Uzasadnienie z 19 lipca 2024, sygn. III Ca 526/23

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w Zgierzu wyrokiem z dnia 20 grudnia 2022 r. zasądził od (...) SA z siedzibą w W. na rzecz P. N. kwotę 24.469,62 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 28 października 2021 roku do dnia zapłaty, (punkt 1.); umorzył postępowanie co do kwoty 11.692,38 zł (punkt 2.); o kosztach procesu orzekł zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, pozostawiając szczegółowe rozlicznie referendarzowi sądowemu. (punkt 3.).

Apelację od powyższego wyroku wywiódł pozwany, zaskarżając go w części, tj. co do punktów 1. oraz 3., zarzucając naruszenie:

I.  przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a to:

a.  art. 233 § 1 k.p.c. poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów, dowolną, jednostronną i sprzeczną z zasadami doświadczenia życiowego ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, prowadzącą do błędnych wniosków polegających na przyjęciu, że:

i.  nie było podstaw do kwestionowania stawki najmu pojazdu zastępczego zastosowanej przez powoda (tj. 300,00 zł netto za dobę), bowiem jest ona stawką rynkową, podczas gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie (tj. podsumowania ogłoszenia szkody na formularzu on —line z dnia 16 czerwca 2021 r., wiadomości e-mail porwanego wysłanej w dniu 18 czerwca 2021 r na adres e-mail paulian.gluchowicz@,gmail.com, wiadomości sms porwanego, pisma notyfikacyjnego w sprawie przyjęcia zgłoszenia szkody- pismo z dnia 18 czerwca 2021 r., umowy o realizacji świadczeń ubezpieczeniowych w zakresie wynajmu pojazdów zastępczych z dnia 14 sierpnia 2018 r: wraz Z aneksem z dnia 18 marca 2021 r.; wiadomości e-mail wymienionych pomiędzy pozwanym a jego asystorami wynikało, że pozwany przedstawił osobie poszkodowanej korzystniejszą ofertę organizacji najmu pojazdu zastępczego, z której osoba poszkodowana nie skorzystała, ponieważ nie była podjęciem działań w celu minimalizacji szkody i z góry zignorowała ofertę pozwanego;

ii.  poszkodowany nie przyczynił się do wzrostu rozmiaru szkody, podczas gdy z materiału dowodowego (tj. umowy o realizację świadczeń ubezpieczeniowych w zakresie wynajmu pojazdów zastępczych z dnia 14 sierpnia 2018 r. wraz Z aneksem z dnia 18 marca 2021 r.; wiadomości e-mail wymienionych pomiędzy pozwanym a wypożyczalniami z nim współpracującymi) wynika, iż możliwa była organizacja pojazdu zastępczego dla poszkodowanego w ramach wypożyczalni współpracującej z pozwanym po znacznie niższej stawce niż stawka powoda (tj. po stawce 97,00 zł netto dla pojazdu klasy D i przy wskazanym koszcie ponoszonym przez pozwanego), a poszkodowany zaś nie skorzystał z propozycji pozwanego, czym naruszył podstawowy obowiązek współpracy z ubezpieczycielem w celu minimalizacji rozmiaru szkody,

(...).  propozycja pozwanego w zakresie organizacji pojazdu zastępczego była mało skonkretyzowana, podczas gdy z materiału dowodowego w postaci wiadomości e-mail wymienionych pomiędzy pozwanym a wypożyczalniami z nim współpracującymi wynika, iż poszkodowany nie dopytywał o warunki wynajmu, nie wskazywał swoich preferencji, co do pojazdu i warunków najmu a podał jedynie, iż zależy mu na wynajmie pojazdu w klasie uszkodzonego i taki też pojazd został mu zaproponowany przez współpracującą z pozwanym wypożyczalnię;

iv.  oferta powoda spełniała warunki poszkodowanego, podczas gdy z materiału dowodowego tj. umowy najmu pojazdu oraz wydruku specyfikacji technicznych dla pojazdu M. (...) z serwisu (...), wynika, iż pojazd wynajęty znajdował się w klasie niższej niż pojazd uszkodzony ( (...) segmentu C), a także, iż pojazd ten nie posiadał skrzyni biegów automatycznej (pojazdy te według specyfikacji technicznej mają manualną lub półautomatyczną skrzynię biegów);

