Uzasadnienie z 6 września 2024, sygn. I Cgg 18/22

UZASADNIENIE

Powodowie K. Ż. oraz M. Ż. wnieśli o zasądzenie na ich rzecz od pozwanej (...) S.A. w J. kwoty 39.628,82 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty. Dochodzone roszczenie stanowić miało odszkodowanie za szkody górnicze jakie pojawiły się w użytkowanym przez powodów budynku mieszkalnym oraz otoczeniu nieruchomości położonej w C. przy ul. (...), dla której Sąd Rejonowy w G. VIII Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą u numerze (...). Powstanie szkód wskazanych w pozwie powodowie wiążą bezpośrednio z działalnością pozwanej spółki.

Pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie kosztów procesu na jej rzecz od powodów. Pozwana wskazała, iż kwestionuje roszczenie tak co do zasady jak i co do wysokości. Podniosła, że nieruchomość powodów zlokalizowana jest na obszarze górniczym (...) S.A KWK (...) i zgodnie z opinią mierniczo-geologiczną podlegała oddziaływaniu eksploatacji górniczej w latach 2015-2016, jednakże powodowie przez kilka lat od zakończenia eksploatacji nie zgłaszali żadnych uszkodzeń zabudowań. Dalej pozwana wskazała, że prowadziła procedurę związaną z ugodowym załatwieniem szkody, ale z uwagi na wniesienie pozwu, nie było możliwości by dokonać weryfikacji roszczenia.

Sąd ustalił, co następuje:

Powodowie są właścicielami nieruchomości położonej w C. przy ul. (...), dla której Sąd Rejonowy w Gliwicach prowadzi księgę wieczystą o numerze (...).

/ bezsporne , a nadto odpis elektroniczny księgi wieczystej nr (...) k.6-8;

Nieruchomość objęta jest wpływami górniczymi, za które odpowiedzialność ponosi strona pozwana. Dnia 22 czerwca 2021 roku powodowie złożyli wniosek o naprawę szkód, w którym wskazali, jakie zdaniem powodów szkody pochodzenia górniczego wystąpiły na użytkowanej przez nich nieruchomości. Powodowie wnieśli o przeprowadzenie oględzin nieruchomości, sporządzenie odpisów wszelkiej dokumentacji dotyczącej postepowania o naprawę szkód pochodzenia górniczego oraz sporządzenie aktualnej opinii górniczo-geologicznej uwzględniającej dokonaną jak i projektowaną eksploatację. Powodowie wnieśli również o naprawę szkody poprzez zapłatę odszkodowania pieniężnego równego kosztom przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego. Strona pozwana zaproponowała ugodowe załatwienie sprawy i zleciła oględziny nieruchomości, opracowanie opinii budowlanej określającej wpływ eksploatacji górniczej na występujące w budynku mieszkalnym powodów uszkodzenia i wskazującą sposób naprawy. Po dokonaniu oględzin nieruchomości pozwana przesłała powodom dokument stanowiący pomiar wychylenia budynku mieszkalnego, zgodnie z którym wychylenie budynku mieści się w zakresie uciążliwości nieodczuwalnych.

/Dowód: wniosek o naprawę szkód, k. 9-9v, pismo pozwanej z dnia 29.06.2021r. k.10, pismo pozwanej z dnia 27.09.2021r. k.11, pomiar wychylenia budynku k.12, opinia mierniczo-geologiczna sporządzona przez pozwaną k.53/

Uszkodzenia w nieruchomości zostały dostrzeżone przez powodów w trakcie pandemii (...)19, wtedy też częściej były przez powodów odczuwane wstrząsy, gdyż przebywali w domu z uwagi na wprowadzone restrykcje.

/Dowód: przesłuchanie powodów k. 145-146/

W dniu 1 października 2021 roku powodowie skierowali do pozwanej pismo, w którym wezwali pozwaną do przedłożenia propozycji ugodowej w nieprzekraczalnym terminie do dnia 20 października 2021 roku pod rygorem skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego. W odpowiedzi na w/w pismo pozwana raz jeszcze skierowała do powodów pismo z dnia 27 września 2021 roku, w którym zostało wskazane, iż propozycja ugodowego załatwienia sprawy zostanie przedstawiona po sporządzeniu opinii budowlanej określającej zakres uszkodzeń spowodowanych eksploatacją górniczą.

/Dowód: pismo powodów z dnia 01.10.2021r. k.13, pismo pozwanej z dnia 15.10.2021r. k.14-14v/

W dniu 23 maja 2022 roku powodowie skierowali do pozwanej wezwanie do zawarcia ugody polegającej na bezwarunkowej zapłacie kwoty 39.628,82 zł. Powodowie wnieśli o przedłożenie żądanej ugody do dnia 13 czerwca 2022 roku, pod rygorem skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego. W załączeniu do w/w wezwania dołączono dokumentację kosztorysową, na której powodowie oparli wyliczenie kwoty objętej żądaniem. Pozwana nie ustosunkowała się do wezwania.

