Wyrok z 4 czerwca 2025, sygn. VI GC 1028/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 04 czerwca 2025 roku

Sąd Rejonowy w Gdyni VI Wydział Gospodarczy, w składzie:

Przewodniczący: Sędzia Sądu Rejonowego Justyna Supińska

Protokolant: starszy sekretarz sądowy Joanna Dobrzeniecka

po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2025 roku w Gdyni

na rozprawie

w postępowaniu gospodarczym

sprawy z powództwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G.

przeciwko (...) spółce akcyjnej z siedzibą w S.

o zapłatę

I.  zasądza od pozwanego (...) spółki akcyjnej z siedzibą w S. na rzecz powoda (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. kwotę 7 497 złotych (siedem tysięcy czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi za okres od dnia 20 maja 2024 roku do dnia zapłaty;

II.  zasądza od pozwanego (...) spółki akcyjnej z siedzibą w S. na rzecz powoda (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. kwotę 2 217 złotych (dwa tysiące dwieście siedemnaście złotych) wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie liczonymi za okres od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty , tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sygn. akt VI GC 1028/24

UZASADNIENIE

W pozwie z dnia 28 sierpnia 2024 roku powód (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. domagał się zasądzenia od pozwanego (...) spółki akcyjnej z siedzibą w S. kwoty 7 497 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi za okres od dnia 20 maja 2024 roku do dnia zapłaty, a także kosztów procesu.

W uzasadnieniu powód wskazał, że z winy kierującego innym pojazdem, ubezpieczonego od odpowiedzialności cywilnej u pozwanego, doszło w dniu 23 października 2023 roku do uszkodzenia pojazdu marki K. model R. o numerze rejestracyjnym (...) użytkowanego przez R. S. i M. S.. Uszkodzony pojazd był wykorzystywany w celach praktycznej nauki jazdy i był wyposażony w instalację gazową. Poszkodowani zlecili naprawę uszkodzonego pojazdu, a na czas naprawy wynajęli pojazd zastępczy od powoda, przy czym wynajęty pojazd był także przystosowany do praktycznej nauki jazdy i wyposażony w instalację gazową. Za usługę najmu pojazdu zastępczego przez okres 21 dni po stawce w kwocie 500 złotych netto (615 złotych brutto) została wystawiona poszkodowanym faktura na kwotę 12 915 złotych brutto. Pozwany wypłacił z powyższego tytułu jedynie kwotę 5 418 złotych brutto obniżając stawkę za najem do kwoty 258 złotych brutto i uznając za zasadny cały okres najmu. Powód po nabyciu od poszkodowanych wierzytelności w zakresie pozostałej części kosztów najmu pojazdu zastępczego wzywał pozwanego do zapłaty, jednakże bezskutecznie.

W nakazie zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 09 września 2024 roku wydanym w sprawie o sygn. akt VI GNc 3039/4 starszy referendarz sądowy Sądu Rejonowego w Gdyni uwzględnił żądanie pozwu w całości.

W sprzeciwie od powyższego orzeczenia pozwany (...) spółka akcyjna z siedzibą w S. domagał się oddalenia powództwa podnosząc, że ubezpieczyciel poinformował poszkodowanego o możliwości najmu pojazdu zastępczego za pośrednictwem ubezpieczyciela i o akceptowanej przez niego stawce w kwocie 258 złotych brutto w razie wynajęcia pojazdu zastępczego we własnym zakresie. Pozwany nie kwestionował przy tym rynkowego charakteru stawki najmu powoda.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 23 października 2023 roku doszło do kolizji drogowej, w wyniku której uszkodzony został pojazd marki K. model R. o numerze rejestracyjnym (...) stanowiący własność (...) spółki akcyjnej z siedzibą w W. Oddział w G..

Użytkownikami tego pojazdu byli M. S. i R. S. prowadzący działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod firmą (...).

M. S. i R. S. nie byli płatnikiem podatku od towarów i usług (vat) i nie byli uprawnieni do obniżenia należnego podatku od towarów i usług (vat) o jakąkolwiek część kwoty podatku naliczonego.

niesporne, a nadto: kserokopia dowodu rejestracyjnego – k. 21 akt, notatka Policji – k. 23 akt, oświadczenie dotyczące podatku od towarów i usług (vat) – k. 27 akt

Odpowiedzialność za szkodę ponosił kierujący pojazdem marki H. o numerze rejestracyjnym (...) ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej w (...) spółce akcyjnej z siedzibą w S..

niesporne

Pojazd marki K. model R. o numerze rejestracyjnym (...) był wykorzystywany przez M. S. i R. S. w ramach prowadzonej przez nich działalności gospodarczej do praktycznej nauki jazdy. Był to pojazd specjalistyczny, wyposażony w instalację gazową.

kserokopia dowodu rejestracyjnego – k. 21 akt, oświadczenie – k. 28 akt, zeznania świadka R. S. – protokół rozprawy z dnia 28 maja 2025 roku, k. 152-154 akt (zapis obrazu i dźwięku 00:01:34-00:15:30), zeznania prezesa zarządu powoda B. K. – protokół rozprawy z dnia 28 maja 2025 roku, k. 152-154 akt (zapis obrazu i dźwięku 00:15:52-00:30:40)

W dniu 23 października 2023 roku poszkodowani M. S. i R. S. zgłosili szkodę w pojeździe marki K. model R. o numerze rejestracyjnym (...) ubezpieczycielowi sprawcy szkody – (...) spółce akcyjnej z siedzibą w S..

wydruk zgłoszenia szkody – k. 22 akt, potwierdzenie zgłoszenie szkody wraz z informacją – k. 73-74 akt oraz w aktach szkody – k. 78 akt

W dniu 24 października 2023 roku poszkodowani zlecili naprawę uszkodzonego pojazdu marki K. model R. o numerze rejestracyjnym (...) zakładowi naprawczemu prowadzonemu przez (...) spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G..

zlecenie naprawy – k. 44 akt oraz w aktach szkody – k. 79 akt

W tym samym dniu, tj. w dniu 24 października 2024 roku o godzinie 11:30 poszkodowani wynajęli od (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. pojazd marki K. model R. o numerze rejestracyjnym (...).

