Wyrok z 20 listopada 2024, sygn. I C 672/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 20 listopada 2024 roku

Sąd Rejonowy w Radomiu I Wydział Cywilny

w składzie następującym

Przewodniczący Sędzia SR Dariusz Wieński

Protokolant sekretarz sądowy Arkadiusz Włoskowicz

po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2024 roku w W.

na rozprawie sprawy

z powództwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej z siedzibą w G.

przeciwko Towarzystwu (...) z siedzibą
w W.

o zapłatę

I. zasądza od Towarzystwa (...) z siedzibą
w W. na rzecz (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej z siedzibą w G. kwotę 6.706,15 zł (sześć tysięcy siedemset sześć złotych i 15/100) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 9 maja 2023 roku do dnia zapłaty,

II. oddala powództwo w pozostałej części,

III. zasądza od Towarzystwa (...) z siedzibą
w W. na rzecz (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej z siedzibą w G. kwotę 2.817,00 zł (dwa tysiące osiemset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty,

IV. nakazuje ściągać od Towarzystwa (...) z siedzibą
w W. na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Radomiu kwotę 943,58 zł (dziewięćset pięćdziesiąt trzy złote 58/100) tytułem zwrotu wydatków poniesionych tymczasowo na opinie biegłego.

Sędzia SR Dariusz Wieński

Sygn. akt I C 672/23 upr.

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 10 lipca 2023 roku (data nadania – k. 27) (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa z siedzibą w G., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego (pełnomocnictwo – k. 8) wniosła o zasądzenie od Towarzystwa (...) z siedzibą w W. na swoją rzecz kwoty 7.198,15 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od kwot:

- 6.706,15 złotych od dnia 9 maja 2023 roku do dnia zapłaty,

- 492 złote od dnia 6 lipca 2023 roku do dnia zapłaty.

Jednocześnie wniosła o zasądzenie na swoją rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

W uzasadnieniu pozwu powódka wskazała, iż w dniu 25 kwietnia 2023 roku w wyniku zdarzenia komunikacyjnego doszło do uszkodzenia pojazdu marki T. o nr rej. (...), należącego do J. L.. Dodała, że sprawca szkody w chwili zdarzenia objęty był obowiązkową ochroną ubezpieczeniową w zakresie odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu mechanicznego u pozwanego. Wskazała, że w toku postępowania likwidacyjnego pozwany sporządził kosztorys naprawy pojazdu i w dniu 8 maja 2023 roku wypłacił odszkodowanie w wysokości 24.901,68 złotych brutto. Zaznaczyła, że poszkodowany nie zgodził się z wysokością kosztów naprawy ustaloną przez pozwanego oraz wysokością wypłaconego odszkodowania i zawarł z powódką umowę przelewu wierzytelności z tytułu przedmiotowej szkody. Powódka dodała, że zleciła zewnętrznemu rzeczoznawcy sporządzenie kalkulacji naprawy, na podstawie której ustaliła koszt naprawy pojazdu po zdarzeniu na kwotę 31.607,82 złotych brutto, która to kwota gwarantuje przywrócenie pojazdu do stanu sprzed dnia powstania szkody z zastosowaniem prawidłowej technologii naprawy, zgodnej z zaleceniami producenta pojazdu, oryginalnych części zamiennych pochodzących od producenta pojazdu i oznaczonych jego logo oraz rynkowych stawek roboczogodzinowych za prace mechaniczno-blacharskie i lakiernicze w kwocie 125 złotych netto. Dodatkowo wskazała, że poniosła koszty sporządzenia kalkulacji prywatnej w wysokości 492 złote i podniosła, że zlecenie sporządzenia tejże kalkulacji było niezbędne z uwagi na fakt, że pozwany nie dołożył należytej staranności przy oszacowaniu wysokości szkody. Dodała, że pismem z dnia 28 czerwca 2023 roku powódka wezwała pozwanego do dopłaty brakującej części odszkodowania oraz zwrotu kwoty 492 złote, jednakże pozwany nie spełnił roszczeń powódki w jakimkolwiek zakresie. Podniosła, że pozwany w rażący sposób zaniżył wysokość stawek za roboczogodzinę do kwoty 65 złotych netto oraz nie zastosował w kalkulacji wszystkich niezbędnych części zamiennych i nie uwzględnił wszystkich czynności niezbędnych do przywrócenia pojazdu do stanu sprzed zdarzenia, a także zastosowała części zamienne niepochodzące od producenta pojazdu i niezasadnie uwzględniła 95% współczynnik materiału lakierniczego oraz 5% rabatu na części zamienne (pozew – k. 3-7).

