Wyrok z 11 marca 2026, sygn. VI GC 337/25
Pokaż pozostałe podstawy prawne (4)
Sygn. akt VI GC 337/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 11 marca 2026 roku
Sąd Rejonowy w Gdyni VI Wydział Gospodarczy, w składzie:
Przewodniczący: Sędzia Sądu Rejonowego Justyna Supińska
Protokolant: starszy sekretarz sądowy Marta Denc
po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2026 roku w Gdyni
na rozprawie
w postępowaniu gospodarczym
sprawy z powództwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W.
przeciwko (...) Towarzystwo (...) spółce akcyjnej z siedzibą w I.
o zapłatę
I. zasądza od pozwanego (...) Towarzystwo (...) spółki akcyjnej z siedzibą w I. na rzecz powoda (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. kwotę 6 457,50 złotych (sześć tysięcy czterysta pięćdziesiąt siedem złotych pięćdziesiąt groszy) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi za okres od dnia 04 stycznia 2025 roku do dnia zapłaty;
II. zasądza od pozwanego (...) Towarzystwo (...) spółki akcyjnej z siedzibą w I. na rzecz powoda (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. kwotę 2 217 złotych (dwa tysiące dwieście siedemnaście złotych) wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie liczonymi za okres od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty , tytułem zwrotu kosztów procesu.
Sygn. akt VI GC 337/25
UZASADNIENIE
W pozwie z dnia 28 stycznia 2025 roku powód (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. domagał się zasądzenia od pozwanego (...) Towarzystwo (...) spółki akcyjnej z siedzibą w I. kwoty 6 457,50 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi za okres od dnia 04 stycznia 2025 roku do dnia zapłaty, a także kosztów procesu.
W uzasadnieniu powód wskazał, że z winy kierującego innym pojazdem, ubezpieczonego od odpowiedzialności cywilnej u pozwanego, doszło w dniu 24 października 2024 roku do uszkodzenia pojazdu marki R. (...) L. o numerze rejestracyjnym (...) użytkowanego przez G. X. (1). Uszkodzony pojazd był wykorzystywany w celach praktycznej nauki jazdy i był wyposażony w instalację gazową. Poszkodowany zlecił naprawę uszkodzonego pojazdu, a na czas naprawy wynajął pojazd zastępczy od powoda, przy czym wynajęty pojazd był także przystosowany do praktycznej nauki jazdy i wyposażony w instalację gazową. Za usługę najmu pojazdu zastępczego przez okres 21 dni po stawce w kwocie 500 złotych netto (615 złotych brutto) została wystawiona poszkodowanemu faktura na kwotę 12 915 złotych brutto. Pozwany wypłacił z powyższego tytułu jedynie kwotę 6 457,50 złotych brutto obniżając stawkę za najem do kwoty 250 złotych brutto i uznając za zasadny cały okres najmu. Powód po nabyciu od poszkodowanego wierzytelności w zakresie pozostałej części kosztów najmu pojazdu zastępczego wzywał pozwanego do zapłaty, jednakże bezskutecznie.
W nakazie zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 12 lutego 2025 roku wydanym w sprawie o sygn. akt VI GNc 465/25 starszy referendarz sądowy Sądu Rejonowego w Gdyni uwzględnił żądanie pozwu w całości.
W sprzeciwie od powyższego orzeczenia pozwany (...) Towarzystwo (...) spółka akcyjna z siedzibą w I. domagał się oddalenia powództwa podnosząc, że ubezpieczyciel poinformował poszkodowanego o możliwości najmu pojazdu zastępczego za pośrednictwem ubezpieczyciela, czy współpracującego z nim podmiotu i o akceptowanej przez niego stawce w razie wynajęcia pojazdu zastępczego we własnym zakresie. Pozwany nie kwestionował przy tym rynkowego charakteru stawki najmu powoda ani okresu najmu, podniósł jednakże, że poszkodowany, który nie wydatkuje własnych środków, a rozlicza najem za pomocą cesji, nie może przenieść na powoda wierzytelności z tego tytułu (skoro nie poniósł żadnych wydatków).
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 24 października 2024 roku doszło do kolizji drogowej, w wyniku której uszkodzony został pojazd marki R. model L. o numerze rejestracyjnym (...) stanowiący własność G. X. (1).
G. X. (1) nie był podatnikiem podatku od towarów i usług (vat) i nie był uprawniony do obniżenia należnego podatku od towarów i usług (vat) o jakąkolwiek część kwoty podatku naliczonego.
niesporne, a nadto: kserokopia dowodu rejestracyjnego – k. 23-24 akt, faktura – k. 25 akt, oświadczenie – k. 26 akt, oświadczenie dotyczące podatku od towarów i usług (vat) – k. 28 akt
Odpowiedzialność za szkodę ponosił kierujący pojazdem marki K. model G. o numerze rejestracyjnym (...) ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej w (...) spółce akcyjnej z siedzibą w I..
niesporne, a nadto: oświadczenie – k. 26 akt
Pojazd marki R. model L. o numerze rejestracyjnym (...) był wykorzystywany przez G. X. (1) w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej do praktycznej nauki jazdy. Był to pojazd specjalistyczny, wyposażony w instalację gazową.
kserokopia dowodu rejestracyjnego – k. 23-24 akt, oświadczenie – k. 29 akt, zeznania prezesa zarządu powoda V. R. (1) – protokół rozprawy z dnia 25 lutego 2026 roku, k. 217-219 akt (zapis obrazu i dźwięku 00:03:35-00:22:55)
Poszkodowany G. X. (1) zgłosił szkodę w pojeździe marki R. model L. o numerze rejestracyjnym (...) ubezpieczycielowi sprawcy szkody – (...) spółce akcyjnej z siedzibą w I.. Ubezpieczyciel potwierdził przyjęcie zgłoszenia szkody i poinformował poszkodowanego, że ma możliwość zorganizowania mu bezpłatnego najmu pojazdu zastępczego na czas naprawy uszkodzonego pojazdu. W przypadku zainteresowania najmem takiego pojazdu od ubezpieczyciela wskazano numer telefonu do kontaktu oraz poinformowano, że w razie wynajęcia pojazdu we własnym zakresie koszty wynajmu zostaną zweryfikowane do poziomu oferty ubezpieczyciela, w tym w przypadku najmu pojazdu zastępczego klasy B przystosowanego do nauki jazdy – w kwocie 225 złotych netto za dobę.
potwierdzenie zgłoszenie szkody wraz z informacją – w aktach szkody, k. 100 akt, umowa współpracy w zakresie najmu pojazdów zastępczych – k. 96-99 akt
W dniu 25 października 2024 roku poszkodowany G. X. (1) zlecił naprawę uszkodzonego pojazdu marki R. model L. o numerze rejestracyjnym (...) zakładowi naprawczemu prowadzonemu przez (...) spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W..
zlecenie naprawy – k. 65 akt
W tym samym dniu, tj. w dniu 25 października 2024 roku, o godzinie 13:30 poszkodowany G. X. (1) wynajął od (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. pojazd marki R. model L. o numerze rejestracyjnym (...).