Był to pojazd specjalistyczny, przystosowany do praktycznej nauki jazdy, wyposażony w instalację gazową.

Strony ustaliły stawkę najmu na kwotę 500 złotych netto za każdą rozpoczętą dobę najmu (przyjmując jej rozpoczęcie na godzinę 00:00).

umowa najmu – k. 45 akt oraz w aktach szkody – k. 79 akt, kserokopia dowodu rejestracyjnego – k. 47 akt, pełnomocnictwo – k. 50 akt, protokół wydania i zdania pojazdu zastępczego – k. 50v akt, zeznania świadka R. S. – protokół rozprawy z dnia 28 maja 2025 roku, k. 152-154 akt (zapis obrazu i dźwięku 00:01:34-00:15:30), zeznania prezesa zarządu powoda B. K. – protokół rozprawy z dnia 28 maja 2025 roku, k. 152-154 akt (zapis obrazu i dźwięku 00:15:52-00:30:40)

W dniu 24 października 2023 roku poszkodowani zawarli także z (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. umowę cesji wierzytelności w postaci odszkodowania za szkodę z dnia 23 października 2023 roku w celu zaspokojenia kosztów związanych z najmem pojazdu zastępczego.

umowa cesji wierzytelności – k. 46 akt, pełnomocnictwo – k. 50 akt

W wiadomości mailowej z dnia 24 października 2023 roku przesłanej o godzinie 13:35 ubezpieczyciel potwierdził przyjęcie zgłoszenia szkody i poinformował, że poszkodowanemu, który nie dysponuje innym pojazdem przysługuje prawo do najmu pojazdu zastępczego zbliżonej klasy (nie wyższej niż klasa pojazdu uszkodzonego) i może on dowolnie wybrać firmę wynajmującą, jednakże ubezpieczyciel dokona weryfikacji kosztów najmu, a zwrotowi podlegać będą jedynie uzasadnione koszty wynajmu pojazdu zastępczego. Jednocześnie wskazano, że ubezpieczyciel proponuje poszkodowanemu zorganizowanie najmu pojazdu zastępczego, w zakresie czego partnerem ubezpieczyciela jest (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G., która współpracuje z renomowanymi wypożyczalniami o ogólnopolskim zasięgu działania. Wskazano również, że nie ma konieczności wpłacania kaucji, posiadania karty kredytowej, czy innych poświadczeń finansowych, brak jest opłat za przygotowanie pojazdu do wynajmu oraz zgłoszenie dodatkowego kierowcy pojazdu wynajmowanego, przebieg pojazdu jest nielimitowany, wypożyczalnie świadczą całodobową obsługę, pojazd jest podstawiany i odbierany na terenie całej Polski bez ponoszenia dodatkowych opłat, brak jest wkładu własnego poszkodowanego w razie szkody w pojeździe zastępczym, istnieje możliwość wyjazdu za granicę pojazdem wynajętym, czy przewożenia w nim zwierząt. Ubezpieczyciel wskazał również, że najem jest bezgotówkowy, albowiem koszt najmu pokrywa ubezpieczyciel, a stanowi on iloczyn dni i stawki wskazanej w tabeli, w tym w przypadku pojazdów do nauki jazdy „L” (np. K. (...)) – w kwocie 258 złotych brutto za dobę.

potwierdzenie zgłoszenie szkody wraz z informacją – k. 73-74 akt oraz w aktach szkody – k. 78 akt

M. S. i R. S. byli zainteresowani wynajęciem pojazdu zastępczego na czas naprawy uszkodzonego pojazdu marki K. model R. o numerze rejestracyjnym (...), bowiem nie posiadali żadnego innego niewykorzystywanego pojazdu, za pomocą którego mogliby realizować wcześniej zaplanowane jazdy z kursantami. W związku z tym upoważnili (...) spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. do ich reprezentowania we wszystkich sprawach związanych z najmem pojazdu zastępczego.

wzajemna zgoda małżonków oraz pełnomocnictwa – k. 25-26 akt, oświadczenie – k. 28 akt, pełnomocnictwo – k. 30 akt

W związku z zawarciem umowy najmu i otrzymaną informacją od ubezpieczyciela, w dniu 24 października 2023 roku przedstawiciel (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. poinformował mailowo (...) spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G., że poszkodowanym M. S. i R. S. został wynajęty pojazd zastępczy po stawce w kwocie 500 złotych netto za dobę wskazując, że prosi o kontakt w przypadku, gdyby ubezpieczyciel miał możliwość zorganizowania poszkodowanym najmu pojazdu zastępczego marki K. model R. (...) z instalacją gazową.