W odpowiedzi na pozew, pozwany – Towarzystwo (...) z siedzibą w W., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego (pełnomocnictwo – k. 41) wniósł o oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powódki na swoją rzecz kosztów procesu według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu pozwany zaprzeczył, aby koszt naprawy wynosił kwotę 31.607,82 złotych oraz, aby pozwany sporządzając kalkulację naprawy zaniżył koszt przywrócenia pojazdu do stanu sprzed zdarzenia szkodowego. Podniósł, że roszczenie powódki jest bezpodstawne i nie zasługuje na uwzględnienie oraz, że kwestionuje je co do wysokości, zaś roszczenie o zwrot kosztów sporządzenia prywatnego kosztorysu kwestionuje co do zasady. Podniósł, iż koniecznie jest ustalenie, czy pojazd został naprawiony. Dodatkowo zakwestionował zasadność zastosowania stawki za roboczogodzinę w kwocie 125 złotych, a także części zamiennych opatrzonych symbolem ,,O. Wskazał, że sporządzony przez niego kosztorys pozwala na przywrócenie pojazdu do stanu sprzed szkody. Podniósł także, iż wskazał, że w przypadku zainteresowania zorganizowaniem naprawy w oparciu o określoną w kosztorysie kwotę z uwzględnieniem rabatów przysługujących ubezpieczycielowi zamieścił dane kontaktowe do serwisu naprawczego współpracującego z pozwanym, tj. (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Dodał, że powódka nie przedstawiła żadnych rachunków ani faktur dokumentujących przeprowadzoną naprawę i rodzaj zastosowanych części zamiennych. Podniósł, że koszt opinii poniesiony przez powódkę nie pozostaje w związku przyczynowym z kolizją, za którą odpowiedzialność ponosi pozwany. Dodał, że powódka jako profesjonalista działa na rynku ubezpieczeń i trudno uznać za zasadne ponoszenie kosztów na sporządzanie prywatnych ekspertyz w sytuacji, gdy świadczy usługi w tym zakresie. Odnośnie odsetek podniósł, że dochodzenie przez powódkę odsetek ustawowych za opóźnienie w odniesieniu do kwoty 6.706,15 złotych możliwe jest od dnia 26 maja 2023 roku (odpowiedź na pozew – k. 34-39).

Pismem z dnia 29 sierpnia 2023 roku (data nadania – k. 62v.) powódka podtrzymała swoje stanowisko w sprawie i odniosła się szczegółowo do zarzutów pozwanego (pismo – k. 56-61).

W dalszym toku postępowania stanowiska stron nie uległy zmianie.

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 25 kwietnia 2023 roku doszło do zdarzenia drogowego, w wyniku którego uszkodzeniu uległ pojazd marki T. (...) o nr rej. (...), należący do J. L. (okoliczności bezsporne).

Sprawca wypadku poruszał się pojazdem posiadającym ważne ubezpieczenie OC posiadaczy pojazdów mechanicznych zawarte z Towarzystwem (...) z siedzibą w W.. Szkoda tego samego dnia została zgłoszona ubezpieczycielowi i zarejestrowana pod numerem (...) (okoliczności bezsporne, akta szkody na płycie CD – k. 54).

W toku postępowania likwidacyjnego ubezpieczyciel sporządził kalkulację, na podstawie której ustalił wartość kosztów naprawy na kwotę 24.901,68 złotych brutto, z zastosowaniem stawki za roboczogodzinę w kwocie 65 złotych, 95% współczynnik materiału lakierniczego oraz 5% rabatu na części zamienne. Ubezpieczyciel informował J. L. o możliwości naprawy samochodu w serwisie ubezpieczyciela, ale nie informował o rabatach na części oraz nie wskazał konkretnego warsztatu (kosztorys E. nr (...) – k. 12-15, protokół szkody w pojeździe – k. 47-47v., ocena stanu pojazdu – k. 48-49v., zeznania świadka J. L. – k. 87v.).