Był to pojazd specjalistyczny, przystosowany do praktycznej nauki jazdy, wyposażony w instalację gazową.
Strony ustaliły stawkę najmu na kwotę 500 złotych netto za każdą rozpoczętą dobę najmu (przyjmując jej rozpoczęcie na godzinę 00:00).
umowa najmu pojazdu zastępczego klasy (...) – k. 66 akt, kserokopia dowodu rejestracyjnego – k. 68 akt, pełnomocnictwo – k. 50 akt, protokół wydania i zdania pojazdu zastępczego – k. 71 akt
W dniu 25 października 2024 roku poszkodowany G. X. (1) zawarł także z (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. umowę cesji wierzytelności w postaci odszkodowania za szkodę z dnia 24 października 2024 roku w celu zaspokojenia kosztów związanych z najmem pojazdu zastępczego.
umowa cesji wierzytelności – k. 67 akt, pełnomocnictwo – k. 69 akt
G. X. (1) był zainteresowany wynajęciem pojazdu zastępczego, w tym za pośrednictwem ubezpieczyciela, na czas naprawy uszkodzonego pojazdu marki R. model L. o numerze rejestracyjnym (...), bowiem nie posiadał żadnego innego niewykorzystywanego pojazdu, za pomocą którego mogliby realizować wcześniej zaplanowane jazdy z kursantami. W związku z tym upoważnił (...) spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. do jego reprezentowania we wszystkich sprawach związanych z najmem pojazdu zastępczego.
G. X. (1) zależało na wynajęciu pojazdu tej samej marki i tego samego modelu, co pojazd uszkodzony, wyposażonego w instalację gazową i przystosowanego do praktycznej nauki jazdy. Zależało mu również, by pojazd był dostępny „od ręki”, bez oczekiwania na jego podstawienie.
G. X. (1) nie chciał zawierać umowy najmu, która przewidywałaby limit kilometrów, udział własny w szkodzie, kaucje, kary umowne oraz inne sankcje i obostrzenia, czy blokadę środków na karcie kredytowej.
oświadczenie – k. 29 akt, pełnomocnictwo – k. 31 akt, ankieta preferencji i wymogów poszkodowanego – k. 30 akt, zeznania prezesa zarządu powoda V. R. (1) – protokół rozprawy z dnia 25 lutego 2026 roku, k. 217-219 akt (zapis obrazu i dźwięku 00:03:35-00:22:55)
W związku z zawarciem umowy najmu w dniu 25 października 2024 roku przedstawiciel (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. poinformował mailowo ubezpieczyciela, że poszkodowanemu G. X. (1) został wynajęty pojazd zastępczy po stawce w kwocie 500 złotych netto za dobę prosząc o kontakt w przypadku, gdyby ubezpieczyciel miał możliwość zorganizowania poszkodowanym najmu pojazdu zastępczego marki R. model L. (...) z instalacją gazową.
G. X. (1) był gotowy do rozwiązania umowy najmu z (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. i do zawarcia takiej umowy ze wskazanym przez ubezpieczyciela podmiotem, o ile odpowiadałyby mu wszystkie warunki najmu, w tym dotyczące zarówno samego pojazdu, jak i rozliczeń najmu.
wydruk wiadomości mailowej – k. 33-35 akt, ankieta preferencji i wymogów poszkodowanego – k. 30 akt, zeznania prezesa zarządu powoda V. R. (1) – protokół rozprawy z dnia 25 lutego 2026 roku, k. 217-219 akt (zapis obrazu i dźwięku 00:03:35-00:22:55)
Jeszcze tego samego dnia w imieniu ubezpieczyciela z (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. skontaktował się podmiot współpracujący z ubezpieczycielem w zakresie wynajmu pojazdów zastępczych – (...) domagając się przedłożenia pełnomocnictw oraz wskazując, że w związku z tym, że ma dostępne pojazdy w segmencie pojazdu poszkodowanego, należy wskazać gdzie i kiedy może podstawić pojazd.
W odpowiedzi przedstawiciel (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. zwrócił się z prośbą o wskazanie marki i modelu pojazdu oraz o przesłanie dowodu rejestracyjnego oświadczając, że pojazd zastępczy jest potrzebny jak najszybciej. Domagał się również przesłania dokumentów w postaci umowy najmu, ogólnych warunków umowy najmu, cesji dotyczącej odszkodowania i zakresu ubezpieczenia pojazdu wynajmowanego.
Przedstawiciel (...) potwierdził, że posiada w ofercie odpowiedni dla poszkodowanego pojazd zastępczy, zaś po złożeniu wniosku o udzielenie informacji ofertowej w zakresie najmu pojazdu na wymaganym formularzu, przedstawiciel (...)potwierdził dostępność pojazdu marki R. model L. przystosowanego do nauki jazdy z instalacją gazową oświadczając, że pojazd spełnia wszystkie warunki określone przepisami prawa zgodnie z wpisem w dowodzie rejestracyjnym. Potwierdzono, że dowód zostanie przekazany wraz z pojazdem, co jest możliwe w dniu 28 października 2024 roku o dowolnej godzinie.
W załączeniu(...) przesłała (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. wzór umowy cesji wierzytelności oraz wzór umowy najmu pojazdu zastępczego, zgodnie z którą nie było przewidzianego udziału własnego najemcy w przypadku szkody w pojeździe, niemniej jednak najemca bez zgody wynajmującego wyrażonej na piśmie nie był uprawniony do oddania pojazdu w podnajem, do oddania pojazdu do bezpłatnego używania osobom trzecim, czy dokonywania zmian i ulepszeń pojazdu.
Mimo przedłożenia powyższych dokumentów przedstawiciel (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. poinformował w dniu 28 października 2025 roku przedstawiciela (...), że poszkodowany domaga się przedłożenia dowodu rejestracyjnego pojazdu i polisy, a także zmian w umowie cesji oraz wykreślenia z umowy najmu zapisu o braku możliwości użytkowania wynajętego pojazdu przez osoby trzecie oraz wskazania m. in. stawki za dobę najmu.
W odpowiedzi przedstawiciel (...) poinformował, że nie obowiązują żadne limity kilometrów, zaś stawka za dobę najmu, to stawka, którą wskazuje (...).
Mimo zwrócenia uwagi, że w spornym przypadku ubezpieczycielem sprawcy szkody nie jest (...) Towarzystwo (...) spółka akcyjna z siedzibą w X., lecz (...) Towarzystwo (...) spółka akcyjna z siedzibą w I., nie wskazano stosowanej w umowie stawki najmu pojazdu zastępczego za dobę najmu.
W dniu 30 października 2024 roku przedstawiciel (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. zwrócił się do (...) o podstawienie w dniu 31 października 2024 roku pod wskazanym adresem w W. pojazdu zastępczego marki R. (...) L. wyposażonego w instalację gazową i przystosowanego do praktycznej nauki jazdy wraz z dokumentami w postaci dowodu rejestracyjnego i kopii polisy.
