Wyrok z 13 czerwca 2025, sygn. II K 308/24

Formularz UK 1

Sygnatura akt

II K 308/24

Jeżeli wniosek o uzasadnienie wyroku dotyczy tylko niektórych czynów lub niektórych oskarżonych, sąd może ograniczyć uzasadnienie do części wyroku objętych wnioskiem. Jeżeli wyrok został wydany w trybie art. 343, art. 343a lub art. 387 k.p.k. albo jeżeli wniosek o uzasadnienie wyroku obejmuje jedynie rozstrzygnięcie o karze i o innych konsekwencjach prawnych czynu, sąd może ograniczyć uzasadnienie do informacji zawartych w częściach 3–8 formularza.

7.USTALENIE FAKTÓW

Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Czyn przypisany oskarżonemu (ewentualnie zarzucany, jeżeli czynu nie przypisano)

1.

M. M. (1)

w okresie od dnia 23 marca 2022 r. do 10 stycznia 2023 r. w K. uchylał się od wykonywania obowiązku alimentacyjnego na rzecz małoletniej R. M. w kwocie po 600 zł miesięcznie, na rzecz małoletniej K. M. w kwocie po 500 zł miesięcznie, to jest łącznie 1100 zł miesięcznie, określonego co do wysokości wyrokiem Sądu Okręgowego w Kaliszu z dnia 23 marca 2022 r. w sprawie IC 1913/21, gdzie łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej trzech świadczeń okresowych przez co naraził wyżej wymienione pokrzywdzone na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, tj. czyn z art. 209 § 1a kk

Przy każdym czynie wskazać fakty uznane za udowodnione

Dowód

Numer karty

M. M. (1) i E. K. (1) (uprzednio M.) są rodzicami R. M. ur. (...) oraz K. M. ur. (...) Na oskarżonym spoczywa obowiązek alimentacyjny w kwocie łącznej 1100 zł miesięcznie, ustalony wyrokiem Sądu Okręgowego w Kaliszu z dnia 23 marca 2022r. o sygn. akt I C 1913/21. W wyroku tym zapewniono M. M. (1) również swobodny i nieograniczony kontakt z dziećmi. Między rodzicami dzieci bardzo często dochodziło konfliktów na tle sprawowania opieki nad córkami. Rodzice wzajemnie obwiniali się o zaniedbania. Matka utrudniała ojcu spotkania z dziećmi.

Jeszcze przed orzeczeniem rozwodowym oskarżony przekazał E. K. (1) 5000 zł na poczet przyszłych alimentów, a następnie dopłacił kolejne 500 zł. Mimo to E. K. (1) złożyła wniosek o egzekucję tych alimentów i odmówiła oskarżonemu przyjmowania do rąk własnych tych alimentów. Przez cały okres objęty zarzutem oskarżony utrzymywał regularne kontakty z dziećmi, widywał się z nimi sprawował nad nimi opiekę często kilka dni w tygodniu, odbierał je z placówki wychowawczej, zapewniał posiłki, kupował rzeczy niezbędne do codziennej egzystencji typu buty, ubrania, bieliznę, niezbędne środki farmaceutyczne ale także kredki, naklejki, zeszyty, zabierał na wspólne wycieczki, spacery oraz dawał różne prezenty. W tym też czasie oskarżony powziął uzasadnione podejrzenia, że matka dzieci nie sprawuje nad córkami należytej opieki, tj. spożywa alkohol, pozostaje pod jego wpływem w trakcie opieki nad nimi, spotyka się z innymi mężczyznami. Sygnały takie otrzymywał od znajomych, np. kopię korespondencji byłej żony z innym mężczyzną, z której wynika iż dokonuje ona zakupu alkoholu na spotkania z nim, i wspólnie ten alkohol spożywają, od pracownicy sklepu, która miała widzieć jak E. K. (1) kupuje alkohol także będąc z dziećmi w sklepie. Problemy E. K. (1) z nadużywaniem alkoholu potwierdził także jej ojciec. Aby zapobiec przeznaczaniu większej gotówki na alkohol oskarżony postanowił kwoty alimentów „dozować” i wypłacać je sukcesywnie wedle potrzeb, jednak E. K. (1) mimo wyraźnych zapytań ze strony oskarżonego odmawiała przyjmowania pieniędzy od oskarżonego. Wobec tego oskarżony założył dzieciom konta oszczędnościowe, na które przelewał pieniądze.

