Wyrok z 20 maja 2025, sygn. V GC 1442/24
Pokaż pozostałe podstawy prawne (3)
Sygnatura akt: V GC 1442/24
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Wrocław, dnia 20 maja 2025 r.
Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu V Wydział Gospodarczy
w składzie:
Przewodniczący: asesor sądowy Rafał Głuchowski
Protokolant: protokolant sądowy Joanna Matusiak
po rozpoznaniu 20 maja 2025 r. we Wrocławiu
na rozprawie
w postępowaniu odrębnym w sprawach gospodarczych
sprawy (...) (...)z siedzibą we (...)
(...)
o zapłatę
I. zasądza od pozwanego (...) na rzecz strony powodowej (...) we (...) 17.499,58 złotych (siedemnaście tysięcy czterysta dziewięćdziesiąt dziewięć złotych pięćdziesiąt osiem groszy) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od:
1) 1.249,97 złotych od 16 grudnia 2023 r. do dnia zapłaty,
2) 1.249,97 złotych od 16 grudnia 2023 r. do dnia zapłaty,
3) 1.249,97 złotych od 16 grudnia 2023 r. do dnia zapłaty,
4) 1.249,97 złotych od 16 grudnia 2023 r. do dnia zapłaty,
5) 1.249,97 złotych od 16 grudnia 2023 r. do dnia zapłaty,
6) 1.249,97 złotych od 16 grudnia 2023 r. do dnia zapłaty,
7) 1.249,97 złotych od 16 grudnia 2023 r. do dnia zapłaty,
8) 1.249,97 złotych od 16 grudnia 2023 r. do dnia zapłaty,
9) 1.249,97 złotych od 16 grudnia 2023 r. do dnia zapłaty,
10) 1.249,97 złotych od 16 grudnia 2023 r. do dnia zapłaty,
11) 1.249,97 złotych od 16 grudnia 2023 r. do dnia zapłaty,
12) 1.249,97 złotych od 16 grudnia 2023 r. do dnia zapłaty,
13) 1.249,97 złotych od 16 grudnia 2023 r. do dnia zapłaty,
14) 1.249,97 złotych od 16 grudnia 2023 r. do dnia zapłaty;
II. oddala powództwo w pozostałej części;
III. zasądza od pozwanego na rzecz strony powodowej 3 622,92 (trzy tysiące sześćset dwadzieścia dwa złote dziewięćdziesiąt dwa grosze) tytułem zwrotu kosztów procesu z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.
UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 13 sierpnia 2024 r. (data stempla) strona powodowa, (...) z siedzibą we (...) (dalej: powód), wniósł o zasądzenie od pozwanego (...) (dalej: pozwany) 22.982,32 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych od następujących kwot:
1) 1.249,97 zł od dnia 08 sierpnia 2023 r. do dnia zapłaty,
2) 1.249,97 zł od dnia 08 września 2023 r. do dnia zapłaty,
3) 1.010,49 zł od dnia 08 sierpnia 2023 r. do dnia zapłaty,
4) 1.029,36 zł od dnia 08 września 2023 r. do dnia zapłaty,
5) 1.249,97 zł od dnia 10 października 2023 r. do dnia zapłaty,
6) 1.197,30 zł od dnia 10 października 2023 r. do dnia zapłaty,
7) 1.249,97 zł od dnia 08 listopada 2023 r. do dnia zapłaty,
8) 1.377,61 zł od dnia 08 listopada 2023 r. do dnia zapłaty,
9) 1.249,97 zł od dnia 08 grudnia 2023 r. do dnia zapłaty,
10) 708,38 zł od dnia 08 grudnia 2023 r. do dnia zapłaty,
11) 159,60 zł od dnia 08 września 2023 r. do dnia zapłaty,
12) 1.249,97 zł od dnia 16 grudnia 2023 r. do dnia zapłaty,
13) 1.249,97 zł od dnia 16 grudnia 2023 r. do dnia zapłaty,
14) 1.249,97 zł od dnia 16 grudnia 2023 r. do dnia zapłaty,
15) 1.249,97 zł od dnia 16 grudnia 2023 r. do dnia zapłaty,
16) 1.249,97 zł od dnia 16 grudnia 2023 r. do dnia zapłaty,
17) 1.249,97 zł od dnia 16 grudnia 2023 r. do dnia zapłaty,
18) 1.249,97 zł od dnia 16 grudnia 2023 r. do dnia zapłaty,
19) 1.249,97 zł od dnia 16 grudnia 2023 r. do dnia zapłaty,
20) 1.249,97 zł od dnia 16 grudnia 2023 r. do dnia zapłaty.
Powód wniósł jednocześnie o zasądzenie od pozwanego kosztów procesu według norm przepisanych.
W uzasadnieniu pozwu wskazano, że strony zawarły 7 września 2022 r. drogą elektroniczną umowę faktoringu zakupowego. Na jej podstawie powód zobowiązał się do świadczenia na rzecz pozwanego kompleksowej usługi faktoringowej, polegającej na zapłacie na rzecz wskazanego przez pozwanego dostawcy ceny zakupu w kwocie 29.999,30 zł ujętej na fakturze VAT nr (...). Warunkiem zawarcia umowy było uregulowanie przez pozwanego opłaty wstępnej. Pozwany zobowiązał się do zwrotu należności uregulowanej przez faktora wraz z wynagrodzeniem prowizyjnym w wysokości określonej w umowie oraz ewentualnymi innymi opłatami określonymi w Tabeli Opłat i Prowizji. Na tej podstawie powód wystawił faktury VAT oraz noty zgodnie z umową o łącznej wysokości 5.503,06 zł. Należność ze sfinansowanej faktury VAT podzielona została na 24 miesięcznych rat w wysokości po 1.249,97 zł. Pozwany opłacił pierwsze 10 rat. W trakcie rozmowy telefonicznej z 29 września 2023 r. pozwany poinformował pracownika powoda, że jeszcze tego samego dnia dokona częściowej spłaty zadłużenia, jednak należności nie uiścił. Pozwany ostatecznie nie uregulował należności, mimo pisemnego wezwania go do zapłaty przez powoda.
