Wyrok z 2 września 2025, sygn. IV P 331/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 2 września 2025 roku

Sąd Rejonowy w Radomiu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący:	asesor sądowy A. M.
Protokolant:	C. L.

po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2025 roku w X.

na rozprawie

sprawy z powództwa I. K.

przeciwko J. K. prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą (…) J. K. w C.

o sprostowanie świadectwa pracy, wynagrodzenie za pracę, odszkodowanie

I.  prostuje świadectwo pracy z dnia 6 lutego 2024 roku wydane I. K.(1) przez J. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą (…) J. K. w C. w ten sposób, iż w pkt 4 lit. a w miejsce słów „stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia (Art. 30, §1, pkt 1 K.p.)” wpisuje „stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania umowy o pracę przez pracownika bez wypowiedzenia z winy pracodawcy (art. 30 § 1 pkt 3 Kodeksu pracy w zw. z art. 55 §1 ¹ Kodeksu pracy)”;

II.  zasądza od J. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą (...). (...). w C. na rzecz I. K.(1) kwotę 5.125,60 (pięć tysięcy sto dwadzieścia pięć i 60/100) złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od kwoty:

a.  712,56 (siedemset dwanaście i 56/100) złotych od dnia 11 grudnia 2024 roku do dnia zapłaty;

b.  1.000 (tysiąc) złotych od dnia 11 stycznia 2024 roku do dnia zapłaty;

c.  413,04 (czterysta trzynaście i 04/100) złotych od dnia 7 lutego 2024 roku do dnia zapłaty);

d.  3.000 (trzy tysiące) złotych od dnia 26 kwietnia 2024 roku do dnia zapłaty;

III.  zasądza od J. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą (…) J. K. w C. na rzecz I. K. kwotę 1.590 (tysiąc pięćset dziewięćdziesiąt) złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu;

IV.  nakazuje pobrać od J. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą „(…) J. K. w C. na rzecz na rzecz Skarbu Państwa (Sądu Rejonowego w Radomiu) kwotę 1.000 (tysiąc) złotych tytułem opłaty od pozwu, od uiszczenia której I. K. była zwolniona z mocy ustawy;

V.  wyrokowi w punkcie II nadaje rygor natychmiastowej wykonalności do kwoty 1.060,50 (tysiąc sześćdziesiąt i 50/100) złotych.

asesor sądowy A. M.

Sygn. akt IV P 331/24

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 2 września 2025 roku

Pozwem z dnia 26 kwietnia 2024 roku (data nadania) I. K. (1) wniosła przeciwko J. K., prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą (...) w C., o:

I.  sprostowanie świadectwa pracy z dnia 6 lutego 2024 roku poprzez zamieszczenie w nim informacji o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pracownika z winy pracodawcy w trybie art. 55 Kodeksu pracy;

II.  zasądzenie kwoty 5.125,60 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od kwot: 1) 712,56 zł od dnia 11 grudnia 2024 roku do dnia zapłaty; 2) 1.000 zł od dnia 11 stycznia 2024 roku do dnia zapłaty; 3) 413,04 zł od dnia 7 lutego 2024 roku do dnia zapłaty; 4) 3.000 zł od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty.

Powódka wniosła ponadto o zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych.

(pozew k.3-5)

W odpowiedzi na pozew J. K., zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych.

(odpowiedź na pozew k.32-34)

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:

I. K. (1) została zatrudniona przez J. K., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą (...) w C. na podstawie umowy o pracę z dnia 28 października 2019 roku, zawartej na czas określony do dnia 31 stycznia 2020 roku, w pełnym wymiarze czasu pracy, na stanowisku doradcy klienta do spraw turystyki. Kolejno, strony zawarły umowę o pracę na czas określony od dnia 1 lutego 2020 roku do dnia 31 października 2022 roku, również w pełnym wymiarze czasu pracy oraz umowę z dnia 3 października 2022 roku na czas określony od dnia 3 października 2022 roku do dnia 2 października 2023 roku w wymiarze ¼ pełnego czasu pracy. Ostatecznie strony ustaliły, iż od października 2022 roku I. K. (1) świadczyła pracę na podstawie umowy zawartej na czas nieokreślony w wymiarze ¼ pełnego czasu pracy. (okoliczności bezsporne)

W umowie o pracę z dnia 3 października 2022 roku strony ustaliły wysokość należnego I. K. (1) wynagrodzenia za pracę na kwotę minimalnego wynagrodzenia, wynikającą z przepisów odrębnych, obciążoną proporcjonalnie do ¼ pełnego wymiaru czasu pracy. Jednocześnie, I. K. (1) uzgodniła z J. K., iż faktycznie będzie otrzymywała tytułem wynagrodzenia za pracę kwotę 1.000 zł.

(dowód: zeznania powódki I. K. 00:18:14 k.60v.)

