Wyrok z 21 listopada 2024, sygn. IV P 21/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 21 listopada 2024 r.

Sąd Rejonowy w Sanoku IV Wydział Pracy w składzie następującym:

Przewodniczący: Sędzia Aldona Helińska  Hanus

Ławnicy: Małgorzata Niemiec

Bernadeta Duszczyńska

Protokolant: st. sekretarz sadowy Renata Kurnik

po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2024 r. w Sanoku

na rozprawie

sprawy z powództwa : G. F.

przeciwko pozwanej : Spółdzielni Mieszkaniowej w T.

o odszkodowanie za nieuzasadnione wypowiedzenie umowy o pracę oraz zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych

I.  oddala powództwo,

II.  zasądza od powoda na rzecz pozwanej kwotę 4.050,00 zł (cztery tysiące pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za czas od uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

Sędzia Aldona Helińska  Hanus

Małgorzata Niemiec Bernadeta Duszczyńska

Sygn. akt IV P 21/23

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 21 listopada 2024 r.

W pozwie z dnia 27.03.2023r. skierowanym przeciwko Spółdzielni (...) w T., powód G. F. wnosił o uznanie wypowiedzenia umowy o pracę z dnia 6.03.2023 r. za bezskuteczne, a także o uznanie za bezskuteczne uznanie uchwały Rady Nadzorczej z dnia 26.08.2022 r. i żądał przywrócenia go na dotychczasowe stanowisko pracy.

W piśmie z dnia 5.12.2023 r. powód zmodyfikował swoje żądanie wnosząc o zasądzenie na jego rzecz od pozwanej jednorocznego wynagrodzenia gdy był prezesem spółdzielni w kwocie 69.830,57 zł oraz nawiązki w wysokości 30.000 zł tytułem odszkodowania za straty zdrowotne, moralne, wizerunkowe w lokalnej społeczności jak również za łamanie prawa pracy – dostarczenie świadectwa pracy dopiero 14 dni po rozwiązaniu stosunku pracy.

Na uzasadnienie swojego żądania powód wskazał, iż był zatrudniony u pozwanej od ponad 3 lat na stanowisku prezesa spółdzielni i przez ten czas wydatnie przyczynił się do „uzdrowienia sytuacji w spółdzielni” poprzez nadrobienie szeregu nieprawidłowości i zaniedbań jakie zastał. Powód wymienił działania, jakich miał dokonać w spółdzielni oraz na rzecz jej mieszkańców, co traktował jako swój osobisty sukces, poparty jego zaangażowaniem docenianym przez ówczesną Radę Nadzorczą w postaci premii finansowej i podwyżki płacy.

Powód podnosił, że decyzja o odwołaniu go z funkcji prezesa została podjęta z przyczyn pozamerytorycznych i jest efektem swoistej dyskryminacji jego osoby przez część nowo wybranych władz spółdzielni. W jego ocenie w tym czasie powołano nowy zarząd Spółdzielni składający się z osób bez doświadczenia i nieprzygotowanych merytorycznie w dziedzinie administrowania spółdzielnią. Wskazywał, że część Zarządu w osobach byłej prezes a obecnie Sekretarza Rady Nadzorczej H. R. jak i G. C. – była i obecna wiceprezes ds. księgowości – niepochlebnie i obraźliwie wypowiadały się o jego osobie. On jako prezes był przez nie permanentnie lekceważony i nie mógł liczyć na jakąkolwiek pomoc we wprowadzeniu w obowiązki. Próby jego konstruktywnej działalności miały być torpedowane przez księgową. Działania zarządu miały być paraliżowane, co miał przypłacić własnym stanem zdrowia gdzie niezbędne było leczenie neurologiczne. (k. 3-5, k. 68-72)

