Wyrok z 26 października 2023, sygn. I C 39/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 26 października 2023 r.

Sąd Rejonowy w Zambrowie Wydział I Cywilny w składzie:

Przewodniczący – Sędzia Karolina Malinowska - Krutul

Protokolant – Kinga Dzieniszewska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2023r. w Z.

sprawy z powództwa A. B., M. B.

przeciwko S. M.

o wydanie dokumentów

I.  oddala powództwo główne o wydanie świadectwa charakterystyki energetycznej budynku położonego w R. ul. (...) oraz ewentualne t.j. o jego sporządzenie przez pozwanego i następnie jego wydanie ;

II.  umarza postępowanie w pozostałym zakresie ;

III.  koszty zastępstwa procesowego wzajemnie znosi.

Sygn. akt I C 39/23

UZASADNIENIE

Powodowie A. B. i M. B. wnieśli pozew o nakazanie pozwanemu S. M. prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą S. (...)z siedzibą w miejscowości P. wydania powodom solidarnie dokumentacji dla budynku i terenu położonego w R. ul. (...) . Początkowo wnosili o wydanie następującej dokumentacji:

1.  dziennik budowy,

2.  projekt techniczny z uwzględnieniem zmian nieistotnych wprowadzonych w trakcie realizacji inwestycji,

3.  oświadczenie kierownika budowy o zgodności wykonania obiektu budowlanego z projektem budowlanym lub warunkami pozwolenia na budowę, przepisami oraz o doprowadzeniu do należytego stanu i porządku terenu budowy, a także w razie korzystania z ulicy, sąsiedniej nieruchomości, budynku lub lokalu

4.  rysunki wchodzące w skład zatwierdzonego projektu budowlanego z naniesionymi przez projektanta na czerwono zmianami wraz z kwalifikacją odstępstw

5.  protokół odbioru, badan i sprawdzeń wykonany przez osoby z uprawnieniami dla przyłączy: energetycznego, gazowego

6.  protokół szczelności szamba z podaniem jego pojemności

7.  protokół prób ciśnieniowych i weryfikacji wszystkich instalacji wykonanych w obiekcie (gazowych, wodnych, i elektrycznych)

8.  dokumentację geodezyjną powykonawczą zawierająca wyniki geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej, w tym mapę oraz informację o zgodności usytuowania

9.  świadectwo charakterystyki energetycznej budynku.

Wnieśli ponadto o zasądzenie od pozwanego kosztów procesu.

Obok roszczenia zgłoszonego w pozwie w zakresie w jakim pozwany zobowiązania nie mógłby wykonać bezpośrednio gdyby nie był w posiadaniu ww. dokumentów, powodowie wnieśli o sporządzenia i następnie wydanie brakującej dokumentacji dla ww. budynku.

Ostatecznie powodowie cofnęli powództwo (pismem z dnia 11 kwietnia 2023 r., oraz ustnie na kolejnych rozprawach, w tym w dniu 14 września 2023 r. k. 248, w dniu 19 października 2023 r. k. 252) w zakresie wszystkich dokumentów, podtrzymując je jedynie w odniesieniu do świadectwa charakterystyki energetycznej.

Pozwany S. M. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą S. (...) z siedzibą w miejscowości P. wnosił o oddalenie powództwa i zasądzenie zwrotu kosztów postepowania.

Sąd ustalił i zważył, co następuje :

W dniu 5 listopada 2021 r. powodowie wraz z pozwanym zawarli umowę przeniesienia własności, sprzedaży oraz akt ustanowienia hipoteki objętej aktem notarialnym, która doprowadziła do realizacji m. in. zobowiązania pozwanego w zakresie przeniesienia własności nieruchomości i wzniesionego na niej domu jednorodzinnego. Powodom nie została wówczas wydana dokumentacja dotycząca budowy.

Niezwłocznie po wydaniu przedmiotu umowy oraz przeniesieniu jej własności powodowie zwrócili się po raz pierwszy na piśmie do pozwanego o wydanie dokumentów przewidzianych przepisami prawa.

Dnia 20 grudnia 2021 r. powodowie ponownie wezwali pozwanego do wydania brakujących dokumentów w terminie 14 dni od otrzymania pisma. Pozwany również nie wydał dokumentów w terminie. Ostatecznie w dniu 28 lutego 2022 r. powodowie ponownie wezwali pozwanego przedsądowo do wydania dokumentów, lecz wezwanie pozostało bez odpowiedzi.