Wynagrodzenie za pracę było wypłacane I. K. (1) przelewem na rachunek bankowy przez E. S. (1) – pracownika J. K.. Pierwszą część wynagrodzenia, wynikającą z postanowień pisemnej umowy o pracę, pracownik otrzymywał zazwyczaj w okolicach 10. dnia każdego następnego miesiąca. Przelew z tego tytułu nosił nazwę „wynagrodzenie”. Druga część pensji – wynikająca z ustnych uzgodnień była wypłacana pod koniec każdego miesiąca i stanowiła wyrównanie pierwszej części. Wypłatę tych pieniędzy tytułowano jako „zwrot”, bądź „zaliczka”. Łącznie I. K. (1) otrzymywała kwotę 1.000 zł miesięcznie. Każdorazowo wynagrodzenie było wyliczane osobiście przez J. K.. W dniu 6 październiku 2023 roku I. K. (1) zwróciła się do E. S. (1) z prośbą weryfikację poprawności przelewów jakie otrzymała od pracodawcy od stycznia 2023 roku. Wskazała, że powinna „mieć wypłatę 1000 pln za miesiąc” oraz, iż według jej wyliczeń pracodawca zalegał z wypłatą kwoty 1.511 zł. Swoją prośbę I. K. (1) ponowiła w dniu 18 października 2023 roku. W odpowiedzi na powyższe E. S. (1) zleciła przelew brakującej kwoty – 1.867,29 zł. Zatytułowano go jako „zaliczka”.

(dowód: zeznania powódki I. K. 00:18:14 k.60v.; zeznania świadka E. S. 00:04:38 k.102, 00:12:26 k.102v.; zestawienie operacji bankowych k.18-20; wydruki korespondencji k.16-17)

W dniu 13 listopada 2023 roku I. K. (1) otrzymała od pracodawcy przelew opiewający na kwotę 643,72 zł tytułem wynagrodzenia. Kolejny - w takiej samej wysokości i z tego samego tytułu otrzymała w dniu 18 grudnia 2023 roku. Ostatni przelew I. K. (1) otrzymała od pracodawcy w dniu 28 lutego 2024 roku w kwocie 586,96 zł tytułem „dopłaty do wynagrodzenia 01.2024; wynagrodzenia 02.2024; ekwiwalent za urlop 2024”.

(dowód: zestawienie operacji bankowych k.18-20; wydruki korespondencji k.16-17)

Do zakresu obowiązków pracowniczych I. K. (1) nie należały zakupy artykułów biurowych, niezbędnych do funkcjonowania oddziału pracodawcy w R.. Zajmował się tym S. W. (1). Z tego tytułu nie otrzymywał on od pracodawcy jakichkolwiek zaliczek.

(dowód: zeznania świadka S. W. 00:30:23 k.103)

W oddziale w R. pracodawca I. K. (1) prowadził listy obecności pracowników za każdy miesiąc. Były one jednak – za wiedzą J. K.– uzupełniane nieregularnie, zazwyczaj pod koniec każdego miesiąca. Listami zajmował się S. W. (1). I. K. (1) w grudniu 2023 roku za wiedzą i zgodą J. K. wyleciała na zagraniczną wycieczkę. Za listopad i grudzień 2023 roku oraz styczeń 2024 roku I. K. (1) nie zdążyła podpisać list obecności, ponieważ S. W. (1) zapomniał zebrać od niej podpisy. (dowód: zeznania powódki I. K. 01:02:46 k.61v.; zeznania świadka S. W. 00:34:54 i 00:37:34 k.103)

I. K. (1) nie otrzymała wynagrodzenia za pracę w należnej wysokości za listopad i grudzień 2023 roku oraz styczeń 2024 roku.

(dowód: zeznania powódki I. K. 00:24:43 k.60v.)

Oświadczeniem z dnia 6 lutego 2024 roku I. K. (1) rozwiązała umowę o pracę bez okresu wypowiedzenia z powodu ciężkiego naruszenia przez pracodawcę podstawowych obowiązków, tj. niewypłacenia wynagrodzenia za miesiąc październik, listopad, grudzień 2023 roku w kwocie 1.750 zł oraz styczeń 2024 roku w kwocie 1.000 zł. Jednocześnie wezwała pracodawcę do wypłacenia zaległych wynagrodzeń w terminie 7 dni.

(dowód: oświadczenie – akta osobowe I. K. bez numeracji)

Pismem z dnia 23 lutego 2024 roku I. K. (1) wezwała J. K. do wydania świadectwa pracy oraz zapłaty kwoty 5.900 zł, na którą składało się zaległe wynagrodzenie, ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy oraz odszkodowanie w wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia zgodnie z art. 55 Kodeksu pracy wraz z odsetkami za opóźnienie w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania. J. K. odebrał przedmiotowe pismo w dniu 28 lutego 2024 roku.

(dowód: wezwanie do zapłaty – akta osobowe I. K. bez numeracji)

W dniu 28 lutego 2024 roku J. K. nadał przesyłką pocztową świadectwo pracy za okres zatrudnienia I. K. (1), datowane na dzień 6 lutego 2024 roku. W treści świadectwa pracy wskazano, że I. K. (1) była pracownikiem J. K. od dnia 3 października 2022 roku do dnia 6 lutego 2024 roku, zaś stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania „umowy o pracę bez wypowiedzenia (Art. 30, § 1, pkt 3 K.p.). Przesyłka została odebrana przez pracownika w dniu 7 marca 2024 roku.

