Postanowienie SN z 15 grudnia 2011, sygn. II CZ 137/11
Data orzeczenia
15 grudnia 2011
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział II
Przewodniczący
SSN Grzegorz Misiurek
Tagi
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 15 grudnia 2011 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący)
SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca)
SSN Zbigniew Kwaśniewski
w sprawie z wniosku Henryka P.
przy uczestnictwie Mariana P. i Zdzisława P.
o stwierdzenie nabycia spadku,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym
w Izbie Cywilnej w dniu 15 grudnia 2011 r.,
zażalenia uczestnika postępowania Mariana P.
na postanowienie Sądu Okręgowego
z dnia 5 lipca 2011 r.,
oddala zażalenie.
Uzasadnienie
2
Postanowieniem z dnia 5 lipca 2011 r. Sąd Okręgowy odrzucił skargę
kasacyjną uczestnika Mariana P. od postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 11
lutego 2011 r.
W uzasadnieniu wskazał, że w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku
uczestnika reprezentował ustanowiony z urzędu pełnomocnik. Z chwilą
prawomocnego zakończenia postępowania ustało zobowiązanie pełnomocnika do
działania w procesie na rzecz strony. Wnosząc skargę kasacyjną w imieniu
uczestnika postępowania Mariana P., jako jego pełnomocnik „z wyboru”, powinien
przedstawić odpowiednie pełnomocnictwo. Wobec tego, że do skargi kasacyjnej nie
dołączono pełnomocnictwa, zarządzeniem z dnia 24 czerwca 2011 r. wezwano
adwokata Henryka R. do złożenia pełnomocnictwa obejmującego umocowanie do
złożenia skargi kasacyjnej i reprezentowania uczestnika przed Sądem Najwyższym
w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. W wykonaniu
zarządzenia pełnomocnik złożył pełnomocnictwo, z którego wynika, że został
ustanowiony „w sprawie I Ca […] w zakresie wynikającym z art. 91 k.p.c”. Sąd
Okręgowy uznając, że zarządzenie w przedmiocie usunięcia braków skargi
kasacyjnej nie zostało wykonane, odrzucił ją zaskarżonym postanowieniem.
W zażaleniu uczestnik postępowania wniósł o uchylenie powyższego
postanowienia, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które wywarło
wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 3986
§ 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.
poprzez błędne uznanie, że pełnomocnik skarżącego nie uzupełnił w terminie braku
pełnomocnictwa i zachodzą tym samym podstawy do odrzucenia skargi kasacyjnej.
Wskazał, że Sąd dokonał niewłaściwej oceny treści złożonego pełnomocnictwa.
Nie ma w nim wprost mowy o udzieleniu umocowania do prowadzenia sprawy na
etapie postępowania kasacyjnego, ale wskazanie sygnatury sprawy jest
dostatecznym sprecyzowaniem zakresu udzielonego umocowania. Oczywiste jest
bowiem, że sprawa została zakończona prawomocnym postanowieniem.
Uznanie zaś, że skarżący udzielił pełnomocnictwa w sprawie prawomocnie
zakończonej, a nie do reprezentowania w postępowaniu kasacyjnym, jest
niedorzeczne oraz pozostaje w konflikcie z zasadami wiedzy, logiki i prawidłowego
3
rozumowania. Pełnomocnik skarżącego uzupełnił ponadto brak formalny skargi
na skutek wezwania Sądu, więc wiadomo, że chodzi o pełnomocnictwo do
reprezentowania na etapie postępowania kasacyjnego. Jeśli zaś Sąd
miał jakiekolwiek wątpliwości dotyczące zakresu udzielonego pełnomocnictwa,
to należało, zdaniem skarżącego, zwrócić uwagę na kserokopie dowodów
uiszczenia opłaty sądowej i skarbowej. W tytule operacji dotyczącej opłaty sądowej
wskazano „wpis od skargi kasacyjnej", podobnie w tytule uiszczenia opłaty
skarbowej. Zbyt rygorystyczna interpretacja treści udzielonego pełnomocnictwa
prowadzi w konsekwencji do pozbawienia go prawa do Sądu gwarantowanego
w art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz w art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie
Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wbrew twierdzeniom uczestnika postępowania, postępowanie kasacyjne
przed Sądem Najwyższym nie jest kontynuacją wcześniejszych postępowań.
Postępowanie to dotyczy nowej sprawy wszczętej przez wniesienie skargi
kasacyjnej, podczas gdy postępowanie w sprawie kończy się z chwilą
uprawomocnienia orzeczenia sądu drugiej instancji. Pełnomocnictwo procesowe
nie obejmuje z samego prawa, tj. z mocy art. 91 k.p.c., umocowania do
wniesienia skargi kasacyjnej i udziału w postępowaniu kasacyjnym, co wielokrotnie
już Sąd Najwyższy wyjaśniał (zob. np. uchwała składu 7 sędziów Sądu
Najwyższego z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. akt III CZP 142/07, OSNC 2008,
nr 11, poz. 122, postanowienie SN z dnia 8 stycznia 2010 r., sygn. akt IV CZ
103/09, nie publ.). Zakres pełnomocnictwa procesowego ocenia się według jego
treści (art. 91 i 92 k.p.c. w związku z art. 65 k.c.). Pomimo wezwania
pełnomocnika profesjonalnego „do złożenia pełnomocnictwa obejmującego
umocowanie do złożenia skargi kasacyjnej i reprezentowania uczestnika przed
Sądem Najwyższym” (k. 95 - treść zarządzenia), tj. wskazania pełnomocnikowi
wprost jaką treść powinno pełnomocnictwo zawierać, oraz zakładanej znajomości
prawa, nie tylko nie przedstawił on pełnomocnictwa odzwierciedlającego treść
wezwania, ale załączył dokument pełnomocnictwa, w którym wskazano: „Zakres
pełnomocnictwa - art. 91 k.p.c” (k. 98). Brak też sprecyzowania o jaką sprawę (poza
tym, że „własną”), przed jakim sądem i z czyim udziałem. Powyższe nie świadczy
4
zatem o zarzucanej przez uczestnika postępowania niedorzeczności działania
Sądu Okręgowego przy dokonywaniu wykładni pełnomocnictwa, lecz raczej
o rażącym niedbalstwie pełnomocnika. Treść pełnomocnictwa winna odzwierciedlać
jego rzeczywisty zakres i nie ma podstaw do narzucania sądowi obowiązku
dokonywania wykładni złożonego w nim oświadczenia w zależności od etapu
postępowania, na jakim zostało udzielone oraz do jakiego pisma procesowego
zostało dołączone.
Wobec powyższego, na podstawie art. 39814
w zw. z art. 3941
§ 3 k.p.c.,
Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.