Uzasadnienie z 19 grudnia 2024, sygn. II K 428/24

Formularz UK 1

Sygnatura akt

II K 428/24

Jeżeli wniosek o uzasadnienie wyroku dotyczy tylko niektórych czynów lub niektórych oskarżonych, sąd może ograniczyć uzasadnienie do części wyroku objętych wnioskiem. Jeżeli wyrok został wydany w trybie art. 343, art. 343a lub art. 387 k.p.k. albo jeżeli wniosek o uzasadnienie wyroku obejmuje jedynie rozstrzygnięcie o karze i o innych konsekwencjach prawnych czynu, sąd może ograniczyć uzasadnienie do informacji zawartych w częściach 3–8 formularza.

1.  USTALENIE FAKTÓW

1.1 Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Czyn przypisany oskarżonemu (ewentualnie zarzucany, jeżeli czynu nie przypisano)

M. Ś. (1)

w okresie od 1 maja 2022 roku do 22 listopada 2022 roku oraz od 23 maja 2023 roku do 5 lutego 2024 roku, działając w krótkich odstępach czasu, z wykorzystaniem takiej samej sposobności, zanim zapadł pierwszy wyrok chociażby nieprawomocny, dwukrotnie uchylał się od obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości wyrokiem oraz ugodą na rzecz A. Ś. i M. Ś. (2), a łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej trzech świadczeń okresowych i tak:

a) w okresie od 1 maja 2022 roku do 22 listopada 2022 roku uchylał się od wykonywania obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości wyrokiem sądowym wydanym przez Sąd Okręgowy w Kielcach z dnia 23 czerwca 2020r. sygn. akt IC 1808/19 oraz ugodą zawartą przed mediatorem z dnia 1 września 2022 roku sygn. III RC 521/22 na rzecz A. Ś. i M. Ś. (2) , gdzie łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej trzech świadczeń okresowych,

b) w okresie od 23 maja 2023 roku do 5 lutego 2024 roku uchylał się od wykonywania obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości wyrokiem sądowym wydanym przez Sąd Okręgowy w Kielcach z dnia 23 czerwca 2020r. sygn. akt IC 1808/19 oraz ugodą zawartą przed mediatorem z dnia 1 września 2022 roku sygn. III RC 521/22 na rzecz A. Ś. i M. Ś. (2), gdzie łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej trzech świadczeń okresowych,

co stanowi ciąg dwóch przestępstwo z art. 209 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k.

Przy każdym czynie wskazać fakty uznane za udowodnione

Dowód

Numer karty

M. Ś. (1) pozostawał w związku małżeńskim z R. Ś.. Z tego związku wymienieni mają dwoje dzieci A. Ś. urodzonego (...) oraz M. Ś. (2) urodzoną (...). W 2020 roku małżeństwo to zostało rozwiązane przez rozwód.

Wyrokiem rozwodowym z dnia 23 czerwca 2020 roku sygn. I C 1808/18, jednocześnie zasądzono od M. Ś. (1) alimenty w kwocie 800 złotych na rzecz małoletniego A. Ś. oraz w kwocie 700 zł na rzecz małoletniej M. Ś. (2).

Następnie, na mocy postanowień Sądu Rejonowego w Kielcach w sprawach sygn. III RC 519/22 oraz III RC 521/22, które poprzedzało zawarcie ugód przed mediatorami, podwyższono te alimenty do kwoty 900 zł na rzecz M. Ś. (2) oraz do kwoty 1000 zł na rzecz A. Ś..

W okresie od dnia 1 maja 2022 roku do 22 listopada 2022 roku M. Ś. (1) nie uiścił jednak żadnej kwoty tytułem alimentów, egzekucja prowadzona w tym przedmiocie była zaś nieskuteczna.

Jednocześnie M. Ś. (1) co do zasady spotykał się z synem zgodnie z przyznanymi mu widzeniami, zaś z córką nie utrzymywał kontaktu. Nie pomagał on finansowo dzieciom. Był także skonfliktowany z ich matką.

Wyrokiem Sądu Rejonowego w Kielcach z dnia 18 listopada 2023 roku w sprawie sygn. akt II K 1047/22 M. Ś. (1) został prawomocnie skazany za to, że w okresie od 1 lipca 2020 roku do 18 czerwca 2021 roku uchylał się od wykonania obowiązku alimentacyjnego tj. za przestępstwo z art. 209 § 1a k.k. w zw. z art. 209 § 1 k.k. na karę 1 roku ograniczenia wolności. Postanowieniem z dnia 20 lipca 2022 roku w sprawie sygn. akt II K 1047/22 zarządzono wykonanie 6 miesięcy zastępczej kary ograniczenia wolności. Karę tę M. Ś. (1) odbywał w okresie od 23.11.2022roku do 22 maja 2023 roku.

