Uzasadnienie z 14 maja 2025, sygn. VIII U 2508/24

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 30.09.2024 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...) w Ł. po rozpatrzeniu wniosku B. S. z dnia 06.09.2024 r. odmówił mu prawa do emerytury pomostowej.

W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że wnioskodawcy odmówiono przyznania emerytury pomostowej ponieważ:

- nie udowodnił okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszącego co najmniej 15 lat.

Do pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze zgodnie z art. 4 Zakład uwzględnił okres od 1.03.2017 r. do 31.12.2023 r. (z wyłączeniem okresów nieskładkowych), tj. 6 lat, 9 miesięcy i 18 dni.

Do pracy wykonywanej w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze zgodnie z art. 4 Zakład nie uznał okresów:

- od 14.09.1993 r. do 31.12.2008. r., ponieważ pracodawca nie podał stanowiska pracy ściśle z wykazem, działem, pozycją i punktem zarządzenia resortowego ministra, pod którego podlega zakład pracy, tj. stanowisko mechanik samochodowy nie zostało wymienione w wykazie A dziale XIV poz. 16 pkt 1 zarządzenia MAGTiOŚ z 1.07.1983 r. Jednocześnie w związku z rozbieżnościami poproszono o dołączenie angażu potwierdzającego zatrudnienie na stanowisku mechanika od 14.09.1993 r.;

- od 1.01.2024 r. do nadal, ponieważ pracodawca nie potwierdził, że ubezpieczony wykonywał pracę w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze, tj. nie zgłosił ubezpieczonego do ZUS na drukach ZUS ZSWA. ZUS poinformował, że zgodnie z art. 38 ustawy pomostowej, płatnik składek jest zobowiązany złożyć druki ZUS ZSWA do 31 marca danego roku kalendarzowego za poprzedni rok. W przypadku wystąpienia z wnioskiem o przyznanie emerytury pomostowej, zgłoszenie danych o pracy w szczególnych warunkach w danym roku kalendarzowym, płatnik składek przekazuje do zakładu w terminie 7 dni od dnia zgłoszenia wniosku.

Na podstawie dowodów dołączonych do wniosku - uzyskanych w wyniku przeprowadzonego postępowania, ZUS przyjął za udowodnione okresy:

- nieskładkowe – 0 lat, 9 miesięcy, 24 dni;

- składkowe – 38 lat, 9 miesięcy, 27 dni;

- staż sumaryczny – 39 lat, 7 miesięcy, 21 dni.

Staż w szczególnych warunkach/ charakterze: 6 lat, 9 miesięcy, 18 dni.

(decyzja – k. 21-21 verte plik II załączonych do sprawy akt organu rentowego)

Odwołanie od powyższej decyzji złożył B. S., wnosząc o uznanie kwestionowanego przez organ rentowy okresu pracy w szczególnych warunkach, tj. od 14.09.1993 r. do 31.12.2008. r., a w konsekwencji zmianę decyzji poprzez przyznanie mu prawa do emerytury pomostowej. W uzasadnieniu odwołania ubezpieczony wyjaśnił, że wykonywana przez niego w w/w okresie praca odpowiadała stanowisku, które zostało wymienione w wykazie A, dziale XIV, poz. 16 pkt 1 załącznika nr 1 do zarządzenia MAGTiOŚ z 1.07.1983 r., tj. mechanik zatrudniony wyłącznie w kanałach remontowych, co potwierdza również wystawione mu przez pracodawcę świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze z dnia 21.12.2009 r. Tym samym jak wskazał ubezpieczony, pracodawca potwierdził, że charakter i rodzaj wykonywanej przez niego pracy nosi znamiona pracy w szczególnych warunkach.

(odwołanie – k. 3-3 verte)

Organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

(odpowiedź na odwołanie – k. 4-4 verte)

Na rozprawie w dniu 16.04.2025 r. wnioskodawca poparł odwołanie, a pełnomocnik ZUS wniósł o jego oddalenie.

