Zarządzenie z 26 marca 2025, sygn. I C 845/22

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 13 października 2022 r. przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W. powód R. T., wniósł o zapłatę kwoty 18 542,25 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 12 maja 2021 r. do dnia zapłaty, tytułem odszkodowania za szkodę polegającą na zniszczeniu przydomowej oczyszczalni ścieków z powodu zaistniałych warunków atmosferycznych. Ponadto powód wniósł także o zasądzenie na swoją rzecz kosztów procesu.

W uzasadnieniu powództwa powód wskazał, że w dniu 12 kwietnia 2021 r. została zgłoszona szkoda, w wyniku której uszkodzeniu uległa domowa oczyszczalnia ścieków, należąca do poszkodowanego R. T.. W chwili zdarzenia nieruchomość powoda była objęta ochroną udzielaną przez pozwanego z tytułu umowy dobrowolnego ubezpieczenia mienia. Szkoda ta została zgłoszona pozwanemu, który odmówił wypłaty odszkodowania. W związku z powstałą szkodą powód zlecił wykonanie niezbędnych prac w celu przywrócenia możliwości odprowadzania ścieków z nieruchomości.

W odpowiedzi na pozew strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na rzecz strony pozwanego kosztów postępowania według norm przepisanych.

Na uzasadnienie swojego stanowiska strona pozwana wskazała, że uszkodzenia są następstwem powolnej degradacji zbiornika mającej związek z jego eksploatacją, a te znajdują się poza odpowiedzialnością ubezpieczyciela.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 13 sierpnia 2020 r. R. T. zawarł z (...) Spółką Akcyjną z siedzibą w W. umowę (...) nr (...), dotyczącą nieruchomości położonej w J. przy. ul. (...) na okres od dnia 10 września 2020 r. do dnia 9 września 2021 r. Budynek został ubezpieczony w wariancie wartości nowej oraz w wariancie od wszystkich ryzyk. Z polisy ubezpieczeniowej wynika, że powód dokonał cesji wierzytelności wynikających z umowy ubezpieczenia na rzecz (...) BANK (...) S.A. z siedzibą w G. do kwoty 1 mln zł, która jest zrównana z sumą ubezpieczenia budynku.

(dowód: polisa ubezpieczeniowa (...) nr (...) wraz z OWU k. 9-33)

Zgodnie z § 4 ust. 1 OWU: „ (...) odpowiada za wypadek ubezpieczeniowy, którym jest niezależne od woli ubezpieczonego zdarzenie przyszłe i niepewne o charakterze nagłym, które powstało w okresie ubezpieczenia i w wyniku którego została wyrządzona szkoda objęta zakresem ubezpieczenia”. Zgodnie z postanowieniami OWU towarzystwo ubezpieczeń nie odpowiada za szkody, które powstały w następstwie: „eksploatacji lub zużycia, w wyniku których przedmiot ubezpieczenia uległ: zawaleniu, zabrudzeniu, odbarwieniu, odkształceniu, deformacji, ścieraniu, zarysowaniu, wyszczerbieniu, odspojeniu, rozdarciu, korozji lub utlenieniu. To wyłączenie nie dotyczy sytuacji, gdy następstwem takiej eksploatacji lub zużycia są zdarzenia losowe lub przepięcie, za które (...) ponosi odpowiedzialność” (§ 8 ust. 9 pkt 1 lit. L OWU). W myśl kolejnego postanowienia OWU (§ 8 ust. 9 pkt 2 OWU) „ (...) nie odpowiada również za szkody w przedmiocie ubezpieczenia, które powstały w wyniku awarii przedmiotu ubezpieczenia. To wyłączenie nie dotyczy sytuacji, gdy następstwem takiej awarii są zdarzenia losowe lub przepięcie, za które (...) ponosi odpowiedzialność. Awaria przedmiotu ubezpieczenia to uszkodzenie, które uniemożliwia zgodnie z przeznaczeniem korzystanie z przedmiotu ubezpieczenia, wywołane wadą tego przedmiotu, niewłaściwą jego eksploatacją, niewłaściwą jego konserwacją lub zużyciem jego elementów”.

(dowód: Ogólne Warunki Ubezpieczenia (...) k. 11-33)

W dniu 12 kwietnia 2021 r. doszło do uszkodzenia budowli – zniekształcenia i zgniecenia plastikowego zbiornika domowej oczyszczalni ścieków, znajdującego się w ziemi. Szkoda została zgłoszona towarzystwu ubezpieczeń, które wszczęło w sprawie postępowanie likwidacyjne, prowadzone pod nr (...).