(dowód: koperta wraz z potwierdzeniem odbioru; świadectwo pracy – akta osobowe I. K. bez numeracji)

Pismem z dnia 20 marca 2024 roku I. K. (1) zwróciła się do J. K. o sprostowanie wydanego świadectwa pracy poprzez zamieszczenie w nim informacji o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pracownika z winy pracodawcy w trybie art. 55 Kodeksu pracy. J. K. odebrał wezwanie w dniu 22 marca 2024 roku.

(dowód: pismo – akta osobowe I. K. bez numeracji)

W odpowiedzi na powyższe, J. K. – pismem z dnia 29 marca 2024 roku – poinformował I. K. (1), że treść świadectwa pracy z dnia 6 lutego 2024 roku jest zgodna z ustaleniami kontrolującego inspektora Państwowej Inspekcji Pracy. Pismo zostało nadane listem poleconym ekonomicznym w dniu 2 kwietnia 2024 roku. I. K. (1) odebrała je w dniu 16 kwietnia 2024 roku.

(dowód: pismo wraz z potwierdzeniem odbioru – akta osobowe I. K. bez numeracji)

W okresie od 23 do 28 lutego 2024 roku Państwowa Inspekcja Pracy przeprowadziła kontrolę działalności J. K.. W toku kontroli J. K. złożył oświadczenie, że „zaliczka w kwocie 1.867,29 przekazana przelewem p. I. K. (1) w dn. 18.10.2024 r. na cele związane z wykonywaniem obowiązków służbowych doradcy ds. turystyki i podróży w Biurze (...) T. w R., na rachunków zakupowych płaconych gotówką, nie została rozliczona, przez co została zaliczona na poczet wynagrodzeń za miesiące październik 2023 r. grudzień 2023 r. i częściowo styczeń 2024”. (dowód: oświadczenie k.78)

W toku kontroli Państwowa Inspekcja Pracy stwierdziła, iż J. K. naruszył przepisy prawa pracy. W związku z powyższym został ukarany mandatem karnym w kwocie 1.100 zł. (okoliczności bezsporne)

Miesięczne wynagrodzenie I. K. (1), obliczone według zasad stosowanych przy obliczaniu ekwiwalentu za urlop, wynosiło 1.060,50 złotych brutto.

(okoliczności bezsporne; zaświadczenie k.46)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o wyżej wskazane dowody oraz okoliczności bezsporne. Biorąc pod uwagę wynikający z treści art. 3271 § 1 pkt 1 k.p.c. obowiązek wskazania:

1) dowodów, na których Sąd oparł rozstrzygnięcie, podnieść należy, że:

a) za wiarygodne uznano dowody w postaci dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, za wyjątkiem pisemnego oświadczenia J. K. z dnia 28 lutego 2024 roku (k.78);

b) w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy za wiarygodne uznano zeznania powódki (k.60v.-61v.) oraz świadków: E. S. (1) (k.102-102v.) i S. W. (1) (k.103-103v.).

Zeznania wskazanych osób były co do zasady zbieżne ze sobą. Istotnym z punktu widzenia rozstrzygnięcia niniejszej sprawy był fakt, iż E. S. (1) wprost zeznała, że jedyne zaliczki jakie wypłacała pracownikom dotyczyły przyszłych wynagrodzeń oraz, że „nie było nigdy czegoś takiego jak przekazywanie pieniędzy na cele związane z wykonywaniem obowiązków służbowych” (00:17:04 k.102v.). Choć świadek nie pamiętał konwersacji sms-owej z powódką to przyznał również, że ujawniony na wydrukach numer telefonu należy do niej. Świadek nie zaprzeczył tej konwersacji, dodając, iż możliwym było, że powódka zwracała się do niej o wyrównanie wynagrodzenia. Odnośnie zeznań S. W. (1) należy dostrzec, że świadek kategorycznie wskazał, iż to on robił zakupy materiałów do biura i nie otrzymywał od pozwanego na ten cel jakichkolwiek zaliczek (00:33:18 k.103). Podobnie jak powódka, S. W. (1) w 2024 roku również nie otrzymywał od pracodawcy wynagrodzenia za pracę w umówionym terminie (00:41:46 k.103v.); 2) dowodów i przyczyn, dla których Sąd odmówił wiarygodności, podnieść należy że: a) zeznania pozwanego nie zasługiwały na uwzględnienie, ponieważ były sprzeczne z zeznaniami powódki oraz świadków. Co więcej, zeznania J. K. były sprzeczne wewnętrznie. Odnośnie rzekomych zaliczek wypłacanych powódce pozwany raz wskazywał bowiem, że były to środki przeznaczone na bieżącą działalność firmy (01:14:11 k.61v.), a następnie twierdził, że były to „pieniądze, które mogłyby być wypłacone po rozliczeniu okresowym z pracownikiem (…) O. byłby efekt pracy to byłoby to wynagrodzenie” (01:12:42). Pozwany twierdził również, że powódka w ostatnim czasie zatrudnienia nie przychodziła do pracy, a nawet wyleciała na zagraniczną wycieczkę, czego nie uzgodniła z pracodawcą. Jednocześnie jednak od początku postępowania J. K. utrzymywał, że wypłacił powódce całość należnego wynagrodzenia za pracę, a więc także za czas kiedy – jego zdaniem – powódka nie świadczyła pracy, podkreślając przy tym, iż w spornym okresie czasu jego firma miała poważne problemy finansowe. W ocenie Sądu, już sam sposób składania zeznań przez pozwanego, w tym przedstawianie wymijających odpowiedzi, ewidentnie świadczył, że pozwany mijał się z prawdą.