M. S. i R. S. byli gotowi do rozwiązania umowy najmu z (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. i do zawarcia takiej umowy ze wskazanym przez ubezpieczyciela podmiotem, o ile odpowiadałyby im wszystkie warunki najmu, w tym dotyczące zarówno samego pojazdu, jak i rozliczeń najmu.

wydruk wiadomości mailowej – k. 32 akt, zeznania świadka R. S. – protokół rozprawy z dnia 28 maja 2025 roku, k. 152-154 akt (zapis obrazu i dźwięku 00:01:34-00:15:30)

W dniu 25 października 2023 roku przedstawiciel (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. w imieniu poszkodowanych M. S. i R. S. zwrócił się na wskazany przez ubezpieczyciela adres mailowy do (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. z informacją o potrzebie wynajęcia pojazdu zastępczego marki K. model R. m. in. przystosowanego do nauki jazdy, z instalacją gazową, z prośbą o kontakt w tej sprawie.

M. S. i R. S. zależało na wynajęciu pojazdu marki K. model R., bowiem kursanci chcieli uczyć się jeździć na takim pojeździe, na jakim mieli zdawać egzamin na prawo jazdy. Zależało im również ze względów ekonomicznych na tym, by pojazd był wyposażony w instalację gazową.

M. S. i R. S. nie wyrażali zgody na najem pojazdu zastępczego z udziałem własnym w szkodzie, z limitem kilometrów, czy z koniecznością uiszczenia kaucji bądź wykonania blokady środków na karcie kredytowej.

oświadczenie – k. 28 akt, ankieta preferencji i wymogów poszkodowanego – k. 29 akt, wydruk wiadomości mailowej – k. 33 akt, nagranie – k. 19 akt, zeznania świadka R. S. – protokół rozprawy z dnia 28 maja 2025 roku, k. 152-154 akt (zapis obrazu i dźwięku 00:01:34-00:15:30)

W odpowiedzi jeszcze tego samego dnia (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. poinformował, że prośba zostanie przekazana do współpracującego z nimi podmiotu zajmującego się wynajmowaniem pojazdów zastępczych, tj. (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (W.).

Poszkodowani mieli oczekiwać na kontakt lub sami zgłosić się pod wskazany numer telefonu.

wydruk wiadomości mailowej – k. 34, 35, 36 akt

W dniu 26 października 2023 roku w wiadomości mailowej przedstawiciel (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. poinformował przedstawiciela (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. jako pełnomocnika poszkodowanych M. S. i R. S., że (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. posiada w ofercie odpowiedni dla osoby poszkodowanej pojazd zastępczy.

Wobec powyższego przedstawiciel (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. przesłał (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. wypełniony formularz, ankietę i pełnomocnictwo oraz poprosił o przesłanie poszkodowanym m. in. projektu umowy i ogólnych warunków najmu, a także zakresu ubezpieczenia wynajmowanego pojazdu.

wydruk wiadomości mailowej – k. 37, 38 akt, formularz – k. 39-42 akt, zeznania prezesa zarządu powoda B. K. – protokół rozprawy z dnia 28 maja 2025 roku, k. 152-154 akt (zapis obrazu i dźwięku 00:15:52-00:30:40)

W związku z brakiem kontaktu ze strony (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W., w dniu 27 października 2023 roku przedstawiciel (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. podjął próbę ponownego skontaktowania się z (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. w sprawie wynajęcia pojazdu zastępczego, jednakże nie otrzymał żadnej informacji zwrotnej.

wydruk wiadomości mailowej – k. 43 akt

Ani ubezpieczyciel ani (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. ani (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. nie kontaktowali się więcej z poszkodowanymi, czy (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. w sprawie najmu pojazdu zastępczego.

zeznania prezesa zarządu powoda B. K. – protokół rozprawy z dnia 28 maja 2025 roku, k. 152-154 akt (zapis obrazu i dźwięku 00:15:52-00:30:40)

Po zakończeniu naprawy, w dniu 29 marca 2024 roku (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. wystawił M. S. i R. S. fakturę numer (...) na kwotę 12 915 złotych brutto tytułem najmu pojazdu zastępczego przez okres 21 dni po stawce w kwocie 500 złotych netto.

faktura – k. 49 akt

(...) spółka akcyjna z siedzibą w S. wypłacił tytułem odszkodowania za najem pojazdu zastępczego wynajmowanego przez poszkodowanych M. S. i R. S. kwotę 5 418 złotych uznając okres 21 dni najmu oraz stawkę w kwocie 258 złotych brutto.

decyzja – k. 52 akt oraz w aktach szkody – k. 79 akt, potwierdzenie przelewu – k. 53 akt, decyzja – k. 55-56 akt

W okresie likwidacji szkody stawka za najem pojazdu przystosowanego do praktycznej nauki jazdy i z instalacją gazową w kwocie 500 złotych netto za dobę była stosowana na lokalnym dla poszkodowanych rynku.

niesporne

Sąd zważył, co następuje:

Stan faktyczny w niniejszej sprawie w zakresie, w jakim pozostawał bezsporny pomiędzy stronami, Sąd ustalił na podstawie oświadczeń stron.

Sąd uwzględnił także wskazane powyżej dokumenty, w tym znajdujące się w aktach szkody oraz dowód z nagrania rozmowy telefonicznej (k. 19 akt), nie znajdując podstaw do podważenia ich wiarygodności i mocy dowodowej.