W odpowiedzi na pozew z dnia 18.04.2023 r. pozwana Spółdzielnia Mieszkaniowa w T. wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Pozwana przyznała, że powód był zatrudniony na podstawie umowy o pracę z 2.01.2020 r. na stanowisku członka prezesa zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej. Umowa była zawarta na czas nieokreślony i wykonywana w pełnym wymiarze czasu pracy. Pozwana podała też, że powód został zatrudniony wyłącznie w celu wykonywania obowiązków prezesa zarządu. Wyjaśniała, że w dniu 19.08.2022 r. Walne Zgromadzenie Spółdzielni Mieszkaniowej w T. po dokonaniu oceny działalności spółdzielni pod zarządem powoda podjęło uchwałę o nieudzieleniu absolutorium prezesowi tj. powodowi wobec negatywnej oceny jego pracy. Wyrazem tej negatywnej oceny były zaś liczne protesty członków spółdzielni przez cały okres kiedy powód był prezesem. W tych okolicznościach Rada Nadzorcza podjęła uchwałę odwołującą powoda z funkcji prezesa, co skutkowało wypowiedzeniem mu umowy o pracę w dniu 6.03.2023 r. (k. 20-22)

Sąd ustalił, następujący stan faktyczny:

Powód G. F. był zatrudniony w Spółdzielni Mieszkaniowej w T. od dnia 2.01.2020r. na podstawie umowy o pracę zawartej początkowo na czas określony a następnie od dnia 1.04.2020r. na czas nieokreślony na stanowisku Prezesa Zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej w T., w pełnym wymiarze czasu pracy. Aneksem do umowy o pracę z dnia 20.06.2022 r. wynagrodzenie zasadnicze powoda zostało ustalone w wysokości 4.580 zł brutto, zaś dodatek funkcyjny w wysokości 250 zł brutto.

(dowody: umowa o pracę z 2.01.2020 r., umowa o prace na czas nieokreślony z 31.03.2020 r., aneks do umowy o prace z 20.06.2022 r. – karty w części B akt osobowych powoda)

Walne Zgromadzenie Spółdzielni Mieszkaniowej w T. podjęło w dniu 19.08.2022r. dwie uchwały o nieudzieleniu absolutorium powodowi po dokonaniu oceny jego działalności za okres od 2.01.2020 r. do 31.12.2020 r. oraz za okres od 1.01.2021 r. do 31.12.2021 r.

Uchwałą z dnia 26.08.2022 r. Rada Nadzorcza Spółdzielni Mieszkaniowej w T. odwołała powoda - pełniącego obowiązki Prezesa Zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej w T. jako członka Zarządu Prezesa Zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej w T..

Pismem z dnia 6.03.2023r. pozwana oświadczyła powodowi, iż rozwiązuje z nim umowę o pracę zawartą w dniu 31.03.2020r. z zachowaniem 3 miesięcznego okresu wypowiedzenia, który upłynął w dniu 30.06.2023r. Jako przyczynę wypowiedzenia umowy o pracę wskazano odwołanie ze stanowiska członka Zarządu Prezesa Zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej w T..

Wynagrodzenie powoda obliczone jako ekwiwalent za urlop wypoczynkowy na dzień wręczenia wypowiedzenia umowy o pracę wynosiło 4.010,00 zł brutto.

(dowody: uchwała nr 13/2022 Walnego Zgromadzenia Spółdzielni Mieszkaniowej w T. z 19.08.2022 r. w sprawie absolutorium dla Pana G. F. – Prezesa Zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej w T., uchwała nr (...) Walnego Zgromadzenia Spółdzielni Mieszkaniowej w T. z 19.08.2022 r. w sprawie absolutorium dla Pana G. F.– Prezesa Zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej w T. - k. 25 (koperta); pisemna informacja pozwanej o wysokości wynagrodzenia powoda z 17.04.2023 r. – k. 26)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dowody z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy jak i w aktach osobowych powoda G. F., które to dokumenty Sąd uznał za wiarygodne, ponieważ zostały sporządzone w przepisanej prawem formie, a ich autentyczność, ani treść nie były kwestionowane przez żadną ze stron w toku postępowania.

Sąd zważył , co następuje:

Powództwo jako niezasadne w ocenie Sądu, podlega oddaleniu w całości.

