Wyrok z 11 marca 2026, sygn. IV U 285/23

WYROK

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 31 styczni 2023 r. znak: (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we V. na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa odmówił R. K. (1) prawa do zasiłku chorobowego za okres od 4 maja 2020 r. do 30 czerwca 2020 r., od 30 kwietnia 2022 r. do 27 lipca 2022 r. oraz zasiłku macierzyńskiego za okres od 1 lipca 2020 r. do 29 czerwca 2021 r. i od 14 lipca 2022 r. do 12 lipca 2023 r. z tytułu zatrudnienia jako pracownik u płatnia składek D. T. z siedzibą we V..

Ponadto w związku z pobraniem nienależnego zasiłku chorobowego za okres od 4 maja 2020 r. do 30 czerwca 2020 r. i od 30 kwietnia 2022 r. do 27 lipca 2022 r. oraz zasiłku macierzyńskiego za okres od 1 lipca 2020 r. do 29 czerwca 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we V. działając na podstawie art. 84 ust. 1, 1a i ust. 2 pkt , ust 3 i 7a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z art. 1 ust 1 oraz art. 66 ust. 2 i 3 ostawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa zobowiązał R. K. (1) do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego i zasiłku macierzyńskiego wraz z odsetkami w łącznej kwocie 66.579,35 zł. ZUS wyjaśnił także, że na kwotę do zwrotu której ubezpieczona została zobowiązana składają się następujące kwoty: należność główna 58.238,62 zł z funduszu chorobowego, odsetki w kwocie 8.340,73 zł z funduszu chorobowego.

W treści uzasadnienia organ rentowy wskazał, że ubezpieczonej został wypłacony zasiek chorobowy oraz zasiłek macierzyński za ww. okresy. Następnie wskazał, że w dniu 2 sierpnia 2022 r. ubezpieczona złożyła wniosek o zasiłek macierzyński za okres od 14 lipca 2022 r. do 12 lipca 2023 r. Wszczęto postepowanie kontrolne w celu sprawdzenia zasadności zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego z tytułu zatrudnienia, którego wynikiem była decyzja z dnia 16 stycznia 2023 r. numer (...), zgodnie z która ubezpieczona nie podlega jako pracownik u płatnika składek D. T. obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowym, chorobowemu, wypadkowemu od 2 września 2019 r. jako pracownik.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła R. K. (1) domagając się zmiany zaskarżonej decyzji w ten sposób, że:

- ubezpieczonej przysługuje prawo do zasiłku chorobowego za okres od 4 maja 2020 r. do 30 czerwca 2020 r. , od 30 kwietnia 2022 r. do 27 lipca 2022 r. oraz zasiłku macierzyńskiego za okres od 1 lipca 2020 r. do29 czerwca 2021 r. i od 14 lipca 2022 r. do 12 lipca 2023 r. i w konsekwencji zwolnienie jej z obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń w łącznej kwocie 66.579,35 zł;

- w przypadku uznania, że świadczenia z ubezpieczenia chorobowego (chorobowy i macierzyński) za okresy wskazane w sentencji zaskarżonej decyzji zwolnienie ubezpieczonej z obowiązku pobranych świadczeń w łącznej kwocie 66.579,35 zł.

Uzasadniając swoje odwołanie ubezpieczona podniosła, że decyzja w zakresie niepodleganiu ubezpieczeniom społeczny jest nieprawomocna. Ubezpieczona zaprzeczyła, aby wprowadziła w błąd organ rentowy, co do swojego zatrudnienia. W ocenie ubezpieczonej brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że świadomie wprowadziła w błąd organ rentowy. Ubezpieczona wskazała, że zatrudnienie w firmie, którą prowadzi jej mąż, przy czym strony nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego, daje jej pełne prawo do ochrony ubezpieczeniowej jako pracownikowi. Nie można również mówić o mylnym przekonaniu, co do charakteru, gdyż przekonanie po jej stronie było jedno – jestem pracownikiem wykonującym powierzone obowiązki pracownicze. Ubezpieczona podniosła, że organ rentowy nie wykazał, aby świadczenia zostały przyznane lub wypłacone na podstawie nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów, bądź świadome wprowadzanie w błąd organu wypłacającego świadczenia przez ubezpieczoną. Ubezpieczona podniosła również, że organ rentowy nie wskazała na czym miało polegać wprowadzanie w błąd.

W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we V., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wniósł o oddalenie odwołania z uwagi na brak podstaw prawnych do jego uwzględnienia oraz o zasadzenie kosztów postępowania procesowego według norm przepisanych.

Ponadto organ rentowy wniósł o zawieszenie postępowania na podstawie art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. wskazując, iż w dniu 22 lutego 2023 r. wpłynęło do organu rentowego odwołanie płatnika składek od decyzji z dnia 16 stycznia 2023 r. numer (...), które dnia 16 marca 2023 r. zostało przekazane do Sądu Okręgowego we Wrocławiu.

W uzasadnieniu swojego stanowiska organ rentowy podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto wskazał również, iż z decyzji z dnia 16 stycznia 2023 r. numer (...) wynika, że ubezpieczona nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowym oraz chorobowemu jako pracownik od 2 września 2019 r., podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowym i wypadkowym jako osoba współpracująca z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą w okresie od 2 września 2019 r.

Postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2023 r. tut. Sąd na podstawie art. 177 §1 pkt.1 k.p.c. zawiesił postępowanie w sprawie, albowiem w Sądzie Okręgowym we Wrocławiu toczyło się postępowanie z odwołania płatnika składek od decyzji ZUS z dnia 16.01.2023 r. nr (...) (sygn. akt VIII U 825/23), stwierdzającej że R. K. (1), jako pracownik nie podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu, wypadkowemu od dnia 2 września 2019 r.