Po opuszczeniu jednostki penitencjarnej wymieniony nadal do dnia 5 lutego 2024 roku nie wpłacał jednak żadnych kwot tytułem alimentów na rzecz dzieci. Egzekucja tych świadczeń okazała się zaś bezskuteczna.

Zgodnie z ugodą zawartą pomiędzy M. Ś. (1) a byłą żoną na gruncie podziału majątku wspólnego, R. Ś. zobligowana była do spłaty byłego męża w czerech ratach- dwóch w kwotach po 35 tysięcy złotych z terminem spłaty 25 kwietnia 2022 roku i 30 czerwca 2023 roku, a dwie kolejne raty po 30 tysięcy złotych płatne do dnia 30 czerwca 2024 roku i 30 czerwca 2025 roku.

W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego w zakresie alimentów doszło do zajęcia przez komornika w 2024 roku wierzytelności z tytułu spłaty II raty, które to środki zaliczone zostały na dług alimentacyjny, zaś stan należności na listopad 2024 roku wynosił łącznie 8585,01 złotych.

1.  zeznania R. Ś.

2.  zeznania M. Ś. (2)

3.  wyrok Sądu Okręgowego w Kielcach

4.  postanowienie Sądu Rejonowego w Kielcach

5.  ugody zawarte przed mediatorem

6.  zaświadczenie o bezskuteczności egzekucji

7.  ugoda w zakresie podziału majątku wspólnego

8.  wydruki wiadomości e-mail

9.  odpis aktu oskarżenia

10.  Informacja o stanie egzekucji

11.  odpis wyroku SR w Kielcach

12.  informacje z akt egzekucyjnych KMp 8/22

1.  k. 31-32 i k. 114-115

2.  k. 45-46 i k. 127

3.  k. 3

4.  k. 4

5.  k. 5 i 7

6.  k. 8

7.  k. 10-11

8.  k. 12-19

9.  k. 39

10.  k. 51-53

11.  k. 65

12.  133-135

M. Ś. (1) ma lat 47, zajmuje się pracami budowlanymi. Jest rozwiedziony i ma dwoje dzieci na utrzymaniu. Był uprzednio dwukrotnie prawomocnie skazany. W oznaczonych okresach wymieniony nie korzystał z pomocy (...), jak i nie korzystał ze świadczeń zdrowotnych, nie był również zarejestrowany w charakterze bezrobotnego.

1.  dane o karalności

2.  dane oosbopoznawcze

3.  pismo z (...)

4.  pismo z NFZ

5.  Pismo z (...) K.

1.  k. 67-69

2.  k. 85

3.  41

4.  40

5.  42

1.2 Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Czyn przypisany oskarżonemu (ewentualnie zarzucany, jeżeli czynu nie przypisano)

Przy każdym czynie wskazać fakty uznane za nieudowodnione

Dowód

Numer karty

2.  OCena DOWOdów

2.1 Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

zeznania R. Ś. oraz M. Ś. (2)

Zeznania spójne, logiczne i konsekwentne. Ponadto znajdują potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Świadkowie przedstawili sytuację życiową i materialną swej rodziny, a także zachowanie oskarżonego w okresach objętych zarzutem. W szczególności z depozycji tych wynika, że w objętym osądem czasie M. Ś. (1) nie wywiązywał się z obowiązku alimentacyjnego, jak i nie pomagał dzieciom w żaden sposób.

wskazane w pkt. 3-12 dokumenty

Dokumentacja w postaci kopii/odpisów wyroków, postanowień, ugód, czy zaświadczeń uzyskanych od komornika, tudzież od instytucji państwowych. Wartość procesowa tych dowodów, a przy tym ich wiarygodność jest niekwestionowana.

Nadto, w aktach znalazły się wydruki rozmów pomiędzy oskarżonym, a jego byłą żoną, w kontekście dokonania przez R. Ś. wpłaty na poczet wzajemnego rozliczenia. Wskazuje ona po pierwsze, że niewątpliwie wymienieni pozostają w konflikcie, po drugie, że M. Ś. (1) podejmował działania utrudniające dokonania takiej spłaty na konto z nim bezpośrednio związane.

Dane osobopoznawcze i dane o karalności

Pismo z NFZ, pismo z (...) i (...)

