sygn. II CSK 621/11 11 lipca 2012 Sąd Najwyższy

Postanowienie SN z 11 lipca 2012, sygn. II CSK 621/11

Data orzeczenia 11 lipca 2012
Sąd Sąd Najwyższy
Wydział Izba Cywilna, Wydział II
Przewodniczący SSN Krzysztof Strzelczyk
Tagi
#Sąd Najwyższy #Izba Cywilna #postanowienie SN
Sygn. akt II CSK 621/11
POSTANOWIENIE
Dnia 11 lipca 2012 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Teresa Bielska-Sobkowicz
SSN Zbigniew Kwaśniewski
w sprawie z wniosku Miasta i Gminy S.
przy uczestnictwie B. B.
o wykreślenie z księgi wieczystej nr … wpisów
prawa użytkowania wieczystego ,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 11 lipca 2012r.,
skargi kasacyjnej uczestniczki postępowania
od postanowienia Sądu Okręgowego
z dnia 24 maja 2011 r.,
1) oddala skargę kasacyjną
2) zasądza od uczestniczki na rzecz wnioskodawczyni kwotę
120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów
postępowania kasacyjnego.
2
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 24 maja 2011 r., Sąd Okręgowy w P. w pkt 1.
dokonał sprostowania, a w pkt 2. oddalił apelację uczestniczki B. B. od
postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 23 marca 2011 r., wydanego w sprawie
z wniosku Miasta i Gminy S., którym utrzymano w mocy wpis dokonany przez
referendarza sądowego w dniu 29 grudnia 2010 r. w Księdze Wieczystej nr …,
polegający na wykreśleniu wpisów dotyczących użytkowania wieczystego gruntu.
Jako podstawę rozstrzygnięcia Sąd Okręgowy przyjął następujące ustalenia
i wnioski.
Księga Wieczysta nr … prowadzona była dla ujawnienia stanu prawnego
nieruchomości gruntowej niezabudowanej, będącej przedmiotem własności Miasta i
Gminy S. i oddanej w użytkowanie wieczyste B. B. W akcie notarialnym
sporządzonym przez notariusza U. S. w dniu 28 września 2010 r., B.B.
zobowiązała się sprzedać B. R. użytkowanie wieczyste tej nieruchomości pod
warunkiem, że Miasto i Gmina S. nie wykona prawa pierwokupu. Jednak w akcie
notarialnym sporządzonym przez tego notariusza w dniu 28 października 2010 r.,
Miasto i Gmina S.złożyła oświadczenie o skorzystaniu z przysługującego jej prawa
pierwokupu. Do aktu tego przedłożona została uchwała nr …. Rady Miejskiej w S. z
dnia 29 września 2004 r. w sprawie określenia zasad nabywania, zbywania i
obciążania nieruchomości oraz ich dzierżawienia lub wynajmowania na okres
dłuższy niż trzy lata, zmieniona uchwałą nr 1/2007 z dnia 25 września 2007 r. Do
aktu tego przedłożone zostały również zarządzenie nr … Burmistrza Miasta i Gminy
S. z dnia 26 października 2010 r. w sprawie skorzystania z prawa pierwokupu oraz
oświadczenie Skarbnika Gminy S. z dnia 26 października 2010 r. stwierdzające, że
posiada on środki finansowe niezbędne do wykonania prawa pierwokupu.
Powyższe dokumenty, za wyjątkiem wspomnianej uchwały Rady Miejskiej w S.
dołączone zostały do wniosku Miasta i Gminy S. o wykreślenie z Księgi wieczystej
nr … wszelkich wpisów dotyczących użytkowania wieczystego. Na tej podstawie w
dniu 29 grudnia 2010 r. referendarz sądowy dokonał wykreślenia tych wpisów.
Postanowieniem z dnia 23 marca 2011 r. Sąd Rejonowy nie uwzględnił skargi
3
uczestniczki B. B. i utrzymał w mocy wpis dokonany przez referendarza. Odnosząc
się do zarzutów podniesionych w skardze Sąd Rejonowy przyjął, że art. 18 ust. 1 i
art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a) ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.
Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.; dalej – „u.s.g.”), regulujące kompetencje
rady gminy, nie znajdują zastosowania w sprawie, bowiem art. 109 ust. 4 ustawy z
dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst. jedn. Dz. U. z 2010
r., Nr 102, poz. 651 ze zm.; dalej – „u.g.n.”), według którego przysługujące gminie
prawo pierwokupu wykonuje wójt, burmistrz albo prezydent miasta, stanowi przepis
szczególny względem art. 18 ust. 1 u.s.g. Sąd Rejonowy wskazał, że prawo
pierwokupu wykonywane jest w ramach środków finansowych przeznaczonych na
ten cel w budżecie gminy, który uchwalany jest przez radę gminy, przez co
decyduje ona o zakresie wykonywania tego prawa. Natomiast w rozpoznawanej
sprawie do wniosku o wpis dołączone zostało oświadczenie skarbnika, z którego
wynika, że wykonanie prawa pierwokupu mieściło się w granicach budżetu Miasta
i Gminy S.
Sąd Okręgowy oddalił apelację uczestniczki, podzielając ustalenia i wnioski
Sądu Rejonowego. W ocenie Sądu Okręgowego nie doszło do naruszenia art. 6268
§ 2 w zw. z art. 233 § 1 i art. 13 § 2 k.p.c., bowiem dokumenty dołączone do
wniosku wystarczały do dokonania wpisu. Wbrew twierdzeniom zawartym
w apelacji, Sąd Rejonowy nie przyjął, że wyżej wymieniona uchwała Rady Miejskiej
w S. upoważniała Burmistrza Gminy i Miasta S. do złożenia oświadczenia o
wykonaniu prawa pierwokupu użytkowania wieczystego, a jedynie uznał, że do
złożenia takiego oświadczenia nie była konieczna wcześniejsza uchwała
wyrażająca zgodę na skorzystanie z tego prawa. Uchwała ta nie była dokumentem
stanowiącym podstawę wpisu. Sąd Okręgowy, odwołując się do regulacji
dotyczących prawa pierwokupu zawartych w przepisach Kodeksu cywilnego oraz w
art. 109 i 110 u.g.n., podzielił pogląd, że art. 109 ust. 4 u.g.n. jest przepisem
szczególnym względem art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a) u.s.g. Według Sądu, zakres
kompetencji rady gminy oraz wójta, burmistrza albo prezydenta został wyraźnie
rozgraniczony. Wskazuje na to treść art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a) u.s.g. oraz art. 30 ust.
1 i ust. 2 pkt 3 u.s.g. Gospodarowanie mieniem gminy jest pojęciem szerokim,
pozwala wójtowi, burmistrzowi albo prezydentowi na samodzielne podejmowanie
4
decyzji bez uzyskiwania zgody rady gminy z wyjątkiem spraw, które zostały
zastrzeżone dla rady gminy, tak jak w przypadku art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a u.s.g.
Ponieważ uprawnienia rady gminy w takim zakresie stanowią wyjątek od zasady
wyłączności wójta, burmistrza albo prezydenta, poszczególne przepisy zawierające
kompetencje rady do dokonywania określonych czynności należy wykładać ściśle.
Sąd Okręgowy podkreślił, że uchwały rady gminy mają walor aktów prawa
miejscowego, stąd nie tylko ich podstawa prawna musi być wyraźnie określona
przepisami prawa, ale również ich treść powinna być emanacją tego, na co
ustawodawca zezwolił. Realizację prawa pierwokupu ustawodawca w art. 109 ust.
4 u.g.n. powierzył wyłącznie wójtowi, burmistrzowi albo prezydentowi miasta, który
jako organ osoby prawnej wykonuje je przez złożenie oświadczenia woli w formie
aktu notarialnego u notariusza sporządzającego umowę sprzedaży zgodnie z art.
