Wyrok z 27 września 2024, sygn. VII U 1289/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 września 2024r.

Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: sędzia Agnieszka Stachurska

Protokolant: st. sekretarz sądowy Anna Bańcerowska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2024r. w Warszawie

sprawy D. P. (1)

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W.

o emeryturę pomostową

na skutek odwołania D. P. (1)

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W.

z dnia 24 lipca 2023 roku, znak: (...)

1.  zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje D. P. (1) emeryturę pomostową od 1 kwietnia 2023 roku;

2.  zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. na rzecz D. P. (1) kwotę 180 zł (sto osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi za czas od daty uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

UZASADNIENIE

D. P. (1) w dniu 10 sierpnia 2023r. wniósł odwołanie od decyzji z dnia 24 lipca 2023r., znak: (...), wydanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W., dotyczącej odmowy przyznania prawa do emerytury pomostowej. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1.  błędne ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę wydanej decyzji, polegające na uznaniu, że nie udowodnił okresu 15 lat pracy w szczególnych warunkach wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku;

2.  dokonanie niewłaściwej oceny charakteru pracy w (...) Kombinacie Budowlanym (...) w L., w przedsiębiorstwie (...) oraz w przedsiębiorstwie Usługi (...), (...) (...), (...) (...) (...) (...) I. P., co skutkowało naruszeniem przepisu prawa materialnego, tj. art. 32 ustawy o emeryturach i rentach i przepisów rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983r. i odmówieniem przyznania prawa do emerytury pomostowej,

3.  dokonanie arbitralnej, subiektywnej oceny materiału dowodowego, pozbawionej cech wszechstronności z pominięciem słusznego interesu ubezpieczonego.

Mając na uwadze powyższe D. P. (1) wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie mu prawa do emerytury pomostowej. W uzasadnieniu odwołania wskazał, że pracował w szczególnych warunkach podczas zatrudniania w (...) Kombinacie Budowlanym (...) w L. od 13 września 1982 roku do 2 marca 1992 roku (w tym w okresie od 24 października 1983 roku do 4 czerwca 1984 roku pełnił czynną służbę wojskową), w przedsiębiorstwie (...) od dnia 13 marca 2004 roku do dnia 7 listopada 2005 roku, w przedsiębiorstwie Usługi (...), (...) (...), (...) (...) (...) (...) I. P. od 1 czerwca 2006 roku do 30 czerwca 2010 roku oraz w Przedsiębiorstwie (...) S.A. od 9 marca 2011 roku do 4 listopada 2021 roku. Organ rentowy nie zaliczył mu jako pracy w szczególnych warunkach okresu zatrudnienia w przedsiębiorstwie (...) od dnia 13 marca 2004 roku do dnia 7 listopada 2005 roku oraz w przedsiębiorstwie Usługi (...), (...) (...), (...) (...) (...) (...) I. P. od 1 stycznia 2009 roku do 30 września 2010 roku, podczas gdy w tych okresach wykonywał prace kierowcy autobusu o liczbie miejsc siedzących powyżej 15. Zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (wykaz A, dział VIII, poz. 2) prace kierowców samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony i prace kierowcy autobusu o liczbie miejsc powyżej 15 są pracami w szczególnych warunkach. Jak wynika ze świadectwa pracy z dnia 7 listopada 2005 roku jego stanowisko pracy zostało określone jako „kierowca - mechanik”, jednakże rzeczywiście wykonywał tylko prace kierowcy stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Było tak przez cały okres zatrudnienia w przedsiębiorstwie (...) od dnia 13 marca 2004 roku do dnia 7 listopada 2005 roku. Ponadto ubezpieczony podkreślił, że załącznikiem do świadectwa pracy jest wyciąg z karty ewidencyjnej pojazdu z dnia 7 listopada 2005 roku, z którego wynika, że wykonywał przewozy pojazdem A. (...), a więc autobusem o liczbie miejsc siedzących powyżej 15.