Postanowieniem z dnia 19 września 2025 r. Sąd podjął zawieszone postępowanie na podstawie art. 180 § 1 pkt 4 k.p.c.

Postanowieniem z dnia 7 listopada 2025 r. Sąd na podstawie art. 177 § 1 pkt 5 k.p.c. zawiesił postępowanie w sprawie wobec niesprawiedliwego niestawiennictwa ubezpieczonej na rozprawie.

Postanowieniem z dnia 2 grudnia 2025 r. Sąd podjął zawieszone postępowanie w sprawie.

Na rozprawie w dniu 11 lutego 2026 r. ubezpieczona wniosła o zawieszenia postepowania w sprawie w związku ze złożoną przez nią skargą kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego sygn. akt III AUa 227/25 z dnia 15 maja 2025 r.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Płatnik składek D. K. od 2007 r. prowadzi działalność gospodarczą pod firmą (...) ul. (...) we V. w przedmiocie projektowania i wykonawstwa w zakresie sieci, instalacji i urządzeń cieplnych, wentylacyjnych, gazowych, wodociągowych, i kanalizacyjnych.

W dniu 13 kwietnia 2018 r. R. K. (1) została zatrudniona na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy na czas nieokreślony (w okresie od 13-04-2018 r. do 12-10-2018 r. prace interwencyjne), na stanowisku asystenta biura projektanta w (...) D. K. z wynagrodzeniem 2500 zł brutto.

W dniu 12 lipca 2018 r. strony zawarły w formie aktu notarialnego umowę małżeńską majątkową ustalając, że z chwilą zawarcia związku małżeńskiego w ich małżeństwie będzie panował ustrój rozdzielności majątkowej. D. K. oraz odwołująca się zawarli związek małżeński w dniu 23 sierpnia 2018 r.

W okresie od 13 kwietnia 2018 r. do 23sierpnia 2018 r. R. K. (1) była zgłoszona do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych jako pracownik. Następnie od dnia 24 sierpnia 2018 r. do 1 marca 2019 r. została zgłoszona do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych (emerytalne, rentowe, wypadkowe i zdrowotne) jako osoba współpracująca z osobą prowadzącą działalność gospodarczą, a od 1 marca 2019 r. do 1 września 2019 r. dodatkowo została zgłoszona do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Od 2 września 2019 r. płatnik składek wyrejestrował ubezpieczoną jako osobę współpracującą i ponownie zgłosił ją do ubezpieczeń społecznych jako pracownika z podstawą wymiaru składek 2.500 zł brutto, a od 2 grudnia 2019 r. z podstawą 3.500 zł.

Okoliczności bezsporne, a ponadto:

wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dn. 7.11.2024 r. wraz uzasadnieniem– k. 30, 41-54v

W 2019 r. ubezpieczona zaszła w ciążę. Świadczyła pracę do kwietnia 2020 r., następnie przebywała na zasiłku chorobowym od 5 maja 2020 r. do dnia porodu. Dziecko urodziła (...) Ubezpieczona przebywała na zasiłku macierzyńskim w okresie od 1 lipca 2020 r. do 29 czerwca 2021 r. W związku z powyższymi okresami niezdolności do pracy Zakład Ubezpieczeń Społecznych wypłacił ubezpieczonej następujące świadczenia:

- zasiłek chorobowy za okres od 4 maja 2020 r. do 31 maja 2020 r. w kwocie 3.232,88 zł;

- zasiłek chorobowy za okres od 1 czerwca 2020 r. do 30 czerwca 2020. w kwocie 3.463,80 zł;

- zasiłek macierzyński za okres od 1 lipca 2020 r. do 31 lipca 2020 r. w kwocie 2.863,47 zł;

- zasiłek macierzyński za okres od 1 sierpnia 2020 r. do 31 sierpnia 2020 r. w kwocie 2.863,47 zł;

- zasiłek macierzyński za okres od 1 września 2020 r. do 30 września 2020 r. w kwocie 2.771,10 zł;

- zasiłek macierzyński za okres od 1 października 2020 r. do 31 października 2020 r. w kwocie 2.863,47 zł;

- zasiłek macierzyński za okres od 1 listopada 2020 r. do 30 listopada 2020 r. w kwocie 2.771,10 zł;

- zasiłek macierzyński za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. w kwocie 2.863,47 zł;

- zasiłek macierzyński za okres od 1 stycznia 2021r. do 31 stycznia 2021 r. w kwocie 2.863,47 zł;

- zasiłek macierzyński za okres od 1 lutego 2021 r. do 28 lutego 2021 r. w kwocie 2.586,36 zł;

- zasiłek macierzyński za okres od 1 marca 2021 r. do 31 marca 2021 r. w kwocie 2.863,47 zł;

- zasiłek macierzyński za okres od 1 kwietnia 2021 r. do 30 kwietnia 2021 r. w kwocie 2.771,10 zł;

- zasiłek macierzyński za okres od 1 maja 2021 r. do 31 maja 2021 r. w kwocie 2.863,47 zł;

- zasiłek macierzyński za okres od 1 czerwca 2021 r. do 29 czerwca 2021 r. w kwocie 2.678,73zł;

Okoliczności bezsporne, a ponadto:

- zaświadczenie o wypłaconych zasiłkach z ubezpieczenia społecznego – akta organu rentowego.

Po powrocie R. K. (1) do pracy w dniu 2 grudnia 2021 r. strony podpisały aneks do umowy o pracę, na podstawie którego zostało zmienione stanowisko ubezpieczonej z asystenta biura projektanta na projektanta instalacji sanitarnych/kierownika robót sanitarnych, podwyższono również wysokość wynagrodzenia z kwoty 3500 zł brutto na kwotę 7000 zł brutto.

Dowód: wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dn. 7.11.2024 r. wraz uzasadnieniem– k. 30, 41-54v.

