Uzasadnienie z 26 lipca 2023, sygn. VIII U 28/23

UZASADNIENIE

Decyzją z 18.11.2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. odmówił K. J. prawa do emerytury pomostowej ponieważ:

- wnioskodawca nie wykazał posiadania stażu pracy w ilości co najmniej 15 lat w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze,

- po dniu 31.12.2008 r. ubezpieczony nie wykonywał prac w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych,

- wnioskodawca pobiera świadczenie rehabilitacyjne.

Zakład, do stażu pracy ,wykonywanej w warunkach szczególnych, zaliczył wnioskodawcy okresy zatrudnienia od 3.06.1986 r. do 27.06.1986 r. oraz od 2.08.1986 r. do 31.05.1993 r. z wyłączeniem okresu przebywania na zasiłkach chorobowych co łącznie dało staż w ilości 11 lat, 11 miesięcy, 15 dni.

Ogólny staż sumaryczny wyniósł 45 lat, 2 miesiące, 21 dni, w tym okresy nieskładkowe w ilości 1 roku, 7 miesięcy, 10 dni, a okresy składkowe w ilości 43 lat, 7 miesięcy, 11 dni.

ZUS nie zaliczył do stażu pracy w warunkach szczególnych okresów:

- od 1.06.1993 r. do 7.05.2001 r. od 11.06.2001 r. do 31.01.2004 r. ponieważ w świadectwie pracy wykonywanej w warunkach szczególnych z 31.01.2004 r. pracodawca błędnie wskazał charakter wykonywanej pracy oraz podane stanowisko pracy nie zostało wymienione w Dziale V poz. 3 pkt 3 zarządzenia resortowego, na które powołuje się zakład pracy,

- od 7.03.2005 r. do 31.12.2008 r. ponieważ w świadectwie pracy wykonywanej w warunkach szczególnych pracodawca nie wskazał charakteru określonego ściśle według wykazu stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 7.02.1983 r.,

- od 1.01.2009 r. do 31.03.2009 r., od 1.04.2009 r. do 31.12.2012 r., od 2.01.2014 r. do 10.05.2017 r., od 8.08.2017 r. do 7.11.2018 r. ponieważ ubezpieczony nie został zgłoszony do ZUS jako pracownik zatrudniony w warunkach szczególnych.

(decyzja k. 18 akt ZUS)

Wnioskodawca, uznając w/w decyzję za krzywdzącą, złożył od niej odwołanie, wnosząc o jej zmianę poprzez przyznanie prawa do emerytury pomostowej w wyniku zaliczenia do stażu pracy w warunkach szczególnych okresów zatrudnienia:

- od 1.06.1993 r. do 7.05.2001 r. w Przedsiębiorstwie (...) Sp. z o.o. na stanowisku operatora żurawi samojezdnych kołowych,

- od 11.06.2001 r. do 31.01.2004 r. w Przedsiębiorstwie (...) Sp. z o.o. na stanowisku operatora żurawi samojezdnych kołowych – kierowca pojazdu powyżej 3,5 tony,

- od 7.03.2005 r. do 31.12.2008 r. w Przedsiębiorstwie Usługi (...) S. c. M. D. (1), M. D. (2) w Ł. na stanowisku operatora żurawia samochodowego.

(odwołanie k. 3-11)

W odpowiedzi na odwołanie pozwany organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację jak w zaskarżonej decyzji.

( odpowiedź na odwołanie k. 27-28)

W piśmie procesowym z 7.02.2023 r. pozwany dodatkowo wyjaśnił, że do pracy wykonywanej w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych, nie został również zaliczony przez ZUS okres pracy w (...) Sp. z o.o. od 7.11.2018 r. do 31.12.2020 r., wskazując, że pracodawca nie zgłosił wnioskodawcy jako pracownika wykonującego taką pracę.