Następnie ubezpieczony zarzucił, że organ rentowy całkowicie pominął okres jego pracy w warunkach szczególnych od dnia 13 września 1982 roku do dnia 2 marca 1992 roku w (...) Kombinacie Budowlanym (...) w L.. Jak wynika ze świadectwa pracy z dnia 2 marca 1992 roku miał tam stanowisko murarz – tynkarz, w rzeczywistości jednak jego prace polegały na wykonywaniu ścian zewnętrznych bloków, przygotowaniu form, zamykaniu form przy użyciu młota i drąga, wykonywaniu czynności na stole wibracyjnym, równaniu betonu, przytrzymywaniu form, kuciu form młotem, czyszczeniu form drągiem i łopatą oraz pryskaniu olformem. Wszystkie realizował na hali produkcyjnej, gdzie panował nadmierny hałas, zapylenie, zadymienie oraz ogromne wibracje. Natomiast od pryskania form olformem miał stany zapalne i ropne na skórze. W jego ocenie przygotowanie powierzchni do zalania betonem, wyrównanie oraz pielęgnacja twardniejącego betonu należą do prac betoniarskich i cechują pracę betoniarza, choćby jego stanowisku pracy przypisano nazwę „murarz – tynkarz”. Poza tym w okresie zatrudnienia w (...) Kombinacie Budowlanym (...) w L. ubezpieczony wskazał, że odbywał służbę wojskową od dnia 24 października 1983 roku do dnia 4 czerwca 1984 roku, ale ten okres również powinien zostać zaliczony do okresu pracy w szczególnych warunkach, albowiem żołnierzowi wlicza się czas odbywania służby wojskowej do okresu zatrudnienia w zakładzie pracy, w którym podjął zatrudnienie, w zakresie wszelkich uprawnień związanych z zatrudnieniem oraz w zakresie szczególnych uprawnień uzależnionych od wykonywania pracy na określonym stanowisku lub w określonym zawodzie, jeżeli po odbyciu tej służby podjął zatrudnienie w tym samym zakładzie pracy, w którym był zatrudniony przed powołaniem do służby ( odwołanie z 7 sierpnia 2023 roku – k. 5-9 a.s.).

W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wniósł o oddalenie odwołania na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c., a uzasadniając przedstawione stanowisko wskazał, że D. P. (1) nie spełnia warunku, o którym mowa w art. 4 pkt 2 i 5 ustawy o emeryturach pomostowych. Organ rentowy za okresy pracy w szczególnych warunkach uznał okresy zatrudnienia od 1 czerwca 2006r. do 31 grudnia 2008r., od 1 października 2010r. do 19 października 2010r., od 9 marca 2011r. do 31 grudnia 2012r. oraz od 1 stycznia 2013r. do 4 listopada 2021r. (z wyłączeniem zwolnień lekarskich) - łącznie 12 lat, 10 miesięcy i 11 dni. Ubezpieczony domagał się zaliczenia do okresów pracy w szczególnych warunkach:

⚫

okresu od 13 września 1982r. do 2 marca 1992r. - zatrudnienia w Przedsiębiorstwie Budownictwa (...) na stanowisku murarz-tynkarz, ale za okres ten nie przedłożył świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach;

⚫

okresu od 13 marca 2004r. do 7 listopada 2005r. - zatrudnienia w (...) (...) na stanowisku kierowca-mechanik, ponieważ brak jest świadectwa wykonywania pracy szczególnych warunkach, a w złożonym świadectwie pracy wskazano, że nie wykonywał pracy w szczególnych warunkach;

⚫

okresu od 1 stycznia 2009r. do 30 czerwca 2010r. - zatrudnienia w Usługi (...), (...) (...), (...) (...) (...) (...) I. P. na stanowisku kierowcy autobusu o liczbie miejsc siedzących powyżej 15, ponieważ nie został zgłoszony jako pracownik wykonujący pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze (odpowiedź na odwołanie z 28 sierpnia 2023r., k. 36 a.s.).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

D. P. (1), ur. (...), w okresie od 13 września 1982r. do 2 marca 1992r. był zatrudniony w Przedsiębiorstwie Budownictwa (...) w L.. Na początku, przez około 7 miesięcy, pracował na formach bateryjnych, gdzie odbywała się produkcja sufitów do bloków. Form było tam po 10 albo więcej, rozsuwały się i trzeba było smarować je olformem. Ubezpieczony takie czynności wykonywał, a poza tym wkładał do form stożki. Kiedy formy były już zamknięte, to na górze, po wylaniu betonu, łopatami równał go, będąc w środku formy. W tym czasie pracowały wibratory. Po rozsunięciu form, gdy dźwigowy odsunął płytę, zadaniem ubezpieczonego było wybijanie młotkiem sworzni. Ponadto ubezpieczony wygarniał łopatą spadające kawałki betonu oraz młotem pneumatycznym udrażniał pozapychane betonem kanały, w których przepływała woda.

