Wyrok z 4 listopada 2025, sygn. II K 393/24

Formularz UK 1

Sygnatura akt

II K 393/24

Jeżeli wniosek o uzasadnienie wyroku dotyczy tylko niektórych czynów lub niektórych oskarżonych, sąd może ograniczyć uzasadnienie do części wyroku objętych wnioskiem. Jeżeli wyrok został wydany w trybie art. 343, art. 343a lub art. 387 k.p.k. albo jeżeli wniosek o uzasadnienie wyroku obejmuje jedynie rozstrzygnięcie o karze i o innych konsekwencjach prawnych czynu, sąd może ograniczyć uzasadnienie do informacji zawartych w częściach 3–8 formularza.

USTALENIE FAKTÓW

1.Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Czyn przypisany oskarżonemu (ewentualnie zarzucany, jeżeli czynu nie przypisano)

1.1.1.

M. P.

1. W okresie od dnia 14 października 2021 roku do dnia 27 marca 2022 roku w nieustalonym miejscu ze skutkiem w miejscowości Z., gm. L., pow. (...), będąc zobowiązany ugodą zawartą przed Sądem Rejonowym w Toruniu sygn. akt III RC 317/10 z dnia 15 kwietnia 2010 roku do płacenia rat alimentacyjnych na rzecz syna A. P. (1) w kwocie 500 złotych miesięcznie, uchylał się od ciążącego na nim obowiązku, przy czym łączna wysokość powstałych w skutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych, narażając jednocześnie uprawnionego na niemożność zaspokojenia jego podstawowych potrzeb życiowych,
tj. przestępstwa z art. 209 § 1a k.k.

2. W okresie od 25 listopada 2023 roku do dnia 7 marca 2024 roku oraz w okresie od 2 października 2024 roku do 28 lutego 2025 roku w m. Z., uchylał się od ciążącego na nim z mocy ustawy obowiązku łożenia na utrzymanie syna A. P. (1), kwoty 500 zł miesięcznie, ustalonej ugodą Sądu Rejonowego w Toruniu sygn. akt III RC 149/24 z dnia 7 marca 2025 r., czym doprowadził do powstania zaległości alimentacyjnej, przekraczającej równowartość 3 świadczeń okresowych, narażając jednocześnie uprawnionego na niemożność zaspokojenia jego podstawowych potrzeb życiowych,
tj. przestępstwa z art. 209 § 1a k.k.

Przy każdym czynie wskazać fakty uznane za udowodnione

Dowód

Numer karty

W latach 2007-2010 B. S. pozostawała w związku partnerskim z M. P., z którego pochodzi małoletni A. P. (2). Na mocy ugody zawartej przez Sądem Rejonowym w Toruniu III Wydziałem Rodzinnym i Nieletnich w dniu 15 kwietnia 2010 roku o sygn. akt III RC 317/10, M. P. zobowiązał się do płacenia na rzecz małoletniego syna A. P. (1) alimenty w kwocie po 500 złotych miesięcznie, płatnych z góry do 15 dnia każdego miesiąca od 1 maja 2010 roku do rąk matki małoletniego - B. S.. M. P. tylko początkowo wywiązywał się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, w związku z powyższym przeciwko zobowiązanemu wszczęto postępowanie egzekucyjne prowadzone pod sygnaturą (...) przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Toruniu A. Z.. Egzekucja okazała się bezskuteczna.

Z uwagi na wzrastające zadłużenie B. S. ponownie zawiadomiła organy ścigania o uchylaniu się od obowiązku alimentacyjnego przez M. P.. W związku z powyższym Komisariat Policji w D. wszczął w tej sprawie dochodzenie, które zakończyło się wniesieniem do Sądu Rejonowego w Toruniu aktu oskarżenia przeciwko M. P. o czyn z art. 209 § 1 k.k. o sygnaturze akt II K 393/24, obejmujący okres od 4 października 2021 roku do dnia 27 marca 2022 roku.

M. P. w dalszym ciągu, tj. od 25 listopada 2023 roku do 7 marca 2024 roku uchylał się od ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego w związku z powyższym z zawiadomienia B. S., Komisariat Policji w D. wszczął dochodzenie w sprawie o czyn z art. 209 § 1 a k.k., które zakończyło się skierowaniem do Sądu Rejonowego w Toruniu aktu oskarżenia przeciwko M. P. o sygnaturze akt II K 908/25.

Z uwagi na zachodzącą łączność podmiotową i przedmiotową ww. postępowań zostały one połączone i prowadzone pod wspólną sygnaturą
II K 393/24 przez Sąd Rejonowy w Toruniu.

Na mocy wyroku zaocznego wydanego przez Sąd Rejonowy w Toruniu III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 7 marca 2025 roku, obowiązek alimentacyjny M. P. wobec małoletniego syna ustalono na kwotę 1 000 złotych miesięcznie począwszy od 1 marca 2024 roku.