Decyzją z dnia 8 maja 2023 roku ubezpieczyciel przyznał J. L. odszkodowanie w kwocie 24.901,68 złotych brutto (decyzja – k. 16-17).

W dniu 11 maja 2023 roku J. L. zawarł z (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością spółką komandytową z siedzibą w G. umowę przelewu wierzytelności, na mocy której przelał na rzecz cesjonariusza przedmiotową wierzytelność (umowa przelewu wierzytelności – k. 18-18v., pełnomocnictwo dla A. Z. – k. 19).

W dniu 19 czerwca 2023 roku (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa z siedzibą w G. sporządziła kalkulację prywatną, na podstawie której ustaliła wartość kosztów naprawy na kwotę 31.607,83 złotych, przy zastosowaniu stawki za roboczogodzinę w kwocie 125 złotych (kalkulacja naprawy – k. 20-23).

W tym samym dniu P. B. wystawił (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością spółce komandytowej z siedzibą w G. fakturę za sporządzenie kosztorysu na kwotę 492 złotych brutto (faktura VAT nr (...) – k. 24).

W dniu 28 czerwca 2023 roku (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa z siedzibą w G. przesłała ubezpieczycielowi propozycję ugody wskazując, że nie zgadza się z wysokością zastosowanych stawek prac mechanicznych i blacharsko-lakierniczych oraz cen części zamiennych i wniosła o odniesienie się do złożonej propozycji w terminie 7 dni (wiadomość mailowa – k. 25-26).

Koszt naprawy pojazdu przy zastosowaniu części oryginalnych o jakości ,,O i stawce na poziomie 120 złotych netto za roboczogodzinę wynosi 32.031,22 złotych brutto. Koszt naprawy pojazdu przy zastosowaniu części oryginalnych o jakości (...) i stawce na poziomie 120 złotych netto za roboczogodzinę wynosi 31.603,05 złotych brutto. Koszt naprawy pojazdu przy zastosowaniu części zamiennych o jakości ,,P i stawce na poziomie 120 złotych netto za roboczogodzinę wynosi 30.835,46 złotych brutto. Pojazd posiadał wcześniejsze uszkodzenia przed przedmiotowym zdarzeniem, jednak zostały one wykonane prawidłowo. Naprawa uszkodzonego pojazdu zgodnie z kosztorysem E. nr (...) nie umożliwiała przywrócenia pojazdu do stanu sprzed zdarzenia. Nie ma możliwości odtworzenia pojazdu do stanu sprzed zdarzenia, istnieje jedynie możliwość odtworzenia pojazdu do stanu najbardziej zbliżonego do stanu sprzed zdarzenia. Pełne przywrócenie pojazdu do tego stanu nie jest możliwe. Najlepszą metodą do przywrócenia pojazdu do stanu najbardziej zbliżonego sprzed zdarzenia jest zastosowanie części oryginalnych ,,O pochodzących od producentów pojazdów, posiadających swoją trwałość i wytrzymałość, którą producent sprawdza w toku uzyskiwania homologacji. Jedynie przy zastosowaniu takich części możliwa jest odbudowa pojazdu do stanu najbardziej zbliżonego, jak sprzed szkody (opinia biegłego z zakresu motoryzacji, mechaniki pojazdów i urządzeń M. O. – k. 98-167).

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w postaci powołanych wyżej dokumentów prywatnych, jak również na podstawie zeznań świadka J. L.. Prawdziwość i wiarygodność złożonych dokumentów nie nasuwała wątpliwości.