Po około 7 miesiącach pracy na formach bateryjnych brygadzista pracujący w hali potokowa, gdzie produkowano zewnętrzne ściany z mozaikami, zaproponował ubezpieczonemu zmianę miejsca pracy. Ubezpieczony przeszedł więc do pracy w tej hali, gdzie świadczył pracę jako betoniarz zbrojarz w pełnym wymiarze czasu pracy, w trybie trzyzmianowym. Wraz z brygadzistą pracował na wywrotnicy, na którą były wyciągane płyty z naparzalni. Jego zadanie polegało na opuszczeniu i wyczyszczeniu formy, dokręceniu jej i spięciu, a potem wysmarowaniu jej olformem. Potem ubezpieczony wkładał zbrojenia, w czym pomagała suwnica. Ponadto dokręcał uszy i pilnował, żeby suwnica chwyciła formę w odpowiednich miejscach. Forma po przeniesieniu jej na stół była zalewana betonem, a ubezpieczony za pomocą łopaty zajmował się jego równaniem. Jak wszystko było wyrównane, to suwnicowy podjeżdżał chwytakiem. D. P. (1) zaczepiał chwytak i pilnował tego procesu. Potem, gdy forma była transportowana do naparzalni, ubezpieczony też tam szedł i przytrzymywał formę. Jego praca odbywała się w hałasie i zapyleniu. Tak, jak inni pracownicy, otrzymał od pracodawcy odzież służbową oraz były wydawane posiłki regeneracyjne (zeznania ubezpieczonego – k. 171 – 172 verte a.s.; zeznania świadka T. W. – k. 101 verte – 102 a.s.; zeznania świadka K. L. – k. 102 a.s.).

W okresie od 24 października 1983r. do 4 czerwca 1984r. ubezpieczony pełnił czynną służbę wojskową. Natomiast od 14 czerwca 1990 roku do 13 czerwca 1991 roku został skierowany do pracy w ZSRR jako murarz – tynkarz. Przedsiębiorstwo Budownictwa (...) wystawiło ubezpieczonemu świadectwo pracy z 2 marca 1992r., w którym zostało wskazane, że ubezpieczony pracował jako murarz – tynkarz. W rzeczywistości D. P. (2) zajmował się wyłącznie procesem wytwarzania betonowych płyt, nie był nigdy kierowany do pracy na budowie, nie wykonywał prac murarskich i tynkarskich (umowa o pracę za granicą na czas określony – akta osobowe; zeznania ubezpieczonego – k. 171 – 172 verte a.s.).

Inni pracownicy, zatrudnieniu w hali potokowa w Przedsiębiorstwie Budownictwa (...) w L., na przykład I. S., E. M., J. B. i W. S., wykonywali prace betoniarko – zbrojarskie w warunkach szczególnych i uzyskali prawo do wcześniejszej emerytury. Wielu pracowników zatrudnionych w tym miejscu miało w dokumentach wpisane stanowisko nie odpowiadające pracom, jakie faktycznie były wykonywane (opinia biegłego sądowego J. P. wydana w sprawie Sądu Okręgowego Warszawa - Praga o sygnaturze VII U 2529/13, opinia biegłego sądowego J. P. wydana w sprawie Sądu Okręgowego Warszawa - Praga o sygnaturze akt VII U 863/14, opinia biegłego sądowego J. C. wydana w sprawie Sądu Okręgowego Warszawa - Praga o sygnaturze akt VII U 1522/13, opinia biegłego sądowego M. M. wydana w sprawie Sądu Okręgowego Warszawa - Praga o sygnaturze akt VII U 652/12, protokoły rozpraw oraz wyroki wydane w sprawach Sądu Okręgowego Warszawa - Praga o sygnaturach akt VII U 863/14, VII U 1522/13, VII U 2529/13, VII U 652/12 – załączniki do akt).

W okresie od 13 marca 2004r. do 7 listopada 2005r. D. P. (1) był zatrudniony w (...) (...). W okresach od 13 marca 2004 roku do dnia 30 czerwca 2005 roku oraz od 1 sierpnia 2005 roku do 7 listopada 2005 roku świadczył pracę w pełnym wymiarze czasu pracy, natomiast w okresie od 1 lipca 2005 roku do 31 lipca 2005 roku w wymiarze ½ etatu. Wskazany pracodawca zatrudnił ubezpieczonego na stanowisku kierowca – mechanik, ale ubezpieczony faktycznie pracował jako kierowca autobusu o liczbie miejsc siedzących powyżej 15, co zostało potwierdzone w świadectwie pracy w warunkach szczególnych z 3 listopada 2023 roku (świadectwo pracy w warunkach szczególnych z 3 listopada 2023r. - akta osobowe; obowiązki kierowcy autobusu, w którym zainstalowano bileterkę fiskalną – akta osobowe; karta ewidencyjna pojazdów i karta informacyjna kierowcy – akta osobowe; świadectwo pracy z 7 listopada 2005r. – k. 19 akt emerytalnych, wyciąg z karty ewidencyjnej pojazdu – k. 20 akt emerytalnych; zeznania ubezpieczonego – k. 171 – 172 verte a.s.).