Sąd Rejonowy zważył, co następuje:

Powództwo I. K. (1) zasługiwało na uwzględnienie. W niniejszym postępowaniu powódka dochodziła od pozwanego sprostowania świadectwa pracy, zapłaty zaległego wynagrodzenia za pracę oraz odszkodowania z tytułu rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracodawcy.

Zgodnie z art. 94 pkt 5 k.p. jednym z podstawowych obowiązków pracodawcy jest terminowo i prawidłowo wypłacać wynagrodzenie. Powinno ono odpowiadać rodzajowi pracy uzgodnionej przez strony stosunku pracy w umowie o pracę (art. 78 k.p.). W umowie powinna być określona wysokość wynagrodzenia, składniki wynagrodzenia lub przesłanki nabycia przez pracownika prawa do konkretnego składnika wynagrodzenia (art. 29 k.p.). Sama umowa winna być zawarta na piśmie, jednakże ustawodawca nie reguluje następstw prawnych niedotrzymania formy pisemnej. Forma pisemna w prawie pracy nie jest zastrzeżona pod rygorem nieważności (wyr. SN z 17.11.2016 r., II PK 225/15, MoPr 2018, Nr 2, s. 41). Należy więc przyjąć, że umowa o pracę może być zawarta w dowolnej formie. Umowa zawarta w formie ustnej jest ważna, skuteczna, wiąże strony, prowadzi do powstania stosunku pracy. Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe wykazało, że strony stosunku pracy umówiły się na wysokość wynagrodzenia za pracę należnego I. K. (1) w kwocie 1.000 zł miesięcznie. Tak określone wynagrodzenie wynikało częściowo z pisemnych postanowień zawartych w umowie o pracę, a częściowo z ustnych uzgodnień między powódką a pozwanym. Tak ustalone warunki zatrudniania były skuteczne i wiązały strony stosunku pracy.

O powyższym świadczyły nie tylko wiarygodne zeznania powódki, ale przede wszystkim analiza historii należącego do niej rachunku bankowego oraz treść złożonej do akt sprawy korespondencji prowadzonej z pracownikiem pozwanego – E. S. (1). Z dowodów tych niezbicie wynikało, że powódka pod koniec każdego miesiąca otrzymywała „dopłatę” do wynagrodzenia wynikającego z pisemnej umowy o pracę (vide: przelewy ze stycznia, lutego, kwietnia, maja, lipca 2023 roku). Gdy pozwany zaprzestał wypłaty tej części wynagrodzenia, to powódka zwróciła się do E. S. (1) o wyrównanie zaległości, wprost wskazując, że jej wypłata powinna wynosić 1.000 zł za miesiąc. Przedstawiła wówczas dokładne wyliczenia brakującej części wynagrodzenia. Zaległości za okres od marca do września 2023 roku zostały wypłacone powódce przez E. S. (1) w dniu 18 października 2023 roku. Określenie w tytule przelewu, że pieniądze wypłacono tytułem „zaliczki” bądź „zwrotu” nie miało – z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy – jakiegokolwiek znaczenia. W istocie było to bowiem należne pracownikowi wynagrodzenie za pracę. Zdaniem Sądu, różne tytuły przelewów, podobnie jak treść oświadczenia pozwanego z dnia 28 lutego 2024 roku, ewidentnie miały na celu jedynie zatajenie rzeczywistych rozliczeń z powódką. Dlatego też, biorąc pod uwagę powyższe, uznać należało, że pozwany za okres od listopada 2023 roku do stycznia 2024 roku zalegał z wypłatą części wynagrodzenia za pracę. Przedstawione w pozwie wyliczenia kwoty dochodzonej z tego tytułu nie budziły wątpliwości Sądu. Zasądzeniu na rzecz powódki podlegała więc:

a) kwota 712,56 zł tytułem części wynagrodzenia za pracę za miesiąc listopad 2023 roku (powódka zarachowała część wpłaty dokonanej przez pozwanego w dniu 18 grudnia 2023 roku w kwocie 356,71 zł na poczet wynagrodzenia za październik 2023 roku– do czego uprawniał ją art. 451 § 3 k.c.);

b) kwota 1.000 zł tytułem wynagrodzenia za grudzień 2023 roku;

c) kwota 413,04 zł tytułem wynagrodzenia za styczeń 2024 roku.