Postanowieniem z dnia 6 grudnia 2023 roku Sąd na podstawie art. 235 ¹§1 pkt 2 kpc pominął wniosek strony pozwanej o przesłuchanie świadka J. L. na okoliczność przeprowadzenia naprawy pojazdu, rzeczywistych kosztów naprawy pojazdu, części zamiennych użytych do przeprowadzenia naprawy, kosztu części zamiennych użytych do przeprowadzenia naprawy, klasy części zamiennych użytych do przeprowadzenia naprawy, wysokości stawki za roboczogodzinę przyjętej podczas naprawy, przywrócenia pojazdu do stanu, jak przed szkodą, jako nieistotny dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd na podstawie art. 235 ¹§1 pkt 2 kpc pominął także wnioski dowodowe pozwanego z pkt. 6 i 7 odpowiedzi na pozew, tj. o zobowiązanie poszkodowanego J. L. do złożenia pełnej dokumentacji z dokonanej naprawy, a w przypadku braku w/w dokumentacji o zobowiązanie poszkodowanego do wskazania podmiotu, w którym naprawiał pojazd i zwrócenie się przez Sąd do tego podmiotu o nadesłanie pełnej dokumentacji z dokonanej naprawy pojazdu, jako nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy.

W przedmiocie ustalenia celowych i ekonomicznie uzasadnionych kosztów naprawy pojazdu po zdarzeniu, przy uwzględnieniu cen wyłącznie części nowych i oryginalnych sygnowanych logo producenta pojazdu oraz stawek obowiązujących w okresie powstania szkody na terenie miejsca zamieszkania poszkodowanego i okolic, a w przypadku dokonania naprawy pojazdu – jaki był koszt dokonania naprawy w zakresie uszkodzeń powstałych w dniu 25 kwietnia 2023 roku, z uwzględnieniem zastosowanej technologii naprawy oraz części użytych do naprawy, czy dokonana naprawa uszkodzeń przywróciła stan pojazdu do stanu sprzed szkody pod względem technicznym, użytkowym i estetycznych, a także, czy pojazd posiadał wcześniejsze uszkodzenia i czy wcześniejsze naprawy wykonane zostały zgodnie z technologią producenta i czy naprawa uszkodzonego pojazdu zgodnie z kosztorysem pozwanego umożliwiała przywrócenie pojazdu do stanu sprzed zdarzenia, Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego z zakresu motoryzacji, mechaniki pojazdów i urządzeń M. O.. W ocenie Sądu opinia sporządzona przez biegłego jest jasna, rzetelna i logiczna i zawiera odpowiedzi na wszystkie postawione pytania. Wobec powyższego Sąd uznał opinię za mogącą stanowić podstawę dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Sąd Rejonowy zważył, co następuje:

Powództwo w niniejszej sprawie okazało się zasadne w części.

Stosownie do przepisu art. 415 k.c., kto z winy swej wyrządził drugiej osobie szkodę obowiązany jest do jej naprawienia. Z kolei zaś w myśl art. 822 § 1 k.c. przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, wobec których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo ubezpieczony. Jeżeli strony nie umówiły się inaczej, umowa ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej obejmuje szkody, o jakich mowa w § 1, będące następstwem przewidzianego w umowie zdarzenia, które miało miejsce w okresie ubezpieczenia (§2). Uprawniony do odszkodowania w związku ze zdarzeniem objętym umową ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej może dochodzić roszczenia bezpośrednio od ubezpieczyciela (§4).

Problematyka umów odpowiedzialności cywilnej uregulowana została również w przepisach szczególnych, tj. ustawie z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (tekst jednolity – Dz. U. z 2013 r. poz. 392 ze zm.).

Zgodnie z art. 34 powołanej ustawy z ubezpieczenia OC posiadacza pojazdu mechanicznego przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem pojazdu szkodę, której następstwem jest śmierć, uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia bądź też utrata, zniszczenie lub uszkodzenie mienia. W myśl przytoczonego przepisu odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń ma charakter pochodny do odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu lub kierującego pojazdem. Powstaje wówczas, gdy istnieje odpowiedzialność posiadacza pojazdu lub kierującego na podstawie przepisów prawa cywilnego.

W sprawie niniejszej pozwana nie kwestionowała istnienia podstaw swojej odpowiedzialności.

Spór pomiędzy stronami dotyczył natomiast określenia wysokości koniecznych, celowych i uzasadnionych kosztów naprawy pojazdu, niezbędnych do przywrócenia takiego jego stanu, jaki istniał przed wypadkiem.

Strony na okoliczność udowodnienia uzasadnionych kosztów naprawy pojazdu przedstawiły prywatne kosztorysy naprawy. Strona powodowa na podstawie zleconej przez siebie kalkulacji naprawy określiła jej wysokość na kwotę 31.607,83 złotych brutto, zaś pozwany na kwotę 24.901,68 złotych brutto.