W okresie od 1 czerwca 2006r. do 30 czerwca 2010r. D. P. (1) był zatrudniony w przedsiębiorstwie Usługi (...), (...) (...), (...) (...) (...) (...) I. P. na stanowisku kierowcy autobusu o liczbie miejsc siedzących powyżej 15. Wykonywał pracę w pełnym wymiarze czasu pracy i otrzymał od pracodawcy świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach z 30 czerwca 2010r., potwierdzające, że w ww. okresie wykonywał pracę kierowców samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3.5 tony, specjalizowanych, specjalistycznych (specjalnych), pojazdów członowych i ciągników samochodowych balastowych, autobusów o liczbie miejsc siedzących powyżej 15, samochodów uprzywilejowanych w ruchu w rozumieniu przepisów o ruchu na drogach publicznych, trolejbusów i motorniczych tramwajów, wymienioną w wykazie A dziale VIII poz. 2 pkt 1, stanowiącym załącznik do zarządzenia Nr 64 Ministra Komunikacji z 29 czerwca 1983r. w sprawie prac w szczególnych warunkach w zakładach pracy resortu komunikacji, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego oraz do wzrostu emerytury lub renty inwalidzkiej (świadectwo pracy z 30 czerwca 2010r., k. 21 akt emerytalnych; świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach z 30 czerwca 2010r., k. 22 akt emerytalnych; zeznania ubezpieczonego – k. 171 – 172 verte a.s.).

W dniu 4 kwietnia 2023r. ubezpieczony złożył wniosek o emeryturę pomostową wraz z informacją o okresach składkowych i nieskładkowych (wniosek z 3 kwietnia 2023r., k. 1-2 akta emerytalnych; ERP-6, k. 4 akt emerytalnych). Decyzją z 24 lipca 2023r., znak: (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. odmówił ubezpieczonemu prawa do emerytury pomostowej (decyzja ZUS z 24 lipca 2023r., k. 56 akt emerytalnych).

Wskazany stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych dokumentów zgromadzonych w aktach organu rentowego oraz w aktach osobowych D. P. (1), dotyczących jego zatrudnienia w (...) (...) oraz w Przedsiębiorstwie Budownictwa (...) w L.. Zostały one ocenione jako wiarygodne, ponieważ ich forma i treść nie budziły wątpliwości, były spójne oraz żadna ze stron sporu ich nie kwestionowała. Wyjątkiem jest jedynie świadectwo pracy z 7 listopada 2005r., w którym pracodawca (...) (...) wskazał, że ubezpieczony był zatrudniony jako kierowca – mechanik i nie wykonywał pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Prawdziwości takich oświadczeń wskazanego pracodawcy, zamieszczonych w dokumencie prywatnym, jakim jest świadectwo pracy, przeczy inny dokument wystawiony przez tego samego pracodawcę – świadectwo pracy w warunkach szczególnych z 3 listopada 2023r., a także zeznania ubezpieczonego oraz dokumenty zgromadzone w aktach osobowych - obowiązki kierowcy autobusu, w którym zainstalowano bileterkę fiskalną, karta ewidencyjna pojazdów i karta informacyjna kierowcy oraz wyciąg z karty ewidencyjnej pojazdu. Ze wskazanych dowodów wynika, że ubezpieczonemu powierzono kierowanie autobusem, mającym ponad 15 miejsc siedzących i ubezpieczony zajmował się tylko takimi pracami. Nie wykonywał prac mechanika.