(pismo procesowe ZUS k. 36)

W piśmie procesowym z 21.02.2023 r. wnioskodawca poparł odwołanie, argumentując, że jako osoba urodzona (...) i posiadająca staż 15 lat pracy w warunkach szczególnych osiągnięty przed 1.01.1999 r. spełnia wszystkie przesłanki do przyznania spornego świadczenia zarówno na podstawie art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, jak i art. 46 w zw. z art. 32 ustawy o emeryturach pomostowych, konkludując, że bezcelowym jest zatem poszukiwanie dokumentacji osobowej dotyczącej okresu zatrudnienia za okres po 2008 r.

(pismo procesowe powoda k. 44)

Na rozprawie z 10.05.2023 r. pełnomocnik wnioskodawcy w osobie adwokata poparł odwołanie, wnosząc o zaliczenie do stażu pracy w warunkach szczególnych okresu pracy w (...) Sp. z o.o. od 7.11.2018 r. do 31.12.2020 r., okresu pracy w Okręgowym Zakładzie (...) w T., okresu pracy w (...) Przedsiębiorstwie (...) w Ł.. Pełnomocnik ZUS wniósł natomiast o oddalenie odwołania.

(stanowiska stron – e-prot. z 10.05.2023 r.: 00:05:10, 00:12:17)

W piśmie procesowym z 23.05.2023 r. pełnomocnik wnioskodawcy podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o zaliczenie do stażu pracy w warunkach szczególnych okresów zatrudnienia w (...) Sp. z o.o., w Usługi (...).M. (...) s.c., w (...) Sp. z o.o., w (...) Sp. z o.o.

(pismo procesowe pełnomocnika wnioskodawcy k. 115-128)

Na ostatnim terminie rozprawy z 28.06.2023 r., pełnomocnik wnioskodawcy poparł odwołanie i wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, a pełnomocnik ZUS wniósł o oddalenie odwołania.

(e-prot. z 28.06.2023 r.:00:01:14, 00:02:13, 00:23:54, 00:29:17)

Sąd Okręgowy ustalił co następuje:

Wnioskodawca - K. J. urodził się (...) Powód posiada wykształcenie zasadnicze zawodowe. Z zawodu jest mechanikiem, kierowcą. W trakcie służby wojskowej wnioskodawca uzyskał uprawnienia dla operatora żurawi kołowych samojezdnych. Ma uprawnienia do obsługi żurawi samojezdnych do tonażu 32 ton.

(niesporne, a nadto wniosek k. 1 akt ZUS, zeznania wnioskodawcy e-prot. z 10.05.2023 r.: 00:12:17 i dalej w zw. z e-prot. z 28.06.2023 r.: 00:13:14 i dalej, uprawnienia maszynisty ciężkich sprzętów budowlanych k. 19-20, zaświadczenie k. 24)

W dniu 21.10.2022 r. ubezpieczony złożył wniosek o emeryturę pomostową.

(niesporne, a nadto wniosek k. 1 akt ZUS)

W toku postępowania administracyjnego przed ZUS jako wykazany w sposób niesporny staż pracy w warunkach szczególnych uznano wnioskodawcy okres zatrudnienia od 3.06.1986 r. do 27.06.1986 r. oraz od 2.08.1986 r. do 31.05.1993 r. z wyłączeniem okresu przebywania na zasiłkach chorobowych - co łącznie dało staż pracy w warunkach szczególnych w ilości 11 lat, 11 miesięcy, 15 dni. ZUS nie zaliczył wnioskodawcy żadnego okresu wykonywania pracy w warunkach szczególnych po 31.12.2008 r.

Na podstawie dołączonych do wniosku dokumentów Zakład przyjął sumaryczny staż ubezpieczeniowy w ilości 45 lat, 2 miesięcy, 21 dni, w tym okresy składkowe w ilości 43 lat, 7 miesięcy, 11 dni oraz okresy nieskładkowe w ilości 1 roku, 7 miesięcy, 10 dni.

(niesporne, a nadto decyzja k. 18 akt ZUS, karta przebiegu zatrudnienia k. 17 akt ZUS)

Do 28.02.2023 r. wnioskodawca pobierał świadczenie rehabilitacyjne.