W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o:
1) oddalenie powództwa w całości
2) oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania.
Pozwany przyznał, że:
1) doszło do zawarcia między stronami umowy faktoringowej,
2) powód sfinansował fakturę nr (...),
3) dokonał spłaty na rzecz powoda kwoty 21.127,92 zł.
Pozwany kwestionował:
1) wysokość wierzytelności przysługującej powodowi,
2) podstawę i wysokość dochodzonej przez powoda prowizji za świadczenie usługi faktoringu zakupowego,
3) podstawę i wysokość dochodzonej przez powoda kwoty prowizji za obsługę raty po terminie,
4) swoją świadomość, co do rodzaju i wysokości opłat, jakie winien ponieść ze względu na brak udostępnienia tych informacji na etapie zawarcia umowy.
Pozwany wskazał, że wersja umowy przedstawiona mu do akceptacji nie zawierała harmonogramu spłaty załączonego do pozwu i nie regulowała w żadnym miejscu wysokości prowizji za świadczenie usługi faktoringowej. Pozwany wskazał, że powód zatem bezpodstawnie księgował w tym zakresie jego wpłaty. Pozwany zarzucił, że co prawda powód miał możliwość na podstawie zapisów umowy obciążyć go prowizją za obsługę raty po terminie, ale zgodnie z Tabelą Opłat i Prowizji, prowizja ta winna wynosić 5,99%, natomiast powód nie wykazał w jaki sposób wyliczył kwoty wskazane w przedłożonych fakturach jako prowizji tytułem obsługi raty po terminie. Przede wszystkim jednak pozwany wskazał i przyznał, że dokonał wpłaty 10 rat, czym uregulował na rzecz powoda kwotę 21.127,92 złote.
Zarządzeniem z 20 lutego 2025 r. powód został wezwany do złożenia pisma przygotowawczego, celem ustosunkowania się do twierdzeń pozwanego zawartych w odpowiedzi na pozew, w terminie dwóch tygodni, pod rygorem zwrotu pisma oraz pominięcia spóźnionych twierdzeń i dowodów. Powód nie złożył pisemnej polemiki ze stanowiskiem pozwanego.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
7 września 2022 r. powód (...) we (...) (jako faktor), zawarł z pozwanym (...), prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą (...) (...) (jako klientem) umowę o świadczenie usługi faktoringu zakupowego nr (...).
Na podstawie umowy faktor zobowiązał się do świadczenia na rzecz klienta kompleksowej usługi faktoringowej polegającej w szczególności na zapłacie na rzecz dostawcy ceny zakupu w kwocie 29.999,30 zł wskazanej na fakturze VAT nr (...) z terminem płatności do 7 września 2022 r. na rachunek bankowy dostawcy w celu finansowania działalności klienta, a klient do terminowego uiszczania należności wynikających z umowy i z Tabeli Opłat i Prowizji (pkt. 2.1 umowy).
W celu wykonywania umowy faktor udostępnił klientowi serwis, za pomocą którego klient miał możliwość składania wniosków związanych z umową, dostępu do informacji o zawartych umowach i stanie ich wykonywania oraz dokonywania pozostałych czynności związanych z korzystaniem z usług faktora (pkt 2.2 umowy).
Brak wpłaty opłaty wstępnej we wskazanej wysokości i terminie skutkował rozwiązaniem umowy bez konieczności składania przez strony oświadczenia w tym przedmiocie (pkt 2.5 umowy).
Płatności miały być dokonywane na podstawie harmonogramu stanowiącego załącznik nr 1 do umowy. Aktualny harmonogram miał być udostępniany w serwisie (pkt 2.6 umowy).
Podstawowymi kanałami komunikacji pomiędzy stronami miał być serwis, poczta elektroniczna oraz sms, przy czym adresem poczty elektronicznej klienta oraz numerem dedykowanym do komunikacji sms miał być adres i odpowiednio numer telefonu wskazany w serwisie (pkt 2.7).
W umowie wymieniono jako załączniki stanowiące jej integralną część: Harmonogram, Regulamin, Tabelę Opłat i Prowizji, Regulamin Świadczenia Usług Drogą Elektroniczną, które to załączniki miały być udostępnione (...) w(...). Klient oświadczył, że przez podpisaniem umowy zapoznał się z ich treścią (pkt 4.1).
Każda zmiana umowy, za wyjątkiem Harmonogramu, Tabeli Opłat i Prowizji, Regulaminu, Regulaminu Świadczenia Usług Drogą Elektroniczną, wymagała formy pisemnej lub dokumentowej (pkt 4.4).
Dowód:
Wydruk z rejestru KRS powoda, k. 14-17;
Wydruk z CEiDG pozwanego, k. 18;
Umowa o świadczenie usług faktoringu zakupowego, k. 19-20.
Regulamin świadczenia usług faktoringowych stanowił integralną część umowy. Zgodnie z regulaminem umowa miała być zawarta za pośrednictwem serwisu i wchodziła w życie w dniu, w którym klient potwierdził jej zawarcie poprzez wpisanie kodu SMS w odpowiednim oknie serwisu. Kod ten był generowany automatycznie przez klienta w serwisie i przesyłany przez faktora na wskazany nr telefonu komórkowego. Klient mógł wygenerować kod SMS po tym, jak na jego ekranie pojawiła się treść Umowy i Regulaminu (pkt 3.2).
Umowa została zawarta na czas określony i mogła zostać rozwiązana przed upływem terminu wyłącznie w sposób określony w Regulaminie. Zmiana okresu obowiązywania Umowy wymagała zawarcia aneksu do Umowy (pkt 3.6).