Dokumentami, które Sąd uwzględnił w przedmiotowej sprawie, ustalając że w Przedsiębiorstwie Budownictwa (...) w L. faktycznie wykonywane prace nie zawsze odpowiadały stanowiskom, jakie pracodawca powierzał pracownikom, były protokoły rozpraw ze spraw prowadzonych przez Sąd Okręgowy Warszawa - Praga o sygnaturach akt VII U 863/14, VII U 1522/13, VII U 2529/13, VII U 652/12. Zeznający w tych sprawach świadkowie oraz odwołujący się wskazywali, że nazewnictwo stanowisk pracy nie zawsze korespondowało z wykonywaną pracą. O tym zeznawał również D. P. (1), którego zeznania we wskazanej części, oraz potwierdzające je dokumenty z akt innych spraw, zostały ocenione jako spójne i wiarygodne. Na podstawie wskazanych dokumentów – protokołów rozpraw oraz wyroków, jakie w tych sprawach zapadły, Sąd ustalił również, że inni pracujący w tym samym miejscu, gdzie świadczył pracę D. P. (1), wykonywali prace w warunkach szczególnych i uzyskali w związku z tym wcześniejsze emerytury. Na okoliczność warunków, w jakich następowało wykonywanie takich prac, w tym prac, jakie realizował D. P. (1), także w hali potokowa, został ponadto na podstawie art. 278 ¹ k.p.c. dopuszczony dowód z opinii biegłych, jakie zostały wydane w ww. sprawach. Co prawda opinie te nie dotyczą bezpośrednio zatrudnienia D. P. (1) i nie koncentrują się na analizie jego czynności, ale z uwagi na fakt, iż odwołujący się w sprawach o sygnaturach akt VII U 863/14, VII U 1522/13, VII U 2529/13, VII U 652/12 wykonywali podobne, a czasem tożsame czynności jak D. P. (1) i w tym samym miejscu, to Sąd wykorzystał powołane opinie jako pomocnicze dowody w sprawie. Posłużyły one jako dowód służący Sądowi do oceny pracy D. P. (1), przy uwzględnieniu wiedzy z zakresu bhp, jaką posiadają wydające je biegli sądowi. W związku z tym nie było potrzeby przeprowadzenia takiego dowodu w rozpatrywanej sprawie. Sąd postanowił więc pominąć wnioski ubezpieczonego o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu bhp oraz dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa na podstawie art. 235 ² § 1 k.p.c. Takie dowody dotyczyć miały okoliczności, jakie zostały już udowodnione zgodnie z twierdzeniem wnioskodawcy i tym samym prowadziłyby jedynie do przedłużenia postępowania.

Podstawą ustaleń faktycznych były również zeznania świadków T. W. i K. L. oraz zeznania ubezpieczonego, które ze względu na to, że były spójne, jeśli chodzi o zakres prac D. P. (1) realizowanych w Przedsiębiorstwie Budownictwa (...), to zostały ocenione jako wiarygodne. Dokonując takiej oceny Sąd miał na uwadze okoliczność, że wskazani świadkowie pracowali wraz z ubezpieczonym, nadto świadek T. W. w tym samym okresie wykonywał pracę tożsamą do pracy ubezpieczonego, miał więc wiedzę o okolicznościach, które były w sprawie istotne. Wiedza ta pokrywała się z tym, co zeznał ubezpieczony i z tym, na co wskazują dokumenty. Z tych względów Sąd zeznaniom ww. świadków oraz ubezpieczonego dał wiarę.

Ubezpieczony, poza opisem pracy wykonywanej w Przedsiębiorstwie Budownictwa (...), opisał w zeznaniach także i to, czym zajmował się w przedsiębiorstwie (...) oraz w przedsiębiorstwie Usługi (...), (...) (...), (...) (...) (...) (...) I. P.. Jego zeznania w tej części potwierdza to, co wynika z dokumentów – świadectw pracy w warunkach szczególnych wystawionych przez obu wskazanych pracodawców, a w przypadku przedsiębiorstwa (...), także z innych dokumentów, jakie zostały zgromadzone w aktach osobowych dotyczących tego okresu pracy. Sąd nie miał więc podstaw, aby zakwestionować to, co zeznał ubezpieczony we wskazanej części.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Ustawa z dnia 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych (tekst jedn. Dz.U. z 2023r. poz. 164, dalej jako u.e.p.) określa w art. 4 warunki nabycia prawa do emerytury pomostowej. W myśl tego przepisu w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, prawo do emerytury pomostowej, z uwzględnieniem art. 5-12, przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:

1.  urodził się po dniu 31 grudnia 1948r.;

2.  ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat;

3.  osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn;

4.  ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych w art. 5-9 i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn;

5.  przed dniem 1 stycznia 1999r. wykonywał prace w szczególnych warunkach lub prace w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS;

6.  po dniu 31 grudnia 2008r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;

Przesłanki wymienione powyżej muszą być spełnione łącznie. Oznacza to, że niespełnienie choćby jednego z tych warunków powoduje niemożność nabycia uprawnień emerytalnych, na co zwrócił uwagę m.in. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w wyroku z 26 kwietnia 2012r. (III AUa 252/12) oraz Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z 18 lipca 2013r . (III AUa 1664/12).

