Uzasadnienie z 14 lipca 2023, sygn. IV GC 416/23

UZASADNIENIE

co do całości wyroku z 3 lipca 2023 roku

(ograniczone zgodnie z art. 505 ⁸ § 4 k.p.c.)

(...) sp. z o.o. wniosła pozew przeciwko Towarzystwo (...) S.A. o zapłatę kwoty 2705,66 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 16.08.2022 r. do dnia zapłaty.

Postępowanie toczyło się według przepisów o postępowaniu w sprawach gospodarczych i w sprawach uproszczonych.

Powódka wywodziła swoje roszczenie z faktu, że pozwana jako ubezpieczyciel autocasco zobowiązała się do spełnienia określonego umownie odszkodowania za szkodę powstałą wskutek przewidzianego w umowie wypadku (art. 805 § 1 i 2 pkt 1 k.c.).

Poszkodowana dokonała przelewu wierzytelności wobec ubezpieczyciela na osobę trzecią, która następnie dokonała przelewu wierzytelności na powódkę, wobec czego powódka mogła domagać się spełnienia w swoim imieniu i na swoją rzecz roszczenia pierwotnie przysługującego poszkodowanej (art. 509 § 1 k.c.).

Zgodnie z §14.4.2 Ogólnych warunków ubezpieczenia Autocasco Komfort ( (...)) [dalej: OWU], będącymi integralną częścią umowy ubezpieczenia AC łączącej strony umowy: w razie udokumentowania fakturami VAT poniesionych kosztów naprawy wyższych niż przyjęte w sporządzonej przez WARTĘ wycenie, z uwzględnieniem zastrzeżeń, o których mowa w ust. 3 W. uzupełni kwotę odszkodowania do poziomu wynikającego z ww. faktur nie więcej jednak niż […] do poziomu kosztów robocizny ustalonych na podstawie stawki za 1 roboczogodzinę ustalonej w oparciu o średnie stawki stosowane przez autoryzowane stacje obsługi z terenu województwa, względem którego dokonano taryfikacji składki, gdy w umowie zostało zniesione procentowe pomniejszenie wartości części. W przypadku braku możliwości ustalenia stawki średniej dopuszcza się przyjęcie stawki za 1 roboczogodzinę stosowanej indywidualnie przez wykonawcę naprawy o ile nie przekracza ona 120% stawki za roboczogodzinę – stosowanej przez dany warsztat w naprawach gwarancyjnych.

Sporne między stronami było rozumienie OWU w zakresie: „stawki za 1 roboczogodzinę ustalonej w oparciu o średnie stawki stosowane przez autoryzowane stacje obsługi z terenu województwa”. Dokonując wykładni oświadczeń woli stron (art. 65 § 1 i 2 k.c.), należało stwierdzić, że przez pojęcie średnich stawek za roboczogodzinę nie można było przyjąć w szczególności średniej arytmetycznej stawek za roboczogodzinę. Średnia arytmetyczna nie odzwierciedla rzeczywistych cen usług i może faktycznie w ogóle nie występować na rynku, co jest sprzeczne z celem umowy ubezpieczenia, tj. kompensacji szkody. Ostateczne ustalenie średniej arytmetycznej jest bardzo trudne, gdyż wymaga ujęcia każdego pojedynczego warsztatu na danym terytorium, a pominięcie chociaż jednego z nich może istotnie wpłynąć na wysokość średniej. Ponadto już wyliczona średnia arytmetyczna nie odzwierciedlałaby rzeczywistej ceny na rynku, gdyż największy wpływ na nią miałyby ceny skrajne, które hipotetycznie mogłyby nigdy nie zbliżać się indywidualnie do średniej ceny. Przyjąć należy, że strony umowy, posługujące się językiem potocznym, miały na myśli znaczenie słowa „średnie” jako „przeciętne”, „typowe”, tj. zawierające się w przedziale stawek występujących na rynku w danym miejscu i czasie i nieodbiegające od nich skrajnie. Takie pojęcie średnich stawek należało przyjąć tym bardziej, że niejednoznaczność OWU poczytuje się na korzyść ubezpieczonego (art. 15 ust. 5 ustawy z 11.09.2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej).