Podstawę prawną dochodzonego przez powoda G. F. roszczenia o zapłatę odszkodowania w związku z rozwiązaniem umowy o pracę stanowi przepis art. 45 § 1 k.p., zgodnie z którym w razie ustalenia, że wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony było nieuzasadnione lub naruszało przepisy o wypowiadaniu umów o pracę, sąd pracy - stosownie do żądania pracownika - orzeka o bezskuteczności wypowiedzenia, a jeżeli umowa uległa już rozwiązaniu - o przywróceniu pracownika do pracy na poprzednich warunkach albo o odszkodowaniu.

Przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie zmierzało do jednoznacznego ustalenia, czy strona pozwana dokonując wypowiedzenia umowy o pracę za trzymiesięcznym okresem wypowiedzenia, uczyniła to w sposób prawidłowy, a więc czy wypowiedzenie spełniało wymogi formalne, a podana przyczyna wypowiedzenia była rzeczywista i prawdziwa.

Na wstępie podkreślić należy, iż odwołanie danej osoby z zajmowanej funkcji członka zarządu nie oznacza automatycznego rozwiązania z nią stosunku pracy. Dlatego, jeśli po odwołaniu danej osoby z zarządu spółdzielnia zdecyduje się na rozwiązanie z nią stosunku pracy, konieczne jest zastosowanie przewidzianych w kodeksie pracy zasad rozwiązania umów o pracę.

Powód nie udowodnił, iż uchwała o odwołaniu go z funkcji członka Zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej w T. jest sprzeczna z ustawą (art. 58 § 1 k.c. art. 42 § 2 ustawy z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze). Uchwały tej powód nie zaskarżył bowiem we właściwym trybie, tj. nie wytoczył powództwa o jej uchylenie zgodnie z treścią art. 42 § 4 ustawy prawo spółdzielcze. Wskazać należy, że powołana ustawa nie zabrania odwołania członka zarządu z pełnionej funkcji, a zwłaszcza w sytuacji utraty zaufania do powoda jako pracownika Spółdzielni. Ustawa Prawo spółdzielcze przewiduje w art. 49 § 2 możliwość odwołania członka zarządu Spółdzielni przez radę nadzorczą albo walne zgromadzenie – w zależności od postanowień statutu. Sąd w niniejszym postępowaniu nie był władny badać tego, czy zachodziła jakakolwiek sprzeczność uchwały z normą o charakterze bezwzględnie obowiązującym.

W sprawie kwestią sporną było to, czy odwołanie z pełnionej funkcji członka zarządu może stanowić przyczynę uzasadniającą rozwiązanie umowy o prace za wypowiedzeniem.

Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2000 r. w sprawie o sygn. I PKN 479/99 (OSNP 2001/11/377) odwołanie ze stanowiska członka zarządu spółki, które nie zostało skutecznie podważone w trybie przepisów prawa handlowego, z reguły stanowi przyczynę uzasadniającą wypowiedzenie umowy o pracę (art. 45 § 1 k.p.) pracownikowi zatrudnionemu w charakterze członka tego zarządu. Powyższe należy odnieść także do członków zarządu spółdzielni mieszkaniowych.

W uzasadnieniu wydanego wyroku Sąd Najwyższy wskazał, że w przypadku gdy z członkiem zarządu nawiązuje się umowę o pracę i to w tym celu, by jego powinności jako członka zarządu były jednocześnie jego obowiązkami pracowniczymi (obowiązek pracy polega na wykonywaniu funkcji zarządu do czego członek zarządu jest zobowiązany także równocześnie na podstawie przepisów prawa handlowego) dochodzi do powstania szczególnej sytuacji prawnej. Ze stosunkiem członkostwa w zarządzie spółki (stosunkiem prawnym z zakresu prawa handlowego) sprzężony zostaje stosunek pracy (umowa o pracę). Ponieważ jednakże pozbawienie członkostwa w zarządzie spółki jest równoznaczne z odebraniem danej osobie prawa do dokonywania czynności z zakresu zarządzania spółką a celem nawiązania z nią stosunku pracy w danym przypadku jest zasadniczo umożliwienie jej uzyskiwania wynagrodzenia pracowniczego z tytułu pełnienia tego typu czynności (pracy) i uznanie że ich wykonywanie stanowi jednocześnie zasadniczy element stosunku pracy, to oznacza to, że pracownik zatrudniony w charakterze członka zarządu spółki, z chwilą jego odwołania z tego zarządu traci możliwość wykonywania swojej podstawowej powinności pracowniczej (świadczenia pracy).