Dokumenty urzędowe oraz informacje uzyskane od właściwych podmiotów państwowych. Autentyczność zawartych w dych dowodach danych nie budzi żadnych zastrzeżeń.

2.2 Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 1.1 albo 1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

wyjaśnienia oskarżonego

Oskarżony nie przyznał się do tego, by uchylał się od obowiązku alimentacyjnego, choć potwierdził, to, że alimentów nie płacił. Przekonywał, że był pewny, iż raty kolejnych spłat, które tytułem rozliczenia ma przekazać mu była żona zostaną zaliczone na poczet alimentów. Stanowisko takie jest jednak nie do przyjęcia. Przede wszystkim na względzie należy mieć, że obowiązek alimentacyjny został nałożony na podsądnego w związku z partycypowaniem w comiesięcznych kosztach utrzymania dzieci. Zatem, wzajemne rozliczenia M. Ś. (1) i R. Ś. nie mają w tym zakresie żadnego znaczenia. Zresztą, oskarżony nie zawarł z byłą żoną żadnej umowy, na mocy której zdecydowałby on o zaliczeniu przysługujących mu kwot na poczet alimentów. Poza tym, także postawa podsądnego na gruncie sprawy egzekucyjnej wskazuje na brak jakiejkolwiek woli dobrowolnego uiszczenia alimentów- dopiero na skutek czynności podjętych przez komornika doszło do zajęcia pieniędzy i ich zaliczenia na wierzytelność alimentacyjną- co nastąpiło dopiero w drugiej połowie 2024 roku.

3.  PODSTAWA PRAWNA WYROKU

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Oskarżony

☐

3.1 Podstawa prawna skazania albo warunkowego umorzenia postępowania zgodna z zarzutem

Zwięźle o powodach przyjętej kwalifikacji prawnej

☐

3.2 Podstawa prawna skazania albo warunkowego umorzenia postępowania niezgodna z zarzutem

I

M. Ś. (1)

Zwięźle o powodach przyjętej kwalifikacji prawnej

Odpowiedzialności za przestępstwo z art. 209 § 1 k.k. podlega ten kto uchyla się od wykonania obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości orzeczeniem sądowym, ugodą zawartą przed sądem albo innym organem albo inną umową, jeżeli łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych albo jeżeli opóźnienie zaległego świadczenia innego niż okresowe wynosi co najmniej 3 miesiące.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać w pierwszym rzędzie trzeba, że na podsądnym ciążył obowiązek alimentacyjny wynikający z orzeczenia sądowego. Podkreślenia wymaga także, że stosownie do dyspozycji art. 133 § 1 kro rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Tym samym, obowiązek alimentacyjny rodziców względem dziecka nie jest powiązany z jego wiekiem.

Przechodząc do kwestii ,,uchylania się” zauważyć trzeba, że stanowisko co do interpretacji tego znamienia, tak w doktrynie jak i orzecznictwie jest już ugruntowane. Uchylać się, jako znamię czasownikowe typu podstawowego przestępstwa niealimenatcji, oznacza m.in. tyle co unikać, unikać natomiast to starać się nie stykać z kimś, z czymś, starać się nie mieć nic wspólnego z kimś, z czymś; stronić. Przestępstwa niealimentacji dopuszcza się wobec tego tylko taka osoba, która może wykonać ciążący na niej obowiązek alimentacyjny, ale tego nie czyni mimo realnych możliwości. Uchylenie się od obowiązku łożenia na utrzymanie osoby uprawnionej do alimentacji zachodzi wtedy, gdy zobowiązany mając obiektywną możliwość wykonania tego obowiązku nie dopełni go ze złej woli (Kodeks karny. Komentarz red. prof. dr hab. R. S. i powołana tam literatura oraz orzecznictwo).

M. Ś. (1) zarówno w okresie od dnia 1 maja 2022 roku do dnia 22 listopada 2022 roku, jak i w okresie od 23 maja 2023 roku do 5 lutego 2024 roku miał pełną możliwość z przedmiotowego obowiązku się wywiązywać. W świetle materiału aktowego jasne jest bowiem, że stan jego zdrowia pozwalał mu na pracę zarobkową. Zresztą, ani nie korzystał w tym czasie ze świadczeń zdrowotnych, jak i ze świadczeń (...), nie był też zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Nadto, w toku postępowania wymieniony podnosił, że utrzymuje się z prac dorywczych, a mimo to, nadal żadnych kwot na poczet alimentów nie uiszczał. Co więcej, w świetle zgromadzonych dowodów jasne jest również, że M. Ś. (1) utrudniał uzyskania pieniędzy od byłej żony tytułem spłaty związanej z podziałem majątku, aby komornik nie miał możliwości zajęcia tej wierzytelności- do czego ostatecznie i tak doszło.