(końcowe stanowiska stron – rozprawa z dnia 16.04.2025 r. e-protokół 00:17:04-00:17:39 – płyta CD – k.224)

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

B. S. urodzony w dniu(...)r., w dniu 06.09.2024 r. złożył wniosek o emeryturę pomostową.

(wniosek – k. 18 plik II załączonych do sprawy akt organu rentowego)

W sposób niesporny między stronami wnioskodawca udokumentował okres składkowy i nieskładkowy wynoszący 39 lat, 7 miesięcy, 21 dni. Do pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze zgodnie z art. 4 Zakład uwzględnił wnioskodawcy okres od 1.03.2017 r. do 31.12.2023 r. (z wyłączeniem okresów nieskładkowych), tj. 6 lat, 9 miesięcy i 18 dni.

(decyzja – k. 21-21 verte plik II załączonych do sprawy akt organu rentowego)

Wnioskodawca zatrudniony jest w (...) w K.od 14.09.1993 r. W dniu 01.12.2009 r. Miejski Zakład (...) w K. przekształcił się w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością (obecnie: Miejski Zakład (...) Sp. z o.o. w K.).

Wnioskodawca posiada okresy nieskładkowe: 7 - 9.10.1993 r.; 15 - 16.02.1994r.; 23.05 - 1.06.1994r.; 23.06 - 6.07.1994r.; 20- 24.01.1995r.; 13 - 15.03.19951-.; 20 - 23.03.1995r.; 31.07-4.08.1995r.; 22.11 - 31.12.1995r.; 1 - 26.01.1996r., 23 - 27.06.1997r.; 24 - 28.11.1997r.; 29.09 - 2.10.1998r.; 1 - 14.03.1999r.; 5 - 7.08.1999r.; 20-28.01.2000r.; 19 - 24.09.2001r.; 27 - 30.09.2002r.; 23.09- 8.10.2004r.; 10 - 23.12.2004r.; 14- 16.03.2005 r..; 1 - 5.06.2006r.; 4-11.01.2008r.; 21.02-9.03.2008r.

(zaświadczenie – k. 12 plik II załączonych do sprawy akt organu rentowego, zeznania świadka W. T. na rozprawie w dniu 26.02.2025 r. –protokół 00:23:55-00:37:20 – płyta CD – k. 209)

W zaświadczeniu z dnia 10.04.2002 r. oraz w zaświadczeniu o zatrudnieniu i wynagrodzeniu z dnia 16.04.2002 r. podano, że w spornym okresie wnioskodawca zajmował stanowisko starszego rzemieślnika.

(zaświadczenia – k. 10, k. 15-15 verte plik II załączonych do sprawy akt organu rentowego)

Pracodawca wystawił wnioskodawcy świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze z 21.12.2009 r., w którym zaświadczył, że wnioskodawca w okresie zatrudnienia w w/w zakładzie stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace mechanika samochodowego

- od 14.09.1993 r. do 31.12.2008 r.

na stanowisku mechanika samochodowego wymienionym w:

- wykazie A dziale XIV poz. 16 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.)

- wykazie A dziale XIV poz. 16 pkt 1 załącznika nr 1 do zarządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 1 lipca 1983r. w sprawie stanowisk pracy w zakładach pracy resortu administracji, gospodarki terenowej i ochrony środowiska, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach, uprawniające do niższego wieku emerytalnego oraz do wzrostu emerytury lub renty inwalidzkiej.

(świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze – k. 11 plik II załączonych do sprawy akt organu rentowego, k. 204)

W dokumentacji pracowniczej dotyczącej zatrudnienia odwołującego w w/w zakładzie pracy :

- w karcie obiegowej zmiany z dnia 14.09.1993 r. stanowisko pracy odwołującego określano jako rzemieślnik (mechanik);

- w umowie o pracę zawartej w dniu 14.09.1993 r., stanowisko pracy odwołującego określano jako ,,st. rzemieślnik”;

- w treści angaży z 30.04.1994 r., z dnia 30.12.1994 r., z dnia 2.04.1996 r. , z dnia 20.05.1996 r., z dnia 25.04.1996 r., z dnia 01.08.1996 r., z dnia 30.10.1996 r., z dnia 30.04.1997 r. stanowisko pracy odwołującego określano jako ,,st. rzemieślnik”’;

- w zaświadczeniu o ukończeniu szkolenia okresowego z dnia 17.05.1995 r. stanowisko pracy odwołującego określano jako ,,mechanik”;

- w skierowaniu na profilaktyczne badania lekarskie z dnia 1.10.1997 r. stanowisko pracy odwołującego określano jako ,,mechanik samochodowy”;

