Wyrok z 15 października 2024, sygn. I C 63/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 15 października 2024 roku

Sąd Rejonowy w Przysusze I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący SSR Anna Owczarek

Protokolant Paulina Sosnowska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 03 października 2024 roku w C.

sprawy z powództwa E. J.

przeciwko (...) S.A. z siedzibą w Ł.

o zapłatę

I.  zasądza od (...) Towarzystwa (...) S.A. z siedzibą
w Ł. na rzecz E. J. kwotę 1.122,00 zł (jeden tysiąc sto dwadzieścia dwa złote zero groszy) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 15 września 2020 roku do dnia zapłaty;

II.  oddala powództwo w pozostałym zakresie;

III.  zasądza od (...) Towarzystwa (...) S.A. z siedzibą
w Ł. na rzecz E. J. kwotę 608,52 zł (sześćset osiem złotych pięćdziesiąt dwa grosze) tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 270,00 zł (dwieście siedemdziesiąt złotych zero groszy) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty;

IV.  zwraca E. J. kwotę 678,48 zł (sześćset siedemdziesiąt osiem złotych czterdzieści osiem groszy) tytułem niewykorzystanej części zaliczki, którą to kwotę nakazuje wypłacić w całości z zaliczki zaksięgowanej pod pozycją sum na zlecenie nr (...).

Sygn. akt I C 63/23

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 15 października 2024 roku

Powód E. J. pozwem złożonym w dniu 20 stycznia 2023 roku (data prezentaty Sądu) wniósł o zasądzenie od pozwanej (...) Towarzystwa (...) S.A. z siedzibą w Ł. kwoty 1.122,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 14 września 2020 roku do dnia zapłaty. Ponadto powód wniósł o zasądzenie od pozwanej na jego rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. W uzasadnieniu powód wyjaśnił, że dochodzona przez niego kwota stanowi odszkodowanie za skutki wypadku komunikacyjnego z dnia 02 lipca 2020 roku, w którym uszkodzony został samochód marki F. o nr rej. (...), którego właścicielem był M. F.. Sprawca wypadku posiadał polisę OC w pozwanym Towarzystwie Ubezpieczeń. W toku postępowania likwidacyjnego poszkodowany na podstawie umowy cesji zbył na rzecz powoda wierzytelności przysługujące wobec Ubezpieczyciela z tytułu przysługującego prawa do odszkodowania z OC sprawcy. Na dochodzoną pozwem kwotę składa się należność z tytułu najmu pojazdu zastępczego przez okres 29 dni przy stawce 246,00 zł brutto. Pozwana po zgłoszeniu szkody z tego tytułu decyzją z dnia 14 września 2020 roku uznała okres najmu, z tym że za okres 7 dni uznała stawkę dobową w wysokości 246,00 zł brutto, a za kolejne 22 dni uznała stawkę w wysokości 195,00 zł brutto i wypłacił odszkodowanie w wysokości 6.012,00 zł. (pozew – k. 3 – 5)

Sąd Rejonowy w Przysusze I Wydział Cywilny nakazem zapłaty wydanym w postępowaniu upominawczym w dniu 17 lutego 2023 roku w sprawie I Nc 20/23 uwzględnił w całości powództwo. (nakaz zapłaty – k. 19)

Pozwana w złożonym w dniu 20 kwietnia 2023 roku (data prezentaty Sądu) sprzeciwie zaskarżyła nakaz zapłaty w całości oraz wniosła o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na jej rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pozwana przyznała, że fakt powstania szkody i wypłacenia z tytułu najmu pojazdu zastępczego odszkodowania w wysokości 6.012,00 zł, jak również uznania za uzasadniony okres najmu 29 dni, w tym 7 dni przy stawce po 246,00 zł brutto oraz kolejnych 22 dni przy stawce 195,00 zł brutto. Pozwana podniosła zarzut, że po zgłoszeniu szkody udostępniła ofertę zorganizowania najmu samochodu zastępczego, z której to oferty poszkodowany nie skorzystał. Mimo, że poszkodowany nie miał obowiązku przyjęcia oferty Ubezpieczyciela na zorganizowanie pojazdu zastępczego, to jednak odpowiedzialność Ubezpieczyciela ogranicza się do stawki najmu z przedstawionej oferty. (sprzeciw – k. 21 – 22)

Strony podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska, aż do momentu zamknięcia rozprawy.