Podstawy rozstrzygnięcia nie stanowiła przy tym przedłożone przez powoda: opinia biegłego sądowego A. P. sporządzona w sprawie o sygn. akt I C 552/23 Sądu Rejonowego w Sopocie, jak też cenniki ze stawkami za najem pojazdów zastępczych z uwagi fakt, że rynkowość stawki najmu w niniejszej sprawie nie była sporna, przy czym Sąd miał na uwadze, że opinia dotyczyła stawek stosowanych w I kwartale 2023 roku, podczas gdy szkoda w przedmiotowej sprawie miała miejsce w innym okresie – w październiku 2023 roku.

Pozostałe dokumenty nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem nie wnosiły do niej nowych i istotnych okoliczności. W szczególności dotyczyło to przedłożonych przez pozwanego oświadczeń (...) spółki akcyjnej z siedzibą w W. (k. 76 akt) i (...) spółki akcyjnej z siedzibą w L. (k. 77 akt), oświadczenia te w żadnej mierze nie dowodzą bowiem, że podmioty te w imieniu pozwanego oferowały poszkodowanym w niniejszej sprawie wynajęcie pojazdu zastępczego marki K. model R., przystosowanego do praktycznej nauki jazdy i z instalacją gazową, wręcz przeciwnie – z wiadomości mailowej (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. jednoznacznie wynika, że w niniejszej sprawie prośba poszkodowanych o wynajęcie pojazdu zastępczego została przekazana wyłącznie do współpracującego z tym podmiotem – (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W..

Ustalając stan faktyczny Sąd oparł się również na zeznaniach świadka R. S. uznając je – jako spójne i logiczne oraz zgodne z pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym – za wiarygodne w całości, jak też na zeznaniach prezesa zarządu powoda B. K. w szczególności w zakresie, w jakim wskazał on na czynności podejmowane przez powoda jako pełnomocnika poszkodowanych w celu ustalenia, czy ubezpieczyciel oferuje pomoc w najmie pojazdu zastępczego przystosowanego do praktycznej nauki jazdy takiego, jakiego oczekiwali poszkodowani i na oczekiwanych przez nich – z uwagi na specyfikę prowadzonej przez nich działalności gospodarczej (szkoła praktycznej nauki jazdy) – warunkach.

Postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 28 maja 2025 roku Sąd na podstawie art. 235 ² § 1 pkt 4 k.p.c. pominął dowód z przesłuchania pozwanego, albowiem mimo prawidłowego wezwania osoby uprawnione do reprezentowania pozwanego nie stawiły się i nie usprawiedliwiły swojej nieobecności (brak zastrzeżenia w trybie art. 162 k.p.c. na powyższą decyzję Sądu).

W ocenie Sądu powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości.

W niniejszej sprawie powód (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. domagał się zasądzenia od pozwanego (...) spółki akcyjnej z siedzibą w S. kwoty 7 497 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi za okres od dnia 20 maja 2024 roku do dnia zapłaty, a także kosztów procesu – tytułem zapłaty pozostałej kwoty odszkodowania obejmującego zwrot kosztów najmu pojazdu zastępczego w związku z uszkodzeniem w dniu 23 października 2023 roku pojazdu marki K. model R. o numerze rejestracyjnym (...).

Pozwany (...) spółka akcyjna z siedzibą w S. nie kwestionując rynkowego charakteru stawki powoda zarzucał poszkodowanym naruszenie obowiązku minimalizacji szkody wskazując, że ubezpieczyciel poinformował ich o możliwości najmu pojazdu zastępczego za pośrednictwem ubezpieczyciela, z której to propozycji poszkodowani nie skorzystali, jak też o wysokości akceptowanych przez ubezpieczyciela stawek najmu w razie wynajęcia takiego pojazdu we własnym zakresie.

Podstawą odpowiedzialności pozwanego był przepis art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2025 roku, poz. 367), który stanowi, że z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, której następstwem jest śmierć, uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia bądź też utrata, zniszczenie lub uszkodzenie mienia.

Zgodnie natomiast z treścią art. 822 § 1 i § 4 k.c. przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, względem których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo osoba, na której rzecz została zawarta umowa ubezpieczenia. Uprawniony do odszkodowania w związku ze zdarzeniem objętym umową ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej może dochodzić roszczenia bezpośrednio od ubezpieczyciela.

Przedmiotem ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej jest odpowiedzialność ubezpieczającego za szkody wyrządzone osobom trzecim. Jest to więc ubezpieczenie jego odpowiedzialności za wyrządzenie szkody opartej na zasadzie winy lub na zasadzie ryzyka. Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej sięga tak daleko, jak odpowiedzialność cywilna ubezpieczającego, a wysokość świadczeń ubezpieczyciela z umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej jest determinowana wysokością zobowiązań odszkodowawczych ubezpieczającego. W związku z tym odpowiedzialność odszkodowawcza ubezpieczyciela jest taka, do jakiej zobowiązany byłby sprawca szkody, gdyby to od niego powód domagał się naprawienia szkody.