(niesporne, a nadto zeznania wnioskodawcy e-prot. z 10.05.2023 r.: 00:33:52 w zw. z e-prot. z 28.06.2023 r.: 00:13:14 i dalej)

Wnioskodawca w okresie zatrudnienia od 1.06.1993 r. do 7.05.2001 r. oraz od 11.06.2001 r. do 31.01.2004 r. w Przedsiębiorstwie (...) Sp. z o.o. w Ł., gdzie wykonywał pracę w warunkach szczególnych od 1.06.1993 r. do 31.12.1998 r., w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku operatora dźwigu, na którym stale wyłącznie wykonywał pracę maszynisty żurawia samojezdnego – kołowego i gąsiennicowego. W tym czasie wnioskodawca na w/w stanowisku wykonywał czynności, takie jak wymiana torowiska szyn, delegacje przy budowie mostów. Poza pracą maszynisty żurawia kołowego ubezpieczony nie wykonywał żadnych innych prac, w szczególności nie wykonywał żadnych czynności administracyjnych, nie sporządzał raportów, ani sprawozdań. Wnioskodawca pracował w systemie 4-zmianowym. Kierował dźwigami o tonażu 10 ton. Pracował w pogotowiu dźwigowym. W trakcie tego zatrudnienia wnioskodawca korzystał z zasiłku chorobowego od 24.10.1994 r. do 5.11.1994 r. oraz od 22.05.2002 r. do 17.12.2002 r. Wnioskodawca otrzymał świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych z dnia 31.01.2004 r. z w/w zakładu pracy potwierdzające w/w okres zatrudnienia w warunkach szczególnych. Pracodawca zgłosił ubezpieczonego jako pracownika wykonującego pracę w warunkach szczególnych na druku (...) P (...).

(świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych k. 10, zeznania wnioskodawcy e-prot. z 10.05.2023 r.: 00:12:17 i dalej w zw. z e-prot. z 28.06.2023 r.: 00:13:14 i dalej, zeznania świadka M. J. e-prot. z 10.05.2023 r.: 00:49:59 i dalej, zeznania świadka B. C. e-prot. z 10.05.2023 r.: 00:59:26 i dalej, umowa o pracę k. 192, świadectwo pracy k. 194, zaświadczenie lekarskie k. 196, karta uprawnień pracownika k. 197, umowy o pracę k. 269-272, karta oceny zagrożenia zawodowego k. 456, druku (...) P (...) k. 217 )

Firmy: (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. oraz firma Usługi (...) s.c. M.M. D. należą do tych samych osób. W okresie zatrudnienia w (...) Sp. z o.o. w Ł. od 1.01.2009 r. do 31.03.2009 r., od 1.04.2009 r. do 31.12.2012 r., od 2.01.2014 r. do 10.05.2017 r., od 8.08.2017 r. do 7.11.2018 r. oraz w okresie zatrudnienia Usługi (...) s.c. M.M. D. od 7.03.2005 r. do 31.03.2009 r. wnioskodawca był zatrudniony na stanowisku operatora maszyn /maszynisty żurawia kołowego, na którym wykonywał w pełnym wymiarze czasu pracę operatora żurawia samochodowego w ramach świadczonych przez jego pracodawców usług na budowach. Kierował dźwigami o różnym tonażu w zależności do potrzeby: 10 ton. 16 ton i 25 ton, którymi wykonywał usługi przewożenia materiałów budowlanych, podnoszenia tych materiałów, rozładowania, podawania elementów budowlanych. Jeśli żuraw samochodowy uległ awarii wnioskodawca pomagał mechanikowi w jego naprawie. Wnioskodawca posiada świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych wystawione przez w/w zakłady pracy.