W przypadku braku spłaty jakichkolwiek zobowiązań klienta wynikających z Umowy, faktor mógł rozpocząć działania windykacyjne wobec klienta. Działania windykacyjne miały mieć na celu spłatę m.in. należności z tytułu sfinansowanego zakupu wraz z należnymi odsetkami, należne faktorowi opłaty zgodnie z Umową, Tabelą Opłat i Prowizji, koszty ewentualnych postępowań sądowych i egzekucyjnych, jak również należności wynikających z art. 10 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych, tj. koszty dochodzenia należności, w tym uiszczonego wynagrodzenia za czynności windykacyjne (pkt 6.1).
Zgodnie z pkt. 9.1. Regulaminu z tytułu usług świadczonych na podstawie Umowy, faktorowi przysługiwało od klienta wynagrodzenie określone w umowie, a także w Tabeli Opłat i Prowizji, które obejmowało w szczególności:
1) opłatę wstępną - stanowiąca wartość w PLN lub % wartości faktury Zakupu, naliczaną w dniu zawarcia umowy - uiszczenie opłaty wstępnej było warunkiem uruchomienia umowy. Brak terminowej wpłaty miał skutkować rozwiązaniem Umowy;
2) prowizję za świadczenie usługi faktoringu zakupowego stanowiącą wartość w PLN lub % wartości faktury zakupu, naliczaną z góry z dniem wypłaty środków na finansowanie zakupów. Prowizja ta miała być podzielona na równe raty (jeśli będzie to niemożliwe to ostatnia rata będzie ratą wyrównawczą) i rozliczana w miesięcznych okresach rozliczeniowych;
3) prowizja za obsługę Raty po terminie - stanowiącą wartość w % (nie mniej niż określona wartość w PLN) od łącznego salda zaległości w poszczególnych okresach rozliczeniowych, kalkulowaną w okresie od dnia następnego po dacie wymagalności raty do czasu spłaty przez klienta całkowitej kwoty raty, należną w związku z przedłużeniem okresu świadczenia usług faktoringu na rzecz klienta;
4) inne opłaty wskazane w Tabeli Opłat i Prowizji.
Wcześniejsza spłata należności nie skutkowała obniżeniem wynagrodzenia należnego faktorowi, przez co należało rozumieć że wszystkie należności określone Umową i Tabelą Opłat i Prowizji będą należne faktorowi niezależnie od przedterminowej spłaty. Każda nadpłata traktowana miała być jako środki należące do klienta, zaliczane na wierzytelności faktora, które są wymagalne w dniu otrzymania zapłaty albo na wierzytelności, które będą wymagalne w pierwszej kolejności wraz z nadejściem terminu wymagalności, zgodnie z pkt 9.3. Zwrot nadpłaty miał następować dopiero po całościowym rozliczeniu umowy, chyba że będą istniały należności (...) wobec (...)także z innych tytułów.
Zgodnie z pkt 9.2 usługi świadczone przez faktora miały być rozliczane zgodnie z Harmonogramem i na zasadach, o których mowa w pkt. 9.1. Faktor miał wystawiać (...) zbiorczą fakturę VAT w terminie określonym Harmonogramem, obejmującą wszystkie opłaty i prowizje należne Faktorowi w danym okresie zgodnie z treścią Umowy, Tabelą Opłat i Prowizji oraz Harmonogramem. W razie nieokreślenia terminu płatności w Harmonogramie należności miały być rozliczane wraz z najbliższą fakturą, a w każdym razie nie później niż w ciągu miesiąca od dnia zaistnienia zdarzenia uzasadniającego, zapłatę. Jeżeli w danym okresie nie zaistnieje przesłanka do naliczenia opłat i prowizji faktura miała nie być wystawiona. Faktura miała mieć formę elektroniczną, płatna w terminie 7 dni od dnia jej wystawienia.
Na podstawie pkt 9.3. wpłaty dokonywane przez klienta miały być zaliczane przez faktora według poniższej kolejności, niezależnie od tytułów przelewów:
1) odsetki;
2) koszty wynikające z Tabeli Opłat i Prowizji;
3) noty księgowe;
4) raty za finansowanie wg Harmonogramu.
Wynagrodzenie Faktora miało być powiększone o podatek od towarów i usług VAT zgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami (pkt 9.4.).
Jako okres obsługi raty po terminie rozumiano okres, w którym faktor nie otrzymał spłaty całości lub części wierzytelności rozpoczynający się następnego dnia po upływie terminu wymagalności, za który faktor pobiera opłaty zgodnie z Tabelą Opłat i Prowizji (pkt 1.1 Regulaminu).
Zgodnie z pkt. 10. 1 Regulaminu umowa mogła zostać rozwiązana przez każdą ze stron na podstawie pisemnego wypowiedzenia wysłanego do drugiej Strony listem poleconym za potwierdzeniem odbioru z 30-dniowym okresem wypowiedzenia oraz w innych przypadkach wskazanych w Regulaminie. Umowa miała rozwiązać się ze skutkiem na koniec miesiąca kalendarzowego, w którym upływa 30-dniowy okres wypowiedzenia. W okresie wypowiedzenia umowy faktor był uprawniony do pobierania opłat i prowizji wynikających z Umowy oraz Tabeli Opłat i Prowizji. W wypowiedzeniu Umowy przez faktora miała zostać wskazana przyczyna wypowiedzenia.
Rozwiązanie Umowy stawiało w stan wymagalności wszystkie należności klienta względem faktora. Należności te miały być rozliczone zgodnie z postanowieniami Regulaminu (pkt 11.1 Regulaminu).