Stosownie do art. 361 § 1 k.c. zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z których szkoda wynikła. W myśl § 2 niniejszego przepisu, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby szkody nie wyrządzono. Przepis art. 361 § 2 k.c. statuuje zatem zasadę pełnego odszkodowania. Podstawową funkcją odszkodowania jest bowiem kompensacja, co oznacza, że odszkodowanie powinno przywrócić w majątku poszkodowanego stan rzeczy naruszony zdarzeniem wyrządzającym szkodę, nie może ono jednak przewyższać wysokości faktycznie poniesionej szkody. Jednocześnie naprawieniu podlega jedynie taka szkoda, która pozostaje w adekwatnym związku przyczynowym ze zdarzeniem wyrządzającym szkodę. Oceny, czy poniesienie określonych kosztów mieści się w ramach szkody i normalnego związku przyczynowego, należy dokonywać na podstawie indywidualnej sytuacji poszkodowanego i konkretnych okoliczności sprawy. Wskazać przy tym należy, że korzystanie z rzeczy nie stanowi samoistnej wartości majątkowej i w każdym przypadku należy badać, czy pozbawienia możliwości korzystania z rzeczy wywołało uszczerbek majątkowy poszkodowanych.

Zasada pełnej kompensacji szkody przemawia za przyjęciem stanowiska o obowiązku zwrotu przez ubezpieczyciela wydatków koniecznych, tj. niezbędnych do czasowego używania zastępczego środka komunikacji w związku z niemożliwością korzystania z własnego pojazdu wskutek jego uszkodzenia. Przy czym odszkodowanie należy się tylko w takim zakresie, w jakim poszkodowany korzystałby ze swego środka lokomocji, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Będzie to więc odszkodowanie, które należy przyznać za taki czas, jaki odpowiada okresowi pomiędzy dniem wyrządzenia szkody a dniem naprawy pojazdu uszkodzonego w kolizji, biorąc pod uwagę wszelkie uwarunkowania związane z przeprowadzeniem postępowania likwidacyjnego przez ubezpieczyciela.

Nadto Sąd miał na uwadze, że korzystanie z rzeczy nie stanowi samoistnej wartości majątkowej i należy badać, czy pozbawienie możliwości korzystania z rzeczy wywołało uszczerbek majątkowy poszkodowanego. Sąd orzekający podzielił w całości pogląd wyrażony w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2011 roku (sygn. akt III CZP 5/11), zgodnie z którym strata w rozumieniu art. 361 § 2 k.c. polega także na negatywnym następstwie majątkowym, jakim jest utrata możliwości korzystania z pojazdu, a więc utrata uprawnienia stanowiącego atrybut prawa własności. Podkreślenia przy tym wymaga, że Sąd Najwyższy wielokrotnie wypowiadał się w przedmiocie poniesionych przez przedsiębiorcę kosztów najmu pojazdu zastępczego, w następstwie uszkodzenia w wypadku komunikacyjnym pojazdu wykorzystywanego do prowadzenia działalności gospodarczej. W uzasadnieniu wyroku z dnia 06 stycznia 1999 roku (sygn. akt II CKN 109/98) Sąd Najwyższy przyjął, że poniesienie przez przedsiębiorcę kosztów wynajęcia pojazdu zastępczego do kontynuowania działalności gospodarczej pozostaje w normalnym związku przyczynowym z wypadkiem komunikacyjnym i stanowi stratę określoną w art. 361 § 2 k.c. Z kolei w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 marca 2003 roku (sygn. akt IV CKN 1916/00) Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że wynajmowanie pojazdu zastępczego dla dalszego prowadzenia działalności gospodarczej w sytuacji, w której uszkodzony pojazd służył powodowi w takim właśnie celu należy ocenić jako prawidłowe działanie poszkodowanego, minimalizujące szkodę, ponieważ dochody utracone w wyniku zawieszenia działalności gospodarczej mogłyby przewyższyć koszty wynajęcia pojazdu zastępczego. Również w uzasadnieniu wyroku z dnia 08 września 2004 roku (sygn. akt IV CK 672/03) Sąd Najwyższy uznał za normalne następstwo zniszczenia pojazdu służącego do prowadzenia działalności gospodarczej konieczność wynajęcia pojazdu zastępczego w celu kontynuowania tej działalności do czasu naprawienia szkody.

W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że w majątku poszkodowanych M. S. i R. S. powstała szkoda majątkowa, której część stanowiły koszty zasadnego najmu pojazdu zastępczego po kolizji z dnia 23 października 2023 roku. Gdyby bowiem do takiego zdarzenia nie doszło, ich pojazd nie zostałby uszkodzony, a w konsekwencji nie powstałaby potrzeba wynajęcia pojazdu zastępczego.

Zgodnie z utrwalonym w tym zakresie orzecznictwem odpowiedzialność za szkodę obejmującą koszty najmu pojazdu zastępczego ubezpieczyciel ponosi jedynie w takim zakresie, w jakim najem pojazdu zastępczego pozostaje w adekwatnym związku przyczynowym ze zdarzeniem wyrządzającym szkodę. Pogląd ten Sąd podziela, bowiem adekwatny związek przyczynowy wyznacza granice odpowiedzialności odszkodowawczej sprawcy szkody, a zatem także jego ubezpieczyciela. Odpowiedzialność ubezpieczyciela z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za uszkodzenie albo zniszczenie pojazdu mechanicznego obejmuje więc celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki na najem pojazdu zastępczego.

