Uzasadnienie z 26 sierpnia 2024, sygn. III Ca 523/23

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 11 stycznia 2023 r. Sąd Rejonowy dla Łodzi – Widzewa w Łodzi zasądził od pozwanej (...) Spółki Akcyjnej w W. na rzecz powoda T. B. kwotę 4666,96 złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 28 listopada 2021 roku do dnia zapłaty (punkt 1.); zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1317 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu. (punkt 2.);

Apelację od opisanego wyroku wniosła pozwana, zaskarżając wydane rozstrzygnięcie w zakresie pkt 1. ww. wyroku co do kwoty 2.427.03 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 28 listopada 2021 r. do dnia zapłaty oraz w pkt 2. w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.

Apelująca zarzuciła:

I.  Naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 233 § 1 k.p.c. poprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego w aktach sprawy materiału dowodowego, błędną i sprzeczną z logicznym rozumowaniem ocenę materiału dowodowego, dokonaną z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów, co w konsekwencji doprowadziło do sprzecznych ustaleń Sądu I instancji z zebranym w przedmiotowej sprawie materiałem dowodowym poprzez:

a.  uznanie, że zasadną stawką za wynajem pojazdu zastępczego przez okres 41 dni po szkodzie jest stawka wynosząca 1600 zł brutto (stawka powoda), podczas gdy racjonalnie działający poszkodowany, gdyby musiał samodzielnie zapłacić za najem pojazdu zastępczego, winien dokonać uprzednio weryfikacji ofert i wybrać ofertę cenowo najkorzystniejszą;

b.  uznanie, że pozwana nie zapewniła poszkodowanemu możliwości organizacji najmu pojazdu zastępczego, w sytuacji, gdy w zgromadzonym materiale dowodowym znajduje się korespondencja mailowa, z której wynika, że wypożyczalnia współpracująca z pozwaną kontaktowała się na podany w zgłoszeniu numer telefonu, ale uzyskała informację od pracownika serwisu, że jest to pomyłka;

c.  nieuwzględnienie okoliczności, w której poszkodowany w przypadku gdyby skorzystał z pojazdu zastępczego od pozwanej nie ponosiłby żadnych dodatkowych kosztów, prócz kosztów za zakup paliwa, co wynika bezpośrednio z informacji przekazanych poszkodowanemu;

d.  nieuwzględnienie okoliczności, że poszkodowany miał realną możliwość skorzystania z tańszego najmu pojazdu zastępczego zorganizowanego za pośrednictwem ubezpieczyciela, a powód w żaden sposób nie wykazał, aby zaistniały szczególne okoliczności pozwalające na stwierdzenie, że uzasadnione i celowe było wynajęcie pojazdu u powoda;

e.  uznanie, że poszkodowany nie naruszył zasady minimalizacji szkody poprzez najem pojazdu zastępczego od powoda w sytuacji, gdy pomimo prawa poszkodowanego do wyboru podmiotu, od którego wynajmie pojazd zastępczy, z uwagi na obowiązek minimalizacji szkody i współpracy z pozwaną, odrzucenie oferty pozwanej i wybór innej, droższej opcji najmu pojazdu zastępczego, ocenić należy jako działanie poszkodowanego na własne ryzyko, niezgodne z zasadą wyrażoną w art. 354 § 2 k.c. poprzez de facto odmowę współdziałania z pozwaną oraz powodujące zwiększenie szkody (art. 362 k.c.). Na powyższe nie powinno mieć wpływu, że ubezpieczyciel, co w świetle zasad doświadczenia życiowego wydaje się być oczywistym, jako firma dysponująca znacznym kapitałem, ma możliwość wynegocjowania z podmiotami świadczącymi usługi wynajmu pojazdów zastępczych stawki korzystniejsze, niż osoba fizyczna czy mniejszy przedsiębiorca;

