Wyrok z 17 stycznia 2024, sygn. VII U 1264/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

11 grudnia 2023 r.

Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w następującym składzie:

Przewodniczący SSO Małgorzata Kosicka

po rozpoznaniu 11 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Warszawie

odwołania M. S.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddziału w W.

z 7 lipca 2023 r., znak (...)

o wysokość zadłużenia z tytułu składek

I.  oddala odwołanie;

II. zasadza od M. S. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddziału w W. 3600 zł (trzy tysiące sześćset złotych) z odsetkami w wysokości ustawowej za opóźnienie biegnącymi od uprawomocnienie się wyroku do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sygn. akt VII U 1264/23

UZASADNIENIE

M. S. wniósł odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddziału w W. z 7 lipca 2023 r. i wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania. W uzasadnieniu odwołujący wskazał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że w okresie od czerwca 2020 r. do sierpnia 2021 r. nie opłacał on składek na ubezpieczenie społeczne, zaś w okresie od września 2020 r. do sierpnia 2021 r. - składek na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy.

Odwołujący wskazał, że zgodnie z wyciągiem z rachunku bankowego we wskazanym okresie dokonywał przelewów na rachunek ZUS z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oraz wskazane wyżej fundusze. Odwołujący powołując się na te okoliczności wskazał, że nie rozumie, dlaczego ZUS uznał w swojej decyzji, że nie płacił on składek (odwołanie z 9 sierpnia 2023 r. k.5-6 a.s.).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie oraz o zasądzenie od ubezpieczonego na swoją rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Organ rentowy podniósł, że płatnik M. S. prowadzi działalność gospodarczą: od 16 maja 2007 r. do 27 lutego 2010 r. oraz od 1 marca 2010 r. - nadal. Organ rentowy powołał się na treść art. 46 ust. 1 w zw. z art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wskazując, że odwołujący się był obowiązany według zasad wynikających z przepisów ustawy obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy. W związku z niewywiązaniem się przez odwołującego się z tego obowiązku na jego koncie powstało zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy.

Organ rentowy wskazał, że na 17 lipca 2023 r. na koncie odwołującego figuruje następująca zaległość:

- ubezpieczenia społeczne w kwocie 16.047,32 zł plus odsetki na dzień 17 lipca 2023 r. w kwocie 3795 zł za okres lipiec 2020 r.- sierpień 2021 r. oraz maj 2023 r.- lipiec 2023 r.

- ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 3009,27 zł za okres maj 2023 r.- lipiec 2023 r.

- Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy w kwocie 1206,70 zł za okres wrzesień 2020 r.- sierpień 2021 r.; maj 2023 r.- lipiec 2023 r.

Organ wskazał, że 7 lipca 2023 r. została wydana decyzji stwierdzająca wysokość zadłużenia płatnika na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za okres od czerwca 2020 r. do sierpnia 2021 r. nr (...) skutecznie doręczona 12 lipca 2023 r. ZUS wskazał, że wydanie decyzji poprzedzone było analizą konta M. S., a w trakcie analizy ustalono brak między innymi wpłat za maj 2013 r., styczeń 2016 r., maj 2016 r., wrzesień 2016 r., styczeń 2017 r., od marca 2017 r. do czerwca 2017 r., wrzesień 2017 r., styczeń 2018 r., od marca 2018 r. do grudnia 2018 r., od czerwca 2019 r. do listopada 2019 r., styczeń 2020 r., od marca 2020 r. do lipca 2020 r., styczeń 2021 r., lipiec 2021 r., styczeń 2022 r., kwiecień 2022 r., od lipca 2022 r. do sierpnia 2022 r., listopad 2022 r., luty 2023 r., od kwietnia 2023 r. do czerwca 2023 r.

Organ rentowy zaznaczył, że w związku z brakiem powyższych wpłat, dokonane przez M. S. wpłaty w latach od 2020 r. do 2023 r. rozliczono zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2022 r. poz. 1771) proporcjonalnie na wszystkie rodzaje opłacanych składek na podstawie ich udziału w ostatniej deklaracji rozliczeniowej, na najstarsze zaległości figurujące na koncie, proporcjonalnie na składkę i odsetki za zwłokę liczone od terminu płatności do daty zapłaty. W przypadku prowadzonego na koncie postępowania egzekucyjnego wpłata rozliczana jest również na koszty upomnienia i koszty egzekucyjne. Organ rentowy do odpowiedzi na odwołanie załączył zestawienie wpłat dokonanych przez płatnika od stycznia 2020 r. wraz z sposobem ich rozliczenia.

Ponadto organ rentowy wskazał, że od 1 stycznia 2018 r., składki opłaca się jednym przelewem, a każdą wpłatę dzieli się proporcjonalnie na wszystkie rodzaje opłacanych składek na podstawie ich udziału w ostatniej deklaracji rozliczeniowej, a podzieloną wpłatę rozlicza w pierwszej kolejności na najstarsze zaległości. Zaległość została ustalona na podstawie zaewidencjonowanych na koncie płatnika dokumentów rozliczeniowych i wpłat.