W rozpatrywanej sprawie, według organu rentowego, ubezpieczony spełnił warunki określone w powołanym przepisie, z wyjątkiem warunków, na jakie wskazują punkty 2 i 5. Organ rentowy uwzględnił ubezpieczonemu okresy pracy w warunkach szczególnych: od 1 czerwca 2006r. do 31 grudnia 2008r., od 1 października 2010r. do 19 października 2010r., od 9 marca 2011r. do 31 grudnia 2012r. oraz od 1 stycznia 2013r. do 4 listopada 2021r., a więc łącznie 12 lat, 10 miesięcy i 11 dni. Nie uwzględnił natomiast okresów zatrudnienia od 13 września 1982r. do 2 marca 1992r. w Przedsiębiorstwie Budownictwa (...), od 13 marca 2004r. do 7 listopada 2005r. w przedsiębiorstwie (...) oraz od 1 stycznia 2009r. do 30 czerwca 2010r. w przedsiębiorstwie Usługi (...), (...) (...), (...) (...) (...) (...) I. P..

Sąd dokonując analizy, czy wskazane okresy nieuwzględnione przez organ rentowy, powinny być ubezpieczonemu zaliczone jako okresy pracy w warunkach szczególnych lub w o szczególnym charakterze, miał na uwadze, że rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983r., Nr 8, poz. 43) – zwane dalej rozporządzeniem w sprawie wieku emerytalnego, do którego należy się odwołać na podstawie art. 32 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wskazuje w § 2 ust. 1, że okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Okresy te stwierdza zakład pracy na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do rozporządzenia lub w świadectwie pracy. Brak takich dokumentów nie oznacza jednak braku możliwości wykazania faktu wykonywania pracy w warunkach szczególnych przy użyciu innych środków dowodowych. W orzecznictwie wielokrotnie wyrażano ugruntowany już pogląd, zgodnie z którym okoliczność wykonywania pracy w szczególnych warunkach może być dowodzona wszelkimi środkami dowodowymi, przy czym sąd nie jest związany środkami dowodowymi określonymi dla dowodzenia przed organem rentowym. W postępowaniu przed sądem odwoławczym dopuszczalne jest więc dopuszczenie dowodu z zeznań świadków na okoliczność zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w sytuacji, gdy wnioskodawca nie jest w stanie wykazać tej okoliczności jedynie w oparciu o dokumenty ( zob. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 1984r., III UZP 6/84; z dnia 21 września 1984r., III UZP 48/84; a także wyroki: Sądu Najwyższego z dnia 8 kwietnia 1999r., II UKN 619 i Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 14 grudnia 2004r., III AUa 2474/03).