- w treści angażu z dnia 05.03.1998 r. stanowisko pracy odwołującego określano jako ,,brygadzisty dz. Technicznego”;

- w treści angażu z dnia 06.04.1998 r. stanowisko pracy odwołującego określano jako ,,st. rzemieślnik” (k. 168), a w kolejnym angażu z tej samej daty jego stanowisko pracy określono jako ,, st. rzem – brygadz.” (k. 167);

- w treści angażu z dnia 03.02.1999 r. stanowisko pracy odwołującego określano jako ,,st. rzemieślnik”;

- w skierowaniach na profilaktyczne badania lekarskie z dnia 11.10.1999 r. z dnia 18.10.2004 r., z dnia 05.10.2006 r., z dnia 1.10.2008 r. stanowisko pracy odwołującego określano jako ,,mechanik samochodowy”;

- w treści angażu z dnia 18.03.2005 r. stanowisko pracy odwołującego określano jako ,, rzemieślnik”.

(skierowanie – k. 113, k. 120, k. 131, k. 160, k. 176, zaświadczenie o ukończeniu szkolenia okresowego – k . 196, angaże – k. 124, k. 163, k. 167-168, k. 171, k. 178, k. 180, k. 184, k. 186-187, k. 191, k. 197-199, zakres czynności – k. 200, umowa o pracę – k. 201, karta obiegowa zmiany – k. 202)

W piśmie z dnia 4.09.2024 r. Miejski Zakład (...) Sp. z o.o. w K. wyjaśnił, że w wystawionym wnioskodawcy w dniu 10.04.2002 r. zaświadczeniu oraz z 16.04.2002 r. zaświadczeniu o zatrudnieniu i wynagrodzeniu jedynie omyłkowo wskazano stanowisko pracy – starszego rzemieślnika.

(pismo – k. 19 plik II załączonych do sprawy akt organu rentowego)

Z nadesłanego przez Miejski Zakład (...) Sp. z o.o. w K. w dniu 17.03.2025 r. pisma wynika, że pracownik działu kadr wystawiając ubezpieczonemu w dniu 21.12.2009 r. świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze opierał się na jego aktach osobowych, w tym doświadczeniu oraz wiedzy, co do nazewnictwa stanowisk w zakładzie pracy.

(pismo – k. 216)

W spornym okresie zatrudnienia wnioskodawca faktycznie wykonywał wyłącznie czynności mechanika w kanałach remontowych i naprawiał autobusy, pojazdy ciężarowe. Ubezpieczony pracował w systemie 3- zmianowym. Na zmianie dziennej pracowało od 5 do 7 osób, a na nocnej – 2 osoby. Ubezpieczony pracował w stacji obsługi, na hali. Na zmianie oprócz mechaników był jeszcze elektryk i brygadzista. Napraw w/w pojazdów ubezpieczony dokonywał wyłącznie w kanałach remontowych. Wnioskodawca zajmował się tzw. pracami pod pojazdami - wymianami silników, skrzyni biegów, zawieszenia, naprawiał hamulce, zajmował się układem pneumatycznym w pojazdach. Nie był delegowany do wykonywania innych prac.

(zeznania wnioskodawcy na rozprawie w dniu 16.04.2025 r. e-protokół 00:14:06-00:15:51 – płyta CD – k. 224 w związku z rozprawą z dnia 26.02.2025 r. e-protokół 00:01:48-00:20:42 – płyta CD – k. 209, zeznania świadka W. T. na rozprawie w dniu 26.02.2025 r. –protokół 00:23:55-00:37:20 – płyta CD – k. 209, zeznania świadka L. W. na rozprawie w dniu 16.04.2023 r. e-protokół 00:02:50-00:11:29 – płyta CD – k. 224)

Z odwołującym w spornym okresie pracowali w w/w zakładzie pracy – W. T. oraz L. W.. W. T. zatrudniony był w okresie od kwietnia 1987 r. do 2017 r. jako kierowca autobusu, a L. W. od 1986 r. do 2019 r. na stanowisku brygadzisty. Pracował cały czas z ubezpieczonym na jednej zmianie.