Sąd nie podzielił wykładni oświadczenia woli przedstawionej przez stronę powodową, że średnie stawki oznaczają jakiekolwiek stawki obecne na lokalnym rynku w danym czasie. W przeciwieństwie do odpowiedzialności ubezpieczyciela OC sprawcy szkody wyrządzonej przez pojazd mechaniczny, odpowiedzialność ubezpieczyciela z tytułu umowy AC jest umowna i wynika ze wzajemnych zobowiązań stron. Strony mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego (art. 353 ¹ k.c.). Wykładnia oświadczeń woli stron umowy nie pozwala na przyjęcie, że termin „średnie” zawarty w OWU jest zbędny, a strony nie wywodziły z niego żadnych skutków dla zobowiązania. Przeciwnie, sformułowania OWU przez ubezpieczyciela służyły nadaniu określonych ram jego odpowiedzialności, które ukształtowałyby ją na zasadach proporcjonalności ponoszonego ryzyka względem składki ubezpieczeniowej. Arbitralna ingerencja przez sąd w stosunek umowny, bez wyraźnych podstaw ku temu, i ukształtowanie go analogicznie do odpowiedzialności gwarancyjnej ubezpieczyciela OC sprawcy szkody, godziłoby w istotę konstytucyjnego ustroju gospodarczego.

Mając na uwadze powyższe, Sąd ustalił, że górna granica średniej stawki za roboczogodzinę nie przekraczała 220 zł netto. Ustalenie to wynikało ze zważenia i oceny całokształtu materiału dowodowego, a w tym opinii biegłego z innej sprawy, która była rzetelna, jasna i kompletna, a przy tym adekwatna do okoliczności podnoszonych w niniejszej sprawie. Strony nie wniosły zastrzeżeń do opinii. Przedmiotowa opinia pozwoliła na ustalenie, że średnia stawka za roboczogodzinę w relewantnych w tej sprawie okolicznościach wynosiła do 200 zł netto. Dalsze ustalenia faktyczne na podstawie materiału dowodowego przedłożonego przez powódkę, w tym opinii biegłego Z. K. ze sprawy I C 540/21 toczącej się przed Sądem Rejonowym w Lęborku oraz pozostałych dokumentów na płycie CD, pozwoliły na zestawienie dodatkowych stawek za roboczogodzinę innych warsztatów na terenie województwa, co doprowadziło Sąd do przekonania, że średnia stawka za roboczogodzinę odpowiednia w tej sprawie wyniosła do 220 zł netto.

Sąd pominął dowód z opinii biegłego wnioskowany przez pozwaną jako powołany na okoliczność udowodnioną zgodnie z twierdzeniem pozwanej co do zestawienia stawek (art. 235 ² § 1 pkt 2 k.p.c.). Sąd pominął również dowód z zeznań świadka M. S., gdyż ze względu na postanowienia umowne nie były istotne dla rozstrzygnięcia fakty ujęte w tezie dowodowej pozwanej (art. 235 ² § 1 pkt 2 k.p.c.)

Liczba bezspornych roboczogodzin w sprawie wynosiła 22,06, a różnica między stawką uznaną przez pozwaną 170 zł, a ustaloną przez Sąd 220 zł wynosiła 50 zł. Podatek od towarów i usług miał charakter cenotwórczy i był bezsporny w sprawie co do możliwości odliczenia przez poszkodowaną 50% naliczonego podatku. Zatem należne ubezpieczonemu odszkodowanie po odjęciu kwoty wypłaconej w toku postępowania likwidacyjnego wyniosło 1229,84 zł i w tej części Sąd uwzględnił powództwo. Wyliczenie należnej kwoty stanowiło prostą czynność matematyczną i nie wymagało wiadomości specjalnych.

Ubezpieczyciel był zobowiązany spełnić świadczenie najpóźniej w ciągu 14 dni od dnia, w którym wyjaśnienie okoliczności koniecznych do ustalenia wysokości świadczenia okazało się możliwe (art. 817 § 2 k.c. i OWU). Żądanie powódki co do odsetek ustawowych za opóźnienie było zasadne (art. 481 § 1 k.c.).

Koszty procesu

Powódka poniosła koszty procesu w wysokości 1117 zł, na które złożyła się opłata od pozwu 200 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł i 900 zł wynagrodzenia pełnomocnika według stawek określonych w rozporządzeniu w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Pozwana poniosła koszty procesu w wysokości 917 zł, na które złożyło się 17 zł opłaty i 900 zł wynagrodzenia pełnomocnika według stawek określonych w rozporządzeniu w sprawie opłat za czynności adwokackie.

Sąd zasądził roszczenie powódki częściowo – w około 45%. W związku z tym należało stosunkowo rozdzielić obowiązek zwrotu kosztów procesu między stronami (art. 100 k.p.c.). Po odpowiednim zestawieniu wskazanych wyżej kosztów powódka byłaby zobowiązana zwrócić pozwanej 1,7 zł, co Sąd uznał za kwotę marginalną i zniósł wzajemnie koszty procesu.

(...) Maciej Skuczyński

Zarządzenia:

odnotować, w tym w kontrolce terminowego sporządzania uzasadnień orzeczeń;

pełnomocnikom stron [2] (portal):

• doręczyć odpis wyroku z uzasadnieniem;

przedłożyć za miesiąc lub z pismem.

17.07.2023 r.

(...) Maciej Skuczyński