego z wnioskodawców, który będąc jeszcze dzieckiem zaobserwował, iż w garażu na posesji znajduje się naprawiany samochód, a w okolicach nieruchomości zaparkowana jest duża ilość samochodów.
Oddaleniu na podstawie art. 235 2 § 1 pkt 5 kpc - jako zmierzający jedynie do przedłużenia postępowania, podlegał także wniosek dowodowy sformułowany przez wnioskodawców na rozprawie w dniu 23 listopada 2022r. o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego, który oszacowałby jakie pożytki z nieruchomości mógł uzyskiwać uczestnik wynajmując pokoje, co miałoby ostatecznie pozwolić na zastosowanie dyspozycji art. 322 kpc w sprawie. Tymczasem, jak już zważył Sąd powyżej, brak było przesłanek do zastosowania przepisu art. 322 kpc, a za niedopuszczalne należy poczytywać dopuszczanie dowodu z opinii biegłego sądowego celem czynienia hipotecznych jedynie ustaleń, tylko z uwagi na fakt, iż strona postępowania nie była w stanie sprostać w inny sposób ciężarowi dowodu wynikającemu z art. 6 kc.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 8. sentencji postanowienia działając na podstawie art. 520 § 1 kpc, zgodnie z zasadą postępowania nieprocesowego, stosownie do której każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane z jego udziałem w sprawie.
W punkcie 9. sentencji postanowienia Sąd orzekł na podstawie art. 83 ust. 2 w związku z art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. z 2022r., poz. 1125). Zgodnie z art. 83 ust. 2 ustawy, w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie sąd orzeka o poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa wydatkach, stosując odpowiednio przepisy art. 113. Przepis art. 113 ust. 1 stanowi zaś, że kosztami sądowymi, których strona nie miała obowiązku uiścić lub których nie miał obowiązku uiścić kurator albo prokurator, sąd w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji obciąży przeciwnika, jeżeli istnieją do tego podstawy, przy odpowiednim zastosowaniu zasad obowiązujących przy zwrocie kosztów procesu. Nieuiszczonymi kosztami sądowymi w niniejszej sprawie w łącznej wysokości 4.271,33 zł było wynagrodzenie biegłego sądowego z zakresu wyceny nieruchomości (1.858,23 zł + 3.213,10 zł w kwocie przewyższającej uiszczoną przez wnioskodawców zaliczkę 800 zł; 1.858,23 zł + 3.213,10 zł = 5.071,33 zł - 800 zł zaliczki = 4.271,22 zł). W konsekwencji powyższego od każdego z wnioskodawców na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Świnoujściu należało pobrać kwotę 15,07 zł (3/18 x 5.071,33 zł = 845,22; 845,22 zł - 800 zł = 45,22; 45,22 zł : 3 = 15,07 zł), zaś od uczestnika P. H. kwotę 4.226,12 zł (5/6 x 5.071,33 = 4.226,12 zł).
SSR Agnieszka Trytek Błaszak
ZARZĄDZENIE
1. odnotować w kontrolce uzasadnień;
2. doręczyć odpis postanowienia z uzasadnieniem:
a/ pełnomocnikowi wnioskodawców adw. Ł. W.,
b/ pełnomocnikowi uczestnika adw. R. R.;
3. odnotować, że projekt uzasadnienia sporządziła Asystentka;
4. poinformować pełnomocnika wnioskodawców oraz pełnomocnika uczestnika, że termin do sporządzenia pisemnego uzasadnienia postanowienia w niniejszej sprawie został przedłużony, stąd też zgodnie z art. 369 § 1 1 kpc termin do wniesienia apelacji wynosi trzy tygodnie;
5. wpiąć w akta kartę 43;
6. przedłożyć akta w razie braku wywiedzenia apelacji.
Dnia 30 stycznia 2023 roku
SSR Agnieszka Trytek Błaszak