W przedmiotowej sprawie Sąd pozyskał akta osobowe ubezpieczonego, a także został przeprowadzony dowód z jego przesłuchania, dowód z zeznań świadków oraz dowód z protokołów rozpraw i wyroków ze spraw Sądu Okręgowego Warszawa - Praga o sygnaturach akt VII U 863/14, VII U 1522/13, VII U 2529/13, VII U 652/12, w tym również dowód z opinii biegłych z zakresu (...), J. C. oraz M. M., jakie zostały wydane w ww. sprawach. Na podstawie wskazanych dowodów Sąd ustalił, że do zadań ubezpieczonego, podobnie jak i świadka T. W., pracującego w takim samym charakterze, a nawet w tych samym miejscu co D. P. (1), należało wykonanie od podstaw płyt betonowych ze zbrojeniem. Ubezpieczony, pracując tak na formach bateryjnych, jak na hali potokowa, brał udział w procesie, którego wytworem były betonowe płyty sufitowe oraz ściany zewnętrzne z mozaiką. Proces ten był bardzo złożony i wieloetapowy, angażujący wielu pracowników oraz różne urządzenia (suwnice, wywrotnice, urządzenia wibracyjne, młoty pneumatyczne itp.). D. P. (1) zajmował się wykonywaniem różnych prac fizycznych w procesie tworzenia betonowych płyt – przygotował formy, zamykał je, używając młota i drąga, równał wylany beton, wkładał do form zbrojenie, wykonywał czynności na stole wibracyjnym, czyścił formy oraz smarował je olformem, a także wykonywał prace w naparzalni, do której trafiały betonowe płyty. Wszystko to robił na terenie hali produkcyjnej (formy bateryjne, a potem potokowa), gdzie panował nadmierny hałas, zapylenie, zadymienie oraz wibracje. Wykaz A stanowiący załącznik do rozporządzenia w sprawie wieku emerytalnego, w dziale V „W budownictwie i przemyśle materiałów budowlanych” pod poz. 4 wymienia „prace zbrojarskie i betoniarskie”, a takie ubezpieczony wykonywał. O możliwości zakwalifikowania takich prac, jako wykonywanych w warunkach szczególnych, wypowiedzieli się biegli sądowi w innych sprawach, o których wcześniej była mowa. Oczywiście rację ma organ rentowy, że brak jest możliwości stosowania ustaleń dokonanych w innych sprawach sądowych do niniejszej sprawy, jednak trzeba mieć na względzie, że w przedmiotowej sprawie Sąd zgromadził materiał dowodowy dotyczący prac wykonywanych przez D. P. (1). Nie oparł się w ww. zakresie na tym tylko, co zostało ustalone w innych postępowaniach. Wykorzystał jednak fakt wydania w tych sprawach wyroków przyznających wcześniejsze emerytury oraz opinie biegłych, jakie zostały tam wydane, jako pośredni dowód potwierdzający okoliczności, które chciał wykazać ubezpieczony. Dowody, jakie zostały przeprowadzone w sprawach, do których Sąd się odwołał, potwierdzają także i to, że ubezpieczony choć miał powierzone stanowisko murarz – tynkarz, to faktycznie zajmował się pracami betoniarskimi i zbrojarskimi. Zeznający tam świadkowie i ubezpieczeni potwierdzili bowiem, że taka praktyka funkcjonowała w Przedsiębiorstwie Budownictwa (...), nie dotyczyła tylko D. P. (1), ale wielu innych pracowników. W tym kontekście wspomnieć też należy, że przy ustaleniu, czy praca była wykonywana w warunkach szczególnych należy kierować się przede wszystkim rzeczywistym zakresem obowiązków, a nie nazwą stanowiska pracy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2011r., III UK 174/10, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 2010r., I UK 324/09; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2011r., I UK 393/10).

W trakcie zatrudnienia w Przedsiębiorstwie Budownictwa (...), D. P. (1) odbywał służbę wojskową. Odnosząc się do tego zagadnienia należy przywołać wyrok Sądu Najwyższego z 25 października 2022r. (II USKP 183/21), w którym SN zajął się ww. problematyką, analizując szeroko dotychczasowe orzecznictwo. W konkluzji stwierdził, orzekając w sprawie o emeryturę pomostową, że czas odbywania zasadniczej służby wojskowej w okresie obowiązywania art. 120 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn.: Dz. U. z 2015r. poz. 827 z późn. zm.) zalicza się - przy spełnieniu określonych w tejże ustawie wymagań - jako okres pracy w warunkach szczególnych. W przedmiotowej sprawie D. P. (1) w okresie od 24 października 1983r. do 4 czerwca 1984r. pełnił czynną służbę wojskową i po zakończeniu służby został ponownie zatrudniony na tym samym stanowisku, co przed skierowaniem do wojska. Zarówno po powrocie z wojska, jak i wcześniej, wykonywał prace zbrojarskie i betoniarskie, zaliczone do prac w warunkach szczególnych i w ciągu trzydziestu dni od zwolnienia z zasadniczej lub okresowej służby wojskowej podjął pracę, spełnił więc warunki, na jakie wskazuje ww. ustawa.

Podsumowując, Sąd uwzględnił ubezpieczonemu okres pracy w Przedsiębiorstwie Budownictwa (...) jako okres pracy w warunkach szczególnych. Wyjątkiem jest okres jego pracy w ZSRR. W tym czasie, zdaniem Sądu, nie można przyjąć, by D. P. (1) udowodnił, że wykonywał prace zbrojarskie i betoniarskie. Świadkowie przy tych pracach wraz z ubezpieczonym nie pracowali. Z umowy, którą zawarł, wynika natomiast, że został skierowany do pracy w ZSRR na stanowisku murarz-tynkarz. Prace wykonywane na takim stanowisku nie są wymienione w wykazie A stanowiącym załącznik do rozporządzenia w sprawie wieku emerytalnego, jak również w załącznikach nr 1 i nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych. Wskazany okres, odliczony od okresu pracy w Przedsiębiorstwie Budownictwa (...), nie niweczy jednak prawa D. P. (1) do emerytury pomostowej, ubezpieczony bowiem, po zsumowaniu okresu uwzględnionego przez ZUS oraz okresu, o którym mowa, po odliczeniu czasu pracy w ZSRR, legitymuje się ponad 15-letnim okresem pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze.