Po otrzymaniu tej wiadomości, przedstawiciel (...) domagał się przesłania oświadczenia poszkodowanego o akceptacji wcześniej przesłanych dokumentów.
Pojazd zastępczy nie został podstawiony.
wydruk wiadomości mailowej – k. 36-39, 44, 47-50, 53-59 akt, wniosek o udzielenie informacji ofertowej w zakresie najmu pojazdu na formularzu – k. 40-43 akt, wzór umowy cesji – k. 45 akt, wzór umowy najmu pojazdu zastępczego – 46 akt, nagranie rozmowy telefonicznej – k. 21 akt, zeznania prezesa zarządu powoda V. R. (1) – protokół rozprawy z dnia 25 lutego 2026 roku, k. 217-219 akt (zapis obrazu i dźwięku 00:03:35-00:22:55)
Ani ubezpieczyciel ani przedstawiciel (...) nie kontaktowali się więcej z poszkodowanym, czy (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. w sprawie najmu pojazdu zastępczego.
Po zakończeniu naprawy, w dniu 26 listopada 2024 roku (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. wystawił G. X. (1) fakturę numer (...) na kwotę 12 915 złotych brutto tytułem najmu pojazdu zastępczego przez okres 21 dni po stawce w kwocie 500 złotych netto.
faktura – k. 70 akt, zeznania prezesa zarządu powoda V. R. (1) – protokół rozprawy z dnia 25 lutego 2026 roku, k. 217-219 akt (zapis obrazu i dźwięku 00:03:35-00:22:55)
(...) spółka akcyjna z siedzibą w I. wypłacił tytułem odszkodowania za najem pojazdu zastępczego wynajmowanego przez poszkodowanego G. X. (1) kwotę 6 457,50 złotych uznając okres 21 dni najmu oraz stawkę w kwocie 250 złotych brutto.
decyzja – k. 73 akt, potwierdzenie przelewu – k. 74 akt
Sąd zważył, co następuje:
Stan faktyczny w niniejszej sprawie w zakresie, w jakim pozostawał bezsporny pomiędzy stronami, Sąd ustalił na podstawie oświadczeń stron.
Sąd uwzględnił także wskazane powyżej dokumenty, w tym znajdujące się w aktach szkody oraz dowód z nagrania rozmowy telefonicznej w przedmiocie zapotrzebowania na pojazd zastępczy (k. 21 akt), nie znajdując podstaw do podważenia ich wiarygodności i mocy dowodowej.
Podstawy rozstrzygnięcia nie stanowiły przy tym przedłożone przez powoda opinia biegłego sądowego F. M. sporządzona w sprawie o sygn. akt I C 552/23 Sądu Rejonowego w Sopocie, jak też cenniki ze stawkami za najem pojazdów zastępczych z uwagi fakt, że rynkowość stawki najmu w niniejszej sprawie nie była sporna, przy czym Sąd miał na uwadze, że opinia dotyczyła stawek stosowanych w I kwartale 2023 roku, podczas gdy szkoda w przedmiotowej sprawie miała miejsce w innym okresie – w październiku 2024 roku.
Pozostałe dokumenty nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem nie wnosiły do niej nowych i istotnych okoliczności.
Ustalając stan faktyczny Sąd oparł się również na zeznaniach prezesa zarządu powoda V. R. (2) w szczególności w zakresie, w jakim wskazał on na czynności podejmowane przez powoda jako pełnomocnika poszkodowanego w celu ustalenia, czy ubezpieczyciel oferuje pomoc w najmie pojazdu zastępczego przystosowanego do praktycznej nauki jazdy takiego, jakiego oczekiwał poszkodowany i na oczekiwanych przez niego – z uwagi na specyfikę prowadzonej przez niego działalności gospodarczej (szkoła praktycznej nauki jazdy) – warunkach. Sąd dał wiarę zeznaniom przedstawiciela powoda, że ostatecznie poszkodowany wyraził wolę wynajęcia pojazdu od podmiotu współpracującego z pozwanym, jednakże pojazd nie został podstawiony, co znajduje potwierdzenie w korespondencji mailowej stron. Jakkolwiek Sąd dał również wiarę jego zeznaniom w zakresie, w jakim wskazał, że dowód rejestracyjny pojazdu jest niezbędny do zarejestrowania pojazdu w ośrodku szkolenia kierowców i że musi być to pojazd specjalistyczny, przystosowany do praktycznej nauki jazdy z zaznaczeniem tego faktu w dowodzie rejestracyjnym, to nieprzedstawienie tego dokumentu (dowodu rejestracyjnego) przed zawarciem umowy nie mogło samo przez się stanowić uzasadnienia dla odmowy skorzystania z propozycji ubezpieczyciela, tym bardziej, że z zeznań prezesa zarządu powoda wynikało, że powód dokument ten udostępnił poszkodowanemu także w momencie zawarcia umowy. Okoliczność ta ostatecznie nie miała decydującego znaczenia dla oceny naruszenia przez poszkodowanego obowiązku minimalizacji szkody, w ocenie Sądu poszkodowany z uwagi na inne zapisy umowy najmu z (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą W I. mógł – w sposób usprawiedliwiony – zrezygnować z zawarcia takiej umowy, o czym szerzej w poniższej części uzasadnienia, przy czym ostatecznie – podmiot ten, mimo wskazania terminu i adresu, pojazdu zastępczego nie podstawił.
Postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 25 lutego 2026 roku Sąd na podstawie art. 235 2 § 1 pkt 2 k.p.c. pominął dowód z opinii biegłego sądowego mając na uwadze fakt, że pozwany w sprzeciwie od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym wprost oświadczył, że „nie kwestionuje waloru rynkowości stawki dobowej czynszu najmu powoda w wysokości 500 złotych za dobę najmu pojazdu zastępczego (segment B, nauka jazdy)” (k. 91v akt), przeto okoliczność ta nie była sporna (brak zastrzeżenia w trybie art. 162 k.p.c. na powyższą decyzję Sądu).
Postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 25 lutego 2026 roku Sąd na podstawie art. 235 2 § 1 pkt 4 k.p.c. pominął dowód z zeznań świadka G. X. (1) wobec faktu, że świadek zmarł, co zostało potwierdzone wydrukiem z systemu PESEL_SAD dotyczącym świadka (k. 222 akt), brak zastrzeżenia w trybie art. 162 k.p.c. na powyższą decyzję Sądu).
Postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 25 lutego 2026 roku Sąd na podstawie art. 235 2 § 1 pkt 4 k.p.c. pominął dowód z przesłuchania pozwanego, albowiem mimo prawidłowego wezwania osoby uprawnione do reprezentowania pozwanego nie stawiły się i nie usprawiedliwiły swojej nieobecności (brak zastrzeżenia w trybie art. 162 k.p.c. na powyższą decyzję Sądu).
W ocenie Sądu powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości.