(zeznania świadka W. T. na rozprawie w dniu 26.02.2025 r. –protokół 00:23:55-00:37:20 – płyta CD – k. 209, zeznania świadka L. W. na rozprawie w dniu 16.04.2023 r. e-protokół 00:02:50-00:11:29 – płyta CD – k. 224)

L. W. w dokumentacji pracowniczej miał wpisane mechanik, brygadzista, choć w rzeczywistości wykonywał pracę na stanowisku brygadzisty.

(zeznania świadka L. W. na rozprawie w dniu 16.04.2023 r. e-protokół 00:10:30-00:11:29 – płyta CD – k. 224)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zeznań świadków oraz zeznań odwołującego. Ponadto Sąd oparł się na dokumentach zawartych w aktach rentowych oraz kopii akt osobowych odwołującego poświadczonych za zgodność z oryginałem.

Sąd Okręgowy uznał za wiarygodne zeznania wnioskodawcy, są one bowiem wewnętrznie spójne, logiczne i znajdują potwierdzenie w zeznaniach świadków W. T. i L. W.. Należy podkreślić, iż przesłuchani w sprawie świadkowie nie mieli żadnego powodu, by relacjonować zdarzenia niezgodnie z ich rzeczywistym przebiegiem, a fakty i okoliczności, o których zeznawali, zaobserwowali podczas wykonywania swych codziennych obowiązków pracowniczych.

Świadek W. T. był zatrudniony w latach 1987-2017 na stanowisku kierowcy autobusu. Świadek L. W. był natomiast zatrudniony w latach 1986-2019 na stanowisku brygadzisty. Zeznał, że pracował z ubezpieczonym cały czas na jednej zmianie.

Z uwagi na wspólny wieloletni okres pracy z wnioskodawcą w tym samym zakładzie, świadkowie mieli sposobność dokonania spostrzeżeń okoliczności, o których zeznawali, a ich stały i powtarzający się charakter utrwalił ich przebieg na tyle, iż mimo upływu czasu przedstawili poszczególne zdarzenia w pełni rzetelnie i spójnie. Z racji wykonywanych obowiązków pracowniczych świadkowie znali podział organizacyjny zakładu pracy, w którym pozostawali w zatrudnieniu oraz z uwagi na wykonywane obowiązki mieli bezpośredni kontakt z wnioskodawcą, gdy wykonywał on czynności mechanika w kanałach remontowych. Świadek W. T. miał kontakt z wnioskodawcą jako kierowca autobusu, zaś świadek L. W., jako brygadzista. Widywali wnioskodawcę wykonującego tylko prace - naprawy pojazdów mechanicznych – autobusów, pojazdów ciężarowych w kanałach remontowych. Z zeznań świadków zgodnie wynika, że wnioskodawca cały czas w spornym okresie wykonywał wyłącznie czynności mechanika w kanałach remontowych.

Sąd zważył, że w kopii akt osobowych wnioskodawcy znajdują się m.in. angaże, umowa o pracę, pisma zakładu pracy. Wprawdzie były to dokumenty sporządzone przez pracodawcę na bieżąco w trakcie zatrudnienia skarżącego, jednakże znana jest Sądowi okoliczność stosowana w różnych zakładach pracy polegająca na zatrudnieniu formalnym pracownika na jednym stanowisku i wykonywaniu przez niego innych czynności, jak w niniejszej sprawie w przypadku, zarówno wnioskodawcy, jak i świadka L. W.. Tym samym, w ocenie Sądu dokumenty te nie mogą przesądzać, w świetle zeznań świadków i samego wnioskodawcy, że nie wykonywał on czynności mechanika w kanałach remontowych. Zeznaniom odwołującego Sąd dał wiarę w całości, a to ze względu na ich zgodność z pozostałym materiałem dowodowym zebranym w sprawie, tj. zeznaniami pozostałych świadków.

W ocenie Sądu świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze z 21.12.2009 r. zasługuje na przydanie mu waloru pełnej wiarygodności. Stwierdzono w nim, iż wnioskodawca wykonywał pracę w szczególnych warunkach od 14.09.1993 r. do 31.12.2008 r. ZUS nie kwestionował prawdziwości dokumentu (tj. nie podnosił jego sfałszowania), lecz jego treść – w tym sensie, że wydane świadectwo nie jest dowodem na wykonywanie pracy w szczególnych warunkach. W ocenie Sądu jest jednak inaczej. Świadectwo to potwierdza ten fakt, bowiem w pełnej rozciągłości koresponduje z zeznaniami świadków. Zeznaniom tych świadków Sąd dał wiarę w całości, jako spójnym wewnętrznie. Ponadto wskazany materiał dowodowy korespondował też w pełni z treścią zeznań odwołującego. W powyższych okolicznościach należało uznać fakt wykonywania przez odwołującego pracy w szczególnych warunkach w spornym okresie za w pełni udowodniony.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Odwołanie ubezpieczonego zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja okazała się nieprawidłowa.