W terminie 7 dni od dnia upływu okresu wypowiedzenia (w przypadku rozwiązania za wypowiedzeniem) lub otrzymania przez (...) informacji o rozwiązaniu Umowy w trybie natychmiastowym, klient miał zapłacić wszystkie należne faktorowi opłaty i prowizje. W przypadku braku zwrotu przez klienta należnych kwot faktor był uprawniony do podjęcia działań zmierzających do odzyskania należności, w szczególności do podjęcia działań windykacyjnych wobec (...) (pkt 11.2 Regulaminu).
Rozwiązanie Umowy, niezależnie od trybu, nie wpływało na wymagalność należności przysługujących Faktorowi, wynikających z Umowy i Tabeli Opłat i Prowizji, a zapłacone należne opłaty i prowizje nie podlegały zwrotowi. Należności te były należne faktorowi w pełnej wysokości, jeżeli stały się one wymagalne zgodnie z pkt. 9 i 11 Regulaminu lub Umową, niezależnie od terminu zakończenia Umowy (pkt 11.3 Regulaminu).
Wszelka korespondencja dokonywana w związku z Umową pomiędzy faktorem i klientem miała być kierowana odpowiednio pod adres faktora lub klienta, na terenie państwa polskiego, podany w Serwisie lub na adres e-mail podany przez strony w serwisie. W przypadku zmiany adresu strona, której zmiana dotyczy, była zobowiązana zawiadomić o tym niezwłocznie drugą stronę. Korespondencja wysłana pod dotychczasowy adres przed otrzymaniem zawiadomienia o zmianie adresu miała być uznawana za skutecznie doręczoną (pkt 14.1.).
Dowód:
Regulamin Świadczenia Usług (...), k. 21-31.
Zgodnie z Tabelą Opłat i Prowizji prowizja za obsługę raty po terminie wynosiła 5,99%, nie mniej niż 10 zł.
Dowód:
Tabela Opłat i Prowizji, k. 32.
Z przedstawionego przez powoda harmonogramu spłat wynikało, że wysokość rat ustalono na 2.112,79 zł (pierwsza rata w wysokości 2.112,81 zł), na którą składała się kwota 1.249,97 zł (1.249,99 zł) tytułem kapitału, 701,48 zł tytułem prowizji za świadczenie usługi faktoringu oraz kwota 161,34 zł tytułem podatku VAT od prowizji. Dokumentacja udostępniona pozwanemu w (...) nie zawierała harmonogramu spłat.
Dowód:
Harmonogram Spłat, k. 33-34;
Protokół z notarialnego otwarcia strony internetowej (Rep. A nr (...)), k. 97-120, nadto fakt niezaprzeczony przez powoda
29 lipca 2022 r. (...) (...)z siedzibą we (...) wystawiła w ciężar pozwanego (...) fakturę VAT nr (...) na kwotę 43.062,30 zł brutto tytułem wykonania okablowania dla systemu sygnalizacji pożaru i systemu okablowania strukturalnego. Termin zapłaty ustalono na dzień 7 września 2022 r.
Dowód:
Faktura VAT nr (...), k. 35.
7 września 2022 r. powód przelał na konto (...) (...) z siedzibą we (...) kwotę 29.999,30 zł.
Dowód:
Potwierdzenie przelewu, k. 36.
1 grudnia 2022 r. pozwany otrzymał od powoda wiadomość mailową, w której wskazano, że wysokość bieżącej raty z tytułu umowy nr (...) wynosi 2.112,79 zł.
Dowód:
Korespondencja mailowa, k. 89-90.
1 marca 2023 r. pozwany otrzymał od powoda wiadomość mailową, w której wskazano, że wysokość bieżącej raty z tytułu umowy nr (...) wynosi 2.112,79 zł, dodatkowe koszty – 167,13 zł, a wartość zobowiązania po terminie płatności – 2.268,45 zł.
Dowód:
Korespondencja mailowa, k. 91-92.
1 maja 2023 r. pozwany otrzymał od powoda wiadomość mailową, w której wskazano, że wysokość bieżącej raty z tytułu umowy nr (...) wynosi 2.112,79 zł, dodatkowe koszty – 12,30 zł, a wartość zobowiązania po terminie płatności – 12,32 zł.
Dowód:
Korespondencja mailowa, k. 93-94.
Powód wystawił w ciężar pozwanego fakturę VAT nr (...) z 31 lipca 2023 r. na kwotę 1.030,81 zł brutto (838,06 zł netto) tytułem prowizji za świadczenie usługi faktoringu zakupowego oraz prowizji za obsługę raty po terminie. Termin płatności określono na 7 sierpnia 2023 r.
Dowód:
Faktura VAT nr (...), k. 41.
1 sierpnia 2023 r. pozwany otrzymał od powoda wiadomość mailową, w której wskazano, że wysokość bieżącej raty z tytułu umowy nr (...) wynosi 2.112,79 zł, natomiast dodatkowe koszty – 167,99 zł.
Dowód:
Korespondencja mailowa, k. 95-96.
Powód wystawił w ciężar pozwanego notę odsetkową nr (...) z dnia 31 sierpnia 2023 r. na kwotę 159,60 zł. Termin płatności określono na dzień 7 września 2023 r.
Dowód:
Faktura VAT nr (...), k. 42.
Powód wystawił w ciężar pozwanego fakturę VAT nr (...) z 31 sierpnia 2023 r. na kwotę 1.029,36 zł brutto (836,88 zł netto) tytułem prowizji za świadczenie usługi faktoringu zakupowego oraz prowizji za obsługę raty po terminie. Termin płatności określono na dzień 7 września 2023 r.
Dowód:
Faktura VAT nr (...), k. 40.
W rozmowie telefonicznej z pracownikiem firmy windykacyjnej z 29 września 2023 r. pozwany zadeklarował spłatę powstałego względem strony powodowej zadłużenia.
Dowód:
nagranie na płycie CD, k. 2.
