Postanowienie SN z 16 grudnia 2011, sygn. V CZ 95/11
Data orzeczenia
16 grudnia 2011
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział V
Przewodniczący
SSN Krzysztof Pietrzykowski
Tagi
Podstawa prawna
Pokaż pozostałe podstawy prawne (2)
POSTANOWIENIE
Dnia 16 grudnia 2011 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący)
SSN Marta Romańska (sprawozdawca)
SSA Roman Dziczek
w sprawie z powództwa Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta J.
przeciwko Fundacji „Centrum Wspierania i Promocji Przedsiębiorczości” w likwidacji
o zapłatę
i z powództwa wzajemnego Fundacji „Centrum Wspierania i Promocji
Przedsiębiorczości” w likwidacji
przeciwko Skarbowi Państwa – Prezydentowi Miasta J. o zapłatę
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 16 grudnia 2011 r.,
zażalenia strony pozwanej na postanowienie Sądu Apelacyjnego
z dnia 26 maja 2011 r.,
1) oddala zażalenie;
2) odstępuje od obciążenia strony pozwanej kosztami
postępowania zażaleniowego.
Uzasadnienie
2
Postanowieniem z 26 maja 2011 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę pozwanej
o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem tego Sądu z 6
grudnia 2006 r. Skarga oparta została na podstawie przewidzianej w art. 403 § 2
k.p.c., to jest na wykryciu przez skarżącą nowych faktów i dowodów mogących
mieć wpływ na wynik sprawy, które nie mogły być powołane przez nią w
prawomocnie zakończonym postępowaniu. Zdaniem skarżącej, z dowodów tych, w
postaci wpisów w księdze wieczystej oraz innych dokumentów wynika, że prawo
użytkowania wieczystego nieruchomości, za które naliczono opłaty przysługuje
innemu podmiotowi niż pozwana oraz że w wyroku nieprawidłowo określono
powierzchnię nieruchomości, której dotyczy to prawo.
Sąd Apelacyjny wskazał, że powołane przez pozwaną dowody mogły być
przedstawione w toku postępowania, a ich niepowołanie wynikło z zaniedbań
skarżącej. Zaniechanie przedstawienia przez skarżącą zgodnych z rzeczywistością
informacji o stanie prawnym użytkowanej przez nią nieruchomości na odpowiednim
etapie postępowania w sprawie dotyczącej opłat za użytkowanie wieczyste nie
może stanowić podstawy wzruszenia prawomocnego wyroku. W zakresie
twierdzenia pozwanej o wykryciu nowych dowodów nakazujących skorygowanie
powierzchni nieruchomości stanowiącej podstawę naliczenia opłaty z tytułu
użytkowania wieczystego, Sąd Apelacyjny zauważył, że z akt innych postępowań
prowadzonych pomiędzy tymi samymi stronami wynika, iż wskazane przez
skarżącą dokumenty były jej znane już w 2007 r. Co więcej, w 2007 r. skarżąca
powołała się na wynikającą z tych dokumentów odmienną powierzchnię działki
w sprawie o sygnaturze I C …/07 (rozpoznanej przez Sąd Apelacyjny pod
sygnaturą I ACa …/07). Sąd Apelacyjny zauważył ponadto, że wskutek błędnego
oznaczenia, następnie sprostowanego w postępowaniu administracyjnym, pod tym
samym numerem ewidencyjnym figurowały dwie działki o różnej powierzchni.
Powyższe uzasadniało uznanie skargi za spóźnioną, zgodnie z art. 407 § 1 k.p.c.
Postanowieniem z 26 maja 2011 r. Sąd Apelacyjny oddalił wniosek skarżącej
o ustanowienie dla niej pełnomocnika z urzędu. Sąd Apelacyjny stwierdził, że
przeciwko jego uwzględnieniu przemawiało samodzielne sprostanie przez skarżącą
formalnym wymogom skargi oraz jej oczywista bezzasadność.
3
W zażaleniu na postanowienie z 26 maja 2011 r., skarżąca zarzuciła, że
zostało ono wydane z naruszeniem: - art. 403 § 2 k.p.c. w zw. z art. 407 § 1 k.p.c.
poprzez przyjęcie, że wystarczającej przesłanki wznowienia postępowania nie
stanowi wyłącznie brak wiedzy skarżącej co do ich znaczenia prawnego, w sytuacji
odmowy ustanowienia dla niej pełnomocnika z urzędu; - art. 403 § 2 k.p.c. w zw.