II.  przepisów prawa materialnego, tj.

a.  przepisu art. 17 w zw. z przepisem art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych poprzez jego niezastosowanie i brak uwzględnienia, że pozwany uprawniony był do ograniczenia odszkodowania wobec braku dopełnienia przez poszkodowanego obowiązku zapobieżenia zwiększeniu się rozmiaru szkody, mimo że miał on taką możliwość, tj. mógł ograniczyć rozmiar szkody w postaci kosztów najmu pojazdu zastępczego, korzystając z przedstawionej przez pozwanego propozycji zorganizowania najmu pojazdu zastępczego za pośrednictwem współpracującej z pozwanym wypożyczalni pojazdów za dobową stawką czynszu w wysokości 97,00 netto i bez kosztów podstawienia i odbioru pojazdu zastępczego;

b.  przepisu art. 362 § 1 k.c. poprzez jego niezastosowanie i brak uwzględnienia, że poszkodowany przyczynił się do zwiększenia szkody, zobowiązując się do poniesienia kosztów najmu pojazdu zastępczego wyższych niż koszty, które powstałyby, gdyby skorzystał z możliwości wynajęcia pojazdu zastępczego za pośrednictwem współpracującej z ubezpieczycielem wypożyczalni pojazdów za dobową stawką czynszu w wysokości 97,00 netto dla pojazdu w klasie D;

Apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości. Ponadto pozwany wniósł zasądzenie na swoją rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych za pierwszą i drugą instancję.

Powód w odpowiedzi na apelację wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja jako bezzasadna podlegała oddaleniu w całości.

Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy. Przeprowadzono postępowanie dowodowe, na podstawie którego dokonano istotnych do rozstrzygnięcia sprawy ustaleń. Ustalenia te Sąd Okręgowy w Łodzi uznaje za prawidłowe
i przyjmuje za własne.

W zakresie zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. trzeba przypomnieć, że sąd ma swobodę w ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne
z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów
i musi się ostać, chociażby w równym stopniu na podstawie tego samego materiału dowodowego udałoby się wysnuć wnioski odmienne (zob. postanowienie SN z dnia
10 stycznia 2002 roku, II CKN 572/99; wyrok SN z dnia 27 września 2002 roku, II CKN 817/00). Sąd Okręgowy w pełni podziela przyjętą przez Sąd Rejonowy ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie ma zatem potrzeby powtarzać argumentów powołanych w tym zakresie. Strona pozwana prezentuje w apelacji jedynie subiektywną ocenę materiału dowodowego. Natomiast skuteczne podniesienie zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. wymaga wskazania dowodów, które sąd wadliwie ocenił lub pominął, wykazania przyczyn, które dyskwalifikują postępowanie sądu w zakresie ustaleń, oznaczenia, jakie kryteria oceny sąd naruszył, a nadto wyjaśnienia dlaczego zarzucane uchybienie mogło mieć wpływ na ostateczne rozstrzygnięcie (zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego
z dnia 23 stycznia 2001 r., IV CKN 970/00, wyrok z dnia 6 lipca 2005 r., III CK 3/05).
Tych wymogów sformułowany w apelacji zarzut naruszenia art. 233 § k.p.c. nie spełnia. Postawienie zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. nie może polegać na zaprezentowaniu przez skarżącego stanu faktycznego, ustalonego przez niego na podstawie własnej oceny dowodów. Jeżeli z materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne
z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów
i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dawały się wysnuć wnioski odmienne.

Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy, Sąd Okręgowy zauważa, iż materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania nie pozwala na podzielenie zarzutu apelującego. Pozwany stoi na stanowisku, że przedstawił poszkodowanemu ofertę najmu pojazdu zastępczego korzystniejszą, niż ta, z której poszkodowany zdecydował się skorzystać. Tymczasem, istotnym jest, iż choć na dzień zgłoszenia szkody pozwana, przedstawiła ofertę najmu pojazdu w cenie niższej niż oferta wybrana przez poszkodowanego, jednak był to pojazd o klasie niższej niż pojazd uszkodzony, jak również wyposażony w manualną skrzynię biegów. Nie sposób zatem uznać, iż oferta powódki spełniała warunki pojazdu zastępczego, który winien odpowiadać pojazdowi uszkodzonemu. Nadto, niezasadnie skarżący zaprzecza, jakoby przedstawiona oferta najmu była mało skonkretyzowana, podnosząc argument, iż poszkodowany nie dopytywał o warunki najmu. Zauważyć trzeba, że w odpowiedzi na zgłoszenie szkody, pozwany poinformował poszkodowanego jedynie o możliwości dostarczenia pojazdu zastępczego oraz o wysokości stawki za jaką poszkodowany może wynająć pojazd spoza sieci wypożyczalni współpracującej z ubezpieczycielem. W celu uzyskania dodatkowych informacji wskazano numer infolinii. W tym miejscu należy zauważyć, że szkoda została zgłoszona w 18.06.2021 roku (piątek), odpowiedź zawierająca ofertę najmu pojazdu zastępczego została wysłana do poszkodowanego za pośrednictwem poczty e-mail tego samego dnia o godzinie 14:00, natomiast jak wynika z pisma dotyczącego przyjęcia zgłoszenia szkody (k.56v), infolinia za pośrednictwem której poszkodowany mógł uzyskać szczegółowe informacje dotyczące warunków najmu pojazdu zastępczego, czynna była od poniedziałku do piątku w godzinach 8:30 – 16:00. Tak więc nawet przyjmując, iż poszkodowany zapoznał się z otrzymanym mailem od razu po jego wysłaniu, miał on hipotetyczną możliwość kontaktu z ubezpieczycielem jedynie w ciągu około 2 godzin, po czym byłby zmuszony czekać 2 dni do ponownego uruchomienia infolinii w poniedziałek. Mając powyższe na uwadze, okoliczność, iż poszkodowany, nie posiadając innego pojazdu, zdecydował się skorzystać z oferty najmu pojazdu spełniającego jego wymagania i dostępnego już 19.06.2021 roku za rynkową stawkę dzienną, nie świadczy w żaden sposób o jego przyczynieniu się do zwiększenia rozmiarów szkody. Jednocześnie należy mieć na względzie, że pozwany zaproponował najem pojazdu zgodnego z oczekiwaniami poszkodowanego dopiero w dniu 21 czerwca 2021 roku, co spowodowałoby pozbawienie poszkodowanego i jego rodziny jedynego środka transportu na okres dłuższy niż było to konieczne, mając na uwadze oferty innych wypożyczalni. Trudno nadto oczekiwać, aby po zawarciu umowy najmu, poszkodowany następnie wypowiedział ją w celu skorzystania z oferty ubezpieczyciela, co wiązałoby się z dodatkowymi kosztami po stronie poszkodowanego. Odpowiedzialność ubezpieczyciela obejmuje zapewnienie poszkodowanemu pojazdu zastępczego w klasie odpowiadającej pojazdowi uszkodzonemu, a zatem bez znaczenia pozostaje okoliczność, iż poszkodowany zdecydował się na wynajem pojazdu w segmencie niższym (segment C). Na marginesie wskazać należy, iż pojazd zastępczy, pierwotnie zaoferowany przez ubezpieczyciela należał do klasy niższej niż wynajęty, tj. o 2 segmenty niżej niż pojazd uszkodzony.

Wobec powyższego, zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.c. jest całkowicie niezasadny. Także niezasadne są zarzuty naruszenia prawa materialnego.

Niezasadnymi jawią się podniesione zarzuty naruszenia prawa materialnego tj. 362 k.c. i art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. Zgodnie z art. 362 k.c., jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu stosownie do okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy obu stron. W niniejszej sprawie nie ma podstaw do przyjęcia, że poszkodowany przyczynił się do zwiększenia szkody poprzez nieskorzystanie z najmu pojazdu zastępczego za pośrednictwem pozwanej. Wskazać należy, że informacja przekazana przez pozwaną podczas zgłoszenia szkody nie wiązała poszkodowanego, nie była także odpowiednio szczegółowa aby umożliwić szybkie podjęcie decyzji przez poszkodowanego, szczególnie wobec ograniczonych możliwości uzyskania dodatkowych informacji przez poszkodowanego, co zostało zauważone przez Sąd w części poświęconej omówieniu zarzutów prawa procesowego. Większa część informacji przedstawionej przez ubezpieczyciela, dotyczyła de facto zasad refundacji kosztów najmu pojazdu zastępczego, w przypadku skorzystania z usług zewnętrznej wypożyczalni. Trudno zatem uznać, aby informacja taka była dla poszkodowanego w jakikolwiek sposób miarodajna i pozwoliła porównać ofertę ubezpieczyciela z ofertami innych podmiotów występujących na rynku – a następnie dokonania wyboru podmiotu, od którego pojazd zostanie wynajęty. Tym samym poszkodowany, nie otrzymując od pozwanej oferty najmu pojazdu zastępczego, odpowiadającej swoim potrzebom, mógł skorzystać z najmu pojazdu w wybranym przez siebie miejscu, a wynikające z tego koszty najmu były ekonomicznie uzasadnione i celowe, bowiem mieściły się w granicach stawek rynkowych. Najem pojazdu zastępczego przez poszkodowanego pozostawał w adekwatnym związku przyczynowym ze zdarzeniem wywołującym szkodę, był uzasadniony i nie wpłynął w żadnej mierze na zwiększenie rozmiarów szkody.

Mając na uwadze powołane argumenty prawne, Sąd Okręgowy na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację jako bezzasadną.

O kosztach postępowania apelacyjnego rozstrzygnięto na podstawie art. 98 § 1 i 3
i art. 108 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik postępowania. Pozwany jako strona przegrywająca postępowanie apelacyjne ma obowiązek zwrócić powodowi kwotę 1.800 zł, tytułem kosztów wynagrodzenia pełnomocnika procesowego (§ 2 pkt 5 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.).