Powód wystawił w ciężar pozwanego fakturę VAT nr (...) z 30 września 2023 r. na kwotę 1.197,30 zł brutto (973,41 zł netto) tytułem prowizji za świadczenie usługi faktoringu zakupowego oraz prowizji za obsługę raty po terminie. Termin płatności określono na 7 października 2023 r.
Dowód:
Faktura VAT nr (...), k. 37.
Powód wystawił w ciężar pozwanego fakturę VAT nr (...) z 31 października 2023 r. na kwotę 1.377,61 zł brutto (1.120,00 zł netto) tytułem prowizji za świadczenie usługi faktoringu zakupowego oraz prowizji za obsługę raty po terminie. Termin płatności określono na 7 listopada 2023 r.
Dowód:
Faktura VAT nr (...), k. 39.
Powód wystawił w ciężar pozwanego fakturę VAT nr (...) z 30 listopada 2023 r. na kwotę 708,38 zł brutto (575,92 zł netto) tytułem prowizji za obsługę raty po terminie. Termin płatności określono na dzień 7 grudnia 2023 r.
Dowód:
Faktura VAT nr (...), k. 38.
Pismem z dnia 29 listopada 2023 r. powód poinformował pozwanego, że rozwiązuje w trybie natychmiastowym umowę o świadczenie usługi faktoringu zakupowego i wskazał, że zadłużenie z tytułu umowy nr (...) wynosi 22.273,94 zł. Pismo zostało nadane do pozwanego przesyłką poleconą 30 listopada 2023 r. i została odebrana w urzędzie pocztowym 8 grudnia 2023 r.
Dowód:
Pismo z 29.11.2023 r., k. 43-44;
Kserokopia książki nadawczej, k. 45 (zweryfikowano w systemie e-monitoring);
Potwierdzenie odbioru przesyłki, k. 48-49.
Pismem z 18 grudnia 2023 r. powód poinformował pozwanego, że 8 grudnia 2023 r. doszło do rozwiązania m.in. umowy o świadczenie usługi faktoringu zakupowego nr (...) i wskazał, że zadłużenie z tytułu ww. umowy wyniosło 22.982,32 zł. Jednocześnie wezwała pozwanego do spłaty zadłużenia w terminie do 15 grudnia 2023 r.
Dowód:
Pismo, k. 46-47.
Pismem z 24 stycznia 2024 r. powód wezwał pozwanego do zapłaty kwoty 23.583,54 zł w terminie do 31 stycznia 2024 r. Pismo zostało nadane do pozwanego przesyłką poleconą w dniu 25 stycznia 2024 r. i zostało odebrane 7 lutego 2024 r.
Dowód:
Wezwanie do zapłaty, k. 50-51;
Wyciąg z książki nadawczej, k. 64 (zweryfikowano w systemie e-monitoring)
Pozew dotyczący dochodzonych w niniejszej sprawie należności został przez powoda wniesiony przeciwko pozwanemu pierwotnie 5 lutego 2024 r. w elektronicznym postępowaniu upominawczym, Nakaz zapłaty wydany 21 lutego 2024 r. (sygn. akt Nc-e (...)) na skutek wniesienia sprzeciwu utracił moc, a postępowanie umorzono 13 maja 2024 r.
Dowód:
Akta sprawy o sygn. Nc-(...), k. 52-63.
Sąd zważył, co następuje:
Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w części.
Na początek zaznaczenia wymaga, że strony łączyła umowa faktoringu. Jak wskazuje się w doktrynie, „strony mogą swobodnie ukształtować treść umowy faktoringu, stosownie do art. 353 1 k.c., jako umowę mieszaną, złożoną z kilku umów typowych, regulowanych ustawowo lub będących połączeniem czynności faktycznych i prawnych. Interpretacja tej umowy powinna być dokonywana według zasad przewidzianych dla umów w ogólności, przy uwzględnieniu stosownych unormowań dotyczących umów nazwanych, w takim zakresie, w jakim wskazuje na to porozumienie stron oraz założone właściwości faktoringu. Jest to umowa odpłatna; faktorant w zamian za przelaną wierzytelność otrzymuje cenę, której wysokość uzależniona jest od kilku czynników, w szczególności od zakresu przyjętego przez faktora ryzyka niewypłacalności dłużnika. Wynagrodzenie faktora ma mieszany charakter, łączący elementy prowizji oraz odsetek za okres od dnia wypłaty do dnia wymagalności albo zapłaty. Umowa faktoringu należy do umów dwustronnie zobowiązujących, konsensualnych, odpłatnych i wzajemnych” (wyr. SN z 5 maja 2016 r., II CSK 582/15)
Umowa faktoringu nie jest umową regulowaną przepisami kodeksu cywilnego, stanowiąc tzw. umowę nienazwaną, co do której strony mają znaczną swobodę kształtowania łączących ich więzów umownych na zasadzie swobody umów (art. 353 1 k.c.). W niniejszej sprawie strony zawarły umowę faktoringu zakupowego, którego celem jest umożliwienie przedsiębiorcy szybkiego sfinansowania towarów lub usług nabywanych od innych przedsiębiorców. Strony umówiły się na sfinansowanie przez powoda ceny zakupu i zapłatę przez powoda na rzecz dostawcy 29.999,30 złotych wskazanej na fakturze z (...) w zamian za świadczenia pieniężne pozwanego określone w umowie oraz tabeli opłat i prowizji.
Powód domagał się zasądzenia od pozwanego 22.982,32 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych od wyszczególnionych w pozwie kwot tytułem rozliczenia zakończonej umowy faktoringu zakupowego. Pozwany zaś kwestionował wysokości wierzytelności przysługującej powodowi, podstawy i wysokości dochodzonej przez powoda prowizji za świadczenie usługi faktoringu zakupowego, a także wysokość dochodzonej przez powoda kwoty prowizji za obsługę raty po terminie.