(świadectwa pracy w warunkach szczególnych k. 11-12 akt ZUS, zeznania wnioskodawcy e-prot. z 10.05.2023 r.: 00:12:17 i dalej w zw. z e-prot. z 28.06.2023 r.: 00:13:14 i dalej, zeznania świadka M. J. e-prot. z 10.05.2023 r.: 00:49:59 i dalej, zeznania świadka B. C. e-prot. z 10.05.2023 r.: 00:59:26 i dalej, zeznania świadka D. K. e-prot. z 10.05.2023 r.: 01:19:32 i dalej, zeznania świadka K. K. e-prot. z 10.05.2023 r.: 01:22:32, zeznania świadka R. B. e-prot. z 28.06.2023 r.: 00:04:10 i dalej, świadectwo k. 17, dokumentacja osobowa z okresu zatrudnienia w Usługi (...) sc. MM. D. k. 57-81, akta osobowe z okresu zatrudnienia w (...) Sp. z o.o. k. 273-353, zaświadczenie k. 519, świadectwo pracy k. 527, 550-551)

W okresie zatrudnienia w (...) Sp. z o.o. od 7.11.2018 r. do 31.12.2020 r. ubezpieczony był zatrudniony na stanowisku operatora urządzeń transportu bliskiego. Pomimo wystawienia przez w/w pracodawcę świadectwa z 12.10.2022 r. wykonywania pracy w warunkach szczególnych za w/w okres, wnioskodawca nie wykonywał pracy maszynisty, ale pracę polegającą na znoszeniu sprzętu AGD lodówek, pralek, które fizycznie znosił z mieszkań. Po zniesieniu tych sprzętów razem z innym współpracownikiem ładował sprzęt do samochodu F. (...) i przewoził do bazy. Kierowcą był wnioskodawca albo drugi pracownik. W bazie ubezpieczony zajmował się segregowaniem sprzętu, który rozrzucał do różnych kontenerów. Po rozebraniu sprzętu rozwoził go np. do G..

(świadectwo pracy w warunkach szczególnych k. 13 akt ZUS, świadectwo pracy k. 14-15 akt ZUS, zeznania wnioskodawcy e-prot. z 10.05.2023 r.: 00:12:17 i dalej w zw. z e-prot. z 28.06.2023 r.: 00:13:14 i dalej, zeznania świadka B. C. e-prot. z 10.05.2023 r.: 00:59:26 i dalej, zaświadczenie k. 23, świadectwo pracy k. 99-100, teczka akt osobowych k. 570-586)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych dowodów w postaci dokumentów znajdujących się w aktach niniejszej sprawy oraz w aktach ZUS, w szczególności na podstawie dokumentacji osobowej, obejmującej sporny okres zatrudnienia wnioskodawcy, a także, na podstawie zeznań świadków: B. C., K. K., R. B., M. J., E. S., D. K. , i wnioskodawcy. Złożone, w niniejszej sprawie, zeznania były wiarygodne i spójne. Wartość dowodowa zeznań nie była kwestionowana przez organ rentowy. Stanowiły one, tym samym, wiarygodne źródło dowodowe.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

W świetle, zebranego w sprawie, materiału dowodowego i poczynionych na jego podstawie ustaleń faktycznych, oraz przeprowadzonej oceny dowodów, należy uznać, że odwołanie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1924) prawo do emerytury pomostowej, z uwzględnieniem przepisów art. 5-12, przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki: (1) urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r.; (2) ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat; (3) osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn; (4) ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych w art. 5-9 i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn; (5) przed dniem 1 stycznia 1999 r. wykonywał prace w szczególnych warunkach lub prace w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS; (6) po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3.

Warunkiem skutecznego ubiegania się o emeryturę pomostową w świetle wykładni językowej art. 4 ustawy jest więc legitymowanie się określonym stażem pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze (w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych lub dotychczasowych przepisów) oraz kontynuowanie pracy szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych po dniu 31 grudnia 2008 r. (czyli od dnia wejścia w życie ustawy o emeryturach pomostowych ).