Mając na uwadze powyższe, organ rentowy podkreślił, że stoi na stanowisku, że decyzja z 7 lipca 2023 r. znak (...) została wydana prawidłowo, z zatem, złożone przez płatnika odwołanie należy uznać za niezasadne (odpowiedź na odwołanie, k. 7-18 a.s.).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Zakład Ubezpieczeń Społecznych zawiadomieniem z 26 maja 2023 r. poinformował M. S. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, Fundusz pracy i Fundusz Solidarnościowy. Odwołujący odebrał pismo 1 czerwca 2023 r. (zawiadomienie z 26 maja 2023 r. – nienumerowana karta a.r.).

Zawiadomieniem z 22 czerwca 2023 r. poinformowano płatnika, że postępowanie w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia zostało zakończone (zawiadomienie z 22 czerwca 2023 r. – nienumerowana karta a.r.). Płatnik odebrał zawiadomienie 29 czerwca 2023 r.

Decyzją z 7 lipca 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że M. S. jest dłużnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy. Zadłużenie wraz z należnymi odsetkami za zwłokę naliczonymi na dzień wydania decyzji wynosi łącznie 18 157,02 zł, w tym:

1) z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w tramach zakresów numerów deklaracji 1-39 za okres od czerwca 2020 r. do sierpnia 2021 r. w kwocie 13 366, 79 zł. oraz odsetek za zwłokę w kwocie 3888,00 zł.;

2) z tytułu składek na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy w ramach zakresów numerów deklaracji 1-39 za okres od września 2020 r. do sierpnia 2021 r. w kwocie 902,23 zł. oraz odsetek za zwłokę w wysokości 0 zł.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że na podstawie art. 46 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych płatnik składek jest obowiązany według zasad wynikających z przepisów prawa obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w W. zawiadomił 1 czerwca 2023 r. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie, a 29 czerwca 2023 r. o zakończeniu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, wzywając jednocześnie do złożenia pisemnych wyjaśnień w sprawie przyczyn nieopłacania składek, pod rygorem wydania decyzji w sprawie określenia wysokości na podstawie dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego. Płatnik składek nie dopełnił obowiązku określonego w art. 46 ust 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w związku z czym ZUS działając na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy określił wysokość zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy (decyzja z 7 lipca 2023 r.- nienumerowana karta a.r.).

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł płatnik składek inicjując przedmiotowe postepowanie (odwołanie z 9 sierpnia 2023 r. k.5 a.s.).

Powyższy stan faktyczny sąd ustalił na podstawie dowodów z dokumentów zawartych w aktach sprawy oraz aktach rentowych odwołującego. Zdaniem sądu, powołane wyżej dokumenty, w zakresie w jakim oparł na nich swoje ustalenia, są wiarygodne, wzajemnie się uzupełniają i tworzą spójny stan faktyczny. Nie były one przez strony kwestionowane w zakresie ich autentyczności i zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy, a zatem okoliczności wynikające z treści tych dokumentów należało uznać za bezsporne i mające wysoki walor dowodowy.

Sąd zważył, co następuje:

Rozpoznanie sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym. Taką możliwość daje art. 148 ¹ § 1 k.p.c. (Dz. U. z 2023 r. poz. 1606 z późn. zm.), który przewiduje, że sąd może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, gdy pozwany uznał powództwo lub gdy po złożeniu przez strony pism procesowych i dokumentów, w tym również po wniesieniu zarzutów lub sprzeciwu od nakazu zapłaty albo sprzeciwu od wyroku zaocznego, sąd uzna – mając na względzie całokształt przytoczonych twierdzeń i zgłoszonych wniosków dowodowych – że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne. W przedmiotowej sprawie okoliczności istotne w sprawie zostały wyjaśnione i ostatecznie ustalone poprzez dowody przeprowadzone na posiedzeniu niejawnym. Nie było więc potrzeby wyznaczania rozprawy, tym bardziej że strony o to nie wnosiły. W tych okolicznościach sąd na podstawie powołanego przepisu ocenił, że wyznaczenie rozprawy nie jest konieczne, co w konsekwencji pozwoliło na rozpoznanie sprawy i wydanie rozstrzygnięcia na posiedzeniu niejawnym.

Odwołanie M. S. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 7 lipca 2023 r. jest nieuzasadnione.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do rozstrzygnięcia czy prawidłowo zaskarżoną decyzją organ rentowy stwierdził, że M. S. posiada zaległości w opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od czerwca 2020 r. do sierpnia 2021 r., i na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za okres od września 2020 r. do sierpnia 2021 r.