Oskarżony nie zatajał przed komornikiem swoich dochodów.

Oskarżony M. M. (1) ma 41 lat, z zawodu jest ślusarzem, pracuje dorywczo oraz utrzymuje się z działalności gospodarczej, z której uzyskuje dochód w wysokości ok. 3000 zł miesięcznie. Nie ma majątku większej wartości. Jest rozwiedziony, na utrzymaniu ma dwoje dzieci. Nie był karany.

1. zeznania E. K. (1)

2. zeznania A. M.

3. wyjaśnienia M. M. (1)

4. informacje od Komornika

5. informacje i decyzje

6. kopie potwierdzeń wpłat

7. wydruki zdjęć i nagrania

8. w aktach III Nsm 310/24 opinia

9. dane osobowe

10. dane o karalności

1. k. 163-164

2. k. 201

3. k. 232

4. k. 29-33, 42-43, 49, 77-79

5. k. 47-69

6. k. 38-39

7. k. 141-162, 171-200

8. k. 217-230

9. k. 97, 164

10. k. 100

Fakty uznane za nieudowodnione

Przy każdym czynie wskazać fakty uznane za nieudowodnione

Dowód

Numer karty

7.OCena DOWOdów

1.1.  Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

1. zeznania E. K. (1)

2. zeznania A. M.

3. wyjaśnienia M. M. (1)

4. informacje od Komornika

5. informacje i decyzje

6. kopie potwierdzeń wpłat

7. wydruki zdjęć i nagrania

8. w aktach III Nsm 310/24 opinia

9. dane osobowe

10. dane o karalności

Sąd dał wiarę zgromadzonym w sprawie dowodom, stan faktyczny opisany powyżej nie budził wątpliwości. Oskarżony przyznał, iż od września 2022 r. nie płacił alimentów do rąk własnych matki małoletnich pokrzywdzonych, oskarżony nie kwestionował również wysokości powstałych w ten sposób zaległości. Jednocześnie w sposób przekonujący dla Sądu wyjaśnił przyczyny tego stanu rzeczy. Przedstawione przez oskarżonego nagrania, wydruki zdjęć wskazują, iż oskarżony mógł powziąć wątpliwości co do jakości sprawowanej przez matkę opieki oraz przeznaczania przez nią pieniędzy na rzeczy nie będące artykułami niezbędnymi w codziennym życiu (alkohol). Niewątpliwie również oskarżony zaspokajał także codzienne potrzeby córek, podjął próbę zabezpieczenia ich finansowo w przyszłości zakładając córkom w listopadzie 2022 r. konta oszczędnościowe, co wynika z przedłożonych kopii umów bankowych oraz kopii przelewów.

Reprezentująca małoletnie E. K. (1) nie przeczy tym sytuacjom ale fakt opieki i troski ojca wobec córek intrepretuje tylko i wyłącznie jako czynności zmierzające do przekupienia córek i odseparowanie ich przez oskarżonego od matki. Tymczasem zarówno oskarżony jak matka dziewczynek nie posiadają wystarczających kompetencji rodzicielskich. E. K. (1) zaprzecza jakiemukolwiek uzależnieniu w szczególności od alkoholu. Sąd nie widział powodów żeby nie dać jej wiary (w aktach sprawy brak jest dowodów na uzależnienie E. K. od środków psychoaktywnych), a zachowania udokumentowane przez oskarżonego potraktował jako opisywany w sprawie I. N. 310/24 istotny brak kompetencji rodzicielskich. Należy również zauważyć, iż E. K. (1) nie kwestionowała faktu, iż kwota 5.000 zł mimo innego zapisu na pokwitowaniu została potraktowana jako alimenty na dzieci.