Dokonując ustaleń faktycznych w przedmiotowej sprawie Sąd oparł się na dowodach dokumentów przedłożonych przez strony, które co do zasady uznał za wiarygodne i przydatne do rekonstrukcji faktów sprawy. Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 243 2 k.p.c. dokumenty znajdujące się w aktach sprawy lub do nich dołączone stanowią dowody bez wydawania odrębnego postanowienia. Pomijając dowód z takiego dokumentu, sąd wydaje postanowienie.
Sąd oparł ustalenia również na kopii przedłożonego przez pozwanego notarialnego protokołu z otwarcia strony internetowej powoda dla wykazania, że udostępnione mu dokumenty nie zawierały harmonogramu spłat, na który powoływał się powód. Również i ten dokument nie budził wątpliwości Sądu, tym bardziej, że nie był kwestionowany przez powoda, zarówno co do wiarygodności jak i co do jego treści.
Postanowieniem z dnia 28 marca 2025 r. tut. Sąd oddalił wniosek powoda o zobowiązanie pozwanego do przedłożenia ksiąg podatkowych prowadzonej działalności gospodarczej, tj. ewidencji zakupu i rejestru podatku VAT za okres od 1 września 2022 r. do 29 lutego 2024 r., z uwagi na fakt, że powód nie wykazał, aby poczynił we własnym zakresie starania o pozyskanie dowodów, mających dowieść, że pozwany zaksięgował faktury VAT stwierdzające należności dochodzone pozwem. Sąd wskazał przy tym powodowi na sposób, w jaki może uzyskać informacje od organu podatkowego, bez udziału Sądu, lecz powód w tym zakresie nie wykazał już żadnej aktywności. Na marginesie dodać jednak należy, że dokumentacja mająca świadczyć o zaksięgowaniu przez pozwanego faktur wystawianych przez powoda nie byłaby przydatna w rozumieniu art. 235 2 § 1 pkt 3 k.p.c. do wykazania istnienia oraz należności wynikających ze stosunku cywilnoprawnego łączącego strony. Dokumentacja taka ma znaczenie na gruncie prawa podatkowego, a zaksięgowanie faktur nie stanowi dowodu istnienia i treści stosunku cywilnoprawnego łączącego strony.
Na rozprawie 20 maja 2025 r. Sąd pominął dowód z przesłuchania stron na podstawie art. 235 2 § 1 pkt 2 k.p.c., ponieważ w zakresie prawidłowości wykonania przez powoda umowy powołany został na fakty bezsporne (pozwany nie kwestionował wykonania umowy przez powoda) oraz na podstawie art. 458 11 k.p.c. w części dotyczącej istnienia roszczenia powoda, ponieważ na gruncie procedury gospodarczej w takim zakresie dowodami mogą być jedynie dokumenty. Na marginesie należałoby wskazać również na nieprzydatność dowodu o charakterze osobowym do wykazywania istnienia oraz treści stosunku prawnego łączącego strony sporu. W tym zakresie znaczenie miały przedstawione przez strony dokumenty.
Należało mieć na uwadze, że zgodnie z art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Przepis ten „wyraża podstawową w polskim prawie cywilnym zasadę rozkładu ciężaru udowodnienia (ciężaru dowodu w rozumieniu materialnym, obiektywnym) faktu, z którego strona postępowania sądowego wywodzi skutki prawne. Istotą ujętej w nim reguły jest określenie, który z podmiotów (powód, pozwany, uczestnik postępowania nieprocesowego) poniesie negatywne konsekwencje nieustalenia danego faktu w sporze sądowym, a ściślej: niewykazania prawdziwości twierdzeń o takim prawnie doniosłym (prawnie relewantnym) fakcie” (B. Janiszewska [w:] Kodeks cywilny. Komentarz. Tom I. Część ogólna, cz. 1 (art. 1–55(4)), red. J. Gudowski, Warszawa 2021, art. 6).
Procesowym odzwierciedleniem zasady wyrażonej w art. 6 k.c. jest przepis art. 232 k.p.c., który stanowi, że strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Sąd może dopuścić dowód niewskazany przez stronę. W doktrynie słusznie wskazuje się, że „w myśl art. 232 strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Sąd może dopuścić dowód niewskazany przez stronę. W aktualnym stanie prawnym istotne znaczenie ma aktywność stron w przedstawianiu materiału procesowego – ciężar dowodu w znaczeniu formalnym, subiektywnym (zob. wyrok SN z 15.02.2008 r., I CSK 426/07 (…)). Działalność stron jest jednoznacznie ukierunkowana. Mają one przedstawiać tylko te fakty, z których wywodzą korzystne dla siebie skutki prawne. To sformułowanie nawiązuje wprost do treści art. 6 k.c.” (H. Dolecki, T. Radkiewicz [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom I. Artykuły 1–366, red. T. Wiśniewski, Warszawa 2021, art. 232).
Niebagatelne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy miały przepisy art. 229 i 230 k.p.c., które stanowią, że nie wymagają również dowodu fakty przyznane w toku postępowania przez stronę przeciwną, jeżeli przyznanie nie budzi wątpliwości (art. 229). Gdy strona nie wypowie się co do twierdzeń strony przeciwnej o faktach, sąd, mając na uwadze wyniki całej rozprawy, może fakty te uznać za przyznane (art. 230).