Odnośnie ostatniego z przedstawionych wyżej żądań wskazać należy, że powódka pomniejszyła swoje roszczenie o kwotę 586,96 zł wypłaconą przelewem przez pozwanego w dniu 28 lutego 2024 roku. W tytule przelewu pracodawca wskazał, iż była to dopłata do wynagrodzenia za styczeń 2024 roku, wynagrodzenie za luty 2024 roku oraz ekwiwalent za niewykorzystany urlop. W tym zakresie należy mieć na uwadze, że zgodnie z art. 451 § 1 k.c. dłużnik (w tym wypadku pracodawca) ma prawo decydowania o tym, w jaki sposób jego świadczenie zostanie zarachowane, tj. na którą wierzytelność, w sytuacji gdy powinien na rzecz wierzyciela spełnić kilka świadczeń tego samego rodzaju. Wierzyciel (w tym wypadku pracownik) nie ma prawa się temu wskazaniu sprzeciwić, natomiast jest uprawniony do zaliczenia świadczenia, wbrew woli dłużnika, na pokrycie w pierwszej kolejności całości lub części wymagalnych należności ubocznych oraz świadczeń zaległych. Oznacza to, że powódka – tytułem wynagrodzenia za pracę za styczeń 2024 roku uprawniona była do żądania wyższej kwoty. Sąd, będąc jednak związany powództwem, nie mógł orzec ponad jego żądanie (art. 321 k.p.c.).

W tym stanie rzeczy, Sąd – na podstawie art. 80 k.p. oraz art. 78 k.p. orzekł jak w punkcie II lit. a, b wyroku. O odsetkach od zasądzonych kwot Sąd orzekł na podstawie art. 85 § 2 k.p. w zw. z art. 481 § 1 k.c. w zw. z art. 300 k.p. W odniesieniu do żądania zasądzenia odsetek ustawowych za opóźnienie w wypłacie wynagrodzenia za styczeń 2024 roku (punkt II lit. c wyroku) przyjąć należało, że pozwany pozostawał w opóźnieniu od dnia rozwiązania stosunku pracy. Ustanie zatrudnienia oznacza bowiem zerwanie dotychczasowej więzi prawnej między stronami stosunku pracy i zobowiązuje je do wzajemnego „rozliczenia się” z obowiązków wynikających z zakończonej umowy.

Zgodnie z art. 55 § 11 k.p. pracownik może rozwiązać umowę o pracę w trybie określonym w § 1 także wtedy, gdy pracodawca dopuścił się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków wobec pracownika; w takim przypadku pracownikowi przysługuje odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia.

I,K. (1) jako przyczynę rozwiązania umowy o pracę wskazała niewypłacenie przez pracodawcę wynagrodzenia za miesiąc październik, listopad, grudzień 2023 roku w kwocie 1.750 zł oraz styczeń 2024 roku w kwocie 1.000 zł.

Pracodawca, który nie wypłaca pracownikowi w terminie całości wynagrodzenia, ciężko narusza swój podstawowy obowiązek z winy umyślnej, choćby z przyczyn niezawinionych nie uzyskał środków finansowych na wynagrodzenia. Wypłata wynagrodzenia jest jednym z głównych elementów treści stosunku pracy i podstawowym obowiązkiem pracodawcy, a naruszeniu podstawowych obowiązków pracodawcy można przypisać znamię ciężkości, nawet jeżeli nie działał on w złej wierze ani nie zachowywał się rażąco niedbale (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 10 maja 2012 r., II PK 220/11). Niewypłacenie wynagrodzenia za pracę w ustalonym terminie stanowi wystarczającą przyczynę rozwiązania przez pracownika umowy o pracę bez wypowiedzenia w trybie art. 55 § 11 k.p. (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 maja 2005 r., I PK 276/06).

Wykładnia przepisu art. 55 § 11 k.p. wymaga wyłącznie ustalenia naruszenia podstawowych obowiązków pracodawcy, powodujących ciężkie skutki dla pracownika oraz niedochowania przez pracodawcę należytej staranności. Stosownie do art. 355 § 2 k.c. w związku z art. 300 k.p. należytą staranność pracodawcy w zakresie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej określa się przy uwzględnieniu zawodowego charakteru tej działalności. Przestrzeganie profesjonalizmu obliguje pracodawcę do takiego działania, aby w razie braku rzeczywistych środków finansowych na wynagrodzenia, niezwłocznie uzyskać takie środki z innego źródła (na przykład z otwartego kredytu bankowego). W tym kontekście przesłanką rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia ze względu na ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków wobec pracownika i uzyskania odszkodowania (art. 55 § 11 k.p.) jest wina pracodawcy polegająca na niedochowaniu należytej staranności. Wina ta nie odnosi się do subiektywnych kryteriów, ale wyłącznie do kryteriów obiektywnych. Trudna sytuacja finansowa pracodawcy, wynikająca z niesolidności kontrahentów, nie neguje naruszenia należytej staranności pracodawcy, wpływającej na subsumcję art. 55 § 11 k.p. Brak należytej staranności jest progiem, po przekroczeniu którego pracodawca naraża się na zarzut niedbalstwa, a w konsekwencji - odpowiedzialność. Zgodnie z art. 55 § 11 k.p. naruszenie obowiązków wobec pracownika musi być ciężkie. Desygnat „ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków wobec pracownika” nie odnosi się do stopnia winy pracodawcy (gdyż wystarczające jest wskazanie naruszenia tych obowiązków i brak zachowania przez pracodawcę należytej staranności), ale dotyczy on stopnia naruszenia interesów pracownika. W zakres ochrony wchodzą nie tylko interesy o charakterze prawnym, ale też wszystkie inne życiowo istotne. Prowadzi to do konkluzji, że pracownik nie jest uprawniony do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia w trybie art. 55 § 11 k.p., jeżeli naruszenie podstawowego obowiązku przez pracodawcę nie wpłynęło negatywnie na jego sytuację. Domagając się odszkodowania w postępowaniu sądowym powinien wskazać, na czym polegała dolegliwość działań pracodawcy. Ocena tych następstw w postępowaniu sądowym powinna być zindywidualizowana, odnosząca się do obiektywnych okoliczności zaistniałych w konkretnej sprawie (wyrok Sądu Najwyższego z 18 maja 2017 roku, II PK 119/16).