W okresie od 30 kwietnia 2022 r. do 13 lipca 2022 r. ubezpieczona przebywała na zasiłku chorobowym. W związku z powyższymi okresami niezdolności do pracy Zakład Ubezpieczeń Społecznych wypłacił ubezpieczonej:

- zasiłek chorobowy za okres od 30 kwietnia 2022 r. do 30 kwietnia 2022 r. w kwocie 201,34 zł;

- zasiłek chorobowy za okres od 1 maja 2022 r. do 31 maja 2022 r. w kwocie 6.241,54 zł;

- zasiłek chorobowy za okres od 1 czerwca 2022 r. do 30 czerwca 2022 r. w kwocie 6.040,20zł;

- zasiłek chorobowy za okres od 1 lipca 2022 r. do 27 lipca 2022 r. w kwocie 5.436,18zł;

Okoliczności bezsporne, a ponadto:

- zaświadczenie o wypłaconych zasiłkach z ubezpieczenia społecznego – akta organu rentowego

W dniu (...) urodziła drugie dziecko stron.

W dniu 2 sierpnia 2022 r. ubezpieczona złożyła wniosek o zasiłek macierzyński za okres od 14 lipca 2022 r. do 12 lipca 2023 r.

Organ rentowy wszczął postepowanie kontrolne w celu sprawdzenia zasadności zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego z tytułu zatrudnienia ubezpieczonej u płatnika składek D. K. (...).

Decyzją z dnia 16 stycznia 2023 r. nr (...)/(...)-(...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we V. stwierdził, że R. K. (1) u płatnika składek D. K. (...):

- od 02.09.2019r nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu, wypadkowemu jako pracownik;

- od 02.09.2019r podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu jako osoba współpracująca z osobą prowadzącą działalność gospodarczą.

W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że od 23 sierpnia 2018 r. ubezpieczona pozostaje w związku małżeński z płatnikiem składek. Wskazał również, że ubezpieczona od 23 sierpnia 20218 r. do 1 września 2019 r. była zgłoszona przez płatnika do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego jako osoba współpracująca z osobą prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą. Następnie od 2 września 2019 r. płatnik składek wyrejestrował ubezpieczoną jako osobę współpracującą i ponownie zgłosił ją do ubezpieczeń społecznych jako pracownika z podstawą wymiaru składek 2.500 zł brutto, a od 2 grudnia 2019 r. z podstawą 3.500 zł. Organ rentowy podniósł, że w postępowaniu wyjaśniającym płatnik składek oraz ubezpieczona potwierdzili, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. W ocenie organu rentowego ubezpieczona spełniała kryteria współpracy przy prowadzeniu działalności gospodarczej od daty zgłoszenia do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych tj. od 2 września 2019 r.

Przedmiotowa decyzja nie rozstrzygała w zakresie podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu z tytułu współpracy przy prowadzeniu działalności gospodarczej.

W dniu 2 lutego 2023 r. płatnik składek oraz ubezpieczona złożyli do ZUS pisemny wniosek o uzupełnienie decyzji w zakresie podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu. W treści pisma nie zakwestionowali samej decyzji a jej zakres.

Następnie w dniu 22 lutego 2023r płatnik składek wniósł odwołanie od całości decyzji.

Dowód:

- decyzja ZUS z dn. 16.01.2023 r. nr (...) (...) (...)-(...) – akta organu rentowego;

- wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dn. 7.11.2024 r. wraz uzasadnieniem– k. 30, 41-54v .

Wyrokiem z dnia 7 listopada 2024 r. sygn. akt VIII U 825/23 Sąd Okręgowy we Wrocławiu VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie płatnika składek od decyzji z dnia 16 stycznia 2023 r. nr (...) (...) (...) (pkt I. sentencji wyroku).

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że zarówno ze względu na rodzaj i zakres wykonywanych czynności należy uznać, że R. K. (1) spełniała kryterium współpracy przy prowadzonej przez jej męża D. K. działalności w rozumieniu art. 8 ust. 11 ustawy systemowej. Brak było uzasadnionych podstaw do dokonania przez płatnika składek w dniu 2 września 2019 r. zmiany tytułu do ubezpieczeń społecznych. Sąd zwrócił uwagę, że stosunki panujące między ubezpieczoną a płatnikiem składek, są wypracowanym przez małżonków modelem życia codziennego, nie świadczących jednak o prowadzeniu przez nich osobnych gospodarstw domowych.

Od powyższego wyroku apelację wywiódł płatnik składek. Sprawa była prowadzona przed Sądem Apelacyjnym we Wrocławiu pod sygn. akt III AUa 227/25.

Dowód: wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dn. 7.11.2024 r. wraz uzasadnieniem– k. 30, 41-54v.

Wyrokiem z dnia 15 maja 2025 r. sygn. akt III AUa 227/25 Sąd Apelacyjny we Wrocławiu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił apelację płatnika składek od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 7 listopada 2024 r. sygn. akt VIII U 825/23.

W uzasadnieniu Sąd Apelacyjny we Wrocławiu wskazał, że Sąd Okręgowy w prawidłowy ustalił, iż decyzja organu rentowego 16 stycznia 2023 r. nr (...) (...) (...) była zasadna, gdyż R. K. (1) u płatnika składek D. K., w okresie wskazanym w spornej decyzji, nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu jako pracownik. Sąd Apelacyjny zwrócił uwagę, że brak jest dowodów na świadczenie pracy w reżimie pracowniczym - ubezpieczona nie występowała z wnioskami o udzielenie urlopu macierzyńskiego czy urlop wypoczynkowy. Mimo uzyskania wstępnego orzeczenia od lekarza medycyny pracy o zdolności do pracy na stanowisku asystentki projektanta, brak jest badania okresowego. Brak jest również badania orzecznika medycyny pracy dla ubezpieczonej jako pracownika na stanowisku projektanta instalacji sanitarnych. Ponadto w okresie nieobecności ubezpieczonej w pierwszej ciąży nikt nie został zatrudniony na zastępstwo, czynności, które wykonywała dotychczas ubezpieczona, płatnik składek wykonywał samodzielnie. Dopiero na późniejszym etapie zatrudniono pracownika biurowego, który przejął część obowiązków ubezpieczonej.