(...) P. w okresie od 12 sierpnia 2013 roku do 7 marca 2024 roku nie był zarejestrowany jako osoba bezrobotna.

Zeznania B. S.

k. 6-7, 167-168, 240

Dokumentacja z Powiatowego Urzędu Pracy dla M. T.

k. 8-10, 129, 178-181

Protokół rozprawy Sądu Rejonowego w Toruniu - sygn. III RC 317/10

232-232v

Informacja o stanie egzekucji - sygn.(...)

26, 187

Karta rozliczeniowa

k. 29-42, 190-199

Zeznania W. P.

k. 50

Wyrok zaoczny Sądu Rejonowego w Toruniu - sygn. III RC 149/24

k. 188-189

Skrócony odpis aktu urodzenia

k. 203

Wyjaśnienia M. P.

k. 121-123, 206-207, 239v

Informacja z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

k. 213-214

Protokół rozprawy Sądu Rejonowego w Toruniu - sygn. II K 908/25

k. 236-236v

M. P. ma 42 lata, jest osobą karaną sądownie za przestępstwo niealimentacji.

Dane o osobie

k. 55-56, 90-92, 94-95

Dane o karalności

k. 211, 229-229v

Wyrok Sądu Rejonowego w Toruniu - sygn. akt VIII K 912/24

k. 217

1.Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Czyn przypisany oskarżonemu (ewentualnie zarzucany, jeżeli czynu nie przypisano)

1.2.1.

Przy każdym czynie wskazać fakty uznane za nieudowodnione

Dowód

Numer karty

OCena DOWOdów

1.Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

1.1.1

Zeznania B. S.

Sąd dał wiarę zeznaniom świadka w całości, albowiem relacja B. S. była jasna i logiczna, jak również korespondowała ze zgromadzoną w sprawie dokumentacją. Wobec powyższego Sąd nie znalazł podstaw, aby zakwestionować prawdziwość złożonych przez świadka zeznań.

B. S. samotnie wychowuje małoletniego syna, jest osobą pracującą, na której spoczywa wyłączny ciężar utrzymania dziecka z uwagi na uchylanie się przez ojca małoletniego od wykonywania ciążącego na nim obowiązku łożenia na utrzymanie syna.

Wyjaśnienia M. P.

Oskarżony wyjaśnił, że w okresie od 2021 roku do listopada 2022 roku był zatrudniony w Holandii, jednakże później stracił pracę, był osobą bezdomną, zaś z uwagi na formę rozwiązania umowy o pracę nie był uprawniony do zasiłku. Wskazał, że po powrocie do Polski zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. W listopadzie 2025 roku podjął zatrudnienie i na podstawie osiąganego wynagrodzenia będzie starał się spłacać zadłużenie alimentacyjne.

Sąd dał wiarę wyjaśnieniom M. P. w części w jakiej przyznał się on do popełnienia zarzucanych mu czynów, jak również w zakresie w jakim relacja oskarżonego odpowiada treści zgromadzonych w sprawie dokumentów. W pozostałym zakresie stanowisko oskarżonego stanowi dla Sądu przyjętą linię obrony, która nie znalazła poparcia w zgromadzonym materiale dowodowym.

Sąd dał wiarę wszelkim przeprowadzonym w sprawie dowodom z dokumentów, na których oparł ustalenia faktyczne w niniejszej sprawie. Nie ma podstaw by kwestionować treść powyższych dokumentów albowiem zostały pozyskane, sporządzone i przeprowadzone zgodnie z wymogami procedury karnej, a żadna ze stron nie kwestionowała ich rzetelności ani prawdziwości.

1.Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 1.1 albo 1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

PODSTAWA PRAWNA WYROKU

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Oskarżony

☒

3.1. Podstawa prawna skazania albo warunkowego umorzenia postępowania zgodna z zarzutem

I-II

M. P.

Zwięźle o powodach przyjętej kwalifikacji prawnej

Przestępstwo z art. 209 k.k. w obecnie obowiązującym brzmieniu przewiduje dwa typy przestępstwa, a w tym w § 1 typ podstawowy regulujący odpowiedzialność karną tego, kto uchyla się od wykonania obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości orzeczeniem sądowym, ugodą zawartą przed sądem albo innym organem albo inną umową, jeżeli łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych albo jeżeli opóźnienie zaległego świadczenia innego niż okresowe wynosi co najmniej 3 miesiące oraz typ kwalifikowany w § 1a, zgodnie z którym surowszej karze, odpowiadającej sankcji przewidzianej w art. 209 § 1 k.k. w dotychczasowym brzmieniu, podlega sprawca czynu określonego w § 1, który naraża osobę uprawnioną na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.