/Dowód: wezwanie do zawarcia ugody z dnia 23.05.2022r. k.15, kosztorys remontowy sporządzony przez powodów k.16-39/

Eksploatacja złoża węgla kamiennego w rejonie nieruchomości powodów prowadzona była przez Kopalnię (...) w latach 2007-2023. Eksploatacja dokonana w rejonie posesji powodów po dacie wzniesienia budynku mieszkalnego spowodowała deformacje, których wielkość zalicza rejon do III kategorii terenu górniczego. Z analizy wyników pomiarów osiadania terenu należało stwierdzić, iż pomiędzy ruchem zakładu górniczego pozwanej a szkodą w postaci wychylenia bryły w kierunku południowo-zachodnim istnieje związek przyczynowo-skutkowy. Eksploatacja, która spowodowała nachylenie terenu o docelowej wartości 6,5 mm/m, a tym samym istotne i zauważalne wychylenie bryły budynku oraz inne zauważalne szkody, miała miejsce do roku 2016. Żaden z analizowanych wstrząsów mających miejsce w 2022 i 2023 roku nie mógł spowodować jakichkolwiek uszkodzeń w budynku powodów – drgania wywołane wstrząsami były nieszkodliwe dla wszystkich elementów konstrukcyjnych budynku.

/Dowód: opinia biegłego sądowego z zakresu górnictwa i geologii, k. 71-97/

W budynku występują uszkodzenia charakterystyczne pod względem wyglądu i lokalizacji do szkód związanych w wpływami ruchu zakładu górniczego pozwanej, są widoczne głównie w elementach wykończeniowych i występują w postaci: wychylenia bryły budynku od pionu o wartościach mniejszych od 10 mm/m, pęknięcia i zarysowania na ścianach wewnętrznych i zewnętrznych, sufitach i posadzkach w pomieszczeniach. Koszt przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego został określony przez biegłego sądowego na kwotę 19.113,43 zł brutto. Strona powodowa zakwestionowała opinię biegłego sądowego z zakresu budownictwa, wobec powyższego wydana została opinia uzupełniająca, w której biegły sądowy podtrzymał dotychczasowe stanowisko odnośnie uszkodzeń w nieruchomości powodów oraz kosztów przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego.

/Dowód: opinia biegłego sądowego z zakresu budownictwa, k. 158-181, opinia uzupełniająca biegłego sądowego z zakresu budownictwa, k. 257-260/

Sąd na podstawie art. 235 ² §1 pkt.5 k.p.c. pominął dowód z opinii innego biegłego z zakresu budownictwa ze znajomością tematyki szkód górniczych, jak również pominął dowód z kolejnej opinii uzupełniającej biegłego sądowego B. K.. Sąd doszedł do przekonania, iż wszystkie wątpliwości zgłaszane przez strony zostały już przez biegłego szczegółowo i rzeczowo wyjaśnione, opinie te zawierają spójne, logiczne i zgodne z zasadami doświadczenia życiowego wywody, a wnioski zostały oparte o całokształt materiału dowodowego. W orzecznictwie sądowym od dawna ugruntował się też pogląd, że samo niezadowolenie strony z opinii biegłego, nie jest wystarczającą podstawą do uwzględnienia wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii innego biegłego. Domaganie się na nowo przeprowadzenia kolejnych dowodów na okoliczności poddane już szczegółowemu badaniu, nie było zatem uzasadnione.

Sąd zważył co następuje:

W myśl art. 144 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011r. Prawo geologiczne i górnicze, t.j. z dnia 27 stycznia 2023r. Dz. U. z 2023r., poz. 633 (dalej p.g.g.) właściciel nie może sprzeciwić się zagrożeniom spowodowanym ruchem zakładu górniczego, który jest prowadzony zgodnie z ustawą. Może on jednak żądać naprawienia wyrządzonej tym ruchem szkody, na zasadach określonych ustawą. Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do naprawiania szkód, o których mowa w art. 144 ust. 1 i 2, stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego (art. 145 p.g.g.).

Poza sporem było w niniejszej sprawie, że nieruchomość powodów objęta jest negatywnymi wpływami eksploatacji górniczej, a odpowiedzialność za związane z tym szkody obciąża pozwaną spółkę (art. 146 ust. 1 p.g.g.). Na skutek oddziaływań ruchu zakładu górniczego nieruchomość powodów uległa uszkodzeniom. Wysokość szkody została określona w opinii biegłego sądowego i stanowi koszt naprawy szkód górniczych w budynku mieszkalnym i ogrodzeniu należącym do powodów. Sąd oparł się na wnioskach zawartych w opinii biegłego sądowego z zakresu budownictwa odnoszących się do wysokości kosztów naprawy szkód pochodzenia górniczego, albowiem wnioski te były spójne, logiczne i miały oparcie w materiale dowodowym.