1.2.  Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 1.1 albo 1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

Zeznania D. K.

Zeznania A. K.

Sąd pominął zeznania tych świadków jako dotyczące przede wszystkim domniemanego wtargnięcia oskarżonego na działkę D. i A. K..

7.PODSTAWA PRAWNA WYROKU

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Oskarżony

☒

1.3.  Uniewinnienie

M. M. (1)

Zwięźle o powodach przyjętej kwalifikacji prawnej

W aktualnym stanie prawnym dla bytu przestępstwa z art. 209 § 1 k.k. konieczne jest, aby łączna wysokość zaległości powstałych wskutek uchylania się od wykonania obowiązku alimentacyjnego stanowiła równowartość co najmniej trzech świadczeń okresowych albo jeżeli opóźnienie zaległego świadczenia innego niż okresowe wynosi co najmniej 3 miesiące. W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że uchylanie się od obowiązku łożenia na utrzymanie osoby uprawnionej do alimentacji zachodzi wtedy, gdy zobowiązany mając obiektywną możliwość wykonania tego obowiązku, nie dopełnia go ze złej woli. W pojęciu „uchyla się” mieści się bowiem negatywny stosunek psychiczny osoby zobowiązanej do wykonania nałożonego na nią obowiązku, który sprawia, że mimo obiektywnej możliwości jego wykonania, sprawca tego obowiązku nie wypełnia, gdyż wypełnić nie chce lub też zlekceważył obowiązek nałożony wyrokiem. Ten negatywny stosunek winien być wykazany stosownymi dowodami (tak m.in. uchwała SN z 9 czerwca 1976 roku, sygn. akt VI KZP 13/75, postanowienie SN z 17 kwietnia 1996 r., II KRN 204/96). Sąd nie neguje, iż formalnie do zaległości w płatności alimentów doszło. W ocenie Sądu zachowania oskarżonego nie należy kwalifikować jako uchylania się (zaniechania nacechowanego złą wolą) od płatności tych alimentów. Należy zauważyć, iż wyrokiem Sądu Okręgowego w Kaliszu o sygn. I C 1913/21 zapewniono oskarżonemu swobodę kontaktów z dziećmi. O kontaktach tych matka – E. K. (1) – zeznawała, że denerwowało ją to że były one coraz bardziej częste ale także że ona jako matka nie była uwzględniania w procesie decyzyjnym co do terminów i częstotliwości tych spotkań. E. K. (1) zeznawała, iż dzieci były zadbane w trakcie tych spotkań z ojcem, dostawały prezenty, miały kupowane niezbędne rzeczy ale także prezenty. Matce dzieci nie podobał się natomiast rodzaj tych prezentów (np. hulajnoga, deskorolka). Ojciec założył dzieciom konta oszczędnościowe na które przekazywał alimenty. Wbrew twierdzeniom E. K. (1) miała ona problem z używaniem alkoholu i oskarżony mógł mieć realne obawy, iż kwoty które wpłaci bezpośrednio do rąk matki nie zostaną spożytkowane na cele związane z utrzymaniem dzieci. Oskarżony każdorazowo interesował się, czy matka potrzebuje pieniędzy na utrzymanie dziewczynek. Kiedy E. K. (1) podjęła pracę, oskarżony regularnie codziennie odbierał dziewczynki z placówek oświatowych i zapewniał im opiekę do powrotu matki z pracy. Sam podejmował zajęcia z elastycznym czasem pracy, co umożliwiało mu sprawowanie opieki nad córkami zawsze wtedy, gdy matka tego nie mogła robić. W ocenie Sądu, w działaniu oskarżonego nie można wyszczególnić negatywnego i lekceważącego stosunku do wykonywania nałożonego obowiązku przy jednoczesnej obiektywnej możliwości jego realizacji. Wypracowany przez doktrynę i orzecznictwo wyłącznie przykładowy katalog