Sąd stwierdził, że wnioskodawca nie wykazał, iż wykonywał pracę w warunkach szczególnych po 1.01.2009 r. w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych, Z analizy akt niniejszej sprawy wynika, że wnioskodawca nie legitymuje się żadnym okresem pracy w warunkach szczególnych w myśl ustawy o emeryturach pomostowych. Nie spełnia więc przesłanki również wynikającej z art. 49 ustawy pomostowej, gdyż nie udokumentował 15 lat pracy wykonywanej w warunkach szczególnych (tzw. nowe prace wymienione w załącznikach). Wykonywana przez wnioskodawcę praca operatora

żurawi samojezdnych

kołowych nie jest bowiem wymieniona w załączniku do ustawy pomostowej, dlatego nie można jej zakwalifikować jako prace w warunkach szczególnych w myśl ustawy pomostowej. Załącznik do emerytury pomostowej wymienia jako pracę w warunkach szczególnych w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 prace operatorów

żurawi

wieżowych, do obsługi których są wymagane uprawnienia kategorii IŻ lub równorzędne oraz dźwignic portowych lub stoczniowych. W omawianych załącznikach brak jest wskazania, że charakter pracy na stanowisku operatora czy maszynisty

żurawia samojezdnego

, kołowego powoduje zaliczenie takiej pracy do prac w warunkach szczególnych w rozumieniu ustawy pomostowej. W załączniku nr 2 w punkcie 12 wymienione są tylko prace operatorów

żurawi

wieżowych, do obsługi których są wymagane uprawnienia kategorii IŻ lub równorzędne oraz dźwignic portowych lub stoczniowych, lecz takich prac ubezpieczony nie wykonywał, nie pracował bowiem jako operator

żurawia

wieżowego lub stoczniowego i nie miał uprawnień kategorii IŻ. Nie można, jak to wywodzi strona skarżąca, pracy w charterze operatora

żurawia samojezdnego

zrównywać z wskazaną wyżej pracą operatora

żurawia

wieżowego. Są to bowiem zupełnie różne maszyny i co najistotniejsze różne są zagrożenia związane z wykonywaniem na nich pracy. Ustawodawca uznał, że obecnie pracami w szczególnych warunkach, uprawniającymi do przyznania emerytury pomostowej są wyłącznie prace operatorów

żurawi

wieżowych, a zatem dźwigów, zaliczanych do największych maszyn roboczych, które mogą osiągać wysokość podnoszenia wolnostojąco do około 100 metrów. Operator takiej maszyny pracuje zatem na wysokości, w przeciwieństwie do operatora

żurawia samojezdnego

, kołowego, który jest urządzeniem dźwigowym na podwoziu samochodu ciężarowego lub specjalnie skonstruowanym podwoziu

samojezdnym

, używanym do prac przeładunkowych i montażowych.

Sąd pragnie, jednak, podkreślić, że w przepisach przejściowych postanowiono, że emerytura pomostowa będzie przysługiwała również tej osobie, która na dzień 1 stycznia 2009 r. ma już wymagany staż pracy w szczególnych warunkach lub charakterze określony w ustawie pomostowej, bez wymogu pracy w szczególnych warunkach w myśl art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych po 31 grudnia 2008 r.

Osoby, które takiej pracy, po wskazanej dacie, nie wykonywały, a, w rezultacie, nie spełniają warunku określonego w art. 4 pkt 6 ustawy, mają możliwość uzyskania emerytury pomostowej w oparciu o art. 49 ustawy, który w miejsce warunku z art. 4 pkt 6 wprowadza wymaganie, aby zainteresowany spełniał w dniu wejścia w życie ustawy (1 stycznia 2009 r.) warunek posiadania co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych. Przed 1 stycznia 1999 r. może to być zarówno praca wymieniona w nowych wykazach prac w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych jak i prace wymienione w załączniku A lub B rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. nr 8, poz. 43 ze zm.). Natomiast, po dniu 31 grudnia 2008 r. muszą to być prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych.

W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, iż ubezpieczony w dniu 24.02.2019 r. ukończył 60 lat, udokumentował okres składkowy i nieskładkowy w wymiarze powyżej 25 lat.