W toku postepowania pozwany wydał powodom większość dokumentów poza dziennikiem budowy, oświadczeniem kierownika budowy o zgodności wykonania obiektu budowlanego z projektem budowlanym (…), oraz świadectwem energetycznym.

Co do dziennika budowy okazało się, że został zwrócony pozwanemu w oryginale przez Inspektorat Powiatowy Nadzoru Budowalnego (k. 239), ale pozwany nie jest już w jego posiadaniu. Tymczasem nie istnieje możliwość odtworzenia dokumentu, jak podkreśla się to w orzecznictwie i w literaturze prawniczej.

Co do oświadczenia kierownika o zakończeniu budowy przedmiotowego budynku, które zawierało informację o zgodności wykonanego obiektu z projektem budowalnym to pozwany zobowiązał się przed Sądem do wydania tego dokumentu – kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem, którą w toku procesu uzyskał z Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego.

Powodowie cofnęli zatem powództwo w zakresie wydania (czy ewentualnego odtworzenia) w/w 2 dokumentów.

Spór zatem sprowadzał się jedynie do kwestii wydania świadectwa energetycznego. Świadectwo charakterystyki energetycznej, nazywane potocznie świadectwem energetycznym jest to dokument , który określa zapotrzebowanie na energię potrzebną do normalnego korzystania z domu, mieszkania, lokalu, czy innego budynku.

Umowa deweloperska czy umowa sprzedaży nie nakładała na pozwanego obowiązku wydania żadnych dokumentów. Zobowiązanie to wynikało jednak z ustawy Prawo budowalne. Pozwany na skutek toczącego się procesu wydał ostatecznie żądane dokumenty.

Sąd doszedł do przekonania, iż pozwany nie miał obowiązku wydania świadectwa energetycznego.

Zgodnie bowiem z art. 60 ust. 1 Prawa budowalnego - inwestor, oddając do użytkowania obiekt budowlany, przekazuje właścicielowi albo zarządcy obiektu dokumentację budowy i dokumentację powykonawczą. Przekazaniu podlegają również inne dokumenty i decyzje dotyczące obiektu, a także, w razie potrzeby, instrukcje obsługi i eksploatacji: obiektu, instalacji i urządzeń związanych z tym obiektem. Zgodnie z art. 3 ust. 13 i 14 Prawa budowlanego przez dokumentację budowy - należy przez to rozumieć pozwolenie na budowę lub zgłoszenie wraz z załączonym projektem budowlanym, dziennik budowy, protokoły odbiorów częściowych i końcowych, rysunki i opisy służące realizacji obiektu, dokumenty geodezyjne i książkę obmiarów; a przez dokumentację powykonawczą - należy przez to rozumieć dokumentację budowy z naniesionymi zmianami dokonanymi w toku wykonywania robót oraz geodezyjnymi pomiarami powykonawczymi.

Wyżej wskazana podstawa prawna nie mówi zatem wprost o konieczności wydania świadectwa energetycznego.

Jeszcze do niedawna deweloperzy, inwestorzy nie mieli także obowiązku przedkładania organowi nadzoru budowalnego świadectwa energetycznego, ponieważ nie wynikało to z art. 57 ust. 1 Prawa budowlanego.

Dopiero z dniem 28 kwietnia 2023 roku przepis ten uległ zmianie. Art. 57 ust. 1 pkt 6a Prawa budowlanego dodany został bowiem przez art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 października 2022 r. (Dz.U.2022.2206) zmieniającej nin. ustawę Prawo budowlane z dniem 28 kwietnia 2023 r. Dopiero od tej daty istnieje obowiązek dołączenia certyfikatu energetycznego do zawiadomienia o zakończeniu budowy. Cytując art. 57 ust. 1 pkt 6a Prawa budowalnego do zawiadomienia o zakończeniu budowy obiektu budowlanego lub wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie inwestor jest obowiązany dołączyć: kopię świadectwa charakterystyki energetycznej przekazanego w postaci papierowej albo wydruk świadectwa charakterystyki energetycznej przekazanego w postaci elektronicznej - w przypadku budynków, z wyłączeniem budynków, o których mowa w art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 2014 r. o charakterystyce energetycznej budynków (Dz. U. z 2021 r. poz. 497 oraz z 2022 r. poz. 2206).

Zatem pozwany w 2021 roku nie miał obowiązku sporządzania odrębnego dokumentu, którego domagają się powodowie, ponieważ nie było obowiązku przekazania takiego dokumentu organowi nadzoru budowlanego w związku z zakończeniem budowy.