Warunki nabywania prawa do emerytury pomostowej określa ustawa z dnia
19 grudnia 2008 roku o emeryturach pomostowych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1696), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2009 roku.

Podkreślić należy, że ustawa o emeryturach pomostowych zastąpiła przepisy ustawy o emeryturach i rentach z FUS określające zasady przyznawania emerytur w niższym wieku pracownikom zatrudnionym w szczególnych warunkach pracy lub w szczególnym charakterze nowymi regulacjami określającymi zasady nabywania wcześniejszych emerytur z tytułu tego rodzaju pracy. Najogólniej rzecz ujmując celem tej ustawy jest ograniczenie kręgu uprawnionych do emerytury z powodu pracy w szczególnych warunkach pracy lub w szczególnym charakterze do mniejszej liczby sytuacji uzasadnionych rzeczywistą koniecznością przejścia na emeryturę przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w których oczekiwania osób, które rozpoczęły wykonywanie takiej pracy na starych zasadach, na wcześniejsze przejście na emeryturę powinny zostać zaspokojone. Ustawa ma charakter przejściowy, ograniczając prawo do uzyskania emerytury pomostowej do osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r., które pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
(w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS) rozpoczęły przed 1 stycznia 1999 r. (art. 4 pkt 5 ustawy). Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny emerytura pomostowa ma być „pomostem między dotychczasowym systemem z licznymi możliwościami przechodzenia na emeryturę w obniżonym wieku emerytalnym i nowym systemem, w którym tego typu rozwiązania będą wyjątkiem” (uzasadnienie wyroku z dnia 16 marca 2010 r., K 17/09, (...) 2010 nr 3, poz. 21). Wskazany wyżej cel ustawy realizują w najbardziej widoczny sposób jej przepisy określające przesłanki nabycia emerytury pomostowej.

Zgodnie z art. 4 ustawy prawo do emerytury pomostowej, przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:

1) urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r.;

2) ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat;

3) osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn;

4) ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych w art. 5-9 i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn;

5) (uchylony)

6) po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3.

7) (uchylony)

Zgodnie z art. 3 ust. 7 ustawy o emeryturach pomostowych za pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze uważa się również osoby wykonujące przed dniem wejścia w życie ustawy prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Z art. 4 wynika, że jakkolwiek w świetle art. 4 pkt 2 w związku z art. 3 ust. 7 ustawy, do wymaganego przez ustawę stażu przypadającego przed dniem jej wejścia w życie, tj. przed 1 stycznia 2009 r., wlicza się okresy pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu zarówno art. 3 ust. 1 i 3 tej ustawy, jak i art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, to właściwego ograniczenia do zamierzonego przez ustawodawcę kręgu osób uprawnionych do emerytury pomostowej dokonuje konieczność spełnienia przesłanki z art. 4 pkt 6. Wymaganie to spełnia zasadniczą funkcję eliminacyjną, ograniczając ostatecznie prawo do emerytury pomostowej do kręgu osób wykonujących pracę kwalifikowaną jako szczególną w rozumieniu art. 3 ust 1 i 3 ustawa o emeryturach pomostowych .

Możliwość uzyskania emerytury pomostowej przez osoby niespełniające warunku z art. 4 pkt 6 przewiduje art. 49 ustawy według którego prawo do emerytury pomostowej przysługuje również osobie, która:

1. po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;

2. spełnia warunki określone w art. 4 pkt 1-5 i 7 i art. 5-12;

3. w dniu wejścia w życie ustawy miała wymagany w przepisach, o których mowa w pkt 2, okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3.

