Postanowienie SN z 15 czerwca 2012, sygn. II CZ 30/12
Data orzeczenia
15 czerwca 2012
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział II
Przewodniczący
SSN Henryk Pietrzkowski
Tagi
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 15 czerwca 2012 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący)
SSN Józef Frąckowiak
SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca)
w sprawie ze skargi K. C. i S. C.
o stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w R.
z dnia 26 maja 2010r., wydanego w sprawie
w sprawie z wniosku PGE Dystrybucja Ł. - Teren Spółki Akcyjnej
Rejon Energetyczny R.
przy uczestnictwie K. C. i S. C.
o stwierdzenie zasiedzenia służebności gruntowej,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 15 czerwca 2012 r.,
zażalenia uczestników postępowania
na postanowienie Sądu Rejonowego w R.
z dnia 20 października 2011 r.,
oddala zażalenie.
2
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy w R. postanowieniem z dnia 20 października 2011 r. odrzucił
skargę K. i S. C. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego
postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2010 r. sygn. akt I Ns …
wydanego w sprawie z wniosku PGE Dystrybucja Ł.–Teren S.A. Rejon
Energetyczny R. z udziałem skarżących, o stwierdzenie zasiedzenia służebności
gruntowej. Odrzucenie skargi nastąpiło z powodu niewskazania wartości
przedmiotu zaskarżenia.
W zażaleniu na to postanowienie uczestnicy zarzucili, że brak było podstaw
do wzywania ich do wskazania „wartości przedmiotu sporu”, ponieważ przedmiotem
sprawy, objętej skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego
postanowienia, nie była kwota pieniężna, ale zasiedzenie służebności gruntowej,
stąd należna opłata miała charakter stały, wynosiła 200 zł i została uiszczona
(art. 39 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach
sądowych w sprawach cywilnych; Dz.U. Nr 1657, poz. 1395 ze zm.).
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Sprawa o stwierdzenie zasiedzenia służebności gruntowej jest niewątpliwie
sprawą o prawa majątkowe i takiej kwalifikacji nie zmienia fakt, że opłata sądowa
należna od wniosku w takiej sprawie, czy też od apelacji lub skargi kasacyjnej, jest
stała i wynosi 200 zł.
Art. 4245
k.p.c. wśród wymagań stawianych skardze o stwierdzenie
niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie wymienia obowiązku
oznaczenia wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawach o prawa majątkowe. Brak
jest jednak podstaw do przyjęcia, że w skardze wniesionej w sprawie o prawa
majątkowe, strona nie ma obowiązku określenia wartości przedmiotu zaskarżenia.
Obowiązek ten wyprowadzić należy z przepisu art. 3984
§ 3 zd. 1 in fine k.p.c. do
którego odesłanie, w sprawach nieuregulowanych w dziale VIII tytułu VI księgi I
kodeksu postępowania cywilnego, zawiera art. 42412
k.p.c. Niewskazanie przeto
przez skarżących, mimo prawidłowo doręczonego wezwania, wartości przedmiotu
zaskarżenia, prowadziło do odrzucenia skargi.
3
Nie można jednak pominąć, że skarga podlegała odrzuceniu a limine
z innych przyczyn.
Zgodnie z art. art. 4241
§ 1 k.p.c. skarga o stwierdzenie niezgodności
z prawem prawomocnego orzeczenia przysługuje stronom od orzeczenia sądu
drugiej instancji. Jedynie w wypadkach, jak stanowi § 2 tego przepisu, wyjątkowych,
gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku
prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela, skarga
może być wniesiona także od orzeczenia sądu pierwszej instancji, jeżeli strony nie
skorzystały z przysługujących im środków prawnych i nie jest możliwa zmiana lub
uchylenie tego orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków
prawnych. Strona, wnosząc skargę od takiego niezaskarżonego orzeczenia sądu
pierwszej instancji, obowiązana jest, zgodnie z art. 4245
§ 1 pkt 5 k.p.c., wykazać,
że przesłanki te w danej sprawie zachodzą (por. m. in. postanowienie SN z dnia
19 stycznia 2006 r., II CNP 2/06, OSNC 2006, nr 6, poz. 112).
Skarga uczestników, dotycząca postanowienia sądu pierwszej instancji, tych
szczególnych wymogów nie spełnia. Przede wszystkim nie zostało w niej wskazane
jakie podstawowe zasady porządku prawnego narusza kwestionowane
postanowienie w sposób, który czyni je niezgodnym z prawem. W skardze skarżący
co prawda stwierdzają, że niezgodność z prawem wynika z „uznania zasady
jednolitości własności państwowej” trafnie jednak wskazują, że zasada ta nie
obowiązuje, zatem postanowienie nie może pozostawać z nią w sprzeczności.
Rzeczą skarżących było wykazanie naruszenia przez kwestionowane
postanowienie obowiązujących zasad porządku prawnego.
Niewątpliwie nie został spełniony warunek nieskorzystania z przysługujących
stronie środków prawnych dla zaskarżenia orzeczenia w zwykłym trybie. Ponadto,
jak przyjmuje się w orzecznictwie Sądu Najwyższego, to nieskorzystanie musi mieć
przyczynę wyjątkową w znaczeniu obiektywnym. Oznacza to wyjątkowe
okoliczności obiektywnie uniemożliwiające stronie wniesienie środka zaskarżenia,
a nie okoliczności subiektywne, wynikające z woli lub zaniedbań strony. Wnosząc
skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia strona
musi wykazać, że nieskorzystanie przez nią z przysługującego środka prawnego
nastąpiło z wyjątkowych powodów mających charakter siły wyższej, takich jak
4
ciężka choroba, katastrofa, klęska żywiołowa czy wyjątkowe okoliczności leżące po
stronie osób trzecich, które obiektywnie rzecz biorąc, uniemożliwiły wniesienie
środka zaskarżenia (por. m.in. postanowienia z dnia 2 lutego 2006 r., I CNP 4/06,
OSNC 2006 nr 6, poz. 113; z dnia 29 listopada 2006 r., II CNP 85/06, LEX nr
738094; z dnia 7 lutego 2008 r., IV CNP 217/07, OSNC-ZD 2008 nr 4, poz. 114;
z dnia 10 sierpnia 2010 r., II CNP 38/10, LEX nr 603890; z dnia 12 maja 2011 r.,
II BU 10/10, LEX nr 863955).
Z akt sprawy I Ns … wynika natomiast, że uczestnicy od postanowienia
Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2010 r. wnieśli apelację, jednakże, na skutek
nieopłacenia jej przez profesjonalnego pełnomocnika reprezentującego
uczestników, została ona odrzucona (k. 278). Tym samym w żaden sposób nie
można uznać, że nieskorzystanie przez uczestników z przysługującego
im wówczas środka prawnego nastąpiło z wyjątkowych przyczyn w rozumieniu art.
4241
§ 2 k.p.c.
Z powyższych względów, Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814
w związku
z art. 3941
§ 3, art. 397 § 2 i art. 385 k.p.c. postanowił, jak w sentencji.
db