Pozwany – jak twierdził - sporządził projektowaną charakterystykę energetyczną budynku (którą przekazał powodom co sami przyznali k. 200) jako część całego projektu budowalnego i tym samym swoje obowiązki prawne spełnił. Powodowie podnoszą, iż są to 2 zupełnie inne dokumenty (czym innym jest świadectwo a czym innym projektowana charakterystyka) jednak na tamten moment istniał tylko obowiązek prawny wykonania projektowanej charakterystyki i tylko ona była wymagana przepisami prawa.

Z powyższym koresponduje też fakt, iż zgłoszeń o zakończeniu budowy złożonych przed dniem 28 kwietnia 2023 r. nie trzeba uzupełniać o przedmiotowe świadectwa bowiem na mocy art. 8 nowelizacji ustawy o charakterystyce energetycznej budynków do takich zawiadomień złożonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.

Zgodnie również z nowym brzmieniem art. 11 ust. 1 pkt 1 Ustawy o charakterystyce energetycznej budynków - w brzmieniu od 28 kwietnia 2023 - właściciel lub zarządca budynku lub części budynku, (…), przekazują odpowiednio nabywcy albo najemcy: świadectwo charakterystyki energetycznej - przy sporządzeniu aktu notarialnego umowy zbycia prawa własności albo spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu. Zatem na skutek wejścia w życie przepisów nowelizujących prawo budowlane zmianie uległ katalog dokumentów niezbędnych do skutecznego zakończenia budowy. Dopiero z dniem 28 kwietnia 2023 r. zarówno deweloper jak i inwestor indywidualny zobowiązani są dołączać świadectwo charakterystyki energetycznej budynków do zawiadomienia o zakończeniu budowy (lub wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie).

Ponadto Sąd zauważa, iż nie ma też uzasadnionego interesu prawnego po stronie powodów, aby dysponować świadectwem energetycznym. Za prawidłowe sporządzenie świadectwa odpowiada osoba wpisana do wykazu osób uprawnionych do sporządzenia świadectw charakterystyki energetycznej zwartego w centralnym rejestrze charakterystyki energetycznej budynków prowadzonego przez ministra właściwego do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego. Jeżeli powodowie uznają, iż jest zachodzi potrzeba uzyskania owego dokumentu, zmuszeni będą podjąć stosowne kroki na własny koszt.

Sąd zauważa, iż na ten moment nie obowiązują już przepisy art. 11 ustawy o charakterystyce energetycznej, które umożliwiały żądanie zwrotu kosztów sporządzenia świadectwa od zbywcy.

Z uwagi na powyższe orzeczono jak w pkt. I .

Sąd umorzył postępowanie w zakresie żądania pozostałych dokumentów, uznając iż pozew został cofnięty skutecznie, o czym orzekł w pkt II. Zgodnie z art. 355 § 1 k.p.c. Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli powód cofnął ze skutkiem prawnym pozew lub jeżeli wydanie wyroku stało się z innych przyczyn zbędne lub niedopuszczalne. Stosownie do treści art. 203 § 1 k.p.c. pozew może być cofnięty bez zezwolenia pozwanego aż do rozpoczęcia rozprawy, a jeżeli z cofnięciem połączone jest zrzeczenie się roszczenia – aż do wydania wyroku, zaś zgodnie z § 4 przywołanego przepisu Sąd może uznać za niedopuszczalne cofnięcie pozwu, zrzeczenie się lub ograniczenie roszczenia tylko wtedy, gdy okoliczności sprawy wskazują, że wymienione czynności są sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierzają do obejścia prawa.

W niniejszej sprawie Sąd oceniając częściowe cofnięcie pozwu przez powodów z punktu widzenia przesłanek zawartych w art. 203 § 1 - 4 k.p.c. nie dopatrzył się, aby czynność ta była sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego lub by zmierzała do obejścia prawa.

Sąd w pkt III sentencji wyroku, na podstawie art. 100 k.p.c. zniósł wzajemnie koszty zastępstwa procesowego pomiędzy stronami. Każda ze stron przegrała proces w części. Powodowie w odniesieniu do roszczenia o wydanie (ewentualnie odtworzenie) świadectwa energetycznego, a pozwany co do wydania pozostałych dokumentów, które wydał, ale dopiero po rozpoczęciu procesu, zatem dał podstawy do wytoczenia niniejszego powództwa. Biorąc pod uwagę powyższe, jak i nakład pracy obu pełnomocników, charakter sprawy, Sąd koszty zastępstwa procesowego wzajemnie zniósł.