W niniejszej sprawie (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. domagał się zasądzenia od pozwanego (...) spółki akcyjnej z siedzibą w I. kwoty 6 457,50 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi za okres od dnia 04 stycznia 2025 roku do dnia zapłaty, a także kosztów procesu – tytułem zapłaty pozostałej kwoty odszkodowania obejmującego zwrot kosztów najmu pojazdu zastępczego w związku z uszkodzeniem w dniu 24 października 2024 roku pojazdu marki R. model L. o numerze rejestracyjnym (...).
Pozwany (...) spółka akcyjna z siedzibą w I. nie kwestionując okresu najmu oraz rynkowego charakteru stawki powoda (500 złotych netto) zarzucał poszkodowanemu naruszenie obowiązku minimalizacji szkody wskazując, że ubezpieczyciel poinformował go o możliwości najmu pojazdu zastępczego za pośrednictwem współpracujących z ubezpieczycielem podmiotów, z której to propozycji poszkodowany nie skorzystał, jak też o wysokości akceptowanych przez ubezpieczyciela stawek najmu w razie wynajęcia takiego pojazdu we własnym zakresie. Pozwany wskazał również, że poszkodowany, który nie wydatkuje własnych środków, a rozlicza najem za pomocą cesji, nie może przenieść na powoda wierzytelności z tego tytułu (skoro nie poniósł żadnych wydatków).
Podstawą odpowiedzialności pozwanego był przepis art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2025 roku, poz. 367), który stanowi, że z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, której następstwem jest śmierć, uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia bądź też utrata, zniszczenie lub uszkodzenie mienia.
Zgodnie natomiast z treścią art. 822 § 1 i § 4 k.c. przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, względem których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo osoba, na której rzecz została zawarta umowa ubezpieczenia. Uprawniony do odszkodowania w związku ze zdarzeniem objętym umową ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej może dochodzić roszczenia bezpośrednio od ubezpieczyciela.
Przedmiotem ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej jest odpowiedzialność ubezpieczającego za szkody wyrządzone osobom trzecim. Jest to więc ubezpieczenie jego odpowiedzialności za wyrządzenie szkody opartej na zasadzie winy lub na zasadzie ryzyka. Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej sięga tak daleko, jak odpowiedzialność cywilna ubezpieczającego, a wysokość świadczeń ubezpieczyciela z umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej jest determinowana wysokością zobowiązań odszkodowawczych ubezpieczającego. W związku z tym odpowiedzialność odszkodowawcza ubezpieczyciela jest taka, do jakiej zobowiązany byłby sprawca szkody, gdyby to od niego powód domagał się naprawienia szkody.
Stosownie do art. 361 § 1 k.c. zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z których szkoda wynikła. W myśl § 2 niniejszego przepisu, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby szkody nie wyrządzono. Przepis art. 361 § 2 k.c. statuuje zatem zasadę pełnego odszkodowania. Podstawową funkcją odszkodowania jest bowiem kompensacja, co oznacza, że odszkodowanie powinno przywrócić w majątku poszkodowanego stan rzeczy naruszony zdarzeniem wyrządzającym szkodę, nie może ono jednak przewyższać wysokości faktycznie poniesionej szkody. Jednocześnie naprawieniu podlega jedynie taka szkoda, która pozostaje w adekwatnym związku przyczynowym ze zdarzeniem wyrządzającym szkodę. Oceny, czy poniesienie określonych kosztów mieści się w ramach szkody i normalnego związku przyczynowego, należy dokonywać na podstawie indywidualnej sytuacji poszkodowanego i konkretnych okoliczności sprawy. Wskazać przy tym należy, że korzystanie z rzeczy nie stanowi samoistnej wartości majątkowej i w każdym przypadku należy badać, czy pozbawienia możliwości korzystania z rzeczy wywołało uszczerbek majątkowy poszkodowanych.
Zasada pełnej kompensacji szkody przemawia za przyjęciem stanowiska o obowiązku zwrotu przez ubezpieczyciela wydatków koniecznych, tj. niezbędnych do czasowego używania zastępczego środka komunikacji w związku z niemożliwością korzystania z własnego pojazdu wskutek jego uszkodzenia. Przy czym odszkodowanie należy się tylko w takim zakresie, w jakim poszkodowany korzystałby ze swego środka lokomocji, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Będzie to więc odszkodowanie, które należy przyznać za taki czas, jaki odpowiada okresowi pomiędzy dniem wyrządzenia szkody a dniem naprawy pojazdu uszkodzonego w kolizji, biorąc pod uwagę wszelkie uwarunkowania związane z przeprowadzeniem postępowania likwidacyjnego przez ubezpieczyciela.
Nadto Sąd miał na uwadze, że korzystanie z rzeczy nie stanowi samoistnej wartości majątkowej i należy badać, czy pozbawienie możliwości korzystania z rzeczy wywołało uszczerbek majątkowy poszkodowanego. Sąd orzekający podzielił w całości pogląd wyrażony w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2011 roku (sygn. akt III CZP 5/11), zgodnie z którym strata w rozumieniu art. 361 § 2 k.c. polega także na negatywnym następstwie majątkowym, jakim jest utrata możliwości korzystania z pojazdu, a więc utrata uprawnienia stanowiącego atrybut prawa własności. Podkreślenia przy tym wymaga, że Sąd Najwyższy wielokrotnie wypowiadał się w przedmiocie poniesionych przez przedsiębiorcę kosztów najmu pojazdu zastępczego, w następstwie uszkodzenia w wypadku komunikacyjnym pojazdu wykorzystywanego do prowadzenia działalności gospodarczej. W uzasadnieniu wyroku z dnia 06 stycznia 1999 roku (sygn. akt II CKN 109/98) Sąd Najwyższy przyjął, że poniesienie przez przedsiębiorcę kosztów wynajęcia pojazdu zastępczego do kontynuowania działalności gospodarczej pozostaje w normalnym związku przyczynowym z wypadkiem komunikacyjnym i stanowi stratę określoną w art. 361 § 2 k.c. Z kolei w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 marca 2003 roku (sygn. akt IV CKN 1916/00) Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że wynajmowanie pojazdu zastępczego dla dalszego prowadzenia działalności gospodarczej w sytuacji, w której uszkodzony pojazd służył powodowi w takim właśnie celu należy ocenić jako prawidłowe działanie poszkodowanego, minimalizujące szkodę, ponieważ dochody utracone w wyniku zawieszenia działalności gospodarczej mogłyby przewyższyć koszty wynajęcia pojazdu zastępczego. Również w uzasadnieniu wyroku z dnia 08 września 2004 roku (sygn. akt IV CK 672/03) Sąd Najwyższy uznał za normalne następstwo zniszczenia pojazdu służącego do prowadzenia działalności gospodarczej konieczność wynajęcia pojazdu zastępczego w celu kontynuowania tej działalności do czasu naprawienia szkody.