Ubezpieczona złożyła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego.

Dowód: wyrok Sąd Apelacyjny we Wrocławiu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dn. 15.05.2025 r. wraz z uzasadnieniem – k. 38-42.

Ubezpieczona w chwili zatrudnienia w (...) D. K. posiadała tytuł magistra inżyniera, ukończyła studia na (...) (...) kierunek (...) o specjalności klimatyzacja, ogrzewnictwo i instalacje sanitarne. Nie posiadała uprawnień projektanta. W ramach umowy o pracę zajmowała się przygotowywaniem dokumentacji powykonawczej, dokumentacji do projektów branżowych, zamawiała materiały budowlane, zaczytywała i drukowała projekty, wystawiała faktury dla klientów oraz przygotowywała dokumentację dla księgowej.

W 2020 r. ubezpieczona uzyskała uprawnienia budowlane w specjalności instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń cieplnych, wentylacyjnych, gazowych, wodociągowych i kanalizacyjnych do projektowania i do kierowania robotami budowlanymi bez ograniczeń.

Płatnik składek głównie pracował na budowie - gdzie bezpośrednio nadzorował pracę, natomiast ubezpieczona pracowała w biurze. Skarżąca nie zajmowała się kwestami kadrowo –płacowymi, gdyż zajmował się tym jej mąż, nie zajmowała się też kwestiami związanymi ze zgłoszeniem jej, czy też innych osób do ubezpieczenia. To mąż ubezpieczonej współpracował z księgową. Ubezpieczona oraz jej mąż mają rozdzielność majątkową. Ubezpieczona – do czasu otrzymania decyzji ZUS - nie miała świadomości, iż była zgłoszona do nieprawidłowego ubezpieczenia w spornym okresie, iż powinna podlegać ubezpieczeniom jako osoba współpracująca z osobą prowadzącą działalność gospodarczą.

W dniu 1 lipca 2025 r. ubezpieczona w związku z licznymi problemami wynikającymi z zatrudnieniem u męża zmieniała pracodawcę. Ubezpieczona obecnie pracuję w Wojewódzkim Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Dowód:

- wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dn. 7.11.2024 r. wraz uzasadnieniem– k. 30, 41-54v.;

- przesłuchanie ubezpieczonej – k. 85-86, e-protokół z dn. 11.02.2026 r.

Sąd zważył, co następuje:

Odwołanie zasługiwało na uwzględnienie jedynie w części, to jest w zakresie zobowiązania do zwrotu przez ubezpieczoną nienależnie pobranych zasiłków. W pozostałej części odwołanie należało oddalić.

W niniejszej sprawie odwołująca się domagała się zmiany zaskarżonej decyzji poprzez przyznania jej prawa do zasiłku chorobowego za okres od 4 maja 2020 r. do 30 czerwca 2020 r. i od 30 kwietnia 2022 r. do 27 lipca 2022 r. oraz zasiłku macierzyńskiego za okres od 1 lipca 2020 r. do 29 czerwca 2021 r. i od 14 lipca 2022 r. do 12 lipca 2023 r., ewentualnie zwolnienie jej od obowiązku zwrotu na rzecz organu rentowego świadczeń nienależnie pobranych, wskazując, iż były one pobrane przez nią w dobrej wierze.

Stan faktyczny w niniejszej sprawie był w dużej mierze bezsporny, ustalony w oparciu o dowody z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, w aktach organu rentowego skutkujących wydaniem zaskarżonych decyzji z dnia 31 stycznia 2023 r. a także skutkujących wydaniem decyzji z dnia 16 stycznia 2023 r. numer (...) oraz orzeczeniach zapadłych w sprawie toczącej się przed Sądem Okręgowym we Wrocławiu o sygn. VIII U 825/23 i przed Sądem Apelacyjnym we Wrocławiu o sygn. akt III AUa 227/25, dopuszczonych przez Sąd jako dowód w sprawie, których wiarygodność i autentyczność nie budziła wątpliwości Sądu i nie została skutecznie zakwestionowana przez żadną ze stron.

Sąd uwzględnił również wyjaśnienia odwołującej się. Sąd dał w pełni wiarę twierdzeniom ubezpieczonej, że w okresie zatrudnienia faktycznie wykonywała powierzoną jej pracę, a także to, iż nie miała świadomości, iż w spornym okresie powinna podlegać ubezpieczeniom jako osoba współpracująca z osobą prowadzącą działalność gospodarczą, a nie jako pracownik. Dla Sądu w pełni wiarygodne okazały się również twierdzenia ubezpieczonej, iż w okresie zatrudnienia nie zajmowała się kwestami kadrowo –płacowymi, gdyż zajmował się tym jej mąż i to współpracował z księgową. Ubezpieczona wyjaśniła przy tym, że wraz z mężem mają rozdzielność majątkową, nie ma wglądu w jego dokumenty.

Sąd na rozprawie w dniu 11 marca 2026 r. oddalił wniosek ubezpieczonej o zawieszenie postępowania czasu rozpatrzenia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu sygn. akt III AUa 227/25 z dnia 15 maja 2025 r. Wskazać należy, że wniesienie skargi kasacyjnej nie uchyla bowiem prawomocności zaskarżonego orzeczenia, co wyklucza zakwalifikowanie postępowania kasacyjnego jako toczącego się w rozumieniu art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 22 kwietnia 2021 r., I USK 137/21 Legalis nr 2610980).

Organ rentowy podnosił, że odwołująca się na mocy decyzji organu rentowego z 16 stycznia 2023 r. numer (...) od 2 września 2019 r. nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu, wypadkowemu jako pracownik, gdyż od 2 września 2019 r. podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu jako osoba współpracująca z osobą prowadzącą działalność gospodarczą.