Warunkiem dokonania tego przestępstwa (z art. 209 § 1a k.k.) jest to, by uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego, spowodowało narażenie pokrzywdzonego na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Chodzi tu o spowodowanie stanu bezpośredniego i konkretnego zagrożenia niemożnością zaspokojenia tych potrzeb, rozumianego jako skutek zachowania się sprawcy. Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego przez pojęcie podstawowych potrzeb życiowych rozumie się nie tylko potrzeby w zakresie minimum egzystencji (wyżywienie, odzież, potrzeby higieniczne), ale również potrzeby związane z uzyskaniem niezbędnego wykształcenia i korzystaniem z dóbr kulturalnych (zob. uchwała SN z dnia 9 czerwca 1976 r., sygn. akt VI KZP 13/75, OSNKW 1976, nr 7-8, poz. 86; wyrok SN z dnia 27 marca 1987 r., sygn. akt V KRN 54/87, OSNPG 1987, nr 8, poz. 103). Niezbędne jest zatem zabezpieczenie minimum egzystencji w postaci środków przeznaczonych na utrzymanie i wykształcenie dziecka, lecz także stworzenie mu warunków umożliwiających zaspokojenie potrzeb wyższego rzędu, istotnych dla kształtowania jego osobowości i nawyków kulturalnych. Zatem niezbędne jest nie tylko zabezpieczenie minimum egzystencji w postaci środków przeznaczonych na jego utrzymanie: żywności, odzieży, mieszkania itp., ale również – odpowiednio do wieku – zapewnienie mu niezbędnego wykształcenia i przygotowania zawodowego, a także możliwości korzystania z dóbr kulturalnych. Zaspokojenie takich potrzeb wyższego rzędu, zwłaszcza w odniesieniu do dziecka, jest w rozwiniętym społeczeństwie istotnym elementem procesu wychowawczego, rozumianego jako kształtowanie osobowości, charakteru i postawy obywatelskiej oraz przygotowanie do samodzielnego życia (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 9.6.1976r., VI KZP 13/75 , OSNKW 1976, Nr 7–8, poz. 86; podobnie w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 27.3.1987r., V KRN 54/87 , OSNPG 1987, Nr 8, poz. 103). Jest to przestępstwo umyślne, które może być popełnione tylko z zamiarem bezpośrednim. Do popełnienia tego przestępstwa niezbędny jest bowiem określony stosunek psychiczny sprawcy, cechujący się nieustępliwością, chęcią postawienia na swoim w dążeniu do niewykonania ciążącego na sprawcy obowiązku.

W przedmiotowej sprawie oskarżony M. P. został zobowiązany do łożenia na utrzymanie swojego małoletniego syna A. P. (1) na mocy ugody zawartej przed Sądem Rejonowym w Toruniu III Wydziałem Rodzinnym i Nieletnich, poprzez uiszczanie co miesiąc kwoty 500 złotych na rzecz małoletniego. Obowiązek ten został zmodyfikowany na mocy wydanego przez Sąd Rejonowy w Toruniu wyroku zaocznego, poprzez podwyższenie ustalonej kwoty do 1000 złotych począwszy od 1 marca 2024 roku.

Na gruncie analizowanego stanu faktycznego nie ulega wątpliwości, iż oskarżony uchylał się od nałożonego na niego obowiązku alimentacyjnego. Należy przy tym wskazać, iż samo niewykonywanie obowiązku łożenia na utrzymanie osoby do tego uprawnionej nie jest równoznaczne z uchylaniem się od niego. Realizacja znamienia „uchylania się” ma miejsce dopiero w sytuacji, gdy sprawca ma wprawdzie obiektywną możliwość wykonania tego obowiązku, nie dopełnia go jednak ze względu na występujący u niego negatywny stosunek psychiczny, polegający na tym, że zobowiązany do świadczenia nie chce lub lekceważy jego wykonywanie. W przekonaniu Sądu oskarżony M. P. swoim zachowaniem zlekceważył nałożony na niego obowiązek łożenia na utrzymanie syna. Mimo podejmowania pracy nie realizował nałożonego obowiązku. Po stronie oskarżonego nie istniały przy tym jakiekolwiek okoliczności, takie jak na przykład ciężka choroba czy też podeszły wiek, które uniemożliwiałyby mu w sposób obiektywny pełną aktywizację zawodową oraz wypełnianie swoich zobowiązań. Ponadto oskarżony we wskazanym okresie nie był zarejestrowany jako osoba bezrobotna.