Sąd uznał, że przy zastosowaniu ww. przepisów należało określić zakres faktów bezspornych oraz zakres faktów, co do których strony się spierają. Sąd miał na uwadze, że powód (profesjonalista będący spółką akcyjną) zastępowany był również przez profesjonalnego pełnomocnika. Nie budziło zatem wątpliwości, że powód miał pełną świadomość skutków prawnych nieustosunkowania się do odpowiedzi na pozew wniesionej przez pozwanego, gdy w tej odpowiedzi pozwany wyartykułował i uzasadnił konkretne zarzuty wobec żądania powoda. Powodowi umożliwiono podjęcie polemiki z twierdzeniami i dowodami przedstawionymi przez powoda, lecz powód z takiej możliwości nie skorzystał. Doprowadziło to do takiego skutku, że Sąd:
1) uznał, że strony nie pozostają w sporze, w zakresie faktów przyznanych przez stronę pozwaną (zawarcie umowy oraz uiszczenie 10 rat, które pokryto kwotą 21.127,92 złote), w kształcie przyznanym przez pozwanego,
2) stwierdził, że powód nie udostępnił pozwanemu w swoim systemie informatycznym harmonogramu spłat, co w konsekwencji powodowało, że terminy wymagalności poszczególnych świadczeń nie mogły być określane wedle postanowień takiego harmonogramu.
Poza sporem w niniejszej sprawie było, że powód przelał na konto (...) (...) z siedzibą we (...) kwotę 29.999,30 zł, tytułem pokrycia należności wynikającej z faktury (...) nr (...) wystawionej przez (...) (...)z siedzibą we (...) w ciężar pozwanego (...). Bezspornym było również to, że pozwany uiścił dziesięć rat, a także opłatę wstępną. Mimo iż strony nie odniosły się wprost do kwestii uiszczenia opłaty wstępnej, to jednak należało uznać, że uiszczenie tej opłaty stanowiło warunek rozpoczęcia wykonywania umowy, a umowa niezaprzeczalnie była między stronami realizowana, to opłata wstępna musiała zostać przez pozwanego uiszczona. Sąd uznał, że w takiej sytuacji należy uznać, że pozwany uiszczając kwotę 21.127,92 zł zaspokoił powoda w zakresie 10 pierwszych rat. Wysokość tej kwoty wskazywała przy tym, że odpowiada ona wysokości sumy 10 rat wskazanych w harmonogramie spłat do umowy.
Sąd miał świadomość, iż pozwany twierdząc, że opłacił 10 rat odwoływał się do harmonogramu spłat przedłożonego przez powoda wraz z pozwem, ale było to już na etapie składania odpowiedzi na pozew, kiedy pozwany na pewno otrzymał taki harmonogram, będący przecież załącznikiem do pozwu. Nie obalało to zaprzeczenia otrzymania takiego harmonogramu przy umowie, tym bardziej że takie twierdzenie poparte zostało dowodem w postaci kopii aktu notarialnego (protokół z notarialnego poświadczenia otwarcia serwisu internetowego powoda). W serwisie tym udostępnionym pozwanemu miały być zgromadzone wszystkie dokumenty dotyczące zawartej przez strony umowy. Z protokołu wynikało jednak, że w serwisie brakowało harmonogramu spłat. Dowód z protokołu notarialnego otwarcia serwisu powoda nie był przez powoda kwestionowany. Dlatego też Sąd uznał, że mimo odmiennej treści umowy sporządzonej przez powoda (w umowie wskazano, że harmonogram stanowi załącznik do umowy, a klient zapoznał się z tymi dokumentami). Sąd ocenił, że powód nie udowodnił, aby taki harmonogram rzeczywiście z umową pozwanemu udostępniono z uwagi na wiarygodny dowód przeciwny przedstawiony przez pozwanego. Powód nie podjął przy tym próby wyjaśnienia, dlaczego harmonogramu nie było w serwisie, co było niezgodne z umową. Stąd wynikał wniosek, że pozwany nie mógł być związany postanowieniami harmonogramu.
Podkreślenia przy tym wymaga, że sporna umowa została zawarta między stronami w formie elektronicznej, a tym samym strony nie mogły przedstawić „papierowych” i podpisanych egzemplarzy umowy wraz z parafowanymi załącznikami. Powód kierował do pozwanego wiadomości mailowe, w których wskazywał na wysokość raty (tj. 1.249,97 zł), ale także i w tych wiadomościach nie wykazał poszczególnych części składowych rat oraz podstaw ich wyliczenia, odwołując się do postanowień harmonogramu. Przede wszystkim nie wyszczególnił wysokości prowizji za usługę faktoringową. W tym kontekście niezwykle istotne jest zaś to, że z przedłożonych przez stronę powodową dokumentów (poza harmonogramem), tj. umowy, regulaminu świadczenia usług, Tabeli Opłat i Prowizji, w żadnym miejscu nie wynika wysokość prowizji za świadczoną usługę. Jedynym dokumentem, w którym wspominano o stawce prowizji, jest wymieniony już wyżej harmonogram spłat, do którego pozwany jednak nie miał dostępu. Okazuje się zatem, że powód nie wykazał, aby pozwany związany został umową w zakresie ustalającym prowizję powoda za świadczoną usługę faktoringową. Wobec braku wskazania w Umowie i Tabeli Opłat i Prowizji, które bezspornie pozwany otrzymał, wysokości prowizji za usługę należało uznać, że powód w niniejszej sprawie bezzasadnie domagał się zasądzenia na jego rzecz od pozwanego należności tytułem kwoty prowizji. Innymi słowy powód nie udowodnił, aby harmonogram był częścią umowy, a jego postanowienia wiązały pozwanego, gdy z innych postanowień umownych wysokość takiej prowizji nie wynikała.