(dowód: akta postępowania likwidacyjnego k. 60)

Decyzją z dnia 20 kwietnia 2021 r. (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. odmówił wypłaty odszkodowania. Wskazano, że uszkodzenia zbiornika są następstwem powolnej degradacji zbiornika mającej związek z jego eksploatacją. Ponadto, zbiornik został wgnieciony pod naporem ziemi wskutek czego doszło do jego rozszczelnienia. Nie można również wykluczyć błędów przy czynności montażu zbiornika oraz wady materiałowej, z którego został wykonany.

(dowód: decyzja z dnia 20 kwietnia 2021 r. k. 34)

W dniu 9 września 2022 r. R. T. skierował do (...) S.A. wezwanie do zapłaty kwoty 18 542,25 zł. wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 14 maja 2021 r. W odpowiedzi towarzystwo ubezpieczeń podtrzymało negatywną decyzję co do wypłaty odszkodowania.

(dowód: wezwanie do zapłaty z dnia 9 września 2022 r. wraz z potwierdzeniem nadania k. 36-38, odpowiedź na wezwanie do zapłaty k. 39)

W opinii biegłego sądowego T. T. szkoda polegająca na uszkodzeniu zbiornika powstała na skutek niekorzystnego oddziaływania nawodnionego gruntu, jednak to oddziaływanie było skutkiem nieprawidłowego montażu zbiornika przez instalatora. Nieprawidłowości to przede wszystkim modyfikacja zbiornika przez przedłużenie kominka włazowego (prawdopodobnie nieautoryzowana, ponieważ widoczne od wewnątrz zgrzewy przedłużające kominek wykonane są wyjątkowo nieprofesjonalnie – widoczne są nadmierne „wypływki” tworzywa oraz fragment oderwanego kołnierza z prawej strony komina. Modyfikacja miała służyć do posadowienia zbiornika na niedozwolonej głębokości z nasypem ok. 1 m, podczas gdy producenci dopuszczają 0,4-0,6m. Kolejne, kluczowe uchybienie to zasypanie zbiornika gruntem rodzimym, zamiast zastosowania zagęszczanej mechanicznie obsypki cementowo – piaskowej lub betonu. Dochodzić tu mogą jeszcze inne czynniki, takie jak nadmierne obciążenie gruntu wokół zbiornika np. przez najazd pojazdem samochodowym, montaż zbiornika z wadą, ale nie da się tego w żaden sposób stwierdzić.

(dowód: opinia biegłego sądowego z zakresu budownictwa – instalacji sanitarnych T. T. k. 145-159, opinia uzupełniająca biegłego sądowego z zakresu budownictwa – instalacji sanitarnych T. T. k. 183-194 )

Powyższy stan faktyczny sąd ustalił na podstawie przywołanych wyżej dowodów. Dowody z dokumentów, jak i z kopii dokumentów, sąd uznał za w pełni wiarygodne, jako że nie były kwestionowane przez strony postępowania, a ich prawdziwość nie budziła wątpliwości sądu. Za w pełni miarodajną sąd uznał opinię biegłego sądowego z zakresu budownictwa sporządzoną przez T. T., jako że była ona dokładna, spójna i logiczna, biegły zaś posiada odpowiednie kwalifikacje i wiedzę w zakresie swojej specjalizacji. Ponadto opinia ta została sporządzona zgodnie ze zleceniem Sądu i była wyczerpująca. Sąd pominął dowód z zeznań świadka G. N. oraz dowód z kolejnej opinii uzupełniającej biegłego T. T. na podstawie art. 235 ² § 1 pkt 2 k.p.c. jako dowody nieistotne dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego.

Sąd zważył co następuje:

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

Bezsporne w sprawie były okoliczności w zakresie skutków zdarzenia, natomiast sporne były przyczyny tego zdarzenia, a w konsekwencji istnienie odpowiedzialności pozwanej za powstałą szkodę.

Zgodnie z treścią art. 805 § 1 k.c. przez umowę ubezpieczenia ubezpieczyciel zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku, a ubezpieczający zobowiązuje się zapłacić składkę.

Przesłankami odpowiedzialności odszkodowawczej są: zdarzenie, z którym przepis prawny łączy odpowiedzialność odszkodowawczą, powstanie szkody oraz adekwatny związek przyczynowy pomiędzy zdarzeniem i szkodą (art. 361 k.c.) W przypadku wystąpienia wymienionych przesłanek naprawienie szkody przez podmiot do tego zobowiązany, powinno polegać na przywróceniu w majątku poszkodowanego stanu rzeczy naruszonego zdarzeniem wyrządzającym szkodę, nie może przewyższać jednak wysokości faktycznie poniesionej szkody.

Podstawą skutecznego dochodzenia roszczenia odszkodowawczego jest także wykazanie istnienia pomiędzy określonym zdarzeniem a szkodą normalnego związku przyczynowego (art. 361 § 1 k.c.). Tak rozumiany związek przyczynowy zachodzi wówczas, gdy w danym układzie stosunków i warunków oraz w zwyczajnym biegu rzeczy, bez szczególnego zbiegu okoliczności, szkoda jest typowym następstwem określonego rodzaju zdarzeń. Ocena, czy skutek jest normalny powinna być oparta na całokształcie okoliczności sprawy oraz wynikać z zasad doświadczenia życiowego i zasad wiedzy naukowej, specjalnej (tak na przykład Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 2 czerwca 1956 r., III CR 515/56, OSNC 1957, Nr 1, poz. 24).

Na gruncie niniejszej sprawy istotne są przede wszystkim zapisy OWU, a w szczególności § 4 ust. 1 OWU: „ (...) odpowiada za wypadek ubezpieczeniowy, którym jest niezależne od woli ubezpieczonego zdarzenie przyszłe i niepewne o charakterze nagłym, które powstało w okresie ubezpieczenia i w wyniku którego została wyrządzona szkoda objęta zakresem ubezpieczenia”. Zgodnie z postanowieniami OWU towarzystwo ubezpieczeń nie odpowiada za szkody, które powstały w następstwie: „eksploatacji lub zużycia, w wyniku których przedmiot ubezpieczenia uległ: zawaleniu, zabrudzeniu, odbarwieniu, odkształceniu, deformacji, ścieraniu, zarysowaniu, wyszczerbieniu, odspojeniu, rozdarciu, korozji lub utlenieniu. To wyłączenie nie dotyczy sytuacji, gdy następstwem takiej eksploatacji lub zużycia są zdarzenia losowe lub przepięcie, za które (...) ponosi odpowiedzialność” (§ 8 ust. 9 pkt 1 lit. L OWU).

W opinii biegłego sądowego ds. budownictwa głównym powodem uszkodzenia zbiornika były błędy montażowe związane ze złym zabezpieczeniem zbiornika w gruncie. Wskazana przez (...) K. D. metodologia zabezpieczenia zbiornika na większych głębokościach niż 70 cm sprowadza się do tego, że zbiornik tworzywowy służy za swego rodzaju szczelne „deskowanie” otulone konstrukcją żelbetonową przejmującą wszelkie niekorzystne oddziaływania gruntu. W ocenie biegłego rozwiązanie to już powinno być wykonane w oparciu o projekt konstrukcyjny z doborem stali zbrojeniowej, doborem lokalizacji tego zbrojenia w grubości warstwy betonu, określeniem klasy betonu jaki powinien być dostarczony. Inaczej powinna wyglądać zbrojona betonowa konstrukcja obudowy zbiornika posadowionego na głębokości 1,0 m a inaczej na głębokości 5,0 m, co technicznie także byłoby wykonalne. Gdyby taki betonowy „sarkofag” był wykonany w sposób profesjonalny, to nawet zbiornik o niskiej jakości nie uległby awarii. Przyjmując nawet, że zbiornik był zabezpieczony obsypką cementowo-piaskową, a mimo to uległ awarii, to ta awaria o ile nie była skutkiem wady fabrycznej zbiornika, to również musiała być skutkiem niewłaściwego montażu – np. zagęszczania tej obsypki przy pustym zbiorniku (bez wody), użycia obsypki o zbyt małej zawartości cementu. Solidnie wykonana obsypka cementowo-piaskowa po krótkim kontakcie z wilgotnym gruntem staje się betonową obudową mającą za zadanie przejąć niekorzystne oddziaływanie gruntu na zbiornik. Jeżeli zbiornik został zgnieciony przez grunt, oznacza to źle wykonane zabezpieczenie.

Przyjmując ustalenia biegłego sądowego za własne - Sąd przyjął, że w przedmiotowej sprawie uszkodzenie zbiornika powstało na skutek niekorzystnego oddziaływania nawodnionego gruntu, a oddziaływanie to było skutkiem nieprawidłowego montażu zbiornika przez instalatora. Tym samym brak jest przesłanki, od której zależy odpowiedzialność pozwanego towarzystwa ubezpieczeniowego i możliwość dochodzenia od tego podmiotu naprawienia szkody. Wobec powyższego powództwo należało oddalić.

W punkcie 2 sentencji wyroku Sąd orzekł o kosztach procesu na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. W niniejszej sprawie do niezbędnych kosztów postępowania poniesionych przez stronę pozwaną należy zaliczyć koszty zastępstwa procesowego w kwocie 5400 zł, ustalone zgodnie z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U. z 2018r., poz. 265) oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.

W punkcie 3 sentencji wyroku Sąd nakazał pobrać od powoda na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Jastrzębiu-Zdroju kwotę 208,35 zł tytułem nieuiszczonych wydatków sądowych związanych z opinią biegłego sądowego na mocy art. 113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

Sędzia Joanna Schreiber

ZARZĄDZENIE

1.  (...)

2.  (...)

3.  (...)

(...) (...)