W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że w majątku poszkodowanego G. X. (1) powstała szkoda majątkowa, której część stanowiły koszty zasadnego najmu pojazdu zastępczego po kolizji z dnia 24 października 2024 roku. Gdyby bowiem do takiego zdarzenia nie doszło, jego pojazd nie zostałby uszkodzony, a w konsekwencji nie powstałaby potrzeba wynajęcia pojazdu zastępczego.
Zgodnie z utrwalonym w tym zakresie orzecznictwem odpowiedzialność za szkodę obejmującą koszty najmu pojazdu zastępczego ubezpieczyciel ponosi jedynie w takim zakresie, w jakim najem pojazdu zastępczego pozostaje w adekwatnym związku przyczynowym ze zdarzeniem wyrządzającym szkodę. Pogląd ten Sąd podziela, bowiem adekwatny związek przyczynowy wyznacza granice odpowiedzialności odszkodowawczej sprawcy szkody, a zatem także jego ubezpieczyciela. Odpowiedzialność ubezpieczyciela z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za uszkodzenie albo zniszczenie pojazdu mechanicznego obejmuje więc celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki na najem pojazdu zastępczego.
Pojęcie „celowe” i „ekonomicznie uzasadnione” to desygnaty normatywnej adekwatności przyczynowej (art. 361 k.c.) z uwzględnieniem zasady współdziałania wierzyciela z dłużnikiem przy wykonaniu zobowiązania w sposób, o którym mowa w art. 354 k.c. Jeżeli poszkodowany wskutek czynu niedozwolonego utracił możliwość korzystania z rzeczy i nie posiadając innego, wolnego i nadającego się do wykorzystania pojazdu mechanicznego i wynajmie pojazd zastępczy o zasadniczo podobnej klasie, według stawki czynszu najmu obowiązującej na lokalnym rynku i będzie korzystał z przedmiotu najmu w czasie niezbędnym do zakupu innego pojazdu bądź naprawy uszkodzonego, to koszty poniesione z tego tytułu będą mogły być kwalifikowane jako wydatki celowe i ekonomicznie uzasadnione.
Odnosząc się do tej kwestii wskazać należy, że co do zasady poszkodowany ma prawo wyboru dowolnego podmiotu oferującego najem pojazdów, o ile stawka najmu zastosowana przez ten podmiot mieści się w kategoriach cen rynkowych występujących na rynku lokalnym. Poszkodowany ma jednakże także, na podstawie art. 362 k.c. oraz art. 16 ust. 1 punkt 2 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2025 roku, poz. 367), obowiązek minimalizacji szkody rozumiany jako zapobieżenie, w miarę możliwości, zwiększeniu się szkody. Jak nadto wskazał w uchwale z dnia 17 listopada 2011 roku Sąd Najwyższy (sygn. akt III CZP 5/11) nie wszystkie koszty, a więc nie wszystkie wydatki pozostające w związku przyczynowym z wypadkiem komunikacyjnym mogą być refundowane, istnieje bowiem obowiązek wierzyciela zapobiegania szkodzie i zmniejszenia jej rozmiarów podnosząc, że wydatki na najem pojazdu zastępczego poniesione przez poszkodowanego, przekraczające koszty zaproponowanego przez ubezpieczyciela skorzystania z takiego pojazdu, objęte są odpowiedzialnością z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych, jeżeli ich poniesienie było celowe i ekonomicznie uzasadnione, tj. usprawiedliwione szczególnymi okolicznościami i potrzebami poszkodowanego, co wyraźnie podkreślił także Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 24 sierpnia 2017 roku (sygn. akt III CZP 20/17). W uzasadnieniu powyższej uchwały Sąd Najwyższy zmierzył się z problemem usystematyzowania dotychczasowej wykładni i praktyki orzekania w przedmiotowych sprawach. Sąd Najwyższy w przytoczonej uchwale stwierdził, że nie mogą być uznane za celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki, które nie są konieczne do wyeliminowania negatywnego następstwa majątkowego w postaci utraty możliwości korzystania z uszkodzonego (zniszczonego) pojazdu, gdyż następstwo to może być wyeliminowane – bez uszczerbku dla godnych ochrony interesów poszkodowanego – w inny, mniej uciążliwy dla dłużnika sposób. Jeżeli zatem ubezpieczyciel proponuje poszkodowanemu – we współpracy z przedsiębiorcą trudniącym się wynajmem pojazdów – skorzystanie z pojazdu zastępczego równorzędnego pod istotnymi względami pojazdowi uszkodzonemu albo zniszczonemu (zwłaszcza co do klasy i stanu pojazdu) zapewniając pełne pokrycie kosztów jego udostępnienia, a mimo to poszkodowany decyduje się na poniesienie wyższych kosztów najmu innego pojazdu, koszty te – w zakresie nadwyżki – będą podlegały indemnizacji tylko wtedy, gdy wykaże szczególne racje przemawiające za uznaniem ich za „celowe i ekonomicznie uzasadnione". W tym kontekście istotne znaczenie ma nie tylko równorzędność samego pojazdu, ale także dodatkowych warunków umowy, takich jak np. czas i miejsce udostępnienia oraz zwrotu pojazdu zastępczego, czy też obowiązek wpłaty kaucji. Jeżeli istotne warunki wynajmu proponowanego przez ubezpieczyciela (we współpracy z przedsiębiorcą wynajmującym pojazdy) czynią zadość potrzebie ochrony uzasadnionych potrzeb poszkodowanego nie ma podstaw, by obciążać osoby zobowiązane do naprawienia szkody wyższymi kosztami związanymi ze skorzystaniem przez poszkodowanego z droższej oferty. Odstępstwa od tej reguły nie uzasadniają drobne niedogodności o charakterze niemajątkowym, które mogą wiązać się np. z koniecznością nieznacznie dłuższego oczekiwania na podstawienie pojazdu zastępczego proponowanego przez ubezpieczyciela. Z uwagi na ciążący na ubezpieczycielu obowiązek szczególnej, podwyższonej staranności nie można też przypisać decydującego znaczenia czynnikowi w postaci szczególnego zaufania, jakie poszkodowany ma do kontrahenta, z którego usług chciałby skorzystać. Poniesienia wyższych kosztów nie uzasadnia również sama przez się prostota skorzystania z oferty najmu złożonej przez przedsiębiorcę prowadzącego warsztat naprawczy, w którym uszkodzony pojazd ma być naprawiany. Konieczność dodatkowego kontaktu z ubezpieczycielem – w praktyce zwykle telefonicznego, czy mailowego – nie może być uznana za niedogodność, która uzasadnia poniesienie wyższych kosztów najmu. Nie ma to przy tym nic wspólnego z koniecznością poszukiwania przez poszkodowanego najtańszej oferty rynkowej najmu, nie jest bowiem istotne to, czy propozycja ubezpieczyciela jest najtańsza, lecz to, że jest przez niego akceptowana.