Do okresu tego, zdaniem Sądu, należy doliczyć także dwa pozostałe, sporne okresy. Jeśli chodzi o okres od 1 stycznia 2009r. do 30 czerwca 2010r. (zatrudnienie w przedsiębiorstwie Usługi (...), (...) (...), (...) (...) (...) (...) I. P.), to ubezpieczony pracował tam jako kierowca autobusu o liczbie miejsc siedzących powyżej 15 i fakt ten potwierdził pracodawca w świadectwie pracy w warunkach szczególnych. ZUS, aprobując ten dokument, uwzględnił ubezpieczonemu okres pracy w warunkach szczególnych do 31 grudnia 2008r., pozostałego zaś nie zaliczył, gdyż ubezpieczony nie został zgłoszony jako wykonujący prace w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze. Art. 38 ustawy o emeryturach pomostowych na taki obowiązek pracodawcy wskazuje, ale jest on adresowany do płatnika składek, a zatem pracownik nie może ponosić negatywnych konsekwencji w zakresie uprawnień emerytalnych, tego, że płatnik zaniedbał wymienionych tam obowiązków. Przepisy art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych wymieniają wyczerpująco, jakie przesłanki musi spełnić ubezpieczony, by uzyskać uprawnienia do emerytury pomostowej. Nie ma wśród tych przesłanek faktu zgłoszenia pracownika w trybie art. 38 (wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 4 stycznia 2024 roku, III AUa 1176/23).

Jeśli chodzi natomiast o okres pracy w przedsiębiorstwie (...) od 13 marca 2004r. do 30 czerwca 2005r. oraz od 1 sierpnia 2005r. do 7 listopada 2005r., kiedy D. P. (1) był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy, to zdaniem Sądu fakt wskazania w dokumentach (świadectwo pracy, umowa o pracę) stanowiska kierowca – mechanik nie przesądza tego, jakie prace faktycznie ubezpieczony wykonywał. Z dokumentów zgromadzonych w aktach osobowych od tego pracodawcy oraz z wystawionego w dniu 3 listopada 2023r. świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych, jak również z zeznań D. P. (1) wynika, że ubezpieczony we wskazanym czasie był kierowcą autobusu o liczbie miejsc siedzących powyżej 15 i nie wykonywał innych prac, w tym prac mechanika. W związku z tym okresów od 13 marca 2004r. do 30 czerwca 2005r. oraz od 1 sierpnia 2005r. do 7 listopada 2005r. nie można było pominąć. Podlegały one wliczeniu do prac wykonywanych w warunkach szczególnych jako wymienione w wykazie A stanowiącym załącznik do rozporządzenia w sprawie wieku emerytalnego, w Dziale VIII pod poz. 2, gdzie wskazano na prace kierowców samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony, specjalizowanych, specjalistycznych (specjalnych), pojazdów członowych i ciągników samochodowych balastowych, autobusów o liczbie miejsc powyżej 15, samochodów uprzywilejowanych w ruchu w rozumieniu przepisów o ruchu na drogach publicznych, trolejbusów i motorniczych tramwajów.

Konsekwencją przedstawionych rozważań i ustaleń jest wniosek, że D. P. (1) spełnił wszystkie warunki uprawniające do emerytury pomostowej. Przed 1 stycznia 1999r. wykonywał prace w warunkach szczególnych w Przedsiębiorstwie Budownictwa (...). Poza tym legitymuje się ponad 15 letnim okresem takiej pracy, dlatego na podstawie art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c. Sąd zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał D. P. (1) prawo do ww. świadczenia od dnia 1 kwietnia 2023r., tj. od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego, w którym został złożony wniosek, który ZUS rozpatrzył, wydając decyzję z 24 lipca 2023r., od której D. P. (1) wniósł odwołanie.

O kosztach zastępstwa procesowego Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1, 1 ¹ i 3 k.p.c. w zw. z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokatów (Dz. U. z 2015r., poz. 1800), zasądzając od przegrywającego spór organu rentowego na rzecz D. P. (1) kwotę 180,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, liczonymi za czas od daty uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.