Postanowienie SN z 23 września 2011, sygn. IV CSK 184/11
Data orzeczenia
23 września 2011
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział IV
Przewodniczący
SSN Mirosława Wysocka
Tagi
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 23 września 2011 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Mirosława Wysocka
w sprawie z wniosku Ja. W.
przy uczestnictwie J. W.
o podział majątku wspólnego,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 23 września 2011 r.,
na skutek skargi kasacyjnej uczestniczki postępowania
od postanowienia Sądu Okręgowego
z dnia 3 listopada 2010 r.,
I. odrzuca skargę kasacyjną;
II. zasądza od uczestniczki na rzecz wnioskodawcy kwotę
1800 (tysiąc osiemset) zł z tytułu zwrotu kosztów
postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
2
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 3 listopada 2010 r. Sąd Okręgowy
oddalił apelację uczestniczki postępowania J. W. od postanowienia Sądu
Rejonowego z dnia 8 czerwca 2010 r., którym Sąd ten dokonał na wniosek Ja. W.
podziału majątku wspólnego, ustalając jego wartość na kwotę 483.191,31 zł.
Większość składników majątkowych o łącznej wartości 458.186,52 zł Sąd przyznał
wnioskodawcy, pozostałą część o wartości 25.004,79 zł przyznał zaś uczestniczce.
Ustalił ponadto, że wnioskodawca poczynił wydatki ze swego majątku osobistego
na majątek wspólny w wysokości 82.000,00 zł i z tytułu dopłaty oraz rozliczenia
zobowiązań spełnionych przez wnioskodawcę i uczestniczkę po ustaniu wspólności
majątkowej małżeńskiej, a dotyczących ich wspólnego mienia, zasądził na rzecz
uczestniczki kwotę 142.212,33 zł, oddalając jednocześnie wnioski o ustalenie
nierównych udziałów w tym majątku.
Opierając skargę kasacyjną na zarzucie naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. oraz
art. 43 § 2 k.r.o., uczestniczka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia
i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi odwoławczemu w całości
ewentualnie jego zmianę poprzez ustalenie, że w skład majątku wspólnego ponad
to co ustalił Sąd Okręgowy wchodzi także kwota 8.290,05 zł pochodząca
ze sprzedaży przez wnioskodawcę jednostek uczestnictwa w jednym z funduszy
inwestycyjnych, ustalenie, że wnioskodawca nie poczynił wydatku ze swego
majątku osobistego na majątek wspólny w wysokości 82.000 zł oraz ustalenie
nierównych udziałów w tym majątku w proporcji „60 : 40” na korzyść uczestniczki,
a także dokonanie podziału tego majątku poprzez przyznanie wnioskodawcy ponad
to co już otrzymał „składnika majątkowego w postaci wycofanych przez niego
„Akcji Polskich CU” o wartości 8.290,05 złotych”, natomiast z tytułu dopłaty oraz
rozliczenia zobowiązań pokrytych przez byłych małżonków po ustaniu wspólności
majątkowej zasądzenie na rzecz uczestniczki kwoty 277.505,49 zł. Przedstawiając
wnioski kasacyjne tej treści, uczestniczka jako wartość przedmiotu zaskarżenia
wskazała kwotę 483.192,00 zł.
W odpowiedzi na skargę wnioskodawca wniósł o odmowę przyjęcia skargi
do rozpoznania ewentualnie o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania
3
ze skargi. W kolejnym piśmie procesowym wnioskodawca wniósł o odrzucenie
skargi kasacyjnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 5191
§ 2 k.p.c. od postanowienia sądu drugiej instancji
w sprawach o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej
między małżonkami uczestnikom postępowania przysługuje skarga kasacyjna,
chyba że wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż sto pięćdziesiąt tysięcy
złotych. W sprawach tych wartością przedmiotu zaskarżenia, nawet wówczas gdy
skarżący wskazał, że zaskarża orzeczenie w całości, z reguły nie jest wartość
całego wspólnego majątku ulegającego podziałowi, lecz wartość konkretnego
interesu (roszczenia, żądania) lub składnika majątkowego, którego środek
zaskarżenia dotyczy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia
2003 r., III CZ 153/02, OSNC 2004, nr 4, poz. 60). Wartość ta może sprowadzać się
do różnicy wysokości oczekiwanej i zasądzonej dopłaty, może także dotyczyć
konkretnych składników majątku wspólnego, jeżeli ich podział miałby być inny od
przyjętego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2002 r., II CZ
25/02, niepubl.). Wartość przedmiotu zaskarżenia co do zasady nie może być
wyższa niż wartość udziału w majątku wspólnym, który przysługuje uczestnikowi
wnoszącemu ten środek, poza wyjątkowymi wypadkami, gdy np. kwestionowana
jest sama zasada podziału bądź gdy chodzi o zaskarżenie rozstrzygnięcia
dotyczącego roszczeń dochodzonych z tytułu posiadania rzeczy wspólnej albo
z tytułu zwrotu pożytków bądź rozliczenia nakładów w wysokości przekraczającej
wartość tego udziału (por. powołane postanowienie Sądu Najwyższego z dnia
21 stycznia 2003 r., III CZ 153/02, OSNC 2004, nr 4, poz. 60).
W tzw. sprawach działowych, do których zalicza się również sprawa
o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej,
oznaczenie wartości przedmiotu zaskarżenia pozostaje w ścisłej zależności
od wyników postępowania. Ustalenie wartości majątku wspólnego jest obowiązkiem
sądu, który działa z urzędu, a ustalenia poczynione w tym zakresie stanowią
podstawę kontroli prawidłowości wskazania przez skarżącego wartości przedmiotu
zaskarżenia. Zarówno sądy drugiej instancji, jak i Sąd Najwyższy, mogą dokonywać
4
jej weryfikacji (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 lipca 2008 r.,
IV CZ 53/08, niepubl.).
Analiza zakresu wnioskowanej zmiany zaskarżonego postanowienia Sądu
drugiej instancji oraz pozostających z nią w ścisłym związku szczegółowych
wyliczeń uczestniczki przedstawionych w uzasadnieniu skargi jednoznacznie
wskazuje, że wartość przedmiotu zaskarżenia w sprawie wyraża kwota
135.293,16 zł stanowiąca różnicę pomiędzy kwotą 277.505,49 zł, której zasądzenia
od wnioskodawcy z tytułu dopłaty i rozliczenia zobowiązań spełnionych przez
byłych małżonków po ustaniu wspólności majątkowej uczestniczka ostatecznie się
domaga, a kwotą 142.212,33 zł, która została w tym zakresie zasądzona na jej
rzecz przez Sąd pierwszej instancji. Wskazana kwota 135.293,16 zł stanowiąca
różnicę wysokości zasądzonej i oczekiwanej dopłaty odzwierciedla interes
majątkowy, jaki uczestniczka posiada w zaskarżeniu orzeczenia Sądu drugiej
instancji, dlatego też stanowi ona w sprawie wartość przedmiotu zaskarżenia.
Oznaczenie tej wartości w skardze na kwotę 483.192,00 zł, która odpowiada
wartości całego majątki wspólnego podlegającego podziałowi, nie znajduje żadnych
podstaw.
Zważywszy, że rzeczywista wartość przedmiotu zaskarżenia nie osiągnęła
w sprawie progu kwotowego przewidzianego w art. 5191
§ 2 k.p.c. skarga kasacyjna
jest niedopuszczalna.
Z omówionych przyczyn Sąd Najwyższy skargę odrzucił na podstawie art.
3986
§ 3 k.p.c.
O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto (odpowiednio)
stosownie do art. 520 § 3 k.p.c.