Przytoczony przepis zmienia wymagania konieczne do uzyskania emerytury pomostowej dla osób niespełniających warunku z art. 4 pkt 6 ustawy, zwalniając je z konieczności wykonywania po 31 grudnia 2008 r. pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 tej ustawy, jednakże wprowadza w to miejsce wymaganie, aby ubiegający się o rozważane świadczenie spełniał w dniu wejścia w życie ustawy (1 stycznia 2009 r.) warunek posiadania co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3. Warunek ten został jasno wyrażony, wynika wprost z literalnego brzmienia art. 49 pkt 3 ustawy i jest zgodny z jej celem.

Stosownie do powołanego przepisu, prawo do emerytury pomostowej może nabyć również osoba, która po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3, jednakże w dniu wejścia w życie ustawy miała okres wymaganych 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze z tym, że praca ta musi być pracą w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu nowych przepisów tj. art. 3 ust. 1 i 3 Ustawy pomostowej. (vide m.in. wyrok SA w Lublinie z 13.03.2014 r., III AUa 1531/13, opubl. LEX nr 1441422, wyrok SA w Katowicach z 27.02.2014 r., III AUa 1045/13, opubl. LEX 1439028, wyrok SA w Szczecinie z 14.01.2014 r. III AUa 577/13, opubl. LEX 1441543, wyrok SA w Białymstoku z 09.01.2014 r., III AUa 705/13, LEX 1415788, wyrok SN z 04.12.2013 r. II UK 159/13, opubl. LEX nr 1405231, wyrok SA w Gdańsku z 07.11.2013 r., III AUa 343/13).

Należy podkreślić, iż jedynie łączne spełnienie wszystkich przesłanek uprawnia do uzyskania prawa do wskazanej emerytury. Przesłanki nabycia prawa do emerytury na podstawie przepisów o emeryturach pomostowych muszą być spełnione łącznie. Oznacza to, że brak choćby jednego z tych warunków powoduje niemożność nabycia uprawnień emerytalnych” (wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 26 kwietnia 2012 r., sygn. akt III AUa 252/12 wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi, III AUa 1664/12). Innymi słowy nie spełnienie jednej z przesłanek wymienionych w art. 4 lub 49 cytowanej ustawy pozbawia ubezpieczonego prawa do emerytury pomostowej.

W niniejszym postępowaniu niesporne było, iż wnioskodawca, który wiek 60 lat osiągnął w dniu 14.06.2024 roku, legitymuje się okresem składkowym i nieskładkowym wynoszącym 39 lat, 7 miesięcy, 21 dni, po 31 grudnia 2008 r. wykonywał pracę w warunkach szczególnych w rozumieniu art.3 ust.1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych. Nadto bezspornym było, iż odwołujący posiada staż pracy w szczególnych warunkach w wymiarze 6 lat, 9 miesięcy i 18 dni.

Organ rentowy wskazał, iż wnioskodawca nie spełnił jednak warunku określonego w art. 4 pkt 2 w zw. art. 3 ust. 7 nie udowodnił okresu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wynoszącego co najmniej 15 lat w rozumieniu ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Do stażu pracy w szczególnych warunkach Zakład nie uwzględnił okresu od 14.09.1993 r. do 31.12.2008. r. z tytułu zatrudnienia w Miejskim Zakładzie (...) w K. (obecnie: Miejski Zakład (...) Sp. z o.o. w K.), ponieważ pracodawca nie podał stanowiska pracy ściśle z wykazem, działem, pozycją i punktem zarządzenia resortowego ministra, pod którego podlega zakład pracy oraz od 1.01.2024 r. do nadal, ponieważ ubezpieczony nie został zgłoszony w ZUS jako pracownik zatrudniony w warunkach szczególnych.

Stosownie zaś do treści art. 32 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz.U. z 2024 r. poz. 1631), ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 roku, będącym pracownikami, o których mowa w ust. 2 – 3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 punkt 1. Za okres zatrudnienia wymagany do uzyskania emerytury uważa się okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia (§ 3 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, Dz. U. z 1983 roku nr 8, poz. 43 z późn. zm.).

Pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:

1) osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn;

2) ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

Warunkiem skutecznego zatem ubiegania się o emeryturę pomostową w świetle wykładni językowej art. 4 ustawy, jest więc legitymowanie się określonym stażem pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze (w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych lub dotychczasowych przepisów).

Wykaz A rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 roku nr 8, poz. 43 z późn. zm.) wskazuje wszystkie te prace w szczególnych warunkach, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego.