Okoliczności bezsporne:

W dniu 02 lipca 2020 roku miał miejsce wypadek komunikacyjny, w którym uszkodzony został pojazd marki F. o nr rej. (...) stanowiący własność M. F.. Sprawca zdarzenia posiadał ubezpieczenie OC w (...) Towarzystwie (...) S.A. z siedzibą w Ł..

M. F. w dniu 02 lipca 2020 roku zawarł z E. J. umowę najmu pojazdu zastępczego oraz umowę przelewu wierzytelności, na mocy której przeniósł swoje prawa do odszkodowania za najem pojazdu zastępczego. M. F. zawarł umowę najmu pojazdu zastępczego na okres 29 dni po stawce 246,00 zł brutto za dobę.

W dniu 13 sierpnia 2020 roku E. J. wystawił fakturę (...) z tytułu naprawa uszkodzonego pojazdu i najmu pojazdu zastępczego uwzględniającą okres 29 dni najmu po stawce 246,00 zł brutto.

(...) Towarzystwo (...) S.A. z siedzibą w Ł. decyzją z dnia 19 sierpnia 2020 roku uznała częściowo swoją odpowiedzialność z tytułu najmu pojazdu zastępczego. Ubezpieczyciel przyznał z tego tytułu odszkodowanie za 16 dni najmu pojazdu zastępczego, w tym za 7 dni przyjął stawkę w wysokości 200,00 zł netto, a za kolejne 9 dni przyjął stawkę w wysokości 125,00 zł netto. Łącznie z tego tytułu wypłacił odszkodowanie w wysokości 3.105,75 zł brutto.

(...) Towarzystwo (...) S.A. z siedzibą w Ł. decyzją z dnia 14 września 2020 roku przyznała dopłatę z tytułu najmu pojazdu zastępczego w związku z uznaniem za uzasadniony okres najmu 29 dni, w tym 7 dni po stawce 246,00 zł brutto, a kolejne 22 dni po stawce 195,00 zł brutto.

Powyższe okoliczności Sąd ustalił jako bezsporne, gdyż stanowiły one fakty przyznane oraz nie były one kwestionowane przez jakąkolwiek ze stron (art. 229 i 230 k.p.c.). Ponadto znajdują swoje potwierdzenie w aktach sprawy i aktach szkody.

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:

Szkoda związana z wypadkiem została zgłoszona w dniu 02 lipca 2020 roku. (...) Towarzystwo (...) S.A. z siedzibą w Ł. w potwierdzeniu przyjęcia zgłoszenia szkody przedstawiła warunki najmu pojazd zastępczego organizowanego przez Ubezpieczyciela, w tym obowiązujące stawki brutto za dobę najmu w zależności od segmentu pojazdu. (dowód: e-mail – k. 25 – 26; oświadczenia – k. 27 – 28)

Za najem pojazdu zastępczego dostawczego na rynku lokalnym obowiązują stawki dobowe w wysokości od 244,77 zł brutto do 478,00 zł brutto. (dowód: opinia – k. 50 – 60)

Powyższe okoliczności faktyczne Sąd ustalił na podstawie powołanych wyżej dokumentów oraz sporządzonej w niniejszej sprawie opinii biegłego z zakresu motoryzacji. Opinia została sporządzona w sposób profesjonalny, a zarazem zrozumiały dla stron i Sądu. Wnioski biegłego zostało poprzedzone analizą lokalnego rynku i obowiązujących na nim stawek. Biegły wskazał, że analizując rynek nie spotkał się z ofertami najmu pojazdu zastępczego stricte odpowiadającego klasie pojazdu uszkodzonego, tj. (...). Ze względu jednak przeznaczenie i zastosowanie uszkodzonego pojazdu należało przyjąć, że pojazdem odpowiadającym tym funkcjom będzie pojazd zastępczy z klasy pojazdów dostawczych, np. J. (...). W związku z powyższym Sąd przyjął ustalenia biegłego dotyczącej obowiązujących stawek najmu pojazdów dostawczych za w pełni uzasadnione. Podnieść w tym miejscu należ, że w przedstawionej przez pozwaną w postępowaniu likwidacyjnym informacji dotyczącej warunków organizowania najmu pojazdu zastępczego również nie wskazano w segmencie pojazdów samochodu opowiadającego stricte pojazdowi uszkodzonemu, a sama pozwana na etapie likwidacji szkody przyjęła stawki jak dla pojazdów dostawczych.