W niniejszej sprawie jak wynikało z przeprowadzonych w sprawie dowodów pozwany ubezpieczyciel potwierdził przyjęcie zgłoszenia szkody i poinformował poszkodowanego, że ma możliwość zorganizowania bezpłatnego najmu pojazdu zastępczego na czas naprawy uszkodzonego pojazdu. W przypadku zainteresowania wynajmem pojazdu zastępczego od ubezpieczyciela wskazano numer telefonu do kontaktu oraz poinformowano, że w razie wynajęcia pojazdu we własnym zakresie koszty wynajmu zostaną zweryfikowane do poziomu oferty ubezpieczyciela, w tym w przypadku najmu pojazdu zastępczego klasy B przystosowanego do nauki jazdy – w kwocie 225 złotych netto za dobę. W związku z tym, że poszkodowany G. X. (1) był zainteresowany wynajęciem pojazdu zastępczego na czas naprawy uszkodzonego pojazdu marki R. model L. o numerze rejestracyjnym (...), bowiem nie posiadał żadnego innego niewykorzystywanego pojazdu, za pomocą którego mógłby realizować wcześniej zaplanowane jazdy z kursantami, upoważnił powoda do jego reprezentowania we wszystkich sprawach związanych z najmem pojazdu zastępczego. W tej sytuacji w dniu 25 października 2024 roku przedstawiciel powoda jako pełnomocnik poszkodowanych zwrócił się do ubezpieczyciela z informacją o potrzebie wynajęcia pojazdu zastępczego marki R. model L. m. in. przystosowanego do nauki jazdy, z instalacją gazową, z prośbą o kontakt w tej sprawie. W odpowiedzi jeszcze tego samego dnia przedstawiciel (...) – asystora ubezpieczyciela poinformował powoda, że podmiot ten posiada w ofercie odpowiedni dla osoby poszkodowanej pojazd zastępczy, wobec czego powód przesłał mu wymagane dokumenty – wypełniony formularz, ankietę i pełnomocnictwo oraz poprosił o przesłanie m. in. projektu umowy i ogólnych warunków najmu, a także zakresu ubezpieczenia wynajmowanego pojazdu. Warunki najmu miały bowiem dla poszkodowanego istotne znaczenie, zależało mu nie tylko na wynajęciu pojazdu zastępczego tej samej marki i modelu (R. model L.), co było uzasadnione, bowiem kursanci chcieli uczyć się jeździć na takim pojeździe, na jakim mieli zdawać egzamin na prawo jazdy, czy – ze względów ekonomicznych – na tym, by pojazd był wyposażony w instalację gazową, ale z uwagi na rodzaj prowadzonej działalności gospodarczej i zwiększone ryzyko kolizji nie wyrażał on zgody np. na najem pojazdu zastępczego z udziałem własnym w szkodzie, z limitem kilometrów, czy z koniecznością uiszczenia kaucji bądź wykonania blokady środków na karcie kredytowej. W związku z powyższym przedstawiciel (...) ponownie potwierdził dostępność wymaganego przez poszkodowanego pojazdu marki R. model L. przystosowanego do nauki jazdy z instalacją gazową oświadczając, że pojazd spełnia wszystkie warunki określone przepisami prawa zgodnie z wpisem w dowodzie rejestracyjnym. Potwierdzono przy tym, że dowód zostanie przekazany wraz z pojazdem, a co mogło już mieć miejsce w dniu 28 października 2024 roku o dowolnej godzinie. Przedstawiciel asystora przesłał także powodowi wzór umowy cesji wierzytelności oraz wzór umowy najmu pojazdu zastępczego, zgodnie z którą nie było przewidzianego udziału własnego najemcy w przypadku szkody w pojeździe, niemniej jednak najemca bez zgody wynajmującego wyrażonej na piśmie nie był uprawniony do oddania pojazdu w podnajem, do oddania pojazdu do bezpłatnego używania osobom trzecim, czy dokonywania zmian i ulepszeń pojazdu. Mimo przedłożenia powyższych dokumentów przedstawiciel powoda poinformował (...), że poszkodowany w dalszym ciągu domaga się przedłożenia dowodu rejestracyjnego pojazdu i polisy, a także zmian w umowie cesji oraz wykreślenia z umowy najmu zapisu o braku możliwości użytkowania wynajętego pojazdu przez osoby trzecie oraz wskazania m. in. stawki za dobę najmu, w odpowiedzi na co (...) wskazała, że nie obowiązują żadne limity kilometrów, zaś stawka za dobę najmu, to stawka, którą wskazuje (...). Mimo zwrócenia uwagi, że w spornym przypadku ubezpieczycielem sprawcy szkody nie jest (...) Towarzystwo (...) spółka akcyjna z siedzibą w X., lecz pozwany – nie wskazano stosowanej w umowie stawki najmu pojazdu zastępczego za dobę najmu. Ostatecznie, w dniu 30 października 2024 roku przedstawiciel powoda zwrócił się do (...) o podstawienie w dniu 31 października 2024 roku pod wskazanym adresem w W. pojazdu zastępczego marki R. model L. wyposażonego w instalację gazową i przystosowanego do praktycznej nauki jazdy wraz z dokumentami w postaci dowodu rejestracyjnego i kopii polisy. Po otrzymaniu powyższego zapotrzebowania, przedstawiciel (...) domagał się jeszcze przesłania oświadczenia poszkodowanego o akceptacji wcześniej przesłanych dokumentów, co w ocenie Sądu nie znajduje jakiejkolwiek podstawy prawnej i uzasadnienia, i ostatecznie – nie doszło do podstawienia poszkodowanemu pojazdu zastępczego.
Mając na uwadze całokształt powyżej nakreślonych okoliczności, w tym w szczególności zachowanie poszkodowanego, który nie ma – co należy podkreślić – w ramach obowiązku minimalizacji szkody – obowiązku poszukiwania podmiotu, który oferuje najem pojazdu po najniższej stawce, w żadnej mierze nie sposób przypisać mu jakiegokolwiek przyczynienia się do powiększenia szkody. W sytuacji bowiem, gdy tak jak w niniejszej sprawie poszkodowany interesował się ofertą najmu pozwanego, a pozwany, czy podmiot występujący w jego imieniu – ostatecznie nie podstawił pojazdu zastępczego mimo wskazanego terminu domagając się uprzedniej akceptacji przedstawionych warunków najmu – odpowiedzialność za powyższy stan rzeczy prowadzący do niezawarcia umowy najmu ze wskazanym przez ubezpieczyciela podmiotem – spoczywa na pozwanym. Sąd miał również na uwadze, że przedstawiciel (...) przesłał wzór umowy najmu i wzór umowy cesji wierzytelności, a poszkodowany po zapoznaniu się z ich treścią i warunkami w sposób – w ocenie Sądu – uzasadniony mógł zrezygnować z zawarcia umowy najmu ze wskazanym przez ubezpieczyciela podmiotem uznając, że warunki te mu nie odpowiadają. Zważyć bowiem należało, że przedmiotowa umowa jakkolwiek nie przewidywała limitu kilometrów, czy udziału własnego najemcy w przypadku szkody w pojeździe, niemniej jednak zawierała postanowienie, zgodnie z którym najemca bez zgody wynajmującego wyrażonej na piśmie nie był uprawniony do oddania pojazdu w podnajem, czy do oddania pojazdu do bezpłatnego używania osobom trzecim. Tymczasem poszkodowany za pomocą przedmiotowego pojazdu miał prowadzić lekcje praktycznej nauki jazdy, co wiązało się przecież z udostępnianiem pojazdu osobom trzecim (kursantom, ewentualnie innym instruktorom). Nie budzi przy tym wątpliwości, że z uwagi na fakt, że wynajęcie pojazdu zastępczego wymaga zawarcia umowy najmu z podmiotem świadczącym takie usługi, a więc w niniejszej sprawie z podmiotem z (...) ((...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w I.), poszkodowany musi mieć możliwość zapoznania się – i to przed zawarciem umowy – z konkretnymi warunkami najmu. Jest on przy tym uprawniony, biorąc pod uwagę swój ekonomiczny interes, a nie interes ekonomiczny wyłącznie ubezpieczyciela, ocenić atrakcyjność przedstawionej mu oferty najmu i po jej przeanalizowaniu, podjąć decyzję o nie zawarciu umowy na takich warunkach, które z jakiś względów mu nie odpowiadają – nie narażając się przy tym poprzez swoją decyzję na zarzut naruszenia obowiązku minimalizacji szkody.