Od powyższej decyzji odwołanie zostało wniesione przez płatnika składek. Odwołania te jednak zostały prawomocnie oddalone początkowo przez Sąd Okręgowy we Wrocławiu w I. instancji, a następnie przez Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w II. instancji. Oba Sądy zgodnie stwierdziły, że decyzja wydana przez organ rentowy była zgodna z prawem i znajdowała uzasadnienie w okolicznościach faktycznych, a organ rentowy prawidłowo ocenił, że od 2 września 2019 r. R. K. (1) nie podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu, wypadkowemu jako pracownik, gdyż podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu jako osoba współpracująca z osobą prowadzącą działalność gospodarczą.

W tym miejscu należy wskazać, że Sąd jest związany wydaną decyzją administracyjną, która nie została skutecznie zaskarżona przez ubezpieczonego (a także płatnika składek), ma tu bowiem zastosowanie powszechna zasada rozgraniczenia drogi sądowej i drogi administracyjnej, czego wyrazem są art. 2 § 3 i art. 177 § 1 pkt 3 k.p.c. oraz art. 16 i 97 § 1 pkt 4 k.p.a., a pod rządami Konstytucji także w idei podziału władz (art. 10) oraz działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa (art. 7). Zasada ta doznaje ograniczenia jedynie w myśl koncepcji tzw. bezwzględnej nieważności decyzji administracyjnej, która nie ma normatywnego umocowania, ale znajduje oparcie w orzecznictwie Sądu Najwyższego, wyrażającym od kilkudziesięciu lat niezmienny pogląd, że decyzja administracyjna nie może wywoływać skutków prawnych, pomimo jej formalnego nieuchylenia, jeśli jest dotknięta wadami, godzących w jej istotę jako aktu administracyjnego. Do takich wad zalicza się brak organu powołanego do orzekania w określonej materii oraz niezastosowanie jakiejkolwiek procedury lub oczywiste naruszenie zasad postępowania administracyjnego (por. orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 31 maja 1946 r., sygn. akt C.III. 217/46, OSN 1947, nr 1, poz. 25, z dnia 15 października 1951 r., sygn. akt C. 653/51, OSN 1952, nr 3, poz. 75, z dnia 29 czerwca 1957 r., sygn. akt 2 CR 499/57, OSN 1959, nr 3, poz. 88, z dnia 27 sierpnia 1959 r., sygn. akt 1 CR 1051/58, "Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego" 1960, nr 2, s. 58, z dnia 4 listopada 1959 r., sygn. akt 2 CR 669/59, OSPiKA 1962, nr 4, poz. 106, uchwały z dnia 21 listopada 1980 r., sygn. akt III CZP 43/80, OSNCP 1981, nr 8, poz. 142, z dnia 21 września 1984 r., sygn. akt III CZP 53/84, OSNC 1985, nr 5-6, poz. 65, z dnia 27 listopada 1984 r., sygn. akt III CZP 70/84, OSNCP 1985, nr 8, poz. 108 oraz postanowienie z dnia 9 listopada 1994 r., sygn. akt III CRN 36/94, OSNCP 1995, nr 3, poz. 54 i wyrok z dnia 7 kwietnia 1999 r., sygn. akt I CKN 1079/97, OSNC 1999, nr 11, poz. 189).

Ponadto zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Jak wskazuje się w orzecznictwie wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Natomiast moc wiążąca orzeczenia (art. 365 § 1 k.p.c.) może być rozważana jedynie wtedy, gdy rozpoznawana jest inna sprawa niż ta, w której wydano poprzednie orzeczenie oraz gdy kwestia rozstrzygnięta innym wyrokiem stanowi zagadnienie wstępne. Moc wiążąca prawomocnego orzeczenia Sądu charakteryzuje się dwoma aspektami. Pierwszy z nich odnosi się tylko do faktu istnienia prawomocnego orzeczenia. Ten aspekt występuje, gdy w poprzednim postępowaniu, w którym zapadło prawomocne orzeczenie, nie brała udziału choćby jedna ze stron nowego postępowania, a nie jest ona objęta prawomocnością rozszerzoną. Nie można bowiem takiej strony obciążać dalszymi skutkami wynikającymi z prawomocnego orzeczenia. Drugi aspekt mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia jest określony jako walor prawny rozstrzygnięcia (osądzenia) zawartego w treści orzeczenia. Jest on ściśle związany z powagą rzeczy osądzonej (art. 366 § 1 k.p.c.) i występuje w nowej sprawie pomiędzy tymi samymi stronami, choć przedmiot obu spraw jest inny. W nowej sprawie nie może być wówczas zastosowany negatywny (procesowy) skutek powagi rzeczy osądzonej, polegający na niedopuszczalności ponownego rozstrzygania tej samej sprawy. Występuje natomiast skutek pozytywny (materialny) rzeczy osądzonej przejawiający się w tym, że rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu (rzecz osądzona) stwarza stan prawny taki, jaki z niego wynika. Sądy rozpoznające między tymi samymi stronami nowy spór muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto to w prawomocnym, wcześniejszym wyroku, a więc w ostatecznym rezultacie procesu uwzględniającym stan rzeczy na datę zamknięcia rozprawy. Taka jest treść prawomocnego orzeczenia, o którym stanowi art. 365 § 1 k.p.c., a więc treść wyrażonej w nim indywidualnej i konkretnej normy prawnej. W kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się ta sama kwestia, nie może być ona już ponownie badana. Związanie orzeczeniem oznacza zatem zakaz dokonywania ustaleń sprzecznych z uprzednio osądzoną kwestią, a nawet niedopuszczalność prowadzenia w tym zakresie postępowania dowodowego. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 września 2023 r., sygn. akt I USK 64/23, LEX nr 3608124).