Zgodnie z art. 46 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 547 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą systemową, płatnik składek jest obowiązany według zasad wynikających z przepisów ustawy obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy. Nadto, stosownie do treści art. 47 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc, nie później niż:

1)  do 5 dnia następnego miesiąca – dla jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych;

2)  do 15 dnia następnego miesiąca – dla płatników składek posiadających osobowość prawną,

3)  do 20 dnia następnego miesiąca - dla pozostałych płatników składek.

Na podstawie art. 32 ustawy systemowej, do składek na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika, odpowiedzialności osób trzecich i spadkobierców oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.

Wskazać również należy, że w przypadku opłacania składek po terminie płatnik składek obowiązany jest do obliczenia i zapłaty odsetek za zwłokę, przy czym odsetki te obliczane są od dnia następującego po dniu upływu płatności składek (art. 23 ust. 1 cyt. ustawy). Na mocy delegacji art. 49 ust. 1 cytowanej ustawy, szczegółowe zasady i tryb postępowania w sprawach rozliczania składek uregulowane zostały rozporządzeniem Rady Ministrów z 18 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. 2008, Nr 78, poz. 465 ze zm.).

W realiach rozpoznawanej sprawy składki zostały wymierzone z tytułu prowadzenia przez odwołującego M. S. działalności gospodarczej. Zarówno tytuł, jak i wysokość powyższych składek są w niniejszym postępowaniu niesporne, a wysokość i tryb ich ustalania uregulowane są w ustawie z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz w ustawie z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych i w ustawie z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

M. S. w odwołaniu wskazała, że zaskarżona decyzja z 7 lipca 2023 r. jest nieprawidłowa, gdyż nie uwzględnia składek, które opłacił, zgodnie z wyciągiem z rachunku bankowego. Należy zauważyć, że M. S. pomimo przysługującego mu prawa do czynnego udziału w postępowaniu, w szczególności prawa do wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów, zgłaszania dowodów, przedstawiania wyjaśnień i wypowiadania się co do zebranych dowodów i materiału dowodowego nie korzystał on z przysługującego mu prawa. Płatnik składek w odwołaniu powołał się na wyciąg z rachunku bankowego, który miałby potwierdzać uiszczenie przez niego składek, jednak ani na etapie postępowania przed organem rentowym ani przed sądem nie załączył takiego dokumentu. Również przed sądem płatnik składek nie wykazał się inicjatywą dowodową, nie przedstawił na potwierdzenie swoich twierdzeń żadnych dokumentów, w żaden sposób nie wykazał zasadności swojego odwołania.

Wpłaty jakich płatnik dokonał w latach od 2020 do 2023 r. zostały zaliczone odwołującemu na poczet najstarszych zaległości. Nie ulega wątpliwości, że w dniu wydania zaskarżonej decyzji odwołujący był dłużnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na całą wskazaną w decyzji kwotę, co nie zostało przez niego w żaden sposób skutecznie podważone.

W ocenie sądu, odwołujący nie udowodnił, że w dniu wydania zaskarżonej decyzji spłacił zaległe należności, nie przedstawił żadnych dowodów na okoliczność, że dokonał jakichkolwiek wpłat na poczet zadłużenia. Płatnik składek nie brał w postępowaniu udziału, nie próbował dowodzić tego, że decyzja wydana przez organ rentowy jest błędna. Nie przedstawił on na tę okoliczność żadnych dokumentów w toku postępowania sądowego czy w postępowaniu przed organem rentowym. Tymczasem to jego obciążał obowiązek dowodzenia w tym zakresie. Sąd po przeanalizowaniu decyzji, przy uwzględnieniu stanu faktycznego sprawy doszedł do wniosku, że organ rentowy wydał ją prawidłowo. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że ubezpieczony w dniu wydania zaskarżonej decyzji był dłużnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a zadłużenie to zostało obliczone prawidłowo na podstawie danych zgromadzonych na koncie płatnika składek.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, sąd na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c. oddalił odwołanie, o czym orzekł w pkt 1 sentencji wyroku.

O kosztach procesu sąd orzekł w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 99 k.p.c. w zw. art. 98 § 1 i 3 k.p.c., zasądzając od odwołującego jako strony przegrywającej na rzecz organu rentowego zwrot kosztów zastępstwa procesowego. Ustalając wysokość tych kosztów sąd miał na względzie, że postępowanie w niniejszej sprawie dotyczyło zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek i w rozumieniu przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265), koszty zastępstwa procesowego powinny zostać ustalone według stawek liczonych od wartości przedmiotu sporu (zob. uchwała Sądu Najwyższego z 3 października 2019 r., III UZP 9/19). Wartość przedmiotu sporu obejmująca należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy wraz z odsetkami wyniosła łącznie 18 157,02 zł, co uzasadniało zasądzenie od odwołującego się na rzecz organu rentowego kwotę 3600 zł określoną w § 2 pkt 5 ww. rozporządzenia.