Spór, w przedmiotowej sprawie, koncentrował się na kwestii spełniania, przez ubezpieczonego, warunków ustalenia mu prawa do emerytury pomostowej, to jest przesłanki posiadania na dzień wejścia ustawy o emeryturach pomostowych w życie, tj. na dzień 1 stycznia 2009 r., co najmniej 15 - letniego okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych, lub art. 32 i 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynikającej z art. 4 pkt 2 w zw. z art. 49 pkt 2 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych.

W przedmiotowej sprawie, organ rentowy uwzględnił wnioskodawcy okresy pracy w szczególnych warunkach/charakterze wykonywanej do 31.12.1998 r. w łącznym wymiarze 11 lat, 11 miesięcy i 15 dni.

Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, konieczne było, również, ustalenie, czy praca wnioskodawcy w spornym okresie zatrudnienia od 1.06.1993 r. do 31.12.1998 r. w Przedsiębiorstwie (...) Sp. z o.o. w Ł. stanowiła pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, to jest czy podlega ewentualnej kwalifikacji w rozumieniu art. 32-33 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1270; ze zm.).

Wykaz prac zaliczanych do prac w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze – w rozumieniu tych przepisów – zamieszczony został w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. nr 8, poz. 43 z późn. zm.).

Na wykazach prac, zawartych we wskazanym rozporządzeniu, nie kończą się, jednak, ograniczenia, dotyczące uprawnień z tytułu wykonywania prac w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Aby daną pracę uznać za wykonywaną w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, pracownik musi ją wykonywać stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, obowiązującym na danym stanowisku pracy (§ 2 ust. 1 ww. rozporządzenia).

Okresy pracy określone w ust. 1 § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. stwierdza zakład pracy na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do rozporządzenia lub w świadectwie pracy.

Wykonywanie pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze powinno być stwierdzone przez pracodawcę w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze lub w świadectwie pracy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 1997 r., II UKN 417/97 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 2001 r., II UKN 598/00).

W orzecznictwie podkreśla się, że przy ustalaniu prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym, złożenie dowodu w postaci świadectwa pracy może być kwestionowane, co na podstawie art. 6 k.c. pociąga za sobą obarczenie ciężarem dowodu strony, która zaprzecza okolicznościom wynikającym ze świadectwa pracy.

Należy, bowiem, ustalić, jakie prace ubezpieczony rzeczywiście wykonywał, bowiem ta okoliczność, nie zaś nazwa zajmowanego stanowiska, przesądza o ewentualnym istnieniu przesłanek dla przyznania dochodzonego świadczenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 2004 r., II UK 337/03).

Tym samym, brak świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub jego braki formalne - nie świadczą o tym, że ubezpieczony faktycznie takiej pracy nie realizował. W postępowaniu przed sądem nie stosuje się bowiem ograniczeń dowodowych, jakie istnieją w postępowaniu administracyjnym przed organem rentowym.

W orzecznictwie wielokrotnie wyrażano ugruntowany już pogląd, zgodnie z którym ze względu na powyższe, okoliczność wykonywania pracy w szczególnych warunkach może być dowodzona wszelkimi środkami dowodowymi, przy czym sąd nie jest związany środkami dowodowymi określonymi dla dowodzenia przed organem rentowym. W postępowaniu przed sądem odwoławczym dopuszczalne jest więc dopuszczenie dowodu z zeznań świadków na okoliczność zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w sytuacji, gdy wnioskodawca nie jest w stanie wykazać tej okoliczności jedynie w oparciu o dokumenty (zob. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 1984 r., III UZP 6/84; z 21 września 1984 r., III UZP 48/84; a także wyroki: Sądu Najwyższego z 8 kwietnia 1999 r. II UKN 619; Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 14 grudnia 2004 r. III AUa 2474/03).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, Sąd Okręgowy przeprowadził postępowanie dowodowe w oparciu o dowody z zeznań świadków, którzy współpracowali z odwołującym się w trakcie spornego okresu zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...) Sp. z o.o. w Ł., dowody z dokumentów załączonych do akt organu rentowego oraz akt niniejszej sprawy, a także dowód z zeznań samego odwołującego się na okoliczność ustalenia charakteru i warunków pracy wykonywanej w spornym okresie.