W innym wyroku z dnia 25 listopada 1997 r., sygn. akt I PKN 388/97, OSNP 1998/18/540) Sąd Najwyższy wskazał również, iż odwołanie pracownika ze stanowiska prezesa zarządu spółki akcyjnej stanowi przyczynę uzasadniającą wypowiedzenie mu umowy o pracę, której zawarcie wiązało się bezpośrednio z powołaniem go na to stanowisko.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż dokonane powodowi G. F. wypowiedzenie umowy o pracę nie narusza przepisów prawa, albowiem uchwała o odwołaniu powoda ze stanowiska członka Zarządu Prezesa Zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej w T. została podjęta przez uprawniony organ tj. Radę Nadzorczą Spółdzielni jak i też samo wypowiedzenie umowy o pracę nie jest dotknięte wadliwością, a przyczyna wskazana w treści wypowiedzenia umowy o pracę jako odwołanie ze stanowiska członka Zarządu Prezesa Zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej w T. jest przyczyną uzasadnioną i jest przyczyną wystarczającą. To, co legło u podstaw odwołania powoda z członkostwa w Zarządzie Spółdzielni nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy albowiem Sąd nie jest władny badać przesłanek, które doprowadziły do odwołania powoda z pełnionej przez niego funkcji. Dla rozstrzygnięcia sprawy liczy się bowiem jedynie fakt, że do odwołania doszło skutecznie oraz to, że odwołanie to spowodowało, iż powód nie mógł już pełnić funkcji Prezesa Zarządu. Umowa o pracę została zawarta z powodem w celu pełnienia przez niego funkcji Prezesa Zarządu Spółdzielni i na takim stanowisku powód został przez Spółdzielnię przecież zatrudniony. Ponieważ nie mógł już dalej pełnić tej funkcji wskutek odwołania, pracodawca słusznie rozwiązał z nim umowę o pracę.

Z tych wszystkich względów, Sąd orzekł jak w punkcie I wyroku.

Powód domagał się także zadośćuczynienia za straty zdrowotne, moralne i wizerunkowe w lokalnej społeczności jak również za łamanie prawa pracy w związku z dostarczeniem mu świadectwa pracy dopiero po 14 dni po rozwiązaniu stosunku pracy. Źródła powyższego roszczenia można upatrywać w przepisach art. 11 ¹ k.p. w zw. z art. 23 i 24 § 1 k.c. Zgodnie z art. 11 ¹ k.p. pracodawca jest obowiązany szanować godność i inne dobra osobiste pracownika. W przepisie tym podkreślono znaczenie godności jako dobra osobistego, przypisując jej niejako znaczenie podstawowe. Wydaje się to uzasadnione, zważywszy, iż to właśnie godność pracownika narażona może być najczęściej na brak należytego poszanowania. Naruszeniem tak rozumianej godności pracowniczej są zachowania pracodawcy polegające między innymi na słownej lub czynnej zniewadze, dopuszczaniu się czynów nieobyczajnych wobec pracownika, krzywdzących ocenach jego kwalifikacji, udzielaniu nieprawdziwych opinii o pracowniku, bezzasadnym wymierzaniu mu kar dyscyplinarnych, ujawnianiu bez zgody pracownika informacji objętych ochroną danych osobowych (patrz wyrok Sądu Najwyższego – Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z 21 października 2008 roku, II PK 71/08). W tym kontekście można uznać, iż do naruszenia godności pracownika prowadzą w szczególności działania lub zaniechania pracodawcy kwalifikowane w Kodeksie pracy jako molestowanie (oraz inne akty dyskryminacji) lub mobbing. Świadczą o tym poniższe definicje.