Sąd spór ten rozstrzygnął na korzyść powódki, opierając się na wnioskach zawartych w opinii biegłego z zakresu motoryzacji, mechaniki pojazdów i urządzeń M. O.. Biegły wskazał, iż w jego ocenie odbudowa pojazdu do stanu najbardziej zbliżonego jak sprzed szkody możliwa jest jedynie przy zastosowaniu nowych, oryginalnych części o jakości ,,O pochodzących od producenta pojazdu, a więc uzasadniony koszt naprawy wynosi 32.031,22 złotych brutto. Dodatkowo biegły wskazał, że naprawa uszkodzonego pojazdu zgodnie z kosztorysem E. nr (...), a więc sporządzonym przez ubezpieczyciela nie umożliwiała przywrócenia pojazdu do stanu sprzed zdarzenia z dnia 25 kwietnia 2023 roku. Biegły dokonał analizy stawek za roboczogodzinę Cechu (...), Związku (...) oraz (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i przyjął średnią stawkę na poziomie 120 złotych netto za roboczogodzinę dla prac blacharsko-lakierniczych, wskazując, że odpowiada ona rzeczywistym stawkom stosowanym w warsztatach.

Przedmiotowa szkoda pozostaje w adekwatnym związku przyczynowo skutkowym ze zdarzeniem ubezpieczeniowym, za którego następstwa odpowiedzialność ponosi pozwany z racji zawartej umowy ubezpieczenia pojazdu OC. Zaistniały, zatem, przesłanki określone w art. 822 § 1 k.c. i w art. 361 § 1 k.c. Szkoda w sprawie niniejszej to koszt, jaki musi ponieść powód ze swojego majątku (strata) w celu dokonania naprawy samochodu (przywrócenia stanu poprzedniego). Stosownie do art. 363 § 1 k.c. naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Jednakże gdyby przywrócenie stanu poprzedniego było niemożliwe albo gdyby pociągało za sobą dla zobowiązanego nadmierne trudności lub koszty, roszczenie poszkodowanego ogranicza się do świadczenia w pieniądzu. Jeżeli naprawienie szkody ma nastąpić w pieniądzu, wysokość odszkodowania powinna być ustalona według cen z daty ustalenia odszkodowania, chyba że szczególne okoliczności wymagają przyjęcia za podstawę cen istniejących w innej chwili (§ 2). W istocie powszechnie przyjmuje się, że naprawienie szkody polegającej na uszkodzeniu pojazdu polega przede wszystkim na zapłaceniu kwoty koniecznej do przywrócenia samochodu do stanu poprzedniego.

Powszechne i utrwalone jest stanowisko doktryny i judykatury, że odszkodowanie przysługuje poszkodowanemu niezależnie od tego, czy pojazd został rzeczywiście naprawiony (wyrok SN z dnia 17 czerwca 1987r. sygn.. akt IV CR 158/87, wyrok SN z dnia 16 maja 2002r. sygn. akt V CKN 1273/00, wyrok SN sygn. akt I CR 151/88). Sąd w całości aprobuje wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2018 roku w sprawie II CNP 43/17, Lex 2490615 – „Z art. 822 § 1 k.c. wynika, że obowiązek ubezpieczyciela odpowiedzialności cywilnej polega na zapłacie określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone przez ubezpieczonego osobom trzecim, a więc na spełnieniu świadczenia pieniężnego. Poszkodowany może, według swojego wyboru, żądać od ubezpieczyciela zapłaty kosztów hipotetycznej restytucji albo zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej ustalonej zgodnie z metodą różnicy. Przepis art. 822 § 1 k.c. modyfikuje normę wynikającą z art. 363 § 1 k.c. bowiem jedynie tylko w ten sposób, że roszczenie o przywrócenie stanu poprzedniego przekształca w roszczenie o zapłatę kosztów restytucji. Powstanie roszczenia w stosunku do ubezpieczyciela o zapłacenie odszkodowania, a tym samym jego zakres odszkodowania, nie zależą od tego, czy poszkodowany dokonał restytucji i czy w ogóle ma taki zamiar”.