110 ust. 4 w zw. z ust. 3 u.g.n. Powierzając w art. 109 ust. 4 u.g.n. wójtowi,
burmistrzowi albo prezydentowi wykonywanie prawa pierwokupu, ustawodawca nie
wskazał na jakikolwiek udział rady gminy przy tej czynności, tak jak na przykład w
art. 68 ust. 1 u.g.n. Wskazanie przez ustawodawcę organu wykonującego prawo
pierwokupu nie może mieć jedynie charakteru porządkowego. Sformułowanie
„wykonuje” nie jest bowiem czynnością faktyczną, ale stanowi uprawnienie
materialnoprawne o skutkach rzeczowych. W ocenie Sądu Okręgowego, skoro
ustawodawca wyraźnie określił właściwość wójta, burmistrza albo prezydenta do
wykonywania prawa pierwokupu, to jego wykonywanie nie wymaga zgody rady
gminy. Samodzielność wójta, burmistrza albo prezydenta przy wykonywaniu prawa
pierwokupu nie oznacza jednak braku nadzoru ze strony rady gminy. Na podstawie
art. 30 ust. 1 i ust. 3 u.s.g. rada gminy może bowiem zobowiązać wójta, burmistrza
albo prezydenta do wykonania albo zaniechania wykonania prawa pierwokupu w
określonym przypadku. Poza tym prawo pierwokupu może zostać wykonane
jedynie w ramach środków finansowych przeznaczonych na ten cel w budżecie
uchwalanym przez radę gminy. Sąd Okręgowy nie uwzględnił także zarzutu
naruszenia art. 328 § 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., wskazując, że Sąd Rejonowy
wskazał na jakich dokumentach oparł ustalenia faktyczne, przytoczył podstawę
prawną rozstrzygnięcia i wyjaśnił swoje stanowisko. Sąd Okręgowy podkreślił, że
dla rozstrzygnięcia nie była istotna okoliczność, iż w akcie notarialnym
5
obejmującym oświadczenie o wykonaniu prawa pierwokupu powołana została
uchwała nr … Rady Miejskiej w S. z dnia 29 września 2004 r. Bez znaczenia było
także to, czy burmistrz, składając oświadczenie o wykonaniu prawa pierwokupu,
przekonany był o tym, że powinien dysponować uchwałą rady gminy wyrażającą
zgodę na dokonanie takiej czynności prawnej. O tym, czy uchwała taka jest
potrzebna, decyduje bowiem ustawa, a nie przekonanie składającego
oświadczenie.
Uczestniczka wniosła skargę kasacyjną od postanowienia Sądu
Okręgowego, zaskarżając je w części oddalającej apelację.
W ramach podstawy przewidzianej w art. 3983
§ 1 pkt 1 w zw. z art. 13 § 2
k.p.c. zarzuciła:
1) naruszenie art. 38 k.c. w zw. z art. 18 ust. 1 u.s.g., art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a
u.s.g., art. 30 ust. 1 u.s.g., art. 31 u.s.g., art. 1 ust. 1 pkt 4 u.g.n., art. 4 pkt 3b u.g.n.,
art. 109 ust. 4 u.g.n., art. 60 k.c. i art. 96 k.c. polegające na przyjęciu, że:
- dokonanie w imieniu gminy czynności cywilnoprawnej przekraczającej
zakres zwykłego zarządu mieniem gminy nie wymaga współdziałania rady gminy z
jej organem wykonawczym, lecz jest pozostawione jego uznaniu jako
gospodarowanie mieniem,
- złożenie przez organ wykonawczy gminy oświadczenia o wykonaniu prawa
pierwokupu nie musi być połączone z istnieniem uchwały rady gminy obejmującej
generalną albo indywidualną zgodę na nabywanie własności nieruchomości lub
użytkowania wieczystego,
- wykonanie przez organ wykonawczy gminy prawa pierwokupu stanowi
realizację własnych kompetencji tego organu niezależnych od kompetencji rady
gminy i limitowane jest jedynie istnieniem dostatecznych środków w budżecie
uchwalanym przez radę gminy,
- art. 109 ust. 4 u.g.n. stanowi przepis szczególny względem art. 18 ust. 2 pkt
9 lit. a u.s.g.,
2) naruszenie art. 110 ust. 4 pkt 2 u.g.n. polegające na przyjęciu, że w dniu
28 października 2010 r. Burmistrz Gminy i Miasta S. złożył niewadliwe
6
oświadczenie o wykonaniu prawa pierwokupu, skutkujące wygaśnięciem
użytkowania wieczystego.
Z kolei w ramach podstawy przewidzianej w art. 3983
§ 1 pkt 2 w zw. z art.
13 § 2 k.p.c. uczestniczka zarzuciła mające wpływ na wynik sprawy naruszenie art.
6268
§ 2 k.p.c. polegające na przyjęciu, że treść dokumentów dołączonych do
wniosku w rozpoznawanej sprawie, w szczególności treść uchwały nr … Rady
Miejskiej w S. z dnia 29 września 2004 r. upoważniała Burmistrza Miasta i Gminy S.
do złożenia w dniu 28 października 2010 r. oświadczenia o wykonaniu prawa
pierwokupu.
Na tych podstawach uczestniczka wniosła o uchylenie postanowienia Sądu
Okręgowego w zaskarżonej części, przekazanie sprawy temu Sądowi do
ponownego rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę wnioskodawca wniósł o jej oddalenie i zasądzenie
kosztów postępowania według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Według art. 82 wcześniej obowiązującej ustawy z dnia 28 kwietnia 1985 r.
o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w pierwotnym brzmieniu
(w jej tekście jednolitym z 1989 r. Dz. U. Nr 14, poz. 44 ze zm.), prawo pierwokupu
przysługiwało terenowemu organowi administracji publicznej. Nie budziło jednak
wątpliwości, że chodziło o prawo pierwokupu przysługujące Skarbowi Państwa jako
odrębnej osobie prawnej, a nie nieposiadającej zdolności prawnej jego jednostce
organizacyjnej. Podobne sformułowanie przyjęto w art. 76 tej samej ustawy w jej
tekście jednolitym z 1991 r. (Dz. U. Nr 30, poz. 127 ze zm. dalej jako u.g.g. i w.n.).
Według jego treści, zarządowi gminy przysługiwało prawo pierwokupu w wypadku
sprzedaży nieruchomości nabytej uprzednio od Skarbu Państwa lub gminy albo
oddanej w użytkowanie wieczyste, jeżeli nie została zabudowana na podstawie
zezwolenia na budowę, pomimo iż niewątpliwie chodziło o prawo przysługujące
gminie jako odrębnej osobie prawnej, a nie jej organowi. Ze względu na wskazanie
w art. 76 u.g.g. i w.n. zarządu gminy jako podmiotu, któremu przysługuje prawo
pierwokupu, przepis ten był uznawany w piśmiennictwie za szczególny
w odniesieniu do przepisów ustawy o samorządu terytorialnym regulujących
7
wzajemne kompetencje organów gminy. W jego uzasadnieniu podnoszono,
że przyznanie prawa pierwokupu zarządowi gminy należy rozumieć jako
odstąpienie od przewidzianego w art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a) u.s.g. w pierwotnym
brzmieniu (Dz. U. z 1990, Nr 16, poz. 95) wymagania podjęcia każdorazowo
uchwały przez radę gminy w sprawie skorzystania z prawa pierwokupu. Słuszność
tego stanowiska miały potwierdzić zmiany art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a) u.s.g.
wprowadzone ustawą z dnia 6 listopada 1992 r. (Dz. U. z 1992 r., Nr 100, poz. 499
ze zm.) polegające na rozluźnieniu reguł dokonywania czynności prawnych przez
zarząd gminy, przez pozostawienie w kompetencjach rady gminy jedynie określanie
zasad nabycia, zbycia, i obciążania nieruchomości gruntowych oraz ich
wydzierżawiania lub najmu na okres dłuższy niż trzy lata.
Sąd Najwyższy, na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy o gospodarce
nieruchomościami, w uchwale z dnia 2 maca 1993 r. (sygn. akt III CZP 25/93, OSP
1993/12 poz. 243 ), wypowiadając się w kwestii ważności oświadczenia zarządu
gminy o wykonaniu prawa pierwokupu w kontekście kompetencji rady gminy
przyjął, że uznanie uchwały rady gminy w sprawie wykonania prawa pierwokupu za
niezgodną z prawem z powodu braku kompetencji (art. 94 ust. 2 ustawy z dnia
8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym - Dz. U. Nr 16, poz. 95, ze zm.) nie
powoduje samo przez się nieważności oświadczenia członków zarządu tej gminy
o wykonaniu prawa pierwokupu złożonego na podstawie art. 82 ust. 1 i art. 84 ust.
3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu
nieruchomości - jednolity tekst: Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74) po podjęciu uchwały
przez radę gminy. W uzasadnieniu tej uchwały Sąd Najwyższy wskazał,
że wykonanie prawa pierwokupu należało do zarządu gminy.
W uchwalonej dnia 21 sierpnia 1997 r. ustawie o gospodarce
nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741 ) zostały usunięte wyrażane wcześniej
w piśmiennictwie zarzuty dotyczące określenia podmiotu, któremu przysługuje
ustawowe prawo pierwokupu. Według art. 109 ust. 1 u.g.n., w określonych
w ustawie przypadkach sprzedaży nieruchomości lub prawa użytkowania
wieczystego prawo pierwokupu przysługuje gminie. Trzeba jednak uwzględnić,
że jednocześnie w art. 109 ust. 4 u.g.n. zostało przyjęte, że prawo pierwokupu
wykonuje zarząd gminy, a według treści tego przepisu w brzmieniu po nowelizacji,
8
dokonanej od dnia 27 października 2002 r. ustawą z dnia 20 czerwca 2002 r.
o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz. U. Nr 113, poz.
984 ze zm.), prawo to wykonują wójt, burmistrz albo prezydent miasta.
Wprowadzenie odrębnej regulacji w ustawie o gospodarce nieruchomościami,
wskazującej organ gminy uprawniony do wykonywania prawa pierwokupu może
stanowić potwierdzenie prezentowanego wcześniej poglądu o szczególnym
charakterze przepisu art. 109 ust. 4 u.g.n. wobec przepisów ustrojowych
regulujących kompetencje organów gminy.
Kwestia ta jest sporna w aktualnym piśmiennictwie. Poza poglądem,
że określenie w art. 109 ust. 4 u.g.n. organu mającego wykonać prawo
pierwokupu, legitymuje ten organ do samodzielnego działania wprost na podstawie
tego przepisu, prezentowane jest stanowisko, że niezależnie od roli organu
wykonawczego gminy, określonej w art. 109 ust. 4 u.g.n., do wyłącznej właściwości
rady gminy należy zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt 9 lit a) u.s.g. ustalenie w drodze
uchwały m. in. zasad nabywania nieruchomości, które powinny obejmować także
nabywanie nieruchomości w drodze pierwokupu, co będzie wiązało organ
wykonawczy gminy i ograniczało dowolność podejmowania przez wójta, burmistrza
albo prezydenta rozstrzygnięć w sprawie korzystania z prawa pierwokupu.
Zdaniem Sądu Najwyższego, nie ma usprawiedliwionych podstaw
twierdzenie, że art. 109 ust. 4 u.g.n. ma znaczenie jedynie porządkowe a celem
jego wprowadzenia jest tylko wskazanie, kto składa oświadczenie woli w imieniu
gminy w zakresie zarządu mieniem, bo te kwestie regulują odpowiednie
przepisy ustawy o samorządzie gminnym (zob. art. 26, 46 u.s.g.), zwłaszcza,
że w następnym art. 110 ust. 4 u.g.n. ta sama ustawa reguluje szczegółowo
zagadnienia związane ze sposobem złożenia oświadczenia woli o wykonaniu
prawa pierwokupu przez te same podmioty. Uzasadnione natomiast jest uznanie,
iż art. 109 ust. 4 u.g.n. wskazuje organ, który decyduje o wykonaniu prawa
pierwokupu i jednocześnie przenosi na ten organ wszystkie z tym związane
kompetencje. Przepis ten określa materialnoprawne uprawnienia wójta, burmistrza,
prezydenta miasta do samodzielnego wykonywania prawa pierwokupu,
nie przewidując w tym zakresie udziału innego organu gminy jak np.
w przypadkach uregulowanych w art. 68 ust. 1, 68a u.g.n. Zważyć też trzeba,
9
że w samym art. 18 ust. pkt 9 lit a) u.s.g. jego zastosowanie uzależnione zostało
od braku postanowień ustaw szczególnych. Do tej właśnie kategorii można
zaliczyć odrębną regulację, zawartą w art. 109 ust. 4 w u.g.n., dotyczącą
ustawowego prawa pierwokupu, którego wykonanie jest tylko jednym ze sposobów
nabywania prawa własności nieruchomości do gminnego zasobu nieruchomości
(zob. też wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18
listopada 2010 r. II SA/Wr 499/10 niepubl., w którym przyjęto, że art. 18 ust. 2 pkt 9
lit a) u.s.g. nie ma zastosowania w zakresie odrębnie uregulowanej w ustawie
o gospodarce nieruchomościami problematyki wywłaszczania nieruchomości).
Trzeba też podkreślić, że art. 18 ust. 2 pkt 9 u.s.g. uprawniający radę gminy do
podejmowania uchwał w sprawach majątkowych gminy przekraczających zakres
zwykłego zarządu stanowi wyjątek od generalnej zasady wyrażonej w art. 30 ust. 2
pkt 3 tejże ustawy stanowiącej, iż to wójt gminy (burmistrz albo prezydent miasta)
gospodaruje mieniem komunalnym.
Na rzecz przyjętego stanowiska przemawia także charakter i cel
ustawowego prawa pierwokupu, ustanowionego w ustawie o gospodarce
nieruchomościami. Jak trafnie podkreśla się w orzecznictwie Sądu Najwyższego,
celem i funkcją rozwiązania przyjętego w tej ustawie jest między innymi
zagwarantowanie gminie możliwości przejęcia do jej zasobów własności lub prawa
użytkowania wieczystego nieruchomości położonych na terenie gminy, potrzebnych
do realizacji jej zadań własnych (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 września
2010 r. II CSK 163/10, niepubl.; postanowienie z dnia 11 sierpnia 2004 r., II CK
9/04 niepubl. a także wyrok z dnia 20 grudnia 2006 r., IV CSK 229/06 niepubl.).
Prawo pierwokupu uregulowane w ustawie o gospodarce nieruchomościami ma
znacznie ograniczony przedmiotowo zakres. Może dotyczyć tylko wskazanych
w art. 109 ust. 1 umów sprzedaży, przy uwzględnieniu przewidzianych w art. 109
ust. 2 i 3 wyłączeń. Wymaga także podkreślenia, że prawo pierwokupu może być
wykonane w stosunkowo krótkim czasie, a mianowicie w terminie jednego miesiąca
od otrzymania przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta zawiadomienia
o treści umowy sprzedaży. Oświadczenie o wykonaniu prawa pierwokupu stanowi
jednostronną czynność prawną o charakterze kształtującym (zob. postanowienie
Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2009 r., V CSK 43/09, M. Praw.
10
2010/19/1083-1085), której skutki, według szczególnego postanowienia art. 110
ust. 4 u.g.n., następują już z chwilą złożenia samego oświadczenia o wykonaniu
prawa pierwokupu a zatem nie wchodzą w tym zakresie w rachubę typowe
czynności poprzedzające dokonywanie dwustronnych czynności prawnych w tym
zmierzające do uzgodnienia ich przedmiotowo istotnych elementów. W przypadku,
gdy prawo pierwokupu dotyczy sprzedaży prawa użytkowania wieczystego
nieruchomości stanowiącej własność gminy, z chwilą skutecznego złożenia
oświadczenia o wykonaniu prawa pierwokupu prawo użytkowania wieczystego
wygasa.
Wbrew wyrażanym - także w skardze kasacyjnej - obawom, z akceptacją
stanowiska sądu drugiej instancji nie wiąże się uchylenie nadzoru rady gminy nad
czynnościami organów wykonawczych. Słusznie zwraca się uwagę w pisemnych
motywach zaskarżonego postanowienia, że organ wykonawczy gminy może
wykonywać prawo pierwokupu w ramach środków finansowych przeznaczonych na
ten cel w budżecie gminy, o którego wysokości decyduje rada gminy (art. 18 ust. 2
pkt 4 u.s.g.). Rada gminy jest również uprawniona do określenia wysokości sumy,
do której wójt, burmistrz albo prezydent miasta może samodzielnie zaciągać
zobowiązania. Należy także uwzględnić, że zgodnie z art. 46 ust. 3 u.s.g., jeżeli
czynność prawna może spowodować powstanie zobowiązań pieniężnych, do jej
skuteczność potrzebna jest kontrasygnata skarbnika gminy lub osoby przez niego
upoważnionej.
Wobec podzielenia stanowiska co do braku zastosowania art. 18 ust. 2 pkt 9
lit. a) u.s.g. do wykonania na podstawie art. 109 ust. 4 u.g.n. ustawowego prawa
pierwokupu przez organ wykonawczy gminy, nieistotne stały się pozostałe zarzuty
skargi kasacyjnej dotyczące zarówno treści tych przepisów jak i innych
wymienionych w skardze kasacyjnej przepisów ustawy o gospodarce
nieruchomościami, o samorządzie gminnym oraz kodeksu cywilnego. To samo
dotyczy zarzutu naruszenia art. 626 8
§ 2 k.p.c. Nie ma też potrzeby wykładni samej
uchwały Rady Miejskiej w S. z dnia 29 września 2004 r. w sprawie zasad
nabywania, zbywania i obciążania nieruchomości oraz ich wydzierżawiania lub
wynajmowania na okres dłuższy niż trzy lata. Zasady nabywania nieruchomości
przez gminę, określone w tej uchwale, podjętej na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 9 lit.
11
a) u.s.g., wchodzą w zakres zarządu mieniem gminy i przez to stanowią akt prawa
miejscowego, o którym mowa w art. 40 ust. 2 pkt 3 u.s.g. (por. wyrok Sądu
Najwyższego z dnia 11 marca 2011 r., II CSK 302/10, niepubl., wyrok Naczelnego
Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r. I OSK 732/09, niepubl.)). Zasady
te kształtują sytuację prawną bliżej nieokreślonych podmiotów prawa, których sfery
prawnej dotykać mogą zdarzenia prawne polegające na nabywaniu nieruchomości
przez gminę, w tym także gminy jako osoby prawnej biorącej udział w obrocie
cywilnoprawnym. Zgodnie zaś z art. 87 ust. 2 i art. 94 Konstytucji RP akt
normatywny wydany przez organ gminy na podstawie i w granicach ustawowego
upoważnienia, a następnie opublikowany, stanowi źródło prawa powszechnie
obowiązującego na obszarze działania tego organu gminy.
Z tych względów Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną uczestniczki na
podstawie art. 39814
k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. rozstrzygając o kosztach
postępowania kasacyjnego na podstawie 520 § 2 k.p.c. w zw. z § 7 pkt 5, § 11 ust.
4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września w sprawie opłat
za czynności radców prawnych … (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm. ), w zw. z art.
13 § 2, 391 § 1, 39821
k.p.c.
jw