Molestowaniem jest niepożądane zachowanie, którego celem lub skutkiem jest naruszenie godności pracownika i stworzenie wobec niego zastraszającej, wrogiej, poniżającej, upokarzającej lub uwłaczającej atmosfery. Natomiast molestowaniem seksualnym, czyli dyskryminowaniem ze względu na płeć, jest każde niepożądane zachowanie o charakterze seksualnym lub odnoszące się do płci pracownika, którego celem lub skutkiem jest naruszenie godności pracownika, w szczególności stworzenie wobec niego zastraszającej, wrogiej, poniżającej, upokarzającej lub uwłaczającej atmosfery; na zachowanie to mogą się składać fizyczne, werbalne lub pozawerbalne elementy (art. 183a § 5 pkt 2 i § 6 Kodeksu pracy).

Z kolei mobbing oznacza działania lub zachowania dotyczące pracownika lub skierowane przeciwko pracownikowi, polegające na uporczywym i długotrwałym nękaniu lub zastraszaniu pracownika, wywołujące u niego zaniżoną ocenę przydatności zawodowej, powodujące lub mające na celu poniżenie lub ośmieszenie pracownika, izolowanie go lub wyeliminowanie z zespołu współpracowników (art. 94 ³ § 2 Kodeksu pracy).

Naruszanie dóbr osobistych pracownika może mieć miejsce również w przypadkach, w których zachowania pracodawcy lub innych osób nie mają znamion dyskryminacji ani mobbingu w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy.

W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie żadne z powyżej opisanych zachowań nie miały miejsca. Powód nie wykazał i nie udowodnił też swoich zarzutów względem osób, które miały się dopuszczać jego zniesławiania i godzić w jego godność osobistą. Przedłożony materiał dowodowy w postaci nagrań z posiedzeń Rady Nadzorczej oraz Zarządu Spółdzielni a także zeznania świadków : E. O., G. F., H. R. i strony pozwanej reprezentowanej przez G. C. i A. F. ( k.114-116, k.143-145), zdaniem Sądu przedstawiają powoda jako osobę, która wchodzi w konflikty będąc przekonaną o swojej wyłącznej racji, nie poddającą się słusznej krytyce oraz odnoszącą się z brakiem szacunku do współpracowników. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego powód nie jawi się jako ofiara rzekomo wykreowanej nagonki. Jego subiektywne odczucia pozostają w sprzeczności z obiektywnym stanem rzeczy, z którego wynika, że nie był on do końca sprawnym prezesem a do jego działań istniały słuszne zastrzeżenia. Powód nie dopuszczał do głosu mieszkańców spółdzielni, zamykał przed nimi drzwi w spółdzielni, a kiedy stali pod tymi drzwiami to ich obrażał. Kiedy przejmował funkcję prezesa na koncie Spółdzielni znajdowała się kwota około 350 tys. złotych. Pozostawił natomiast prawie puste konto, przez co nowe władze musiały sporządzić nową kalkulację na 2023 r. W ocenie Sądu powód zdaje się nie posiada w ogóle wiedzy o finansowym funkcjonowaniu Spółdzielni a to przede wszystkim co do tego, że spółdzielnie mieszkaniowe prowadzą dwa typy odrębnie rozliczanych działalności. Pierwszy, pokrywany z opłat pobieranych od lokatorów, zaś drugi finansowany z dodatkowej działalności spółdzielni podlegający opodatkowaniu. To co powód uważał bowiem za zysk spółdzielni uzyskany dzięki jego działalności jako „prężnego prezesa” nie stanowiło żadnego zysku, czego w ogóle nie rozumie a czemu dał wyraz w treści pozwu oraz w toku przesłuchania przed Sądem.

W związku z powyższym jego roszczenie należało oddalić jako zupełnie bezzasadne, o czym orzeczono jak w punkcie I wyroku.

Ponieważ powód przegrał sprawę w całości, to zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu wyrażoną w przepisie art. 98 § 1 i § 3 k.p.c. winien zwrócić stronie pozwanej poniesione przez nią koszty procesu. Na koszty te złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika ustanowionego w sprawie w osobie radcy prawnego, którego wysokość została ustalona na podstawie § 9 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).

Sędzia Aldona Helińska – Hanus