Wskazać w tym miejscu należy, iż Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 13 czerwca 2003 r. w sprawie III CZP 32/03 (publ. LEX 78592) podkreślił, że iż poszkodowanemu przysługuje wybór odpowiedniego warsztatu naprawczego, któremu powierzy on dokonanie naprawy uszkodzonego pojazdu. Warsztaty te mogą posługiwać się różnymi cenami w zakresie tych samych lub podobnych prac naprawczych. Co więcej, ceny te mogą odbiegać w odpowiedniej skali od cen stosowanych przez warsztaty naprawcze działające na odpowiednim rynku lokalnym (np. na terenie określonego miasta lub gminy). Sąd Najwyższy wskazał też, iż „zgodnie z zasadą pełnej kompensaty poniesionej szkody (art. 361 § 2 k.c.), poszkodowany będzie mógł domagać się od ubezpieczyciela odszkodowania obejmującego poniesione koszty wspomnianych prac naprawczych. Za kategorię "niezbędnych" kosztów naprawy należałoby uznać takie koszty, które zostały poniesione w wyniku przywrócenia uszkodzonego pojazdu do stanu jego technicznej używalności istniejącej przed wyrządzeniem szkody przy zastosowaniu technologicznej metody odpowiadającej rodzajowi uszkodzeń pojazdu mechanicznego. Kosztami "ekonomicznie uzasadnionymi" będą koszty ustalone według cen, którymi posługuje się wybrany przez poszkodowanego warsztat naprawczy dokonujący naprawy samochodu. Nie ma przy tym znaczenia fakt, że ceny te odbiegają (są wyższe) od cen przeciętnych dla określonej kategorii usług naprawczych na rynku napraw samochodu. Jeżeli nie kwestionuje się bowiem uprawnienia do wyboru przez poszkodowanego warsztatu samochodowego mającego dokonać naprawy, miarodajne w tym zakresie powinny być ceny stosowane właśnie przez ten warsztat naprawczy w związku z naprawą indywidualnie oznaczonego pojazdu mechanicznego”. Przenosząc powyższe stanowisko Sądu Najwyższego na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że ubezpieczyciel nie ma prawa do stawek za prace naprawcze, czy rodzaju części zamiennych.

Pozwany wskazywał na konieczność ustalenia, czy pojazd został naprawiony, podnosząc, iż jeżeli pojazd został naprawiony, należy uwzględniać koszty naprawy rzeczywiście poniesione przez poszkodowanego, wykazane przez niego rachunkami, fakturami, czy innymi dowodami.

Istotnie, wskazać należy w tym miejscu na dwa ostatnie stanowiska Sądu Najwyższego wyrażone w Uchwałach Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego:

- z dnia 8 maja 2024 roku, sygn. III CZP 142/22, zgodnie z którą ,,jeżeli poszkodowany poniósł już koszty naprawy pojazdu lub zobowiązał się do ich poniesienia, wysokość odszkodowania z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych powinna odpowiadać tym kosztom, chyba że w danych okolicznościach są one oczywiście nieuzasadnione; wysokość odszkodowania nie zależy od ulg i rabatów możliwych do uzyskania przez poszkodowanego od podmiotów współpracujących z ubezpieczycielem. Jeżeli poszkodowany nie poniósł jeszcze kosztów naprawy pojazdu ani nie zobowiązał się do ich poniesienia, wysokość odszkodowania z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych powinna odpowiadać przeciętnym kosztom naprawy na lokalnym rynku, z uwzględnieniem możliwych do uzyskania przez poszkodowanego ulg i rabatów, chyba że skorzystaniu z tych ulg i rabatów sprzeciwia się jego uzasadniony interes (uchwała Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 8 maja 2024 roku, sygn. III CZP 142/22, opubl. Biuletyn SN 2024/5). Uzasadnienie uchwały nie zostało jeszcze opublikowane na stronie internetowej Sądu Najwyższego.

- z dnia 11 września 2024 roku w sprawie III CZP 65/23, zgodnie z którą jeżeli naprawa pojazdu przez poszkodowanego stała się niemożliwa, w szczególności w razie zbycia lub naprawienia pojazdu, nie jest uzasadnione ustalenie wysokości odszkodowania z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych jako równowartości hipotetycznych kosztów naprawy.