Sąd Rejonowy zważył, co następuje:

Powództwo zasługiwało na częściowe uwzględnienie.

W niniejszej sprawie bezsporna była zasada odpowiedzialności pozwanej za skutki zdarzenia drogowego z dnia 02 lipca 2020 roku, jak również okres uzasadnionego okresu najmu pojazdu zastępczego. Spór między stronami sprowadzał się do wysokości poniesionej szkody w związku z najmem pojazdu zastępczego, tj. należnej dobowej stawki najmu pojazdu zastępczego.

Odpowiedzialność strony pozwanej za szkodę znajduje podstawę w art. 822 k.c. Świadczenie ubezpieczyciela obejmuje natomiast obowiązek zapłaty sumy pieniężnej odpowiadającej wysokości poniesionej przez poszkodowanego szkody (art. 805 k.c.), natomiast wysokość odszkodowania ustalona winna być zgodnie z art. 363 k.c.

Zgodnie z zasadą pełnej kompensaty poniesionej szkody, wyrażonej w art. 361 § 2 k.c., poszkodowany może domagać się od odpowiedzialnego podmiotu (ubezpieczyciela) odszkodowania, które obejmuje straty, jakie poszkodowany poniósł.

Powód w niniejszej sprawie domagał się zasądzenie odszkodowania za najem pojazdu zastępczego za okres 29 dni po stawce 200,00 zł netto. Pozwana kwestionowała przyjętą przez powoda dobową stawkę najmu. Ponadto pozwana podniosła, że poszkodowany swoim postępowaniem przyczynił się do zwiększenia szkody, gdyż wynajęcie po przyjętej przez niego stawce było niecelowe i nieekonomiczne, gdyż najem pojazdu zastępczego zaoferowany przez pozwaną był korzystniejszy.

Przechodząc do oceny żądań stron w pierwszej kolejności wskazać należy, że obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa na stronach (art. 232 k.p.c.), a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znacznie (art. 227 k.p.c.) spoczywa na stronie, która z faktów tych wywodzi skutki prawne (art. 6 k.c.).

Dobór dowodów należy do strony, to ona powinna wskazywać wyłącznie takie, które są dopuszczalne i wiarygodne. Rzeczą Sądu nie jest zarządzenie dochodzeń w celu uzupełnienia lub wyjaśnienia twierdzeń stron i wykrycia środków dowodowych pozwalających na ich udowodnienie ani też sąd nie jest zobowiązany do przeprowadzenia z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia spraw.

Przepis prawa materialnego – art. 6 k.c. określa na czyje ryzyko idzie nieudowodnienie określonego faktu. Z kolei art. 232 k.p.c. stanowi procesowe narzędzie za pomocą, którego strony mogą osiągnąć skutek w postaci udowodnienia dla nich korzystnych faktów istotnych z punktu widzenia dochodzonego roszczenia w znaczeniu materialnoprawnym. Przepis art. 6 k.c. zawiera normę decyzyjną, pozwalającą ocenić wyniki przeprowadzonego postępowania dowodowego.

Obowiązkiem powódki było przytoczenie okoliczności faktycznych, z których wywodzi roszczenie (art. 187 § 1 pkt 2 k.p.c.) i wskazanie na dowody, których przeprowadzenie potwierdzi zasadność jej twierdzeń o faktach (art. 232 k.p.c. i art. 6 k.c.), czemu powódki w całości nie sprostała. Zgodnie z zasadami procesu cywilnego ciężar gromadzenia materiału dowodowego spoczywa na stronach (art. 232 k.p.c., art. 3 k.p.c. i art. 6 k.c.). Jego istota sprowadza się do ryzyka poniesienia przez stronę ujemnych konsekwencji braku wywiązania się z powinności przedstawienia dowodów. Skutkiem braku wykazania przez stronę prawdziwości twierdzeń o faktach istotnych dla sprawy jest tylko to, że twierdzenia takie zasadniczo nie będą mogły leżeć u podstaw sądowego rozstrzygnięcia. Strona, która nie udowodni przytoczonych twierdzeń, utraci korzyści, jakie uzyskałaby aktywnym działaniem (zob. np. wyrok SA w Białymstoku z dnia 28 sierpnia 2014 roku w sprawie I ACa 286/14, LEX nr (...); wyrok SA we Wrocławiu z dnia 18 stycznia 2012 roku w sprawie I ACa 1320/11, LEX nr 1108777)