Pojęcie „celowe” i „ekonomicznie uzasadnione” to desygnaty normatywnej adekwatności przyczynowej (art. 361 k.c.) z uwzględnieniem zasady współdziałania wierzyciela z dłużnikiem przy wykonaniu zobowiązania w sposób, o którym mowa w art. 354 k.c. Jeżeli poszkodowany wskutek czynu niedozwolonego utracił możliwość korzystania z rzeczy i nie posiadając innego, wolnego i nadającego się do wykorzystania pojazdu mechanicznego i wynajmie pojazd zastępczy o zasadniczo podobnej klasie, według stawki czynszu najmu obowiązującej na lokalnym rynku i będzie korzystał z przedmiotu najmu w czasie niezbędnym do zakupu innego pojazdu bądź naprawy uszkodzonego, to koszty poniesione z tego tytułu będą mogły być kwalifikowane jako wydatki celowe i ekonomicznie uzasadnione.

Odnosząc się do tej kwestii wskazać należy, że co do zasady poszkodowany ma prawo wyboru dowolnego podmiotu oferującego najem pojazdów, o ile stawka najmu zastosowana przez ten podmiot mieści się w kategoriach cen rynkowych występujących na rynku lokalnym. Poszkodowany ma jednakże także, na podstawie art. 362 k.c. oraz art. 16 ust. 1 punkt 2 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2025 roku, poz. 367), obowiązek minimalizacji szkody rozumiany jako zapobieżenie, w miarę możliwości, zwiększeniu się szkody. Jak nadto wskazał w uchwale z dnia 17 listopada 2011 roku Sąd Najwyższy (sygn. akt III CZP 5/11) nie wszystkie koszty, a więc nie wszystkie wydatki pozostające w związku przyczynowym z wypadkiem komunikacyjnym mogą być refundowane, istnieje bowiem obowiązek wierzyciela zapobiegania szkodzie i zmniejszenia jej rozmiarów podnosząc, że wydatki na najem pojazdu zastępczego poniesione przez poszkodowanego, przekraczające koszty zaproponowanego przez ubezpieczyciela skorzystania z takiego pojazdu, objęte są odpowiedzialnością z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych, jeżeli ich poniesienie było celowe i ekonomicznie uzasadnione, tj. usprawiedliwione szczególnymi okolicznościami i potrzebami poszkodowanego, co wyraźnie podkreślił także Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 24 sierpnia 2017 roku (sygn. akt III CZP 20/17). W uzasadnieniu powyższej uchwały Sąd Najwyższy zmierzył się z problemem usystematyzowania dotychczasowej wykładni i praktyki orzekania w przedmiotowych sprawach. Sąd Najwyższy w przytoczonej uchwale stwierdził, że nie mogą być uznane za celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki, które nie są konieczne do wyeliminowania negatywnego następstwa majątkowego w postaci utraty możliwości korzystania z uszkodzonego (zniszczonego) pojazdu, gdyż następstwo to może być wyeliminowane – bez uszczerbku dla godnych ochrony interesów poszkodowanego – w inny, mniej uciążliwy dla dłużnika sposób. Jeżeli zatem ubezpieczyciel proponuje poszkodowanemu – we współpracy z przedsiębiorcą trudniącym się wynajmem pojazdów – skorzystanie z pojazdu zastępczego równorzędnego pod istotnymi względami pojazdowi uszkodzonemu albo zniszczonemu (zwłaszcza co do klasy i stanu pojazdu) zapewniając pełne pokrycie kosztów jego udostępnienia, a mimo to poszkodowany decyduje się na poniesienie wyższych kosztów najmu innego pojazdu, koszty te – w zakresie nadwyżki – będą podlegały indemnizacji tylko wtedy, gdy wykaże szczególne racje przemawiające za uznaniem ich za „celowe i ekonomicznie uzasadnione". W tym kontekście istotne znaczenie ma nie tylko równorzędność samego pojazdu, ale także dodatkowych warunków umowy, takich jak np. czas i miejsce udostępnienia oraz zwrotu pojazdu zastępczego, czy też obowiązek wpłaty kaucji. Jeżeli istotne warunki wynajmu proponowanego przez ubezpieczyciela (we współpracy z przedsiębiorcą wynajmującym pojazdy) czynią zadość potrzebie ochrony uzasadnionych potrzeb poszkodowanego nie ma podstaw, by obciążać osoby zobowiązane do naprawienia szkody wyższymi kosztami związanymi ze skorzystaniem przez poszkodowanego z droższej oferty. Odstępstwa od tej reguły nie uzasadniają drobne niedogodności o charakterze niemajątkowym, które mogą wiązać się np. z koniecznością nieznacznie dłuższego oczekiwania na podstawienie pojazdu zastępczego proponowanego przez ubezpieczyciela. Z uwagi na ciążący na ubezpieczycielu obowiązek szczególnej, podwyższonej staranności nie można też przypisać decydującego znaczenia czynnikowi w postaci szczególnego zaufania, jakie poszkodowany ma do kontrahenta, z którego usług chciałby skorzystać. Poniesienia wyższych kosztów nie uzasadnia również sama przez się prostota skorzystania z oferty najmu złożonej przez przedsiębiorcę prowadzącego warsztat naprawczy, w którym uszkodzony pojazd ma być naprawiany. Konieczność dodatkowego kontaktu z ubezpieczycielem – w praktyce zwykle telefonicznego, czy mailowego – nie może być uznana za niedogodność, która uzasadnia poniesienie wyższych kosztów najmu. Nie ma to przy tym nic wspólnego z koniecznością poszukiwania przez poszkodowanego najtańszej oferty rynkowej najmu, nie jest bowiem istotne to, czy propozycja ubezpieczyciela jest najtańsza, lecz to, że jest przez niego akceptowana.