Sąd w sprawie niniejszej nie podziela stanowiska zawartego w powyższych uchwałach, a wynika to z dwóch powodów.

Po pierwsze uchwały nie mają mocy wiążącej. Zgodnie bowiem z art. 87 par. 1 ustawy o Sądzie Najwyższym "uchwały pełnego składu (...), składu połączonych izb oraz składu całej izby, z chwilą ich podjęcia, uzyskują moc zasad prawnych. Skład 7 sędziów może postanowić o nadaniu uchwale mocy zasady prawnej". Sąd Najwyższy powyższym uchwałom nie nadał mocy zasady prawnej.

Po drugie, na gruncie niniejszej sprawy wskazówki Sądu Najwyższego nie mają zastosowania, gdyż z żadnego dowodu nie wynika by pojazd został zbyty lub naprawiony, zaś z opinii biegłego M. O. jednoznacznie wynika, że kosztorys ofertowy ubezpieczyciela nie pozwalał na przeprowadzenie prawidłowej naprawy pojazdu. Biegły wskazał, że część oryginalna o jakości ,,O jest to część, która została wyprodukowana ściśle zgodnie z wymogami oraz standardami producenta pojazdu, oznaczona jest logo oraz numerem katalogowym producenta pojazdu. Dodał, że stosowanie do naprawy pojazdu części zamiennych rzadko przynosi korzyści właścicielowi pojazdu, gdyż bardzo niska jakość oraz złe dopasowania znacząco wydłużają naprawę, powodując wzrost kosztów naprawy, dodatkowo obniżając wartość pojazdu po naprawie, a co najważniejsze – znacząco obniżają poziom bezpieczeństwa. Wskazał, że części oryginalne o jakości ,,O gwarantują najkrótszy możliwy czas naprawy, zgodny z normami oraz technologią producenta.

Z tych też względów Sąd uznał, iż uzasadnione koszty naprawy przedmiotowego pojazdu wynoszą – według wskazań biegłego – 32.031,22 złotych brutto. Pozwany w toku postępowania likwidacyjnego wypłacił poszkodowanemu kwotę 24.901,68 złotych brutto, a zatem do dopłaty pozostaje kwota 7.129,54 złotych. Strona powodowa wnosiła o zasądzenie kwoty 6.706,15 złotych, a więc mając na względzie treść art. 321§2 kpc, zgodnie z którym sąd nie może wyrokować co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem, ani zasądzać ponad żądanie, Sąd przyznał powodowi kwotę 6.706,15 złotych tytułem odszkodowania, o czym orzekł w punkcie I. (pierwszym) wyroku.

O odsetkach Sąd orzekł na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c.

Orzekając o odsetkach Sąd zważył, że orzeczenie zasądzające odszkodowanie ma charakter rozstrzygnięcia deklaratoryjnego, zaś zobowiązanie do zapłaty odszkodowania jest zobowiązaniem z natury rzeczy bezterminowym, dlatego też przekształcenie go w zobowiązanie terminowe następuje stosownie do treści art. 455 k.c. (niezwłocznie) – w wyniku wezwania wierzyciela (pokrzywdzonego) skierowanego wobec dłużnika (podmiotu zobowiązanego do naprawienia szkody) do spełnienia świadczenia. Reguła ta, w zakresie terminu spełnienia świadczenia, doznaje modyfikacji w przypadku, gdy podmiotem zobowiązanym do naprawienia szkody jest zakład ubezpieczeń. Wówczas termin do spełnienia świadczenia wyznacza regulacja art. 817 k.c. albo art. 14 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych. W art. 14 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych ustawodawca zobligował ubezpieczyciela do spełnienia świadczenia w terminie 30 dni od daty otrzymania przez niego zawiadomienia o szkodzie. Na wypadek, gdyby we wskazanym wyżej terminie nie było możliwe ustalanie odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń lub wysokości odszkodowania, datę wypłaty świadczenia wyznacza termin 14 – dniowy, liczony od momentu, gdy przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności było możliwe. Pozwany wydał decyzję o wypłacie odszkodowania w dniu 8 maja 2023 roku, a więc Sąd – zgodnie z żądaniem powódki – zasądził odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia następnego po dniu wydania decyzji, tj. od dnia 9 maja 2023 roku do dnia zapłaty.