Jak już wyżej nadmieniono, wyłącznie jako linie obrony podsądnego przyjąć należy jego stanowisko, że myślał, że raty kolejnych spłat żony zostaną przez nią zaliczone na poczet alimentów, tym bardziej, że M. Ś. (1) nie podjął żadnych działań by tak było, a w szczególności takiego oświadczenia nie przekazał R. Ś.

Z tych też względów uznano, że M. Ś. (1) w okresie od dnia 1 maja 2022 roku do 22 listopada 2022 roku oraz od dnia 23 maja 2023 roku do dnia 5 lutego 2024 roku uchylał się od obowiązku alimentacyjnego. To natomiast prowadzi do przyjęcia, że wymieniony wypełnił również ostatnią przesłankę z art. 209 § 1 k.k., gdyż łączna wysokość powstałych zaległości alimentacyjnych stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych.

Jednocześnie mając na względzie półroczny odstęp czasowy pomiędzy objętymi osądem okresami, nawet uwzględniając fakt, że od 22 listopada 2022 roku do 23 maja 2023 roku M. Ś. (1) był pozbawiony wolności, w ocenie sądu, inkryminowane zachowanie oskarżonego kwalifikować należało jako dwa odrębne czyny, wypełniające znamiona występku z art. 209 §1 k.k., a nie jako jeden czyn. Przy czym, jedocześnie ustalenia wymagało, że przestępstw tych wymieniony dopuścił się w krótkich odstępach czasu, w rozumieniu art. 91 § 1 k.k., z wykorzystaniem tej samej sposobności, zanim zapadł pierwszy wyrok chociażby nieprawomocny.

Wobec przedstawionej argumentacji sąd uznał oskarżonego za winnego tego, że w okresie od 1 maja 2022 roku do 22 listopada 2022 roku oraz od 23 maja 2023 roku do 5 lutego 2024 roku, działając w krótkich odstępach czasu, z wykorzystaniem takiej samej sposobności, zanim zapadł pierwszy wyrok chociażby nieprawomocny, dwukrotnie uchylał się od obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości wyrokiem oraz ugodą na rzecz A. Ś. i M. Ś. (2), a łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej trzech świadczeń okresowych i tak:

a) w okresie od 1 maja 2022 roku do 22 listopada 2022 roku uchylał się od wykonywania obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości wyrokiem sądowym wydanym przez Sąd Okręgowy w Kielcach z dnia 23 czerwca 2020r. sygn. akt IC 1808/19 oraz ugodą zawartą przed mediatorem z dnia 1 września 2022 roku sygn. III RC 521/22 na rzecz A. Ś. i M. Ś. (2) , gdzie łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej trzech świadczeń okresowych,

b) w okresie od 23 maja 2023 roku do 5 lutego 2024 roku uchylał się od wykonywania obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości wyrokiem sądowym wydanym przez Sąd Okręgowy w Kielcach z dnia 23 czerwca 2020r. sygn. akt IC 1808/19 oraz ugodą zawartą przed mediatorem z dnia 1 września 2022 roku sygn. III RC 521/22 na rzecz A. Ś. i M. Ś. (2), gdzie łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej trzech świadczeń okresowych,

co stanowi ciąg dwóch przestępstwo z art. 209 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k.

☐

3.3  Warunkowe umorzenie postępowania

Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach warunkowego umorzenia postępowania

☐

3.4  Umorzenie postępowania

Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach umorzenia postępowania

☐

3.5  Uniewinnienie

Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach uniewinnienia

4.  KARY, Środki Karne, PRzepadek, Środki Kompensacyjne i środki związane z poddaniem sprawcy próbie

Oskarżony

Punkt rozstrzygnięcia
z wyroku

Punkt z wyroku odnoszący się
do przypisanego czynu

Przytoczyć okoliczności

M. Ś. (1)

I

I

W pierwszej kolejności, oskarżonemu przypisać należy znaczny stopień winy. Podsądny był bowiem w pełni świadom ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, a mimo to nie wywiązał się z niego, bez żądnej przyczyny, która jego postępowanie choć w minimalny sposób mogłaby usprawiedliwiać.