II.  Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

a.  art. 361 § 1 i § 2 k.c. w zw. z art. 822 k.c. zw. z art. 34 i 36 ustawy z dnia 22.05.2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych (...) i (...) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że koszty wynajmu pojazdu zastępczego w okresie 41 dni przy uwzględnieniu stawki za dobę w wysokości 160 zł brutto są pozostające w związku przyczynowym ze zdarzeniem wyrządzającym szkodę w sytuacji, gdy zasadna stawka wynajmu pojazdu zastępczego powinna wynosić 89,89 zł brutto za 27 dni licząc od 15 września do 12 października 2021 r. zgodnie ze skutecznie przekazanymi poszkodowanemu informacjami w zakresie organizacji najmu pojazdu zastępczego przez pozwaną;

b.  art. 354 § 2, w zw. z art. 362 w zw. z art. 826 § 1 k.c. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy wierzyciel ma obowiązek zapobiegania szkodzie i zmniejszania jej rozmiarów, co w rezultacie oznacza, że na dłużniku ciąży powinność zwrotu wyłącznie wydatków celowych i ekonomicznie uzasadnionych pozwalających na wyeliminowanie negatywnych dla poszkodowanego następstw, niedających się wyeliminować w inny sposób, z zachowaniem rozsądnej proporcji między korzyścią wierzyciela a obciążeniem dłużnika, a ponadto w sytuacji, gdy osoba poszkodowana odmówiła współdziałania z pozwaną w wykonaniu zobowiązania, ponieważ nie skorzystała z możliwości wynajęcia pojazdu zastępczego zaoferowanego przez pozwaną, z którego poszkodowany korzystałby bezpłatnie, o czym poszkodowany został skutecznie poinformowany;

c.  art. 361 § 2 k.c. w z w. z art. 822 k.c. w zw. z art. 824 ¹ k.c. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy odpowiedzialność pozwanego Towarzystwa (...) ogranicza się do naprawienia szkody w jakim szkoda rzeczywiście zaistniała, a odszkodowanie powinno odpowiadać wysokości poniesionej szkody.

Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w zaskarżonej części, tj. co do kwoty 2.427,03 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 28 listopada 2021 r. do dnia zapłaty oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o zwrot kosztów procesu za postępowanie drugoinstancyjne według norm przepisanych. Ewentualnie apelująca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania za obie instancje.

Powód wniósł o oddalenie apelacji oraz zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja jako bezzasadna podlega oddaleniu w całości.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że niniejsza sprawa była rozpoznawana
w postępowaniu uproszczonym. Wobec tego, zastosowanie znajduje art. 505 ¹³ § 2 k.p.c., zgodnie z którym, jeżeli sąd drugiej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, uzasadnienie wyroku powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku
z przytoczeniem przepisów prawa.

Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy. Przeprowadzono prawidłowo postępowanie dowodowe, na podstawie którego dokonano istotnych do rozstrzygnięcia sprawy ustaleń. Ustalenia te Sąd Okręgowy w Łodzi uznaje za prawidłowe
i przyjmuje za własne. W postępowaniu apelacyjnym nie wymaga się dokonywania ustaleń
na podstawie dowodów przeprowadzonych we własnym zakresie oraz ich samodzielnej oceny, jeżeli sąd odwoławczy nie dostrzega potrzeby ponowienia dowodów dopuszczonych
w postępowaniu pierwszoinstancyjnym oraz podziela ocenę ich wiarygodności wyrażoną przez sąd pierwszej instancji. Wówczas wystarczająca jest aprobata dla stanowiska przedstawionego w orzeczeniu sądu pierwszej instancji (art. 387 § 2 ¹ pkt 1 in principio k.p.c.; zob. także m.in. postanowienie SN z dnia 22 lipca 2010 r., I CSK 313/09; wyrok SN z dnia
16 lutego 2005 r., IV CK 526/04; wyrok SN z dnia 20 maja 2004 r., II CK 353/03).

W pierwszej kolejności należy rozważyć zarzuty naruszenia prawa procesowego, gdyż tylko w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy można dokonać oceny prawidłowości zastosowanych przepisów prawa materialnego.