W zakresie zarzutu pozwanego co do wysokości prowizji za obsługę rat po terminie należy wskazać, że kwestię tę regulowała Tabela Opłat i Prowizji określając ww. prowizję na 5,99%, nie mniej niż 10 zł. Pozwany nie kwestionował otrzymania tabeli, lecz kwestionował wyliczenie prowizji przez powoda, podnosząc że nie wie, w jaki sposób takie należności z tytułu opóźnienia zostały wyliczone. Powód nie odpowiedział jednak na zarzut pozwanego i nie przedstawił konkretnego wyliczenia, które pozwoliłoby zweryfikować poprawność obciążenia pozwanego prowizją we wskazanej w pozwie i przedłożonych dokumentach księgowych wysokości. Sąd uznał w konsekwencji zarzut pozwanego za zasadny, ponieważ powód nie wykazał jak obliczył dochodzoną należność, natomiast przedstawione dowody z dokumentów nie dawały podstaw do dokonania przez Sąd takich obliczeń i ustaleń samodzielnie. Przede wszystkim powód nie wypowiedział się co do tego, za jakie dokładnie okresy została naliczona prowizja za obsługę raty po terminie i od jakich kwot taka prowizja była liczona. Twierdzenia powoda, co do zasadności naliczenia prowizji za obsługę raty po terminie nie poddawały się zatem weryfikacji.
Termin początkowy naliczania odsetek od poszczególnych rat Sąd określił na 16 grudnia 2023 r., tj. na dzień następujący po terminie zapłaty zaległości, wyznaczonym pismem doręczonym pozwanemu 8 grudnia 2023 r., a dotyczącym rozwiązania umowy i postawienia wszystkich należności pozwanego względem powoda w stan wymagalności. Przede wszystkim Sąd miał na względzie, że skoro pozwany nie otrzymał z umową harmonogramu, to jego postanowienia w zakresie terminów płatności nie były wiążące. Skutkowało to tym, że wymagalność poszczególnych kwot składających się na kwotę główną Sąd określił przy zastosowaniu terminu 7 dni od dnia zawiadomienia pozwanego o rozwiązaniu umowy, zgodnie z pkt 11.2 Regulaminu. Z uwagi na powyższe Sąd nie uznał żądania powoda w zakresie odsetek od dat wymagalności podawanych przez powoda z uwzględnieniem dat płatności określonych w harmonogramie spłat.
O odsetkach za opóźnienie orzeczono na podstawie art. 481 k.c., zgodnie z którym jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
Sąd nie uwzględnił żądania powoda w zakresie odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych, uznając że skoro zasądzona kwota nie stanowiła wynagrodzenia z tytułu umowy faktoringu (prowizji za usługę faktoringową), a jedynie zwrot kwoty finansowania, brak jest podstaw do zasądzenia odsetek w wysokości odsetek za opóźnienie w transakcjach handlowych.
W tym zakresie należy wskazać, że zgodnie z art. 4 pkt 1a ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1790, dalej: ustawa) „świadczenie pieniężne” to wynagrodzenie za dostawę towaru lub wykonanie usługi w transakcji handlowej. Jak słusznie wskazuje się w doktrynie, „w zobowiązaniu z transakcji handlowej, zwłaszcza w trakcie jego wykonywania, oprócz roszczenia o wynagrodzenie pieniężne mogą wystąpić również innego rodzaju powinności i świadczenia (zadatek, odstępne, kara umowna, zwrot spełnionych świadczeń), które są spełniane przez zapłatę określonej sumy pieniężnej. Nie będąc jednak wynagrodzeniem, to nie one decydują o tym, czy mamy do czynienia z transakcją i nie tym obowiązkom poświęcone są przepisy omawianej ustawy” (P. Machnikowski (red.), Ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych. Komentarz [w:] Zobowiązania. Tom V. Przepisy pozakodeksowe. Komentarz, wyd. 1, 2025). „Wskazanie, że świadczenie pieniężne stanowi wynagrodzenie (cenę, czynsz, opłatę) za dostawę towaru lub wykonanie usługi w transakcji handlowej przesądza przede wszystkim o niemożności naliczania odsetek wynikających z przepisów NadmOpTransHandlU od świadczeń niemających charakteru wynagrodzenia (ekwiwalentu) za dostarczony towar lub usługę” (W. Borysiak (red.), Ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych. Komentarz, wyd. 5, 2025).
Mając na uwadze powyższe Sąd zasądził w pkt I wyroku kwotę 17.499,58 zł, to jest równowartość 14 rat po 1.249,97 zł każda (raty obejmujące kapitał na sfinansowanie zakupu pozwanego) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 16 grudnia 2023 r., oddalając powództwo w pozostałej części w pkt II wyroku. Powództwo oddalono zatem w zakresie żądania:
1) prowizji za świadczenie usługi faktoringu,
2) prowizji za obsługę raty po terminie,
3) odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych (zasadne było zasądzenie jedynie zwykłych odsetek ustawowych za opóźnienie),
4) odsetek naliczanych przez powoda przed 16 grudnia 2023 r.
Zawarte w punkcie III wyroku rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów procesu uzasadniało brzmienie art. 100 zd. 1 w zw. z art. 98 § 1 k.p.c., które stanowią, że w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone (art. 100 zd. 1 k.p.c.). Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu)(art. 98 § 1 k.p.c.). W niniejszej sprawie powód wygrał sprawę w 76 % (z żądanej kwoty 22.982,00 zł zasadną okazała się kwota 17.499,58 zł) oraz poniosła koszty procesu w łącznej wysokości 4.767 złotych, na którą składały się:
1) 1.150,00 zł tytułem opłaty sądowej od pozwu,
2) 3.600,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w wysokości stawki minimalnej określonej w § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1964)
3) 17 złotych opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Z kolei pozwany wygrał sprawę w 24% i nie poniósł żadnych wykazanych kosztów. Pozwany nie był, przede wszystkim, zastępowany przez kwalifikowanego pełnomocnika.
Pozwany zatem, jako strona przegrywająca, winien zwrócić powodowi 3.622,92 zł, tj. 4.767,00 zł x 76%. Z tych względów orzeczono jak w pkt III wyroku.
Stosownie do przepisu art. 98 §1 1 zdanie pierwsze k.p.c. od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono do dnia zapłaty.
Ze względu na powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji.