Uzasadnienie z 19 sierpnia 2024, sygn. III Ca 213/23

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 31 października 2022 r. Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi w sprawie o sygn. akt XVIII C 243/20 z powództwa (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł., przeciwko J. G., o zapłatę:

1.  oddalił powództwo;

2.  zasądził od (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. na rzecz J. G. kwotę 2.952 zł tytułem zwrotu kosztów procesu obejmujących wynagrodzenie należne pełnomocnikowi pozwanego z urzędu;

3.  nakazał ściągnąć od (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. na rzecz Skarbu Państwa kasy Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi kwotę 4.201,71 zł tytułem kosztów sądowych tymczasowo poniesionych przez Skarb Państwa.

Apelację od powyższego wyroku wniósł powód, zaskarżając wydane orzeczenie w całości. Powód wydanemu rozstrzygnięciu zarzucił:

1.  naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

a.  art. 233 § 1 k.p.c. poprzez:



dowolną w miejsce swobodnej ocenę dowodu z opinii biegłego sądowego skutkującą błędem w ustaleniach faktycznych w zakresie uzasadnionej i możliwej do uzyskania na wolnym rynku stawki czynszu najmu w przedmiotowym lokalu;



dowolną w miejsce swobodnej ocenę dowodu z opinii biegłego sądowego polegającą na uznaniu, że opinia nie uwzględniała wad lokalu, podczas gdy biegły na rozprawie w dniu 05 września 2022 roku w sposób szczegółowy i wyczerpujący wskazał, jakie okoliczności mają znaczenie dla ustalenia uzasadnionej i możliwej do uzyskania stawki czynszu i co wziął pod uwagę wydając opinię w sprawie;



wypowiedzenie się w kwestii, która wymaga wiadomości specjalnych w sytuacji, gdy w sprawie został przeprowadzony dowód z opinii biegłego sądowego, posiadającego tego rodzaju wiadomości;



brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego polegający na pominięciu w ocenie okoliczności wynikających z opinii biegłego sądowego oraz złożonych przez niego zeznań na rozprawie w dniu 05 września 2022 r., a dotyczących okoliczności branych pod uwagę przy ustalaniu uzasadnionej i możliwej do uzyskania stawki czynszu najmu, a przez to błędne ustalenie stanu faktycznego, co skutkowało oddaleniem powództwa;

b.  art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 278 k.p.c. poprzez ustalenie stawki czynszu najmu w sposób dowolny i na podstawie samodzielnej oceny Sądu I instancji, podczas gdy kwestia ta wymaga wiadomości specjalnych i powinna zostać ustalona w oparciu o opinię biegłego sądowego;

c.  art. 327 ¹ § 1 pkt. 1) poprzez sporządzenie uzasadnienia niespełniającego określonych w ww. przepisie wymogów, co uniemożliwiło prześledzenie rozumowania Sądu I instancji, w szczególności, na jakiej podstawie przyjęto uzasadnioną i możliwą stawkę czynszu najmu w wysokości 5,50 zł/m2.

2.  sprzeczność istotnych ustaleń sądu z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, która miała wpływ na wynik sprawy poprzez przyjęcie, że dochodzona przez powódkę stawka czynszu najmu jest nieuzasadniona, co skutkowało oddaleniem powództwa.

W związku z tak podniesionymi zarzutami skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie powództwa w całości, na wypadek nieuwzględnienia wniosku o zmianę zaskarżonego wyroku, apelujący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Ponadto powód wniósł o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania za pierwszą instancję według zasady odpowiedzialności za wynik postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych, a także zasadzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

Pozwany, w odpowiedzi na wniesioną przez powoda apelację, wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja okazała się całkowicie bezzasadna i jako taka podlegała oddaleniu.

Zdaniem Sądu Okręgowego, wyrok Sądu Rejonowego jest prawidłowy i jako taki musi się ostać. Podniesione przez apelującego zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Sąd Okręgowy podziela zarówno ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd I instancji i przyjmuje je, jako własne, jak i dokonaną ocenę prawną.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że podniesione przez apelującego zarzuty naruszenia art. 233 k.p.c. oraz sprzeczności istotnych ustaleń sądu z zebranym w sprawie materiałem dowodowym nie zasługują na uwzględnienie.

Jak wielokrotnie wyjaśniano w orzecznictwie Sądu Najwyższego, zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. może być uznany za zasadny jedynie w wypadku wykazania, że ocena materiału dowodowego jest rażąco wadliwa, czy w sposób oczywisty błędna, dokonana z przekroczeniem granic swobodnego przekonania sędziowskiego, wyznaczonych w tym przepisie. Sąd drugiej instancji ocenia bowiem legalność oceny dokonanej przez Sąd I instancji, czyli bada czy zostały zachowane kryteria określone w art. 233 § 1 k.p.c. Należy zatem mieć na uwadze, że – co do zasady – Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału, dokonując wyboru określonych środków dowodowych. Jeżeli z danego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena Sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Przeprowadzona przez sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona tylko wtedy, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub, gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo - skutkowych (por. przykładowo postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2001 r., I CKN 1072/99, Prok. i Pr. 2001 r., Nr 5, poz. 33, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 2000 r., I CKN 1114/99, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 2000r., I CKN 1169/99, OSNC 2000 r., nr 7-8, poz. 139).

Jak wskazał Sąd Najwyższy w licznych orzeczeniach (np. wyrok z dnia 16 grudnia 2005 r., sygn. akt III CK 314/05, wyrok z dnia 21 października 2005r., sygn. akt III CK 73/05, wyrok z dnia 13 października 2004 r. sygn. akt III CK 245/04, LEX nr 174185), skuteczne postawienie zarzutu naruszenia przez sąd przepisu art. 233 § 1 k.p.c. wymaga wykazania, że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, to bowiem może być jedynie przeciwstawione uprawnieniu sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie o innej, niż przyjął sąd wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie, niż ocena sądu. Dla skuteczności zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. nie wystarcza stwierdzenie o wadliwości dokonanych ustaleń faktycznych, odwołujące się do stanu faktycznego, który w przekonaniu skarżącego odpowiada rzeczywistości. Konieczne jest tu wskazanie przyczyn dyskwalifikujących postępowanie sądu w tym zakresie. W szczególności skarżący powinien wskazać, jakie kryteria oceny naruszył sąd przy ocenie konkretnych dowodów, uznając brak ich wiarygodności i mocy dowodowej lub niesłusznie im je przyznając (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 19 czerwca 2008r., I ACa 180/08, LEX nr 468598).

W niniejszej sprawie Sąd Okręgowy opierając się na całokształcie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach, uznał, że Sąd Rejonowy w sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny i ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. W szczególności należy wskazać, że wbrew twierdzeniom apelacji, Sąd I instancji przy orzekaniu oparł się na wydanej w sprawie opinii biegłego, który w swojej opinii podał, że stan kamienicy oszacowany, jako dostateczny uzasadniał w dochodzonym okresie wysokość czynszu na poziomie 11 zł za 1 m ². Taki czynsz był bowiem możliwy do osiągnięcia w dochodzonym okresie, przy czym miesięczny koszt utrzymania kamienicy przez powodową spółkę wynosi 4,97 zł/m ². Jednakże opinia biegłego nie uwzględniała wad przedmiotowego lokalu. Biegły sam przyznał, że stan lokalu nie miał dla niego znaczenia, nie ma także znaczenia stan okien i drzwi, czy wewnętrznych instalacji, bowiem, gdyby były w dobrym stanie technicznym czynsz byłby wyższy.

Wbrew argumentacji skarżącego nie można zapominać, że najemca jest uprawniony do kwestionowania czynszu także w razie istnienia wad ograniczających przydatność lokalu do umówionego użytku, co przewiduje art. 664 § 1 k.c. Na dopuszczalność powoływania w toku procesu takiego zarzutu wskazuje orzecznictwo Sądu Najwyższego (por wyrok z dnia 6 lutego 1979 r. IV CR 491/78 OSNC 1979/10/194, z dnia 8 czerwca 2006 r. w sprawie II CSK 37/06 M. Prawn. 2006/13/681). Natomiast, jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy oraz zeznań świadków lokal nr (...) przy ul. (...) w Ł. jest w złym stanie technicznym. Lokal ten jest zlokalizowany na najwyższym piętrze, ze względu na nieszczelność dachu, mieszkanie jest często zalewane, a właściciel budynku nie dokonywał napraw dachu, które usunęłyby tę wadę. Cykliczne zalewanie mieszkania ponadto ma wpływa na stan ścian lokalu, które są regularnie zawilgocone, ponadto okna również pozostają nieszczelne. Drzwi frontowe do mieszkania są stare, niewymieniane od lat, przepuszczalne dla powietrza. Na klatce schodowej, niesprzątanej, ani mytej od lat, szyby w oknach są powybijane, w rezultacie chłód z klatki schodowej „ciągnie” do mieszkania powodując dodatkową utratę ciepła w lokalu użytkowanym przez pozwanego. Wszystkie wyżej opisane wady powodują, że lokal bardzo trudno dogrzać, brak w nim c.o. czy pieca, a jest wyłącznie ogrzewany elektrycznie. Wreszcie wobec częstych awarii prądu pozwany wielokrotnie, w okresie zimowym miał bardzo zimno w lokalu, czym zmuszony był do przebywania w czapce i w kurtce.