Strona powodowa żądała również zwrotu kwoty 492 złote tytułem zwrotu kosztów prywatnej kalkulacji naprawy. Jak wskazał Sąd Najwyższy m.in. w orzeczeniu z dnia 2 września 1975 roku w sprawie I CR (...) (Z. nr (...)), stwierdził, że „dokonana przed wszczęciem postępowania sądowego i poza zabezpieczeniem dowodów ekspertyza może być istotną przesłanką zasądzenia odszkodowania. W takim wypadku koszt ekspertyzy stanowi szkodę ulegającą naprawieniu (art. 361 k.c.)". Także w wyroku z dnia 30 lutego 2002 r. w sprawie V CKN 908/00 (Z. nr (...)) Sąd Najwyższy zajął stanowisko, że ocena, czy koszty ekspertyzy powypadkowej poniesione przez poszkodowanego w postępowaniu likwidacyjnym mieszczą się w ramach szkody i normalnego związku przyczynowego winna być dokonywana na podstawie konkretnych okoliczności sprawy, a w szczególności po dokonaniu oceny, czy poniesienie tego wydatku było obiektywnie uzasadnione i konieczne.

Szkoda obejmuje wszelkie celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki poniesione przez poszkodowanego w celu jej naprawienia. Obowiązkiem powoda było zatem wykazanie nie tylko, że koszty opinii rzeczywiście poniósł, ale również że poniesiony wydatek na przedmiotową opinię był celowy i ekonomicznie uzasadniony. Wskazać w tym miejscu należy, że prywatna kalkulacja naprawy została sporządzona na zlecenie strony powodowej, nie zaś poszkodowanego przed zawarciem umowy cesji wierzytelności. Powódka jest podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie nabywania wierzytelności odszkodowawczych, a zatem już na etapie zawierania umowy przelewu wierzytelności jest w stanie oszacować ryzyko ekonomiczne tego zakupu. Koszty prywatnej opinii mogą stanowić uzasadniony koszt tylko w przypadku, kiedy poszkodowany, jako osoba fizyczna niezorientowana w wycenie szkody, chce poprzez profesjonalistę ustalić ewentualną wysokość należnego mu odszkodowania. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie wystąpiła. Wobec powyższego Sąd oddalił roszczenie powódki o zwrot kosztów kalkulacji prywatnej, o czym orzekł w punkcie II. (drugim) wyroku.

Rozstrzygnięcie o kosztach procesu w punkcie III. (drugim) wyroku Sąd oparł na treści art. 98§1 kpc oraz art. 108 kpc. Zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu strona przegrywająca sprawę zwraca przeciwnikowi na jego żądanie niezbędne do celowego dochodzenia praw koszty procesu. Strona powodowa przegrała niniejszy proces jedynie w 7%, a więc Sąd uznał, że koszty procesu należą się jej w całości. Na koszty procesu poniesione przez stronę powodową składają się opłata od pozwu – 400 złotych, opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa - 17 złotych, wykorzystana zaliczka na opinię biegłego – 600 złotych oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie ustalone w oparciu o §2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych – 1.800 złotych, tj. łącznie 2.817 złotych. Sąd dodatkowo na podstawie art. 98 § 1 ¹ k.p.c. orzekł o odsetkach ustawowych za opóźnienie od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu.

W sprawie niniejszej zostały poniesione wydatki tymczasowo przez Skarb Państwa – Sąd Rejonowy w Radomiu. Wydatki te stanowią kwotę 943,58 złotych i związane są z wynagrodzeniem biegłego za sporządzoną opinię (postanowienie – k. 170). Z uwagi na fakt, iż Sąd uznał, że pozwany przegrał niniejszy proces w całości, Sąd nakazał ściągnąć powyższą kwotę od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Radomiu tytułem zwrotu wydatków poniesionych tymczasowo na opinię biegłego, o czym orzekł w punkcie IV. (czwartym) wyroku.

Sędzia Dariusz Wieński

(…)

16.12.2024 r. Sędzia Dariusz Wieński