W oparciu o powyższe dowody, Sąd ustalił, że w spornym okresie zatrudnienia w (...) w Ł. wnioskodawca pracował w pełnym wymiarze czasu pracy wykonując pracę operatora żurawia samojezdnego kołowego o tonażu 10 ton przy pracach budowlanych związanych z remontem budową torowisk szynowych i sieci trakcyjnych. Świadkowie M. J., B. C., E. S. potwierdzili, że odwołujący wykonywał powierzone mu obowiązki stale i w pełnym wymiarze czasu pracy oraz że nie wykonywał innych czynności. Sąd miał przy tym na względzie, że okoliczność ta znajduje potwierdzenie w dokumentacji pracowniczej wnioskodawcy, a nadto załączonymi do akt dokumentami potwierdzającymi uprawnienia odwołującego do obsługi żurawia oraz do kierowania samochodami o ładowności powyżej 3,5 tony. Nadto pracodawca zgłosił ubezpieczonego jako pracownika wykonującego pracę w warunkach szczególnych, co wynika z druku (...) P (...) znajdującego się w dokumentacji pracowniczej.

Uwzględniwszy powyższe ustalenia, zdaniem Sądu, praca wykonywana przez odwołującego się, w trakcie zatrudnienia w spornym okresie, odpowiada rodzajowi pracy określonemu w wykazie A, dział V, pozycja 3,stanowiącego załącznik do rozporządzenia RM z 7 lutego 1983 r. – tj. prace maszynistów ciężkich maszyn budowlanych lub drogowych, a nadto pracy wymienionej w Wykazie A dziale V, poz. 3 pkt 1 B1 w załączniku nr 1 do zarządzenia nr 9 Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 1.07.1983 r. w sprawie stanowisk pracy w zakładach pracy resortu administracji, gospodarki terenowej i ochrony środowiska, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach, uprawniające do niższego wieku emerytalnego oraz do wzrostu emerytury lub renty inwalidzkiej. (Dz.Urz. (...) nr 2, poz. 3 z 27.07.1983 r.), tj. maszynista maszyn transportu pionowego - maszynista żurawi samojezdnych kołowych i gąsienicowych.

Prace te, jak wspomniano powyżej, były wykonywane przez odwołującego stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, co pozwala uwzględnić powyższy okres na poczet stażu pracy odwołującego w warunkach szczególnych wykonywanej do 31.12.1998 r.

Konsekwencją powyższych ustaleń było stwierdzenie, że odwołujący spełnia sporną przesłankę konieczną do nabycia prawa do emerytury pomostowej, bowiem uwzględnienie spornego okresu zatrudnienia w okresie od 1.06.1993 r. do 31.12.1998 r. prowadzi do stwierdzenia, że razem z zaliczonym jako niesporny stażem takiej pracy w ilości 11 lat, 11 miesięcy, 15 dni odwołujący legitymuje się na dzień 31.12.1998 r. łącznym stażem pracy w szczególnych warunkach w wymiarze ponad 15 lat, to jest więcej, niż okres minimalny przewidziany w art. 4 pkt 2 u.e.p. Tym samym odwołanie jest zasadne, gdyż wnioskodawca spełnia przesłanki z art. 4 pkt 1-5 u.e.p.

Zgodnie z treścią art. 129 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS (Dz. U. z 2021 r. poz. 291 z późn. zm.), świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu.

Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy w punkcie 1 sentencji wyroku na podstawie art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał K. J. prawo do emerytury pomostowej od dnia 1 marca 2023 r., albowiem do dnia 28 lutego 2023 r. ubezpieczony pobierał świadczenie rehabilitacyjne.

W przedmiocie kosztów procesu Sąd orzekł w punkcie 2 sentencji wyroku na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 z późn. zm.) zasadzając od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddziału w Ł., na rzecz K. J. kwotę 180,00 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego.

A.P.