z art. 117 § 1, 3 i 5 k.p.c. przez uznanie, że dowody wskazane w skardze
o wznowienie postępowania były znane skarżącej w trakcie postępowania, którego
dotyczy skarga, wobec odmowy Sądów obu instancji ustanowienia dla niej
pełnomocnika z urzędu; - art. 117 § 1, 3 i 5 k.p.c. w zw. z art. 45 Konstytucji przez
pozbawienie skarżącej prawa do obrony wskutek uznania, że nie istnieje potrzeba
ustanowienia dla niej pełnomocnika z urzędu, co nie pozwoliło na dostateczne
wykorzystanie przez nią dostępnych środków dowodowych; - art. 5 k.p.c. w zw.
z art. 117 k.p.c. i w zw. z art. 6 k.p.c. przez brak pouczenia skarżącej o możliwości
ustanowienia pełnomocnika oraz konsekwentne oddalanie jej wniosków
o ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
Na tej podstawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia
i zasądzenie kosztów postępowania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie jest bezzasadne.
Wszystkie zarzuty sformułowane przez skarżącą zmierzają do wykazania, że
dowody wymienione przez nią w uzasadnieniu skargi o wznowienie postępowania
nie mogły zostać powołane przez nią przed prawomocnym zakończeniem
postępowania w sprawie z powodu braku fachowej pomocy prawnej.
W okolicznościach sprawy twierdzenia te nie wystarczają jednak do skutecznego
zakwestionowania zaskarżonego postanowienia.
Po pierwsze, trafnie zauważa Sąd Apelacyjny, że podstawę wznowienia
postępowania stanowić może wyłącznie wykrycie takich faktów i dowodów, które
były istniejące, lecz nieujawnialne dla strony w zakończonym prawomocnie
postępowaniu (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 10 lipca 2009 r.,
II CZ 30/09, nie publ.; z 17 czerwca 2010 r., III CZ 18/10, nie publ. oraz z 26 maja
2011 r., II UZ 11/11, nie publ.). W konsekwencji, instytucja wznowienia
4
postępowania nie może służyć sanowaniu błędów strony, gdy chodzi o sposób
dochodzenia lub obrony jej praw, w szczególności nietrafnej oceny roli
i przydatności określonych dowodów. Zgłaszanie wniosków dowodowych leży
w wyłącznej kompetencji strony, która samodzielnie podejmuje decyzję w tym
zakresie, ponosząc ryzyko ewentualnych zaniedbań i błędów.
Po drugie, w wypadku nieporadności czy braku dostatecznej wiedzy strony,
możliwe jest ustanowienie dla niej pełnomocnika z urzędu, o ile nie może ona sama
ponieść kosztów profesjonalnej pomocy prawnej. Decyzja o uwzględnieniu
zgłoszonego wniosku o ustanowienie pełnomocnika zależy od uznania Sądu
rozpoznającego sprawę, który obowiązany jest dokonać oceny sytuacji majątkowej
strony oraz faktycznej możliwości samodzielnego i skutecznego działania przez nią
w postępowaniu. Z perspektywy art. 403 § 2 k.p.c. występowanie strony
samodzielnie bądź z pomocą pełnomocnika w żaden sposób nie wpływa na ocenę
dostępności dla niej danego środka dowodowego. Przepis ten odnosi się bowiem
wyłącznie do sfery dostępności faktycznej, a nie intelektualnej dowodu. Składanie
przez skarżącą wniosków o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w oczywisty
sposób przeczy także jej twierdzeniu o konieczności pouczenia jej przez sąd
o możliwości wnioskowania o ustanowienie dla niej pełnomocnika w zakończonym
postępowaniu.
Po trzecie, skarżąca w żaden sposób nie zakwestionowała innych
argumentów, na których oparte zostało zaskarżone postanowienie. Nie podjęła
prób wykazania, że przed prawomocnym zakończeniem postępowania w sprawie
nie mogła uzyskać informacji o stanie prawnym użytkowanej przez siebie
nieruchomości. W zażaleniu nie odniosła się też do stwierdzeń Sądu Apelacyjnego,
że w części dotyczącej dokumentów znanych pozwanej już w 2007 r. skarga
została zgłoszona po terminie przewidzianym w art. 407 § 1 k.p.c.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 39814
k.p.c. w zw. z art. 3941
§ 3
k.p.c. orzeczono jak w postanowieniu, na podstawie art. 102 k.p.c. w zw. z art. 109
§ 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. w zw. z art. 39821
k.p.c. w zw. z art. 3941
§ 3
k.p.c. odstępując od obciążania skarżącej kosztami postępowania zażaleniowego
5
z uwagi na jej sytuację majątkową wykazaną w ramach postępowania o zwolnienie
od kosztów sądowych.
md