W myśl § 2 ust. 2 rozporządzenia okresy pracy w szczególnych warunkach stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach lub w świadectwie pracy.

Dokonując oceny, czy pracę wykonywaną przez wnioskodawcę w spornym okresie należy zakwalifikować, jako pracę w szczególnych warunkach należy podkreślić, że wnioskodawca występując do organu rentowego o przyznanie świadczenia, przedłożył świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach, które zostało zakwestionowane przez organ rentowy.

Sąd, w przeciwieństwie do organu rentowego, nie jest związany określonymi środkami dowodowymi, gdyż zgodnie z treścią art. 473 k.p.c. w postępowaniu przed sądem w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych nie stosuje się przepisów ograniczających dopuszczalność dowodu ze świadków i przesłuchania stron. Oznacza to, że każdy fakt może być dowodzony wszelkimi środkami, które Sąd uzna za pożądane. W uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2006 roku, I UK 179/06, LEX nr 342283 wskazano, że w postępowaniu wszczętym odwołaniem od decyzji organu rentowego Sąd kieruje się regułami dowodzenia określonymi w art. 227-309 k.p.c., zwłaszcza, że w przepisach regulujących postępowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych (art. 477 ⁸ i nast. k.p.c.) nie ma jakichkolwiek odrębności lub ograniczeń. Przeciwnie, art. 473 § 1 k.p.c. stanowi, że w sprawach z tego zakresu nie stosuje się przepisów ograniczających dopuszczalność dowodu ze świadków i z przesłuchania stron, co oznacza, że fakty, od których uzależnione jest prawo do emerytury i renty oraz wysokość tych świadczeń, mogą być wykazywane wszelkimi środkami dowodowymi.

Dlatego też Sąd mógł oprzeć swoje rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie na wynikach postępowania dowodowego – osobowych źródłach dowodowych z zeznań świadków oraz z zeznań odwołującego, tym bardziej, ze pozwany w toku postępowania nie zakwestionował zeznań świadków ani odwołującego, ani nie przedłożył dowodów przeciwnych.

Wprawdzie w dokumentach takich jak choćby - w umowie o pracę czy angażach stanowisko pracy określano różnie, raz jako ,,mechanik” innym razem ,,st. rzemieślnik”, to przyjmuje się, że dla oceny, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach, nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy. Praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy (przez 8 godzin dziennie, jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy) w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2011 r. I UK 393/10).

Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że wnioskodawca w zakwestionowanym przez ZUS okresie rzeczywiście wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu prace w szczególnych warunkach tj. prace w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych (autobusów, pojazdów ciężarowych) w stacji obsługi, na hali. Ubezpieczony pracował w systemie 3- zmianowym. Napraw w/w pojazdów ubezpieczony dokonywał wyłącznie w kanałach remontowych, nigdy poza nimi. Wnioskodawca zajmował się tzw. pracami pod pojazdem - wymianą silników, skrzyni biegów, zawieszenia, naprawą hamulców, zajmował się układem pneumatycznym w pojazdach. Nie był delegowany do wykonywania innych prac.

Wykonywane przez ubezpieczonego prace wymienione zostały w wykazie A dział XIV poz. 16 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze ( Dz. U. z dnia 7 lutego 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm.). Nadto stanowisko pracy wnioskodawcy w spornym okresie - określone zostało w wykazie A dział XIV poz. 16 pkt. l
(mechanik zatrudniony wyłącznie w kanałach remontowych) załącznika nr l do Zarządzenia Nr 9 Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 1 lipca 1983 roku w sprawie w stanowisk pracy w zakładach resortu administracji, gospodarki terenowej i ochrony środowiska, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach, uprawniające do niższego wieku emerytalnego oraz do wzrostu emerytury lub renty inwalidzkiej (Dz.U. rok 1983 r. Nr 2 poz. 3).