W związku z powyższym Sąd w oparciu o przepis art. 144 ust 1 p.g.g. zasądził od strony pozwanej na rzecz powodów kwotę 19.113,43 zł, tytułem jednorazowego odszkodowania wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie zasądzono od dnia wtoczenia powództwa tj. od dnia 13 lipca 2022 roku. W pozostałym zakresie powództwo zostało oddalone.

W tym miejscu należy odnieść się do podniesionego przez stronę pozwaną zarzutu przedawnienia roszczenia powodów. Strona pozwana wskazała bowiem, iż skoro zauważalne szkody w nieruchomości powodów miały miejsce do 2016 roku, a pozew został wniesiony w lipcu 2022 roku, w pełni uzasadniony pozostaje zarzut przedawnienia roszczenia powodów. Z powyższym jednak nie sposób się zgodzić. Wprawdzie z opinii biegłego z zakresu górnictwa i geologii wynika, że szkody powinny być już uwidocznione w 2016 roku jednakże nie jest to jednoznaczne z tym, że w tym czasie powodowie już wiedzieli o szkodzie pochodzenia górniczego. Sąd dał wiarę zeznaniom powodów, uznając iż rzeczywiście pochylenie budynku, konieczność wyrównania podłogi mogły się uwidocznić dla powodów dopiero podczas remontu. Mogli nie zauważyć tych uszkodzeń wcześniej.

Dniem początkowym obliczania okresu przedawnienia jest dzień dowiedzenia się o szkodzie. Choć wprost z przepisu to nie wynika, to jednak nie powinno być spornym, iż chodzi o wiedzę osoby poszkodowanej (wierzyciela roszczenia odszkodowawczego). Ciężar wykazania tej daty spoczywać będzie na poszkodowanym, zgodnie z zasadą rozkładu ciężaru dowodowego z art. 6 k.c., wedle którego „ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne”. Jest to konstrukcja o tyle odmienna od podobnych regulacji k.c. (np. 442 ¹ § 1 k.c.), że upływ terminu przedawnienia jest w całości uzależniony wyłącznie od okoliczności leżących po stronie poszkodowanego (jego stanu wiedzy) (H. Szwarz, Prawo geologiczne i górnicze. Tom II. Komentarz, Wyd. 2 Warszawa 2022).

Wobec powyższego Sąd uznał, że podniesiony przez stronę pozwaną zarzut przedawnienia nie zasługuje na uwzględnienie.

W zakresie w jakim powództwo zostało oddalone Sąd uznał powodów za stronę przegrywającą proces i nie znalazł podstaw do odstąpienia od zasady stosunkowego rozdzielenia kosztów procesu. Ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych poszkodowanych przez szkody górnicze nie może oznaczać, że w każdym bez wyjątku przypadku, bez względu na wynik sprawy, koszty procesu nigdy nie będą obciążać powoda. Pozwana wyraziła chęć zawarcia ugody, a mimo tego powodowie skierowali sprawę na drogę postępowania sądowego.

W tym stanie rzeczy Sąd uznając, że powodowie wygrali proces w 48,23 %, zaś pozwana w 51,77 % na podstawie art. 100 zd. 1 in fine k.p.c. w zw. z art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. w pkt 3 wyroku orzekł o kosztach procesu stosunkowo rozdzielając je zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy. W niniejszej sprawie do niezbędnych kosztów postępowania poniesionych przez powodów należało zaliczyć koszty zastępstwa procesowego w kwocie 3600 zł, ustalone zgodnie z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. Z kolei pozwana poniosła koszty zastępstwa procesowego ustalone zgodnie z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych w kwocie 3600 zł oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. Łącznie koszty po stronie powodów wyniosły 3600 zł, a po stronie pozwanej 3617 zł. Po wzajemnym potrąceniu kosztów, należało zasądzić od powodów solidarnie na rzecz strony pozwanej kwotę 136,24 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.

Wydatki sądowe sprowadzały się do wynagrodzenia biegłych sądowych a kwota tymczasowo wydatkowana w toku procesu przez Skarb Państwa wyniosła 10.581,89 zł.

W 48,23 % kwotę tę powinni ponieść powodowie, tj. 5478,24 zł i stąd w oparciu o treść art. 113 ust. 1 i 2 pkt. 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku (Dz.U Nr 90 poz. 594 z późniejszymi zmianami) sąd w pkt 4 wyroku nakazał ściągnąć tę kwotę z zasądzonego na ich rzecz w punkcie 1 wyroku roszczenia.

W pozostałej części wydatkami sądowymi w oparciu o treść art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w kwocie 5103,65 złotych została obciążona strona pozwana, o czym Sąd orzekł w pkt 5 wyroku. W oparciu o tę samą podstawę prawną Sąd obciążył stronę pozwaną kwotą 1000 złotych z tytułu opłaty od zasądzonego roszczenia.

J. dnia 6 września 2024r. Sędzia Magdalena Makulska