Podstawową funkcją odszkodowania, jak już wcześniej wskazano, jest kompensacja, co oznacza, że odszkodowanie powinno przywrócić w majątku poszkodowanego stan rzeczy naruszony zdarzeniem wyrządzającym szkodę, nie może ono jednak przewyższać wysokości faktycznie poniesionej szkody. Oceny, czy poniesienie określonych kosztów mieści się w ramach szkody i normalnego związku przyczynowego, jak podkreślał Sąd Najwyższy, należy przy uwzględnieniu zasad doświadczenia życiowego, czy też, niekiedy, zasad nauki oraz na podstawie indywidualnej sytuacji poszkodowanego i konkretnych okoliczności sprawy. (zob. np. uzasadnienia wyroku z dnia 16 maja 2002 roku w sprawie V CKN 1273/00, LEX nr 55515; wyroku z dnia 08 września 2004 roku w sprawie IV CK 672/03, LEX nr 146324) W uchwale z dnia 17 listopada 2011 roku w sprawie III CZP 5/11 (LEX nr 1011468), Sąd Najwyższy wskazał, że odpowiedzialność ubezpieczyciela z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za uszkodzenie albo zniszczenie pojazdu mechanicznego nie służącego do prowadzenia działalności gospodarczej obejmuje celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki na najem pojazdu zastępczego. Według tego poglądu, utrata możliwości korzystania z pojazdu stanowi negatywne następstwo majątkowe, a wydatki, które służą ograniczeniu (wyłączeniu) tego negatywnego następstwa należy kwalifikować jako szkodę majątkową podlegającą naprawieniu w ramach odpowiedzialności gwarancyjnej ubezpieczyciela wynikającej z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych. Sąd Najwyższy podkreślił przy tym znaczenie dwóch kryteriów – celowości wydatków oraz ich ekonomicznego uzasadnienia, co znalazło potwierdzenie także w uchwale z dnia 22 listopada 2013 roku w sprawie III CZP 76/13 (LEX nr 1392609), w której Sąd Najwyższy wskazał, że odpowiedzialność ubezpieczyciela z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych obejmuje celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki na najem pojazdu zastępczego poniesione przez poszkodowanego w okresie niezbędnym do nabycia innego pojazdu mechanicznego, jeżeli odszkodowanie ustalone zostało w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy wartością pojazdu mechanicznego sprzed zdarzenia powodującego szkodę, a wartością pojazdu w stanie uszkodzonym, którego naprawa okazała się niemożliwa lub nieopłacalna (tzw. szkoda całkowita).

Za wydatek niezbędny (celowy) należy uznać wydatek poniesiony na korzystanie z innego pojazdu w takim zakresie, w jakim poszkodowany korzystałby ze swojego środka lokomocji, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Wydatki ekonomicznie uzasadnione to wydatki na najem pojazdu zasadniczo o podobnej klasie do pojazdu uszkodzonego lub zniszczonego, poniesione w oparciu o stawki czynszu najmu, które obowiązują na danym rynku lokalnym (ceny rynkowe za tego typu usługi) i w czasie naprawy pojazdu mechanicznego lub do czasu nabycia nowego pojazdu (w przypadku szkody całkowitej). Są to wydatki poniesione w następstwie zdarzenia szkodzącego, które nie powstałyby bez tego zdarzenia, prowadzące do powypadkowego zmniejszenia majątku poszkodowanego, czyli straty (art. 361 § 2 k.c.), szkodę bowiem stanowią również konieczne wydatki związane ze zdarzeniem szkodzącym. Stratą w rozumieniu art. 361 § 2 k.c. są więc objęte także te wydatki, które służą ograniczeniu lub zapobieżeniu negatywnym następstwom majątkowym doznanym przez poszkodowanego w wyniku uszkodzenia (zniszczenia) pojazdu. Negatywnym następstwem majątkowym jest tu utrata możliwości korzystania z rzeczy, a więc utrata uprawnienia stanowiącego atrybut prawa własności.

Mając na uwadze powyższe rozważania powód dochodząc odszkodowania z tytułu najmu pojazdu zastępczego powinien był udowodnić więc wysokość stawki godzinowej za najem pojazdu zastępczego i jej celowość, gdyż to na nim w tym zakresie spoczywał ciężar dowodu.