Bezzasadny jest zarzut błędnych ustaleń stanu faktycznego oraz naruszenia art. 233
§ 1 k.p.c. powołany w apelacji. Należy przypomnieć, że stosownie do art. 233 § 1 k.p.c., sąd ma swobodę w ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Jeżeli
z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów
i musi się ostać, chociażby w równym stopniu na podstawie tego samego materiału dowodowego udałoby się wysnuć wnioski odmienne (zob. postanowienie SN z dnia
10 stycznia 2002 r., II CKN 572/99; wyrok SN z dnia 27 września 2002 r., II CKN 817/00). Skuteczne podniesienie zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. wymaga wskazania dowodów, które sąd wadliwie ocenił lub pominął, wykazania przyczyn, które dyskwalifikują postępowanie sądu w zakresie ustaleń, oznaczenia, jakie kryteria oceny sąd naruszył, a nadto wyjaśnienia dlaczego zarzucane uchybienie mogło mieć wpływ na ostateczne rozstrzygnięcie (zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2001 r., IV CKN 970/00, wyrok dnia z 6 lipca 2005 r., III CK 3/05). Postawienie zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. nie może polegać na zaprezentowaniu przez Skarżącego stanu faktycznego, ustalonego przez niego na podstawie własnej oceny dowodów. Tych wymogów sformułowany w apelacji zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. nie spełnia. Sąd Okręgowy w pełni podziela przyjętą przez Sąd Rejonowy ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie ma zatem potrzeby powtarzać argumentów powołanych w tym zakresie. Sąd pierwszej instancji skrupulatnie ustalił stan faktyczny sprawy i przeprowadził trafną ocenę materiału dowodowego. Pozwany w apelacji nie zakwestionował skutecznie oceny zgromadzonego materiału dowodowego.

Sąd Rejonowy ustalił stan faktyczny sprawy na podstawie dowodu z dokumentów prywatnych, których prawdziwość nie była kwestionowana przez strony, dowodu z zeznań świadka P. K.. Bezsporny jest fakt, że dnia 1 września 2021 r. powód zgłosił szkodę pozwanemu. Jak wynika z niekwestionowanego przez strony materiału dowodowego, pozwana zawiadomiła o zarejestrowaniu szkody oraz możliwości zorganizowania pojazdu zastępczego dopiero w dniu 15 września 2021 roku – w odpowiedzi na zapytania powoda. Biorąc pod uwagę powyższe, jako niezasadne uznać należy twierdzenie pozwanej, iż poszkodowany miał realną szansę skorzystania z tańszego najmu pojazdu zastępczego zorganizowanego przez ubezpieczyciela.

W pozostałej części zarzut naruszenia przepisu art. 233 § 1 k.p.c. również nie jest zasadny, a nadto został wadliwie zbudowany. Apelacja w części poświęconej zarzutowi rzekomego naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. w ogóle nie odnosi się do podstawy faktycznej rozstrzygnięcia (ocena dowodów nakierowana jest na ustalenie faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy). Stawiane przez apelującego zarzuty w istocie nie dotyczą więc błędów w ocenie dowodów, a sprowadzają się do zakwestionowania sposobu zinterpretowania faktów w kontekście przepisów prawa materialnego (w tym sposobu zastosowania art. 6 k.c., choć takiego zarzutu apelacja nie zawiera). Z tego powodu zarzuty te zostaną omówione na gruncie stosowanego w sprawie prawa materialnego.

W prawidłowo ustalonym stanie faktycznym, Sąd pierwszej instancji właściwie zastosował przepisy prawa materialnego powołane w apelacji, a zarzuty należało ocenić jako bezzasadne.

Sąd Okręgowy w składzie rozpoznającym sprawę podziela stanowisko SN wyrażone m.in. w uchwale z dnia 24 sierpnia 2017 r. (III CZP 20/17), zgodnie z którą wydatki na najem pojazdu zastępczego poniesione przez poszkodowanego, przekraczające koszty zaproponowanego przez ubezpieczyciela skorzystania z takiego pojazdu są objęte odpowiedzialnością z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych, jeżeli ich poniesienie było celowe
i ekonomicznie uzasadnione. Taka propozycja ubezpieczyciela nie tylko musi być jednak realna, ale powinna uwzględniać istotne okoliczności konkretnego przypadku, w tym spodziewany czas trwania umowy najmu i datę wypłaty odszkodowania pozwalającego na naprawę samochodu.