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że w wyniku prowadzonego wcześniej postępowania administracyjnego w przedmiocie podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu, wypadkowemu ubezpieczonej jako pracownik od 2 września 2019 r., a następnie postępowania sądowego, na skutek odwołania od decyzji wydanej przez (...) Oddział we V., kwestia podlegania przez ubezpieczoną ubezpieczeniom społecznym od 2 września 2019 r. została już prawomocnie i wiążąco przesądzona, zatem nie mogła być przedmiotem ponownego badania w niniejszej sprawie.

Mając powyższe na uwadze, uznać zatem należało, że następujące okresy orzeczonych niezdolności do pracy: od 4 maja 2020 r. do 30 czerwca 2020 r. i od 30 kwietnia 2022 r. do 27 lipca 2022 r. powstały w czasie, gdy ubezpieczona nie podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu, wypadkowemu ubezpieczonej jako pracownik. To z kolei oznacza, że za te okresy ubezpieczonej nie przysługiwało prawo do zasiłku chorobowego zgodnie z art. 6 ust.1 ustawy zasiłkowej. Podobnie ubezpieczonej nie przysługiwał zasiłek opiekuńczy za okres od 1 lipca 2020 r. do 29 czerwca 2021 r. i od 14 lipca 2022 r. do 12 lipca 2023 r.

Mimo wydania ww. wyroku o niepodleganiu przez ubezpieczoną obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu oraz chorobowemu od dnia 2 września 2019 r. jako pracownik i jego prawomocności zwrócić uwagę należy na to, iż fakt jego wydania nie wpływa automatycznie na wynik rozstrzygnięcia niniejszego Sądu w przedmiocie zwrotu nienależnych świadczeń, gdyż przesłanki ustawowe z art. 84 ust. 1 ustawy systemowej wymagają ustalenia, czy w sprawie mamy do czynienia ze złą wolą skarżącej, która uzasadniałaby zwrot nienależnie pobranych przez nią świadczeń.

Wedle art. 84 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.2026.199 t.j., dalej zw. ustawą systemową) osoba, która pobrała nienależne świadczenie z ubezpieczeń społecznych, jest obowiązana do jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego, z uwzględnieniem ust. 11. Odsetki, z zastrzeżeniem ust. 1a, są naliczane od dnia następującego po dniu wypłaty świadczenia do dnia spłaty.

Zgodnie natomiast z ust. 2 ww. artykułu, za kwoty nienależnie pobranych świadczeń uważa się:

1) świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń albo wstrzymanie ich wypłaty w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenie była pouczona o braku prawa do ich pobierania;

2) świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzania w błąd organu wypłacającego świadczenia przez osobę pobierającą świadczenia.

3) świadczenia z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej chorobą z ubezpieczenia chorobowego lub wypadkowego, co do których stwierdzono, że w okresie ich pobierania świadczeniobiorca wykonywał w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystywał zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia.

Obowiązek zwrotu świadczenia obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, mając świadomość jego nienależności. Dotyczy to także osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd organu wypłacającego świadczenie (art. 84 ust. 2 pkt 2 u.s.u.s.).

Domaganie się więc przez organ rentowy zwrotu nienależnie pobranego świadczenia możliwe jest tylko wówczas, gdy ubezpieczonemu można przypisać złą wolę.

W doktrynie prawa ubezpieczeń społecznych rozróżnia się dwa pojęcia, a mianowicie świadczeń nienależnie wypłaconych przez organ rentowy oraz świadczeń nienależnie pobranych przez ubezpieczonego. Świadczeniem nienależnie wypłaconym jest każde świadczenie rentowe lub emerytalne wypłacone bez podstawy prawnej, np. po ustaniu niezdolności do pracy, lub gdy prawo do świadczeń uległo zawieszeniu albo wysokość świadczeń uległa obniżeniu. Natomiast świadczenie nienależnie pobrane to świadczenie nienależnie wypłacone, które będzie podlegać zwrotowi. Istotną cechą nienależnie pobranego świadczenia jest świadomość (zła wiara) osoby pobierającej świadczenie co do nieprzysługiwania tego świadczenia w całości lub w części od początku albo w następstwie później zaszłych zdarzeń.

Jak wielokrotnie wskazywał Sąd Najwyższy, w przepisach prawa ubezpieczeniowego następuje połączenie elementów zobiektywizowanych i odnoszących się do stanu świadomości (woli) w samej definicji ,,świadczenia nienależnie pobranego’’, w prawie ubezpieczeń społecznych ,,świadczenie nienależnie pobrane’’ to nie tylko ,,świadczenie nienależne’’ (obiektywnie, wypłacane bez podstawy prawnej), ale także ,,nienależnie pobrane’’, a więc pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania) - tak SN m.in. w wyroku z 4 września 2007 r., I UK 90/07. Organ rentowy może domagać się zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, gdy ubezpieczonemu można przypisać złą wolę. Przyjmuje się, że obowiązek zwrotu obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też osoby, która uzyskała świadczenia na podstawie nieprawdziwych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd organu.

Przyjmuje się w orzecznictwie i doktrynie, że świadomym wprowadzeniem w błąd jest umyślne działania świadczeniobiorcy, które ma postać zamiaru bezpośredniego lub zamiaru ewentualnego. W rozumieniu art. 84 ust 2 pkt 2 ustawy systemowej, błąd stanowi następstwo świadomego działania pobierającego świadczenie determinowanego wolą wywołania przekonania po stronie organu, że zostały spełnione warunki nabycia prawa do świadczenia lub świadczenia o określonej wysokości. Ów błąd wiąże się zawsze z pierwotną wadliwością rozstrzygnięć organu rentowego lub odwoławczego, z etapem ustalania prawa do świadczeń, a jego istotną cechą konstruktywną, odróżniającą od innych uchybień, jest istnienie fałszywego wyobrażenia organu rentowego o stanie uprawnień wnioskodawcy, wywołanego na skutek świadomego zachowania osoby pobierającej świadczenia ( wyroki Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 2008 r., I UK 154/08, OSNP 2010 mr 11-12, poz 148, z dnia 5 kwietnia 2001 r., II UKN 309/00, OSNP 2003 nr 2, poz 44., z dnia 8 stycznia 1999 r., II UKN 406/98, OSNAPiUS 2000 nr 5, poz 196).