Sąd mając na uwadze powyższe oraz przyjęty stan faktyczny uznał, że za uzasadnioną stawkę dobową najmu pojazdu zastępczego można przyjąć kwotę w przedziale od 244,77 zł brutto do 478,00 zł brutto, gdyż takie stawki obowiązują na rynku lokalnym. Powyższe wynika z opinii biegłego. W ocenie Sądu jakakolwiek z przyjętych stawek dobowych najmu pojazdu zastępczego mieszcząca się ww. przedziale stanowiłaby uzasadniony i celowy koszt związany z likwidacją poniesionej szkody. Odnosząc się do przyjętych przez pozwaną stawek dobowych stwierdzić należy po pierwsze, że nie zostało udowodnione, że pozwana w ogóle miała możliwość wypożyczyć poszkodowanemu pojazd zastępczy w klasie odpowiadającej pojazdowi uszkodzonemu. Po drugie pozwana od dnia szkody do dnia zakończenia trwania usługi najmu pojazdu zastępczego, nie przedstawiła poszkodowanemu jakiejkolwiek oferty najmu pojazdu zastępczego. Za ofertę najmu pojazdu zastępczego nie można bowiem uznać udostępnionej w toku postępowania likwidacyjnego informacji o warunkach najmu pojazdu zastępczego, gdyż nie precyzuje jaki samochód podlegałby wynajęciu, który byłby do dyspozycji w dniu powstania szkody. Niewykluczone jest bowiem, że na chwilę powstania szkody wypożyczalnie, z którym pozwana współpracuje nie dysponowałyby odpowiednim pojazdem zastępczym albo nie dysponowałyby wolnym pojazdem zastępczym, gdyż ich liczby są przecież ograniczone.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że poszkodowany mógł wypożyczyć auto zastępcze maksymalnie za stawkę dobową w wysokości 478,00 zł brutto, gdyż taka maksymalna stawka obowiązywała na rynku. W ocenie Sądu nie można oczekiwać od poszkodowanego, że w chwili zdarzenia i niezbędności korzystania z auta zastępczego będzie ustalał, w której z firm istniejących na lokalnym rynku obowiązuje najtańsza stawka najmu pojazdu. Jeżeli przyjęta w umowie najmu pojazdu zastępczego stawka dobowa mieści się w stawkach obowiązujących na rynku to uznać należy, że wynajęcie pojazdu przy jej zastosowaniu stanowi uzasadniony koszt najmu pojazdu zastępczego. Z tych też względów Sąd ustalił wysokość należnego powodowi odszkodowania przyjmując: okres najmu – 29 dni (bezsporne), stawka dobowa najmu – 246,00 zł brutto. Powyższe daje kwotę 7.134,00 zł.

W związku z tym, że w postępowaniu likwidacyjnym pozwana przyznała powodowi tytułem odszkodowania za najem pojazdu zastępczego kwotę 6.012,00 zł brutto, do zapłaty pozostawała kwota 1.122,00 zł.

O dalszych odsetkach Sąd orzekł na podstawie art. art. 481 § 1 i 2 k.p.c. i art. 817 k.c., z tym że za początek naliczania odsetek Sąd przyjął następny dzień po decyzji pozwanej o przyznaniu odszkodowania, tj. 15 września 2020 roku. Powód bowiem nie udowodnił, w którym dniu została zgłoszona szkoda z tytułu najmu pojazdu zastępczego.

Mając to na uwadze Sąd orzekł jak w punkcie I. i II. sentencji wyroku.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 100 k.p.c., zgodnie z którym w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone. Sąd może jednak włożyć na jedną ze stron obowiązek zwrotu wszystkich kosztów, jeżeli jej przeciwnik uległ tylko co do nieznacznej części swego żądania albo gdy określenie należnej mu sumy zależało od wzajemnego obrachunku lub oceny sądu. Sąd biorąc pod uwagę, że powód przegrał sprawę tylko w zakresie odsetek za okres 1 dnia, uznał że uległ tylko co do nieznacznej części swego żądania, a tym samym to pozwana powinna zwrócić mu poniesione przez niego koszty procesu. Na koszty te składała się należna opłata sądową od pozwu w wysokości 100,00 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17,00 zł, wydatki poniesione na biegłego w wysokości 221,52 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 270,00 zł. Powyższe łącznie daje kwotę 608,52 zł.

W punkcie IV. sentencji wyroku Sąd zwrócił powodowi kwotę 678,48 zł tytułem zwrotu różnicy między zaliczką pobraną i wykorzystaną na podstawie art. 84 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2024 roku poz. 959).