W sprawie niniejszej zasadniczą kwestią jest okres bezczynności ubezpieczyciela jaki upłynął od zgłoszenia szkody do przesłania powodowi informacji o jej zarejestrowaniu i możliwości wynajmu pojazdu zastępczego. Trudno oczekiwać od racjonalnie działającego człowieka, aby zrezygnował na okres 2 tygodni z użytkowania samochodu, w oczekiwaniu na przedstawienie oferty ubezpieczyciela. Zauważyć nadto należy, iż odpowiedź pozwanej nastąpiła w odpowiedzi na zapytanie powoda o stan postępowania likwidacyjnego.

Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął okres 41 dni jako uzasadniony czas najmu pojazdu zastępczego, liczony od dnia zgłoszenia szkody, tj. 1 września 2021 r. do momentu zdania pojazdu zastępczego przez poszkodowanego, w związku z odebraniem z salonu nowego pojazdu – w dniu 14 października. Sąd Okręgowy podziela w tej kwestii rozważania Sądu pierwszej instancji. Stanowisko pozwanej w kwestii uzasadnionego okresu najmu uznać należy za bezpodstawne i odpowiadające nijak faktycznemu okresowi na jaki poszkodowany został pozbawiony możliwości korzystania z pojazdu w związku ze szkodą. Należy jednoznacznie podkreślić, iż strona pozwana w nie przyczyniła się w żadnej mierze do przedłużenia okresu najmu pojazdu zastępczego. Naturalnym jest, iż poszkodowany wynajął pojazd zastępczy niezwłocznie po utracie możliwości korzystania z pojazdu własnego i nie mniej naturalnym jest konieczność oczekiwania na wydanie pojazdu nowego, z salonu – na co poszkodowany nie miał żadnego wpływu. Zachowania powoda/poszkodowanego nie sposób zatem uznać za brak współdziałania z ubezpieczycielem czy też brak lojalności skutkujący zwiększeniem szkody. Na marginesie wskazać należy, iż poszkodowany de facto przyczynił się do zmniejszenia szkody, gdyż podjął kroki zmierzające do zakupu nowego pojazdu jeszcze przed zakwalifikowaniem szkody jako całkowita oraz przed wypłatą odszkodowania.

W kwestii wysokości stawki dobowej najmu należy podkreślić, że to na stronie pozwanej spoczywał ciężar dowodu (art. 6 k.c.), iż koszty poniesione przez poszkodowaną zostały zawyżone. Tymczasem pozwana nie zakwestionowała stawki dobowej najmu jako zawyżonej, a jedynie wskazała, iż mogła zorganizować najem taniej, co jednak nie przesądza iż stawka 160 złotych brutto za dobę nie jest stawką rynkową, gdyż powszechnym jest, iż wypożyczalnie współpracujące z ubezpieczycielami oferują stawki najmu poniżej rynkowych. Można również zauważyć, że sprawa prowadzona jest w postępowaniu uproszczonym, w którym obowiązuje art. 505 ⁷ § 1 k.p.c. Zgodnie z przepisem, to od uznania sądu zależy powzięcie samodzielnej oceny opartej na rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy albo zasięgnięcie opinii biegłego, w celu ustalenia zasadności lub wysokości świadczenia. Wobec tego, w niniejszej sprawie w ocenie Sądu drugiej instancji, przyjęta do rozliczenia kosztu najmu pojazdu zastępczego stawka 160 zł brutto nie jest stawką przekraczającą stawki rynkowe stosowane na rynku lokalnym. Przy najmie z jakiego skorzystał poszkodowany, konieczne jest bowiem odwołanie się do rynkowych cen za danego rodzaju usługi przy założeniu, że sytuacja poszkodowanego nie powinna ulec pogorszeniu. Odszkodowanie obejmuje rzeczywisty okres pozbawienia poszkodowanego możliwości korzystania z pojazdu.

Wobec powyższego, zarzuty naruszenia prawa materialnego są bezzasadne.

Mając na uwadze powołane argumenty prawne, Sąd Okręgowy w Łodzi na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację jako niezasadną.

O kosztach postępowania apelacyjnego rozstrzygnięto na podstawie art. 98 § 1 i 3
w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., zasądzając od pozwanej, jako strony przegrywającej postępowanie apelacyjne na rzecz powoda kwotę 450 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, (§ 2 pkt 3 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.).