Finalnie Sąd Rejonowy doszedł do przekonania, iż rodzaj i natężenie wad fizycznych lokalu nakazują obciążanie pozwanego czynszem jedynie w 50 %, a zatem wg stawi 5,50 zł za 1 m ². Z powyższą oceną w pełni identyfikuje się Sąd Okręgowy, bowiem sporny lokal ze względu na liczne wady, nadaje się do zamieszkania w sposób ograniczony, a zwłaszcza w sezonie jesienno-zimowym, kiedy wręcz nie nadaje się wcale do zamieszkania.

Podkreślić również trzeba w tym miejscu, iż dokonanie przez Sąd ustaleń odmiennych niż wypływające z opinii biegłego nie świadczy o dowolnej ocenie materiału dowodowego. Zadaniem biegłego nie jest ustalenie stanu faktycznego sprawy, lecz naświetlenie i wyjaśnienie przez sąd okoliczności z punktu widzenia posiadanych przez biegłego wiadomości specjalnych przy uwzględnieniu zebranego i udostępnionego biegłemu materiału sprawy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 lipca 1969 r., sygn. akt I CR 140/69). Biegły nie jest natomiast powołany ani uprawniony do wypowiadania opinii o tym, jak należy rozstrzygnąć konkretną sprawę. To bowiem należy do wyłącznej kompetencji sądu orzekającego. Z tych względów zarzut naruszenia przez Sąd Rejonowy art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 278 k.p.c. okazał się chybiony.

Na końcu odnosząc się do podniesionego przez pozwanego zarzutu naruszenia art. 327 ¹ § 1 k.p.c. należy wskazać, że zgodnie z tym przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, a mianowicie: ustalenie faktów, które sąd uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, oraz wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. Powszechnie w orzecznictwie przyjmuje się, iż zarzut naruszenia art. 327 ¹ § 1 k.p.c. może być usprawiedliwiony tylko w wyjątkowych okolicznościach, tj. jedynie wtedy, gdy treść uzasadnienia orzeczenia sądu pierwszej instancji uniemożliwia całkowicie dokonanie oceny toku wywodu, który doprowadził do wydania orzeczenia lub w przypadku zastosowania prawa materialnego do niedostatecznie jasno ustalonego stanu faktycznego (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 10.01.2013 r., III APa 63/12, LEX nr 1254543, wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 24.01.2013 r., I ACa 1075/12, LEX nr 1267341). Tym samym naruszenie art. 327 ¹ § 1 k.p.c. może stanowić usprawiedliwioną podstawę apelacji, tylko wtedy, gdy uzasadnienie wyroku sądu pierwszej instancji zawiera tak kardynalne braki, że niemożliwe jest dokonanie oceny toku wywodu, który doprowadził do wydania orzeczenia, co uniemożliwia przeprowadzenie kontroli apelacyjnej. Tylko bowiem wówczas stwierdzone wady mogą mieć wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie Sąd Okręgowy opierając się na całokształcie materiału dowodowego zgromadzonego uznał, że Sąd Rejonowy w sposób zwięzły, jednak wyczerpujący przedstawił motywy swojego rozstrzygnięcia w sporządzonym uzasadnieniu. Natomiast tak postawiony zarzut przez skarżącego stanowi w ocenie Sądu Okręgowego wyłącznie wyraz niezadowolenia pozwanego z treści zapadłego rozstrzygnięcia.

Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy, na podstawie art. 385 k.p.c., oddalił apelację, jako bezzasadną.

O kosztach postępowania apelacyjnego sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 k.p.c.. Mając na uwadze, iż apelująca spółka przegrała postępowanie, a pozwany poniósł koszty związane z udziałem w postępowaniu apelacyjnym, należało zwrócić mu żądane koszty. Na koszty te składały się koszty ustanowienia pełnomocnika w sprawie w kwocie 1.800 zł, ustalone na podstawie § 2 pkt 5) w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935). Odsetki ustawowe za opóźnienie naliczane od kosztów procesu zostały zasądzone od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty stosownie do dyspozycji art. 98 § 1 ¹ k.p.c..