W treści zaskarżonej decyzji organ rentowy wskazywał również, że brak jest podstaw do zaliczenia spornego okresu pracy, tj. od 1.01.2024 r. do nadal, ponieważ wnioskodawca nie został zgłoszony w ZUS jako pracownik zatrudniony w warunkach szczególnych, a tym samym nie zostały opłacone składki na Fundusz Emerytur Pomostowych. W tym zakresie ZUS powoływał się na art. 38 ustawy pomostowej, wskazujący, że płatnik składek jest zobowiązany złożyć druki ZUS ZSWA do 31 marca danego roku kalendarzowego za poprzedni rok. W przypadku wystąpienia z wnioskiem o przyznanie emerytury pomostowej, zgłoszenie danych o pracy w szczególnych warunkach w danym roku kalendarzowym, płatnik składek przekazuje do ZUS w terminie 7 dni od dnia zgłoszenia wniosku. W ocenie pozwanego brak takiego zgłoszenia za wnioskodawcę za okres zatrudnienia od 1.01.2024 r. do nadal przesądzać miał również o braku podstaw do zaliczenia okresu spornego do stażu pracy w warunkach szczególnych zgodnie z art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych.

W ocenie sądu z tego rodzaju zapatrywaniem przy jednoczesnym wykazaniu pracy w szczególnych warunkach po 31.12.2008 r. w rozumieniu art. 3 ustawy o emeryturach pomostowych, nie sposób się zgodzić (bezspornym było, że ZUS uwzględnił wnioskodawcy okres od 1.03.2017 r. do 31.12.2023 r.). Istotnym jest, że przyznanie prawa do emerytury pomostowej nie jest uzależnione od przedłożenia przez płatnika druków ZUS ZSWA, czy też opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych, lecz od wykonywania przez pracownika pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 października 2015 roku I OSK 921/14 – LEX nr 2002616), a taką pracę wnioskodawca niewątpliwie od 1.01.2024 r., cały czas wykonuje, czego ZUS nie kwestionował. Co więcej, obowiązek ten w postaci opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych spoczywa bowiem na pracodawcy – płatniku składek. Pracownik nie ma w związku z tym wpływu na wykonanie przez pracodawcę tego obowiązku, a zatem nie może z tego tytułu ponosić ujemnych konsekwencji.

Dokonując wyliczenia okresu zatrudnienia ubezpieczonego w warunkach szczególnych na potrzeby ustalenia uprawnień do emerytury pomostowej sąd wziął przy tym pod uwagę, że z okresu tego należało wyłączyć okresy nieskładkowe – okresy niewykonywania przez ubezpieczonego pracy związanych z pobieraniem świadczeń w związku z chorobą tj. 7 - 9.10.1993 r.; 15 - 16.02.1994r.; 23.05 - 1.06.1994r.; 23.06 - 6.07.1994r.; 20- 24.01.1995r.; 13 - 15.03.19951-.; 20 - 23.03.1995r.; 31.07-4.08.1995r.; 22.11 - 31.12.1995r.; 1 - 26.01.1996r., 23 - 27.06.1997r.; 24 - 28.11.1997r.; 29.09 - 2.10.1998r.; 1 - 14.03.1999r.; 5 - 7.08.1999r.; 20-28.01.2000r.; 19 - 24.09.2001r.; 27 - 30.09.2002r.; 23.09- 8.10.2004r.; 10 - 23.12.2004r.; 14- 16.03.2005 r..; 1 - 5.06.2006r.; 4-11.01.2008r.; 21.02-9.03.2008r. Łącznie 7 miesięcy 16 dni. Stosownie do treści art. 12 ustawy o emeryturach pomostowych przy ustalaniu okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o których mowa w art. 4-11, nie uwzględnia się okresów niewykonywania pracy, za które pracownik otrzymał wynagrodzenie lub świadczenie z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.

Odliczenie wyżej wymienionych okresów od stażu pracy nie miało jednak wpływu na rozstrzygnięcie, bowiem sumując okresy wskazane przez odwołującego ze stażem pracy w szczególnych warunkach uwzględnionym przez organ rentowy ubezpieczony legitymuje się ponad 15 letnim okresem takiej pracy.

Reasumując, należy stwierdzić, że ubezpieczony spełnił wszystkie przesłanki prawa do emerytury pomostowej z art.4 ustawy o emeryturach pomostowych, a zatem dochodzone świadczenie mu przysługuje.

Zgodnie z art. 15 ust.1 ustawy o emeryturach pomostowych, prawo do emerytury pomostowej powstaje z dniem spełnienia warunków wymaganych do nabycia tego prawa.

Na mocy art. 129 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy na podstawie art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji wyroku.