W tym względzie truizmem jest stwierdzenie, że brak wypłaty części wynagrodzenia za miesiąc listopad 2023 roku i styczeń 2024 roku oraz całości wynagrodzenia za miesiąc grudzień 2023 roku było dolegliwe dla pracownika. Postępowanie pracodawcy było uporczywe i powtarzalne, generowało po stronie pracownika niepewność co do uzyskania zapłaty za wykonaną pracę. Zwrócić przy tym należy uwagę – co nie pozostawało bez znaczenia dla oceny działań pracodawcy – że pozwany zwodził powódkę, zapewniając o dobrowolnym uregulowaniu swoich długów, co jednak nie nastąpiło.

W myśl utrwalonego w judykaturze poglądu przesłanką rozwiązania umowy o pracę w trybie art. 55 § 11 k.p. jest zarówno całkowite zaprzestanie przez pracodawcę wypłaty wynagrodzenia, jak i wypłacanie wynagrodzenia nieterminowo lub w zaniżonej wysokości (wyrok Sądu Najwyższego z 18 marca 2015 roku, I PK 197/14).

Zgodnie z art. 85 § 2 k.p. wynagrodzenie za pracę płatne raz w miesiącu wypłaca się z dołu, niezwłocznie po ustaleniu jego pełnej wysokości, nie później jednak niż w ciągu pierwszych 10 dni następnego miesiąca kalendarzowego. Zacytowany przepis ma charakter gwarancyjny i wewnątrzzakładowe regulacje nie mogą przewidywać mniej korzystnych postanowień, co wynika z treści art. 9 § 2 k.p. i dotyczy wszystkich składników wynagrodzenia, które są rozliczane za jeden miesiąc pracy ( tak SN w wyroku z 18 marca 2015 roku, I PK 197/14).

Jak już wskazano w stanie faktycznym uzasadnienia, pracodawca od listopada 2023 roku opóźniał się, bądź w ogóle nie wypłacał wynagrodzenia należnego powódce. Tym samym podana przez I. K. (1) przyczyna rozwiązania umowy o pracę w zakresie dotyczącym niewypłacenia przez pracodawcę wynagrodzenia za miesiąc listopad, grudzień 2023 roku oraz styczeń 2024 roku była prawdziwa i uzasadniona.

Według art. 55 § 2 k.p., oświadczenie pracownika o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia powinno nastąpić na piśmie, z podaniem przyczyny uzasadniającej rozwiązanie umowy i stosuje się wówczas odpowiednio art. 52 § 2 k.p., czyli rozwiązanie to nie może nastąpić po upływie 1 miesiąca od uzyskania przez pracownika wiadomości o okoliczności to uzasadniającej. Okoliczność taką w rozpoznawanym przypadku stanowi niewypłacenie części wynagrodzenia za pracę. Wypłaty wynagrodzenia za pracę dokonuje się co najmniej raz w miesiącu, w stałym i ustalonym z góry terminie (art. 85 § 1 k.p.). Oznacza to, że naruszenie przez pracodawcę obowiązku wypłaty wynagrodzenia za pracę, polegające na wypłacie tego wynagrodzenia w niepełnej wysokości następuje co miesiąc w terminie płatności wynagrodzenia. Termin 1 miesiąca wynikający z art. 52 § 2 k.p. powinien być więc liczony od dowiedzenia się przez pracownika o tej okoliczności (niewypłaceniu pełnego wynagrodzenia), a więc praktycznie od daty płatności wynagrodzenia za pracę. Pracodawca nie wypłacając wynagrodzenia za pracę w pełnej wysokości narusza bowiem swój obowiązek co miesiąc w terminie jego płatności. Powódka zachowała tak liczony termin, gdyż złożyła oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę w ciągu jednego miesiąca od dowiedzenia się w poprzednim miesiącu, że pracodawca nie wypłacił jej pełnego wynagrodzenia za pracę (umowę rozwiązano w dniu 6 lutego 2024 roku, pracodawca nie wypłacił wynagrodzenia za pracę za grudzień 2023 roku, którego termin płatności upływał z dniem 10 stycznia 2024 roku).

W świetle powyższego Sąd uznał, że opóźnienia w zapłacie wynagrodzenia miały charakter ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków wobec powoda. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 55 § 11 k.p. zasądził na rzecz I. K. (1) dochodzone odszkodowanie, o czym orzeczono w punkcie II lit. d wyroku. Wysokość żądanej kwoty z tego tytułu mieściła się kwocie jej wynagrodzenia za okres wypowiedzenia, który wynosił trzy miesiące.