W kontekście stopnia społecznej szkodliwości przypisanego wymienionemu przestępstwa wskazać natomiast trzeba, że oskarżony dopuścił się występku umyślnego, godzącego w ważne dobro prawne. Ponadto, nie wywiązał się on z jednego z najważniejszych obowiązków jaki ciąży na rodzicu względem dziecka. Co więcej, M. Ś. (1) w niewielkim stopniu interesował się też dziećmi. Dość zresztą zauważyć, że nawet gdy podjął pracę w objętym osądem czasie, to nie przekazał pokrzywdzonym żadnych środków, nie zaproponował też jakiejkolwiek pomocy. Poza tym, przypisany oskarżonemu okres niealimentacji był dość długi. Powyższe okoliczności, oceniane przez pryzmat art. 115 § 2 k.k. doprowadziły sąd do przekonania, że stopień społecznej szkodliwości przypisanego oskarżonemu przestępstwa był znaczny.

Za okoliczność obciążającą uznano karalność oskarżonego za przestępstwo z art. 209 § 1 k.k.

Pomijać nie sposób również, choć doszło do tego wyłącznie na skutek czynności podjętych przez komornika a nie postawy podsądnego, że dług alimentacyjny z objętego osądem okresu, ostatecznie został wyegzekwowany.

Mając na względzie całokształt ujawnionych w sprawie okoliczności, ustawowe zagrożenie karą za przestępstwo przypisane oskarżonemu, a także dyrektywy wymiaru kary określone w art. 53 k.k., sąd uznał, że karą adekwatną i odpowiednio wyważoną, będzie kara 200 stawek dziennych grzywny po 20 złotych każda. Orzeczenie wobec M. Ś. (1) kary pozbawienia wolności byłoby w ocenie sądu, w szczególności mając na względzie charakter przypisanego mu przestępstwa, niecelowe. Kara ograniczenia wolności utrudniałaby zaś wymienionemu wykonywanie pracy zarobkowej. Kara grzywny w określonym wyżej wymiarze będzie natomiast z jednej strony stanowiło istotną dolegliwość dla wymienionego, z drugiej zaś pozwoli mu możliwość zarobkowania, co z kolei da mu szanse wywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego w przyszłości. Zresztą, z pola widzenia nie można tracić, że ustawodawca nadał prymat karą o charakterze wolnościowym, a zatem wymierzenie kary bezwzględnego pozbawienia wolności- tym bardziej za przestępstwa w ramach których przewidziany jest wybór kary, powinno mieć miejsce jedynie w wyjątkowych i szczególnych wypadkach.

Wysokość jednej stawki dziennej ustalono mając na względzie stosowanie do dyspozycji art. 33 § 3 k.k. sytuację życiową, majątkową oraz możliwości zarobkowe podsądnego, który jest osobą zdrową i zdolną do podjęcia pracy zarobkowej.

5.  1Inne ROZSTRZYGNIĘCIA ZAwarte w WYROKU

Oskarżony

Punkt rozstrzygnięcia
z wyroku

Punkt z wyroku odnoszący się do przypisanego czynu

Przytoczyć okoliczności

1.6. inne zagadnienia

W tym miejscu sąd może odnieść się do innych kwestii mających znaczenie dla rozstrzygnięcia,
a niewyjaśnionych w innych częściach uzasadnienia, w tym do wyjaśnienia, dlaczego nie zastosował określonej instytucji prawa karnego, zwłaszcza w przypadku wnioskowania orzeczenia takiej instytucji przez stronę

7.  KOszty procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

II

Stosownie do dyspozycji art. 627 k.p.k. sąd obciążył oskarżonego kosztami postępowania w całości. Wydatki tę, zostały wywołane jego nagannym zachowaniem i nikt inny nie powinien ich ponosić. Zresztą w sprawie brak jest przesłanek czy to znajdujących oparcie w sytuacji majątkowej lub życiowej podsądnego, czy to we względach słuszności, by M. Ś. (1) od tych kosztów w całości, czy też w części zwolnić.

Na koszty sądowe złożyły się następujące kwoty:

- 400 złotych tytułem opłaty od kary grzywny (art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych, tj.: Dz.U.1983.49.223 j.t. ze zm.),

- 40 złotych /2 x 20 zł./ ryczałt za doręczenie wezwań oraz innych pism w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji i w postępowaniu przygotowawczym na podstawie (art. 618 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw. z § 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2003 roku w sprawie wysokości i sposobu obliczania wydatków Skarbu Państwa w postępowaniu karnym),

- 30 złotych tytułem opłata za kartę karną, (art. 618 § 1 pkt 10 kpk w zw. z § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2014 r. w sprawie opłat za wydanie informacji z Krajowego Rejestru Karnego),

1.Podpis

Asesor sądowy Dariusz Witkowski