Również w doktrynie przyjmuje się, że świadomość braku prawa do świadczenia stanowi podstawę jego zwrotu. Istotna cechą nienależnie pobranego świadczenia jest świadomość osoby pobierającej świadczenie co do nieprzysługiwania prawa do tego świadczenia w całości lub w części od początku albo w następstwie mających później miejsce zdarzeń. Gdy więc przyznanie świadczenia lub ustalenie jego wymiaru nastąpiło na skutek błędu organu rentowego niewywołanego przez ubezpieczonego lub w następstwie okoliczności niezwiązanych ze świadczeniobiorcą, świadczenie nie może zostać uznane za nienależnie pobrane. Elementem decydującym o zakwalifikowaniu świadczenia jako nienależnie pobranego jest świadomość osoby pobierającej świadczenie co do braku prawa do tego świadczenia (por. np. K. Brzozowska, E. Dawidowska-Myszka: Obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia z zabezpieczenia społecznego, Przegląd Sądowy 2015 nr 7-8, s. 103). ( wyrok Sądu Najwyższego z 6 października 2022 r., III USKP 11/22, OSNP 2023, nr 7, poz. 78.).

Jak już wyżej wskazano, aby mówić oświadczeniu nienależnie pobranym osoba zobowiązana do zwrotu musiałaby pobrać świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów, albo w innych przypadkach świadomego wprowadzania w błąd organu wypłacającego świadczenia przez osobę pobierającą świadczenia, tymczasem żadna z powyższych przesłanek nie zachodzi w niniejszej sprawie. W tym miejscu należy wskazać, na stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 30 stycznia 2019 r. (I UK 416/17), zgodnie z którym aby mówić o zwrocie nienależnego świadczenia ZUS musiałby udowodnić, że ubezpieczona pobierając je wiedziała, że pobiera nienależne świadczenia i celowo wprowadzała organ w błąd.

Podsumowując obowiązek zwrotu z art. 84 ust. 2 pkt 2 ustawy systemowej (na którego treść w decyzji z dnia 31 stycznia 2023 r. powołuje się organ rentowy) obciąża tylko osobę, która uzyskała świadczenia na podstawie nieprawdziwych zeznań lub dokumentów, albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji ubezpieczeniowej. Świadomość nienależności świadczenia w takim przypadku ma wynikać z zawinionego działania osoby, która spowodowała wypłatę świadczeń. Przyjmuje się, że świadomym wprowadzeniem w błąd jest umyślne działanie świadczeniobiorcy, które ma postać zamiaru bezpośredniego lub zamiaru ewentualnego. Wzorzec normatywny zawarty w we wskazanym przepisie wymaga świadomego wprowadzenia w błąd, a więc zorientowany został na przeżycia psychiczne ubezpieczonego polegające, po pierwsze, na świadomości, że pobierane świadczenia są nienależne, a po drugie, że podjęte działania zmierzają do wprowadzenia w błąd organu rentowego. Bez kumulatywnego ziszczenia się tych dwóch przesłanek nie można twierdzić, że doszło do wypełnienia dyspozycji ustawy systemowej.

W rozpoznawanej sprawie Sąd ustalił, że ubezpieczona nie miała świadomości, że pobiera nienależne świadczenia, ani także aby podjęła działania zmierzające do wprowadzenia w błąd organu rentowego. Ubezpieczona o jakichkolwiek nieprawidłowościach powzięła informacje dopiero w momencie otrzymania przez płatnika składek (jej męża) decyzji z dnia 16 stycznia 2023 r. nr (...) (...) (...), a o tym że pobrane przez nią świadczenia są nienależne w momencie otrzymania decyzji ZUS z dnia 31 stycznia 2023 r. która to z koeli była wydana na podstawie decyzji z dnia 16 stycznia 2023 r. Ubezpieczona do ww. momentów była w przeświadczeniu, że przez cały okres zatrudnienia podlega prawidłowemu ubezpieczeniu. W ocenie Sądu przekonanie ubezpieczonej było jak najbardziej uzasadnione. W pierwszej kolejności wskazać należy, że ubezpieczona nie zajmowała się w firmie męża kwestiami kadrowo – płacowymi, to on kontaktował się z księgowością, a więc nie miała wglądu do spraw pracowniczych pod względem formalnym, takim jak zgłaszanie pracownika do ubezpieczenia. Ubezpieczona jako pracownik wykonywała przez cały okres zatrudnienia (poza okresami niezdolności do pracy) obowiązki wynikające z jej zatrudnienia, tak więc mogła również mieć przekonanie, co prawda mylne, że jest pracownikiem w firmie męża, a co za tym idzie podlega ubezpieczeniom społecznym jako pracownik. Wskazać należy, iż w zakresie tego, iż ubezpieczona faktycznie wykonywała pracę dla płatnika składek również wątpliwości nie miał zarówno Sąd pierwszej jak i drugiej instancji w trakcie badania odwołania płatnika składek od decyzji z dnia 16 stycznia 2023 r. nr (...) (...) (...)-(...). Ubezpieczona wykonując powierzone jej obowiązki, za co pobierała wynagrodzenie mogła uznawać, że podlega prawidłowemu ubezpieczeniu. Ubezpieczona nie miała podstaw weryfikowania rodzaju kodu ubezpieczenia, to pracodawca ma obowiązek prawidłowego zarejestrowania pracownika w ZUS, zastosowania odpowiedniego kodu tytułu ubezpieczenia. To pracodawca prowadzący działalność gospodarczą, który zatrudnia najbliższą osobę z rodziny pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym, ma obowiązek zgłosić ją do ZUS jako osobę współpracującą, a nie jako pracownika.