Orzeczenie co do odsetek ustawowych za opóźnienie w tej części oparto na podstawie art. 455 k.c. i art. 481 § 1 k.c. w zw. z art. 300 k.p.

Powód wniósł o zasądzenie odsetek od dnia wniesienia pozwu (26 kwietnia 2024 roku) do dnia zapłaty. Z uchwały Sądu Najwyższego z 6 marca 2003 r., sygn. III PZP 3/03, wynika, że ustawowe odsetki od odszkodowania z tytułu niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia stają się wymagalne w dniu doręczenia pracodawcy odpisu pozwu zawierającego żądanie zapłaty tego odszkodowania, chyba że przed wniesieniem pozwu pracownik wezwał pracodawcę do zapłaty odszkodowania, oznaczając kwotę oraz podstawę prawną swoich roszczeń. Zdaniem Sądu, argumenty przywołane przez Sąd Najwyższy należy odnosić również do wymagalności odszkodowania dochodzonego przez pracownika z tytułu rozwiązania umowy o pracę na podstawie art. 55 § 11 k.p. Na gruncie niniejszej sprawy powódka skierowała do pozwanego wezwanie do zapłaty w dniu 23 lutego 2024 roku, zakreślając 7 dniowy termin na zapłatę. Wezwanie zostało odebrane w dniu 28 lutego 2024 roku. Termin 7 dni upływał więc niewątpliwie przed dniem 26 kwietnia 2024 roku.

Na uwzględnienie zasługiwało także powództwo o sprostowanie świadectwa pracy.

Zgodnie z treścią przepisu art. 97 k.p. w związku z rozwiązaniem lub wygaśnięciem stosunku pracy pracodawca jest obowiązany wydać pracownikowi świadectwo pracy. W świadectwie pracy należy podać informacje dotyczące okresu i rodzaju wykonywanej pracy, zajmowanych stanowisk, trybu rozwiązania albo okoliczności wygaśnięcia stosunku pracy, a także inne informacje niezbędne do ustalenia uprawnień pracowniczych i uprawnień z ubezpieczenia społecznego. Ponadto w świadectwie pracy zamieszcza się wzmiankę o zajęciu wynagrodzenia za pracę w myśl przepisów o postępowaniu egzekucyjnym. Na żądanie pracownika w świadectwie pracy należy podać także informacje o wysokości i składnikach wynagrodzenia oraz o uzyskanych kwalifikacjach. Zgodnie z art. 97 § 21 k.p. pracownik może, w ciągu 14 dni od otrzymania świadectwa pracy, wystąpić z wnioskiem do pracodawcy o sprostowanie świadectwa pracy. W razie nieuwzględnienia wniosku pracownikowi przysługuje, w ciągu 14 dni od zawiadomienia o odmowie sprostowania świadectwa pracy, prawo wystąpienia z żądaniem jego sprostowania do sądu pracy. W przypadku niezawiadomienia przez pracodawcę o odmowie sprostowania świadectwa pracy, żądanie sprostowania świadectwa pracy wnosi się do sądu pracy.

W myśl § 2 ust. 1 pkt 2 i 4 Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 30 grudnia 2016 r. w sprawie świadectwa pracy (Dz. U. z dnia 30 grudnia 2016 r.) wydanym w oparciu art. 97 § 4 k.p. wskazano, iż świadectwie pracy zamieszcza się informacje niezbędne do ustalenia uprawnień ze stosunku pracy i uprawnień z ubezpieczeń społecznych, dotyczące: wymiaru czasu pracy pracownika w czasie trwania stosunku pracy; trybu i podstawy prawnej rozwiązania lub podstawy prawnej wygaśnięcia stosunku pracy, a w przypadku rozwiązania umowy o pracę za wypowiedzeniem – strony stosunku pracy, która dokonała wypowiedzenia.

Co bezsporne w sprawie, do rozwiązania umowy o pracę doszło na skutek oświadczenia złożonego przez powódkę. Powódka w ciągu 14 dni od otrzymania świadectwa pracy (w dniu 7 marca 2024 roku) wystąpiła do pracodawcy z żądaniem jego sprostowania (w dniu 20 marca 2024 roku). J. K. nie uwzględnił wniosku powódki, o czym powzięła wiedzę w dniu 16 kwietnia 2024 roku. Powództwo o sprostowanie świadectwa pracy zostało złożone w dniu 26 kwietnia 2024 roku. Stwierdzić więc należało, że I. K. (1) dochowała terminów określonych w przepisach Kodeksu pracy w zakresie roszczenia o sprostowanie świadectwa pracy.

Jak już wskazano, pracownik może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia, gdy pracodawca dopuścił się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków wobec pracownika. Rozwiązanie umowy o pracę z przyczyn określonych w § 1 i 11 pociąga za sobą skutki, jakie przepisy prawa wiążą z rozwiązaniem umowy przez pracodawcę za wypowiedzeniem.