Analiza powyższych znamion pozwala na stwierdzenie, iż poprzez swoje zachowanie oskarżony dopuścił się popełnienia zarzucanych mu przestępstw. Nadmienić również należy, iż Sąd po dokonanej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uznał za zasadne dokonanie zmiany kwalifikacji prawnej pierwszego z czynów zarzucanych oskarżonemu, przyjmując iż zachowanie oskarżonego naraziło jego małoletniego syna na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Sąd miał bowiem na uwadze, że jedyną osobą utrzymującą dziecko, jest jego matka B. S.. Przy czym osiągane przez nią wynagrodzenie, nie wystarcza w całości na pokrycie kosztów związanych z utrzymaniem i wychowaniem dziecka. Wobec powyższego powyższa zmiana jest w świetle zgromadzonych dowodów w pełni uzasadniona.

☐

3.2. Podstawa prawna skazania albo warunkowego umorzenia postępowania niezgodna z zarzutem

Zwięźle o powodach przyjętej kwalifikacji prawnej

☐

3.3. Warunkowe umorzenie postępowania

Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach warunkowego umorzenia postępowania

☐

3.4. Umorzenie postępowania

Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach umorzenia postępowania

☐

3.5. Uniewinnienie

Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach uniewinnienia

KARY, Środki Karne, PRzepadek, Środki Kompensacyjne i
środki związane z poddaniem sprawcy próbie

Oskarżony

Punkt rozstrzygnięcia
z wyroku

Punkt z wyroku odnoszący się
do przypisanego czynu

Przytoczyć okoliczności

M. P.

I-IV

I-II

Sąd uznając oskarżonego M. P. za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów, tj. przestępstw z art. 209 § 1a k.k. wymierzył mu na podstawie art. 209 § 1a k.k. w zw. z art. 34 § 1 i § 1a pkt 1 k.k. i art. 35 § 1 k.k. kary 1 roku ograniczenia wolności, poprzez wykonywanie nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin w stosunku miesięcznym.

Na podstawie art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 i 3 k.k. Sąd połączył orzeczone kary jednostkowe i orzekł karę łączną w wysokości 1 roku i 6 miesięcy ograniczenia wolności polegającą na wykonywaniu nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin w stosunku miesięcznym.

W ocenie Sądu, pomimo niewątpliwie znacznej społecznej szkodliwości przestępstwa niealimentacji oraz wagi naruszonych dóbr w postaci rodziny i opieki, brak jest podstaw do stosowania wobec oskarżonego najsurowszej rodzajowo kary pozbawienia wolności. Sąd oczywiście ma na uwadze fakt wcześniejszej karalności oskarżonego. Należy jednak wskazać, że zastosowanie takiej kary w żaden sposób nie przyczyniłoby się do przywrócenia stanu zgodnego z prawem, tj. do wykonywania przez M. P. ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego względem dziecka zwiększając obciążenia Skarbu Państwa w związku z utrzymaniem skazanego w zakładzie karnym.

Kara taka, poza oczywiście terminową izolacją, nie niosłaby dla oskarżonego odpowiedniej dolegliwości. Wobec powyższego, Sąd przyjął, że najskuteczniejszą karą będzie dla oskarżonego kara ograniczenia wolności, która spełnić powinna w tym wypadku przede wszystkim cele wychowawcze. Wykonywanie nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cel społeczny sprzyjać może w ocenie Sądu aktywizacji zawodowej oskarżonego.

Orzekając karę ograniczenia wolności sąd zobowiązał również oskarżonego do wykonywania ciążącego na nim obowiązku łożenia na utrzymanie małoletniego syna w okresie wykonywania kary ograniczenia wolności.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie niezbędne jest przede wszystkim zapobiegnięcie dalszemu uchylaniu się przez oskarżonego od wykonywania obowiązku alimentacyjnego, zatem ze względów prewencyjnych należało orzec ww. obowiązek. Brak aktywności oskarżonego spowoduje natomiast konieczność zamiany orzeczonej kary na zastępczą karę pozbawienia wolności.

Inne ROZSTRZYGNIĘCIA ZAwarte w WYROKU

Oskarżony

Punkt rozstrzygnięcia
z wyroku

Punkt z wyroku odnoszący się do przypisanego czynu

Przytoczyć okoliczności

inne zagadnienia

W tym miejscu sąd może odnieść się do innych kwestii mających znaczenie dla rozstrzygnięcia,
a niewyjaśnionych w innych częściach uzasadnienia, w tym do wyjaśnienia, dlaczego nie zastosował określonej instytucji prawa karnego, zwłaszcza w przypadku wnioskowania orzeczenia takiej instytucji przez stronę

7.  KOszty procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

V

Na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. Sąd zwolnił oskarżonego od uiszczenia opłaty sądowej, zaś wydatkami postępowania obciążył Skarb Państwa, bowiem zdaniem Sądu uiszczenie kosztów sądowych byłoby zbyt uciążliwe dla oskarżonego i jego zdolności do zaspokojenia swoich potrzeb, zwłaszcza, że w pierwszej kolejności oskarżony musi realizować obowiązek alimentacyjny.

Podpis

Sędzia Marek Tyciński