Natomiast w ocenie Sądu domaganie się przez poszkodowanego przedłożenia dowodu rejestracyjnego pojazdu, czy polisy (jak wynikało z przedłożonej umowy najmu, nie przewidywała ona udziału własnego najemcy w przypadku szkody w pojeździe), przed zawarciem umowy najmu nie było uzasadnione, zwłaszcza że z zeznań przedstawiciela powoda wynikało, że powód przekazał poszkodowanemu dowód rejestracyjny wynajętego przez siebie pojazdu także dopiero z chwilą zawarcia umowy, a nie wcześniej. A zatem dysponowanie tymże dokumentem przez poszkodowanego przed zawarciem umowy najmu było zbędne.
Z naruszeniem obowiązku minimalizacji szkody możemy mieć do czynienia wówczas, gdy ubezpieczyciel zawiadomił poszkodowanego o możliwości wynajęcia pojazdu zastępczego za jego pośrednictwem, a poszkodowany zaniechał współdziałania z pozwanym w likwidacji szkody w postaci co najmniej podjęcia próby ustalenia szczegółów i dokładnych warunków najmu pojazdu zastępczego za pośrednictwem ubezpieczyciela. W niniejszej sprawie tymczasem poszkodowany, jak już wskazano, po otrzymaniu informacji od ubezpieczyciela na temat najmu pojazdu zastępczego kilkukrotnie podejmował czynności w kierunku uzyskania pojazdu zastępczego od pozwanego, był gotowy rozwiązać umowę najmu z powodem i zawrzeć taką umowę z tym podmiotem, bezskutecznie jednak oczekując na podstawienie pojazdu w dniu 31 października 2024 roku. Raz jeszcze podkreślić należy, że w dniu 30 października 2024 roku przedstawiciel powoda zwrócił się do (...) o podstawienie w dniu 31 października 2024 roku pod wskazanym adresem w W. pojazdu zastępczego marki R. model L. wyposażonego w instalację gazową i przystosowanego do praktycznej nauki jazdy wraz z dokumentami w postaci dowodu rejestracyjnego i kopii polisy. W odpowiedzi (...) domagała się – zdaniem Sądu niezasadnie – przesłania oświadczenia o akceptacji wcześniej przesłanych dokumentów i ostatecznie nie podstawiła pojazdu zastępczego ani we wskazanym dniu ani później nie podejmując już żadnego kontaktu z poszkodowanym, czy jego przedstawicielem.
W powyższych okolicznościach nie sposób więc uznać, aby poszkodowany swoim zachowaniem w jakikolwiek sposób przyczynił się do powiększenia rozmiarów szkody. Wręcz przeciwnie – zachowanie poszkodowanego było lojalne, kilkukrotnie dopytywał się o możliwość wynajęcia pojazdu zastępczego, na jakim mu zależało z racji prowadzonej działalności gospodarczej i to tylko ostatecznie zaniechania przedstawiciela pozwanego doprowadziły do tego, że poszkodowany nie wynajął pojazdu zastępczego za jego pośrednictwem co najmniej od dnia 31 października 2024 roku. Zaakcentować przy tym raz jeszcze należy, że poszkodowany miał prawo do domagania się przedstawienia mu umowy najmu, by zapoznać się z jej warunkami przed jej zawarciem, jak też i prawo zrezygnować z zawarcia takiej umowy, jeżeli jej warunki mu nie odpowiadały. Pozwany przy tym zdecydował się ostatecznie na najem pojazdu zastępczego za pośrednictwem podmiotu wskazanego przez ubezpieczyciela, a tylko nieuzasadnione żądania tegoż (oświadczenie o akceptacji dokumentów), jak i jego zaniechania (brak podstawienia pojazdu we wskazanym dniu) doprowadziły do tego, że do zawarcia umowy najmu z tym podmiotem nie doszło.
Jednocześnie podkreślić należy, że pozwany nie kwestionował rynkowości stawki powoda, a więc tego, że w okresie likwidacji szkody stawka za najem pojazdu przystosowanego do praktycznej nauki jazdy i z instalacją gazową w kwocie 500 złotych netto za dobę była stosowana na lokalnym dla poszkodowanych rynku.
Uwzględniając zatem całokształt powyższych rozważań w ocenie Sądu pozwany zobowiązany był do zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego stanowiących iloczyn uzasadnionego okresu najmu (21 dni) i stawki w kwocie 615 złotych brutto (500 złotych netto powiększonej o 23% podatku vat), a zatem kwoty 12 915 złotych brutto. Pozwany wypłacił już odszkodowanie w kwocie 6 457,50 złotych brutto, w związku z czym żądanie pozwu było zasadne w całości, tj. w zakresie pozostałej kwoty, tj. kwoty 6 457,50 złotych (12 915 złotych – 6 457,50 złotych).
W tym miejscu wskazać należy, że kwestionując żądanie pozwu pozwany podnosił także, że zawarty w umowie najmu pojazdu zastępczego zapis o jego odpłatności jest pozorny, albowiem poszkodowany nie miał ponieść żadnych wydatków związanych z najmem pojazdu zastępczego, gdyż rozliczył się „bezgotówkowo” za pomocą cesji.
W ocenie Sądu nie sposób zgodzić się z tak zaprezentowanym stanowiskiem pozwanego. W tym miejscu raz jeszcze wskazać należy, że jak wynika z przeprowadzonych w sprawie dowodów, w związku z rozpoczętą w dniu 25 października 2024 roku naprawą pojazdu marki R. model L. o numerze rejestracyjnym (...), w tym samym dniu poszkodowany G. X. (1) zawarł z powodem umowę najmu pojazdu zastępczego oraz umowę przelewu wierzytelności z tytułu zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego (w celu ich pokrycia). Jak zaś wskazano w § 2 umowy najmu, zapłata za najem pojazdu zastępczego może nastąpić w formie bezgotówkowej poprzez umowę cesji, przy czym w przypadkach przewidzianych w § 4 umowy przelewu wierzytelności cedent będzie zobowiązany do zapłaty brakującej kwoty w terminie tygodniowym od dnia okazania nieuregulowanych faktur.