W literaturze podkreśla się, że artykuł 55 § 3 k.p. statuuje fikcję prawną, zgodnie z którą rozwiązanie umowy o pracę z przyczyn określonych w § 1 i 11 tej normy pociąga za sobą skutki, jakie przepisy prawa wiążą z rozwiązaniem umowy przez pracodawcę za wypowiedzeniem. Fikcja prawna z art. 55 § 3 k.p. odnosi się jednak wyłącznie do materialnoprawnych skutków ustania stosunku pracy. W takim wypadku w świadectwie pracy należy zamieścić informację o rozwiązaniu bez wypowiedzenia umowy o pracę przez pracownika (por. K. W. Baran [w:] M. (...), B. M. (...), A. (...), D. (...), Ł. D., D. U. F., M. (...), W. Perdeus, J. Piątkowski, P. Prusinowski, I. (...), K. Stefański, M. Tomaszewska, M. Włodarczyk, T. Wyka, K. W. Baran, Kodeks pracy. Komentarz. Tom I. Art. 1-93, wyd. VI, Warszawa 2022, art. 55.; LEX/el 2024).

Dlatego też, treść wydanego powódce świadectwa pracy z dnia 6 lutego 2024 roku, w którym wskazano jedynie, że stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia (art. 30 § 1 pkt 3 k.p.), nie odpowiadała przepisom prawa. Pracodawca powinien wskazać tryb rozwiązania stosunku pracy - określony w art. 30 § 1 Kodeksu pracy, a nadto w przypadku rozwiązania stosunku pracy bez wypowiedzenia – art. 55 Kodeksu pracy. Stanowią o tym nie tylko przywołane powyżej przepisy, ale również załącznik do Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 30 grudnia 2016 r. w sprawie świadectwa pracy, w którym prawodawca wyraźnie określił wzór oraz sposób wypełnienia świadectwa pracy.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 97 § 21 k.p. oraz art. 30 § 1 pkt 3 k.p .w zw. z art. 55 § 11 k.p. orzekł jak w I wyroku.

O kosztach procesu Sąd orzekł w punkcie III wyroku.

Zgodnie z art. 98 § 1 k.p.c. strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). W myśl art. 98 § 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c., do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez radcę prawnego zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez Sąd osobistego stawiennictwa strony.

W niniejszej sprawie kosztami poniesionymi przez powódkę było wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika będącego radcą prawnym, wynoszące:

1) kwotę 240 zł – tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w zakresie roszczenia o sprostowanie świadectwa pracy – określoną na podstawie § 9 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych;

2) kwotę 1.350 zł – tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w zakresie roszczenia o zasądzenie odszkodowania oraz wynagrodzenia za pracę – określoną na podstawie § 9 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych;

Łącznie, koszty procesu należne powódce wynosiły 1.590 złotych. Odsetki od zasądzonych kosztów procesu zasądzono na podstawie art. 98 § 11 k.p.c.

W punkcie IV wyroku Sąd orzekł o kosztach sądowych. Na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1144 z późn. Zm.) Sąd w orzeczeniu kończącym postępowanie w instancji, których strona nie miała obowiązku uiścić obciąży przeciwnika, przy odpowiednim zastosowaniu zasad obowiązujących przy zwrocie kosztów.

Mając na uwadze wynik sprawy i powyższą regulację, nakazano pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa:

1) kwotę 600 zł – tytułem opłaty stałej od pozwu w zakresie roszczenia o sprostowanie świadectwa pracy. W myśl art. 12 ustawy z dnia 28.07.2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w sprawach o prawa niemajątkowe pobiera się opłatę stałą. Zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 6 opłatę stałą w kwocie 600 złotych pobiera się od pozwu o ochronę praw niemajątkowych, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przepis ten zamieszczony jest w (...), Rozdziale 1 dotyczącym sprawy z zakresu prawa cywilnego i rodzinnego. Natomiast art. 14 ust. 1 stanowi, że opłatę podstawową pobiera się w sprawach, w których przepisy nie przewidują opłaty stałej, stosunkowej lub tymczasowej. W sprawie o sprostowanie świadectwa pracy uzasadnione jest posłużenie się analogią, czyli oparcie rozstrzygnięcia o regulację prawną przeznaczoną dla sytuacji podobnej przewidzianej w powyższej ustawie. Za takim stanowiskiem przemawia również treść art. 12, w którym ustawodawca wyłączył możliwość pobierania opłaty podstawowej w sprawach o prawa niemajątkowe. Wysokość opłaty od pozwu w rozpoznawanej sprawie należało więc określić w oparciu o art. 26 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 28.07.2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

2) kwotę 400 zł – tytułem opłaty sądowej od pozwu w zakresie roszczenia o zasądzenie odszkodowania i wynagrodzenia za pracę, określoną na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 4 u.k.s.c. Łącznie – 1.000 zł.

Rozstrzygnięcie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności zawarte w punkcie VI wyroku oparto na podstawie art. 4772 § 1 k.p.c. Zgodnie z powołanym przepisem, zasądzając należność pracownika w sprawach z zakresu prawa pracy, sąd z urzędu nada wyrokowi przy jego wydaniu rygor natychmiastowej wykonalności w części nieprzekraczającej pełnego jednomiesięcznego wynagrodzenia pracownika. Wysokość wynagrodzenia, wynikająca z zaświadczenia przedłożonego przez stronę pozwaną, była niekwestionowana przez powoda.

asesor sądowy A. M.