okoliczności ekskulpujących oskarżonych z łożenia na utrzymanie dzieci wymienia m.in. odbywanie kary w warunkach izolacji penitencjarnej, rejestrację w Urzędzie Pracy w charakterze osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku z jednoczesnym brakiem stosownych ofert pracy, chorobę, której przebieg nie pozwala na podjęcie pracy, ewentualnie chorobę, której koszty leczenia pochłaniają większą część pensji (choroba ta nie musi dotyczyć zobowiązanego do alimentacji, ale również innych osób wobec których na oskarżonym spoczywa obowiązek alimentacyjny). Okolicznością wyłączającą winę oskarżonego mogą być również inne toczące się postępowania egzekucyjne (nie dotyczące świadczeń alimentacyjnych) oraz posiadanie zaległości np. publicznoprawnych. Nie ulega wątpliwości, iż katalog ten jest otwarty, a ocena okoliczności wyłączających odpowiedzialność oskarżonego winna nastąpić każdorazowo przez pryzmat konkretnej sprawy. W ocenie Sądu, okoliczności takie, w postaci zapewniania przez oskarżonego codziennej egzystencji córkom w przedmiotowej sprawie wystąpiły. Przepis art. 209 § 1a kk ustanawia kwalifikowany typ przestępstwa niealimentacji. Surowszej odpowiedzialności podlega ten, kto uchylając się od wykonania obowiązku alimentacyjnego z § 1, naraża osobę uprawnioną na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Do podstawowych potrzeb życiowych należy zaliczyć takie potrzeby, które przy uwzględnieniu właściwości i warunków osobistych uprawnionego ma ten uprawniony. Nie można zatem ograniczać tego pojęcia jedynie do potrzeb w postaci wyżywienia, zamieszkania, kształcenia, leczenia. Do znamion przestępstwa należy jedynie narażenie na niezaspokojenie podstawowych potrzeb, przy czym to niebezpieczeństwo musi być realne, choć nie musi być bezpośrednie (por. postanowienie SN z 10 grudnia 2014r., III KK 388/14, Lex nr 1621351). Oskarżony jednak dba i dbał o zaspokajanie potrzeb swoich dzieci, a od kwietnia 2024 r. przejął opiekę nad dziećmi (choć wbrew stanowisku Sądu i matki dziewczynek). Jeśli przyjąć, iż formalne spełnienie przesłanek w postaci powstania określonych zaległości alimentacyjnych przesądza o zaistnieniu czynu zabronionego, to w ocenie Sądu, w tej konkretnej sytuacji czyn oskarżonego ma znikomą społeczną szkodliwość. Dzieci oskarżonego mają przez cały czas zapewnioną przez oskarżonego właśnie, stabilną sytuację finansową, ich potrzeby bytowe, kulturalne, społeczne są na bieżąco zaspokajane. Oskarżony nie naruszył podstawowych obowiązków związanych z byciem rodzicem. Spór oskarżonego z matką dzieci wynika z niskich kompetencji rodzicielskich obojga rodziców dziewczynek. Z tych przyczyn Sąd uniewinnił oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu.

7.KARY, Środki Karne, PRzepadek, Środki Kompensacyjne i środki związane z poddaniem sprawcy próbie

Oskarżony

Punkt rozstrzygnięcia
z wyroku

Punkt z wyroku odnoszący się
do przypisanego czynu

Przytoczyć okoliczności

7.1Inne ROZSTRZYGNIĘCIA ZAwarte w WYROKU

Oskarżony

Punkt rozstrzygnięcia
z wyroku

Punkt z wyroku odnoszący się do przypisanego czynu

Przytoczyć okoliczności

7.6. inne zagadnienia

7.  KOszty procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

2., 3.

O kosztach procesu Sąd orzekł w oparciu o treść art. 632 pkt 2 k.p.k.

7.1Podpis

sędzia Agnieszka Wachłaczenko