W niniejszej sprawie jak wynikało z przeprowadzonych dowodów, pozwany ubezpieczyciel w dniu 24 października 2023 roku potwierdził przyjęcie zgłoszenia szkody i poinformował, że poszkodowanemu, który nie dysponuje innym pojazdem przysługuje prawo do najmu pojazdu zastępczego zbliżonej klasy (nie wyższej niż klasa pojazdu uszkodzonego) i może on dowolnie wybrać firmę wynajmującą, jednakże ubezpieczyciel dokona weryfikacji kosztów najmu, a zwrotowi podlegać będą jedynie uzasadnione koszty wynajmu pojazdu zastępczego. Jednocześnie wskazano, że ubezpieczyciel proponuje poszkodowanemu zorganizowanie najmu pojazdu zastępczego, w zakresie czego partnerem ubezpieczyciela jest (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G., która współpracuje z renomowanymi wypożyczalniami o ogólnopolskim zasięgu działania. Wskazano również, że nie ma konieczności wpłacania kaucji, posiadania karty kredytowej, czy innych poświadczeń finansowych, brak jest opłat za przygotowanie pojazdu do wynajmu oraz zgłoszenie dodatkowego kierowcy pojazdu wynajmowanego, przebieg pojazdu jest nielimitowany, wypożyczalnie świadczą całodobową obsługę, pojazd jest podstawiany i odbierany na terenie całej Polski bez ponoszenia dodatkowych opłat, brak jest wkładu własnego poszkodowanego w razie szkody w pojeździe zastępczym, istnieje możliwość wyjazdu za granicę pojazdem wynajętym, czy przewożenia w nim zwierząt. Ubezpieczyciel wskazał również, że najem jest bezgotówkowy, albowiem koszt najmu pokrywa ubezpieczyciel, a stanowi on iloczyn dni i stawki wskazanej w tabeli, w tym w przypadku pojazdów do nauki jazdy „L” (np. K. (...)) – w kwocie 258 złotych brutto za dobę. W związku z tym, że poszkodowani M. S. i R. S. byli zainteresowani wynajęciem pojazdu zastępczego na czas naprawy uszkodzonego pojazdu marki K. model R. o numerze rejestracyjnym (...), bowiem nie posiadali żadnego innego niewykorzystywanego pojazdu, za pomocą którego mogliby realizować wcześniej zaplanowane jazdy z kursantami, upoważnili powoda do ich reprezentowania we wszystkich sprawach związanych z najmem pojazdu zastępczego. W tej sytuacji w dniu 25 października 2023 roku przedstawiciel powoda jako pełnomocnik poszkodowanych zwrócił się na wskazany przez ubezpieczyciela adres mailowy do (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. z informacją o potrzebie wynajęcia pojazdu zastępczego marki K. model R. m. in. przystosowanego do nauki jazdy, z instalacją gazową, z prośbą o kontakt w tej sprawie. W odpowiedzi jeszcze tego samego dnia (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. poinformował, że prośba zostanie przekazana do współpracującego z nimi podmiotu zajmującego się wynajmowaniem pojazdów zastępczych, tj. (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (W.), który to podmiot będzie stroną umowy najmu. W dniu 26 października 2023 roku podmiot ten potwierdził powodowi, że posiada w ofercie odpowiedni dla osoby poszkodowanej pojazd zastępczy, wobec czego powód przesłał mu wymagane dokumenty – wypełniony formularz, ankietę i pełnomocnictwo oraz poprosił o przesłanie poszkodowanym m. in. projektu umowy i ogólnych warunków najmu, a także zakresu ubezpieczenia wynajmowanego pojazdu. Warunki najmu miały bowiem dla poszkodowanych istotne znaczenie, zależało im nie tylko na wynajęciu pojazdu zastępczego tej samej marki i modelu (K. model R.), co było uzasadnione, bowiem kursanci chcieli uczyć się jeździć na takim pojeździe, na jakim mieli zdawać egzamin na prawo jazdy, czy – ze względów ekonomicznych – na tym, by pojazd był wyposażony w instalację gazową, ale z uwagi na rodzaj prowadzonej działalności gospodarczej i zwiększone ryzyko kolizji nie wyrażali oni zgody np. na najem pojazdu zastępczego z udziałem własnym w szkodzie, z limitem kilometrów, czy z koniecznością uiszczenia kaucji bądź wykonania blokady środków na karcie kredytowej. Jednocześnie w związku z brakiem kontaktu ze strony (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W., przedstawiciel powoda ponownie kontaktował się z (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. w sprawie wynajęcia pojazdu zastępczego, jednakże bezskutecznie. Ani bowiem ubezpieczyciel ani (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. ani też (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. nie skontaktowali więcej się z poszkodowanymi, czy powodem w tej kwestii.

Mając na uwadze całokształt powyżej nakreślonych okoliczności, w tym w szczególności zachowanie poszkodowanych, którzy nie mają – co należy podkreślić – w ramach obowiązku minimalizacji szkody – obowiązku poszukiwania podmiotu, który oferuje najem pojazdu po najniższej stawce, w żadnej mierze nie sposób przypisać im jakiegokolwiek przyczynienia się do powiększenia szkody. W sytuacji bowiem, gdy tak jak w niniejszej sprawie poszkodowani interesowali się ofertą najmu pozwanego, a pozwany, czy podmiot występujący w jego imieniu zaniechał w istocie udzielenia szczegółowych informacji na temat warunków najmu, czy chociażby dalszego kontaktu w tej sprawie – odpowiedzialność za powyższy stan rzeczy prowadzący do niezawarcia umowy najmu ze wskazanym przez ubezpieczyciela podmiotem – spoczywa na pozwanym.