W ocenie Sądu nie ma wątpliwości, że faktyczne poniesienie kosztów najmu pojazdu zastępczego nie jest warunkiem skutecznego domagania się zwrotu tych kosztów. Stanowisko to jest wynikiem analizy uzasadnienia uchwały Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2011 roku (sygn. akt III CZP 5/11). Wprawdzie Sąd Najwyższy wskazał, że „strata majątkowa powstaje dopiero z chwilą poniesienia kosztów najmu pojazdu zastępczego”, ale nie można z tego wyprowadzić wniosku, że poszkodowany może domagać się zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego tylko, jeżeli faktycznie poniósł te koszty poprzez zapłatę stosownej kwoty. Dochodzenie zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego nie jest przy tym uzależnione od faktycznego opłacenia kosztów najmu takiego pojazdu, ale od wykazania uszczerbku w majątku w związku z korzystaniem z pojazdu zastępczego. Uszczerbek w majątku w związku z korzystaniem z pojazdu zastępczego powstaje zaś nie tylko w sytuacji opłacenia faktury za najem tego pojazdu, ale także wówczas kiedy jedynie została wystawiona ta faktura, bowiem w tej sytuacji w majątku powstają pasywa. Poszkodowany przedkładając fakturę za najem pojazdu zastępczego udowadnia, że w jego majątku powstał uszczerbek w związku z korzystaniem z pojazdu zastępczego.
W sytuacji cesji wierzytelności z tytułu najmu pojazdu zastępczego skuteczne dochodzenie zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego przez powoda będącego cesjonariuszem, który wynajął poszkodowanemu pojazd zastępczy uzależnione jest zatem od wykazania, że poszkodowany wynajął pojazd zastępczy i jest zobowiązany do poniesienia kosztów z tym związanych. Dowodem wynajęcia przez poszkodowanego pojazdu zastępczego i powstania z tego tytułu pasywów w jego majątku jest zazwyczaj faktura za najem pojazdu zastępczego. Poniesienie zaś przez poszkodowanego kosztu najmu pojazdu zastępczego nastąpiło poprzez przeniesienie na rzecz powoda wierzytelności przysługującej poszkodowanemu względem pozwanego z tytułu odszkodowania w zakresie kosztów pojazdu zastępczego. Już bowiem samo powstanie wymagalnej wierzytelności o zapłatę czynszu najmu przysługującego wynajmującemu wobec poszkodowanego powoduje u tego ostatniego powstanie nowych lub zwiększenie się istniejących pasywów. Zwiększenie pasywów lub powstanie nowych jest niczym innym jak poniesieniem straty przez poszkodowanego w rozumieniu art. 361 § 2 k.c. (tak np. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy w wyroku z dnia 20 października 2015 roku, sygn. akt VIII Ga 162/15). Podkreślić przy tym należy, że rozliczenie bezgotówkowe (np. zapłata poprzez cesję wierzytelności) w żadnej mierze nie może być utożsamiana z bezpłatnością.
Co więcej, jak wskazał Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 13 marca 2020 roku (sygn. akt III CZP 63/19) już nawet samo zaciągnięcie przez poszkodowanego zobowiązania do zapłaty czynszu najmu pojazdu zastępczego stanowi szkodę w rozumieniu art. 361 § 2 k.c. pozostającą w związku przyczynowym z wypadkiem komunikacyjnym. Sąd miał bowiem na uwadze, że strony zawarły umowę najmu pojazdu zastępczego, a zgodnie z treścią art. 659 § 1 k.p.c. przez umowę najmu wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a najemca zobowiązuje się płacić wynajmującemu umówiony czynsz. Nie ma więc wątpliwości, że elementem przedmiotowo istotnym umowy najmu jest zobowiązanie się najemcy do zapłaty wynajmującemu umówionego czynszu. W niniejszej sprawie strony wyraźnie wskazały wysokość czynszu za dobę najmu pojazdu zastępczego, do uiszczenia której zobowiązany był poszkodowany oraz że zapłata tego czynszu nastąpi poprzez przelew wierzytelności. Odróżnić więc należy zobowiązanie do zapłaty i sposób zapłaty. Elementem niezbędnym dla powstania zobowiązania cywilnoprawnego pozostaje zawarta przez poszkodowanego z powodem umowa najmu pojazdu zastępczego, która to umowa jest właściwym źródłem powstania zobowiązania. Z przedłożonej do akt sprawy umowy najmu pojazdu zastępczego wynikała bowiem zarówno stawka najmu, czas najmu jak i zobowiązanie poszkodowanego do zapłaty wynikającej z powyższego należności. W ocenie Sądu pozwala to bez jakichkolwiek wątpliwości stwierdzić, iż poszkodowany poniósł szkodę odpowiadającą wysokości jego zobowiązania do zapłaty czynszu najmu pojazdu zastępczego. To bowiem na podstawie zawartej umowy poszkodowany zobowiązał się w zamian za korzystanie z pojazdu zastępczego do zapłaty uzgodnionego czynszu najmu i przenosząc wierzytelność z tego tytułu wobec pozwanego, sam zwolnił się z jego zapłaty wobec wynajmującego.
Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie art. 34 ust. 1 i art. 14 w zw. z art. 16 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2025 roku, poz. 367) w zw. z art. 822 k.c. w zw. z art. 361 k.c. w zw. z art. 362 k.c. w zw. z art. 659 k.c. w zw. z art. 509 k.c. w zw. z art. 481 k.c. zasądził w punkcie pierwszym wyroku od pozwanego (...) spółki akcyjnej z siedzibą w I. na rzecz powoda (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. kwotę 6 457,50 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi za okres od dnia 04 stycznia 2025 roku do dnia zapłaty.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie drugim wyroku zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 roku, poz. 1935) zasądzając od pozwanego jako strony przegrywającej niniejszy proces na rzecz powoda kwotę 2 217 złotych (wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie liczonymi za okres od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty) tytułem zwrotu kosztów procesu, na które składają się kwoty: 400 złotych tytułem opłaty sądowej od pozwu, 17 złotych tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa i 1 800 złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego.
Na marginesie wskazać należy, że zarządzeniem z dnia 11 marca 2026 roku zarządzono zwrócenie powodowi niewykorzystanej zaliczki uiszczonej na poczet kosztów związanych z opinią biegłego sądowego (tj. kwoty 1 800 złotych).
ZARZĄDZENIE
1. (...)
2. (...)
3. (...)
4. (...)
SSR Justyna Supińska
Gdynia, dnia 03 kwietnia 2026 roku