W związku z powyższym, w ocenie Sądu, R. K. (2) w okresach objętych zaskarżoną decyzją nie pobrała nienależne świadczeń w rozumieniu art. 84 ust. 2 pkt ustawy systemowej i nie jest zobowiązana do ich zwrotu zgodnie z ust. 1 tego przepisu, gdyż nie można jej przypisać złej woli (winy), a zatem pobierania przez nią przedmiotowych świadczeń (zasiłku chorobowego i zasiłku macierzyńskiego) w okresie objętym zaskarżoną decyzją nie można zakwalifikować jako nienależnego pobierania świadczenia.

Mając na względzie powyższe, Sąd w punkcie I. sentencji orzeczenia, na mocy przepisu art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c., zmienił zaskarżoną decyzję organu rentowego z dnia 31 styczni 2023 r. znak: (...) w części w ten sposób, że ustalił, iż R. K. (1) nie jest zobowiązana do zwrotu zasiłku chorobowego za okres od 4 maja 2020 r. do 30 czerwca 2020 r. i od 30 kwietnia 2022 r. do 27 lipca 2022 r. oraz zasiłku macierzyńskiego za okres od 1 lipca 2020 r. do 29 czerwca 2021 r. i od 14 lipca 2022 r. do 12 lipca 2023 r. wraz z odsetkami w łącznej kwocie 66.579,35 zł. W tym miejscu należy wskazać na oczywistą omyłkę pisarską w teiści punku I. sentencji wyroku. Sąd bowiem błędnie wskazał, że zwalnia ubezpieczoną od obowiązku zwrotu zasiłku macierzyńskiego od 14 lipca 2022 r. do 12 lipca 2023 r. podczas gdy w zaskarżonej decyzji R. K. (1) nie była zobowiązana do obowiązku zwrotu zasiłku macierzyńskiego za ten okres. Organ rentowy odmówił jej bowiem tylko prawa do zasiłku macierzyńskiego za okres od 14 lipca 2022 r. do 12 lipca 2023 r. a w związku z tym iż nie wypłacił zasiłku za tenże okres, nie zobowiązał ubezpieczonej do jego zwrotu. Jednakże kwestia ta nie ma żadnego wpływu na wysokość kwoty, z której obowiązku zwrotu Sąd zwolnił ubezpieczoną, bowiem kwota ta niezmiennie wynosi 66.579,35 zł - jak prawidłowo wskazano w punkcie I. sentencji wyroku.

W punkcie II. sentencji wyroku Sąd w pozostałym zakresie odwołanie oddalił, biorąc pod uwagę argumentację wywiedzioną powyżej.

O kosztach sądowych orzeczono w punkcie III. sentencji wyroku na podstawie art. 102 k.p.c. Zastosowanie przez sąd art. 102 k.p.c. powinno być oceniane w całokształcie okoliczności, które uzasadniały odstępstwo od podstawowych zasad decydujących o rozstrzygnięciu w przedmiocie kosztów procesu. Do kręgu tych okoliczności należy zaliczyć zarówno fakty związane z samym przebiegiem procesu, jak i fakty leżące na zewnątrz procesu, zwłaszcza dotyczące stanu majątkowego i sytuacji życiowej. Do wypadków szczególnie uzasadnionych w rozumieniu art. 102 k.p.c. można także zaliczyć sytuacje wynikające z charakteru żądania poddanego rozstrzygnięciu sądu. Okoliczności te powinny być oceniane przede wszystkim z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego (tak: Sąd Apelacyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 21 czerwca 2021 r., III AUa 77/21, LEX nr 3231027, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1974 r., II CZ 223/73, LEX nr 7379 i z dnia 28 stycznia 2011 r., I UZ 152/10, LEX nr 1375333, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 1 września 1973 r., I CZ 122/73, OSNC 1974/5/98 i z dnia 19 października 2012 r., V CZ 43/12, LEX nr 1243106). Podkreślić przy tym należy, że skorzystanie przez sąd z uprawnienia wynikającego z art. 102 k.p.c. należy do dyskrecjonalnego uznania sędziowskiego, stąd też podlega ono ograniczonej kontroli instancyjnej. Zatem, tylko zupełnie dowolne odwołanie się do tej zasady, ewentualnie wywołanie w ten sposób skutków niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia zasad słuszności, mogłoby uzasadniać ingerencję sądu odwoławczego (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2022 r., VII AGa 709/21, LEX nr 3478012). Ubezpieczona składając odwołanie od decyzji pozostawała w przekonaniu, że w tym postępowaniu będzie mogła udowodnić, że przysługuje jej prawo do spornych zasiłków, ewentualnie wykaże, że świadczenia nie zostały przez nią nienależnie pobrane, gdyż nie było po jej stronie złej woli. W postępowania dowodowego ustalono, że częściowo ubezpieczona miała rację, że nie istniały podstawy do obciążania jej obowiązkiem zwrotu pobranych świadczeń. W ocenie Sądu nie można przypisywać ubezpieczonej winy za nieprawidłowe dokonanie zgłoszenia do ubezpieczenia. W ocenie Sądu obciążenie ubezpieczonej kosztami procesu, nawet częściowo, pozostawałoby w sprzeczności z zasadami słuszności i sprawiedliwości społecznej.

W punkcie IV. sentencji wyroku Sąd orzekł o kosztach sądowych zaliczając je na rachunek Skarbu Państwa, gdyż zarówno ubezpieczona jak i organ rentowy byli zwolnieni od obowiązku ich uiszczenia na mocy art. 94 i art. 96 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w sentencji wyroku.