Z naruszeniem obowiązku minimalizacji szkody możemy mieć do czynienia wówczas, gdy ubezpieczyciel zawiadomił poszkodowanego o możliwości wynajęcia pojazdu zastępczego za jego pośrednictwem, a poszkodowany zaniechał współdziałania z pozwanym w likwidacji szkody w postaci co najmniej podjęcia próby ustalenia szczegółów i dokładnych warunków najmu pojazdu zastępczego za pośrednictwem ubezpieczyciela. W niniejszej sprawie tymczasem poszkodowani, jak już wskazano, po otrzymaniu informacji od ubezpieczyciela na temat najmu pojazdu zastępczego kilkukrotnie podejmowali czynności w kierunku uzyskania pojazdu zastępczego od pozwanego, a po otrzymaniu informacji, że wynajmie im ten pojazd (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W., byli gotowi rozwiązać umowę najmu z powodem i zawrzeć taką umowę z tym podmiotem, bezskutecznie jednak oczekując na kontakt w sprawie szczegółowych warunków najmu. Nie budzi bowiem wątpliwości, że z uwagi na fakt, że wynajęcie pojazdu zastępczego wymaga zawarcia umowy najmu z podmiotem świadczącym takie usługi, a więc w niniejszej sprawie z (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W., poszkodowani muszą mieść możliwość zapoznania się – i to przed zawarciem umowy – z konkretnymi warunkami najmu. W powyższych okolicznościach nie sposób więc uznać, aby poszkodowani swoim zachowaniem w jakikolwiek sposób przyczynili się do powiększenia rozmiarów szkody. Wręcz przeciwnie – zachowanie poszkodowanych było lojalne, kilkukrotnie dopytywali się o możliwość wynajęcia pojazdu zastępczego i to tylko zaniechania przedstawicieli pozwanego doprowadziły do tego, że poszkodowani nie wynajęli pojazdu zastępczego za ich pośrednictwem. Lakoniczna przy tym informacja, że pojazd wynajmie poszkodowanemu (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. nie powoduje przy tym, że poszkodowany ma w nieskończoność oczekiwać na kontakt w tej sprawie, zwłaszcza gdy sam ten kontakt podejmuje i to kilka razy, bez jednakże efektu. Także informacja przekazana poszkodowanym przez (...) spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w W., że podmiot ten posiada w ofercie odpowiedni dla osoby poszkodowanej pojazd zastępczy, nie stanowi dowodu istnienia takiego stanu rzeczy ani nie wskazuje warunków, według których wynajęcie takiego pojazdu miałoby się odbyć.

Jednocześnie podkreślić należy, że pozwany w toku procesu nie kwestionował rynkowości stawki powoda, a więc tego, że w okresie likwidacji szkody stawka za najem pojazdu przystosowanego do praktycznej nauki jazdy i z instalacją gazową w kwocie 500 złotych netto za dobę była stosowana na lokalnym dla poszkodowanych rynku. Powyższe zaś legło u podstaw pominięcia – jako zbędnego – dowodu z opinii biegłego sądowego, o czym Sąd orzekł wydanym na rozprawie postanowieniem z dnia 28 maja 2025 roku (brak zastrzeżenia w trybie art. 162 k.p.c. na powyższą decyzję Sądu).

Uwzględniając zatem całokształt powyższych rozważań w ocenie Sądu pozwany zobowiązany był do zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego stanowiących iloczyn uzasadnionego okresu najmu (21 dni) i stawki w kwocie 615 złotych brutto (500 złotych netto powiększonej o 23% podatku vat), a zatem kwoty 12 915 złotych brutto. Pozwany wypłacił już odszkodowanie w kwocie 5 418 złotych brutto, w związku z czym żądanie pozwu było zasadne w całości, tj. w zakresie pozostałej kwoty, tj. kwoty 7 497 złotych (12 915 złotych – 5 418 złotych).

Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie art. 34 ust. 1 i art. 14 w zw. z art. 16 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2025 roku, poz. 367) w zw. z art. 822 k.c. w zw. z art. 361 k.c. w zw. z art. 362 k.c. w zw. z art. 659 k.c. w zw. z art. 481 k.c. zasądził w punkcie pierwszym wyroku od pozwanego (...) spółki akcyjnej z siedzibą w S. na rzecz powoda (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. kwotę 7 497 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi za okres od dnia 20 maja 2024 roku do dnia zapłaty.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie drugim wyroku zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 roku, poz. 1935) zasądzając od pozwanego jako strony przegrywającej niniejszy proces na rzecz powoda kwotę 2 217 złotych (wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie liczonymi za okres od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty) tytułem zwrotu kosztów procesu, na które składają się kwoty: 400 złotych tytułem opłaty sądowej od pozwu, 17 złotych tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa i 1 800 złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego.

Na marginesie wskazać należy, że zarządzeniem z dnia 04 czerwca 2025 roku zarządzono zwrócenie powodowi niewykorzystanej zaliczki uiszczonej na poczet kosztów związanych z opinią biegłego sądowego (tj. kwoty 1 800 złotych).

ZARZĄDZENIE

1.  (...)

2.  (...)

3.  (...)

4.  (...)

SSR Justyna Supińska

Gdynia, dnia 20 czerwca 2025 roku